CHƯƠNG V. LỜI KHUYÊN TỪ SÂU BƯỚM

Sâu Bướm và Alice cứ lặng thinh nhìn nhau suốt một hồi lâu: cuối cùng, Sâu Bướm rút ống điếu ra khỏi miệng, rồi cất giọng lơ mơ, ngái ngủ hỏi cô bé.

- Nhóc là ai? - Sâu Bướm hỏi.

Đây quả chẳng phải một lời mở đầu khích lệ cho lắm. Alice đáp, giọng khá rụt rè:

- Cháu-hiện tại cháu cũng chẳng rõ mình là ai nữa, thưa ngài-chí ít thì sáng nay khi thức dậy cháu còn biết mình là ai, nhưng cháu nghĩ từ lúc đó đến giờ cháu đã thay hình đổi dạng mấy phen rồi.

- Cô bé định nói gì vậy? - Sâu Bướm nghiêm giọng hỏi. - Tự giải thích cho ra nhẽ xem nào!

- Cháu e rằng cháu chẳng thể tự giải thích về mình được, thưa ngài, - Alice đáp, - bởi cháu đã không còn là cháu nữa rồi, ngài thấy đấy ạ.

- Ta chẳng thấy gì hết, - Sâu Bướm nói.

- Cháu e mình không sao diễn đạt rõ hơn được, - Alice hết sức lịch sự đáp lời, - bởi vì cháu cũng chẳng thể nào hiểu nổi chuyện này ngay từ đầu; và cứ liên tục mang đủ mọi kích cỡ trong cùng một ngày thì thật là rối trí.

- Chẳng có gì rối trí cả, - Sâu Bướm nói.

- Chà, có lẽ ngài chưa nếm trải qua thôi, - Alice nói; - nhưng đến khi ngài phải hóa thành một cái kén-rồi một ngày nào đó ngài sẽ phải thế đấy, ngài biết đấy-và sau đó lại hóa bướm, cháu nghĩ ngài cũng sẽ thấy hơi kỳ kỳ một chút, phải không ạ?

- Chẳng kỳ kỳ gì sất, - Sâu Bướm nói.

- Chà, có lẽ cảm nhận của ngài khác, - Alice nói; - nhưng tất cả những gì cháu biết là, chuyện đó sẽ khiến cháu thấy rất đỗi kỳ lạ.

- Cô bé! - Sâu Bướm đầy vẻ khinh khỉnh nói. - Cô bé là ai?

Câu hỏi này lại kéo cả hai quay về đúng vạch xuất phát. Alice bắt đầu thấy hơi cáu tiết vì Sâu Bướm chỉ buông toàn những lời cực kỳ cộc lốc, thế là cô bé vươn thẳng người dậy và nói, bằng giọng vô cùng nghiêm túc:

- Cháu nghĩ, ngài nên cho cháu biết ngài là ai trước đã.

- Tại sao? - Sâu Bướm hỏi.

Lại một câu hỏi hóc búa nữa; và vì Alice chẳng nghĩ ra nổi lý do chính đáng nào, cộng thêm việc Sâu Bướm trông có vẻ đang ở trong tâm trạng hết sức khó chịu, cô bé bèn quay lưng bỏ đi.

- Quay lại đây! - Sâu Bướm gọi với theo. - Ta có chuyện quan trọng muốn nói!

Nghe thế thật là hứa hẹn: Alice quay trở lại và tiến về phía Sâu Bướm.

- Hãy giữ bình tĩnh, - Sâu Bướm nói.

- Chỉ có thế thôi sao? - Alice hỏi, cố nén cơn bực trong lòng.

- Không, - Sâu Bướm đáp.

Alice nghĩ bụng thôi thì đành chờ vậy, bởi cô bé cũng chẳng còn việc gì khác mà làm, và biết đâu rốt cuộc nó cũng sẽ thốt ra điều gì đáng để nghe. Trong mấy phút liền, Sâu Bướm chỉ ngậm ống điếu phì phèo không nói một lời, nhưng sau cùng, nó cũng duỗi tay ra, lại nhấc ống điếu khỏi miệng, rồi cất tiếng:

- Vậy là cô bé nghĩ mình đã thay đổi, phải không?

- Cháu e là vậy, thưa ngài, - Alice đáp; - cháu chẳng sao nhớ nổi mọi thứ như trước nữa-và cháu cũng chẳng thể giữ nguyên một kích cỡ được nổi mười phút!

- Không thể nhớ nổi những thứ gì? - Sâu Bướm hỏi.

- Chà, cháu đã cố gắng đọc bài 'Ong nhỏ chăm chỉ thế nào,'¹ mà lời lẽ nó cứ trật đi đâu hết! - Alice đáp với một giọng vô cùng ảo não.

- Đọc thử bài, 'Cha William, nay cha đã già,'² xem nào, - Sâu Bướm bảo.

Alice khoanh tay lại, rồi bắt đầu:-

- Cha William, nay cha đã già, - chàng trai trẻ cất lời,
Và mái tóc cha đã bạc trắng như cước;
Vậy mà cha cứ không ngừng đứng trồng cây chuối-
Cha có nghĩ, ở tuổi này, làm vậy có phải phép không?

- Hồi còn trẻ, - cha William đáp lời con trai,
Cha từng sợ làm thế sẽ tổn thương não bộ;
Nhưng giờ cha hoàn toàn chắc chắn mình chẳng có tí não nào,
Nên, cha cứ làm đi làm lại mãi thôi.

- Cha đã già rồi, - chàng trai thưa, - như lúc trước con đã nói,
Và đã trở nên béo ục ịch khác thường;
Thế mà cha lại lộn nhào ngược đằng sau qua cửa-
Xin cha cho biết, lý do của chuyện đó là gì?

- Khi còn trẻ, - nhà thông thái đáp, vừa lắc lư mái tóc hoa râm của mình,
Cha luôn giữ cho chân tay thật dẻo dai.
Bằng cách xài loại thuốc mỡ này-một shilling³ một hộp-
Con có muốn cha bán cho một hai hộp không?

- Cha đã già, - chàng trai nói, - và quai hàm cha đã yếu quá. Chẳng thể nhai nổi thứ gì dai hơn mỡ động vật;
Thế mà cha lại xơi trọn cả con ngỗng, từ xương đến mỏ-
Xin cha cho biết, cha đã làm cách nào vậy?

- Khi còn trẻ, - cha cậu đáp, - cha theo học ngành luật,
Và cãi nhau từng vụ với vợ mình;
Sức mạnh cơ bắp mà chuyện đó mang lại cho quai hàm,
Đã kéo dài suốt phần đời còn lại của cha.

- Cha đã già, - chàng trai nói, - người ta khó lòng tưởng tượng.
Rằng mắt cha vẫn tinh anh như thuở trước;
Thế mà cha lại giữ thăng bằng được một con lươn trên chóp mũi-
Điều gì đã khiến cha thông minh đến mức đáng sợ như vậy?

- Cha đã trả lời ba câu hỏi rồi, và thế là đủ,
Cha cậu nói; - đừng có mà lên mặt!
Con tưởng cha ngồi đây nghe mấy lời nhảm nhí này cả ngày được sao?
Biến đi, không thì cha đá cho con lăn xuống cầu thang bây giờ!

- Đọc thế là sai rồi, - Sâu Bướm nói.

- Cháu e là không đúng cho lắm, - Alice rụt rè thừa nhận; - một vài chữ đã bị thay đổi mất rồi.

- Sai từ đầu đến cuối, - Sâu Bướm khẳng định, rồi sự im lặng lại bao trùm trong vài phút.

Sâu Bướm là kẻ cất tiếng trước.

- Cô bé muốn có kích cỡ bao nhiêu? - nó hỏi.

- Ồ, cháu đâu có kén chọn lắm về kích cỡ đâu ạ, - Alice vội vàng đáp; - chỉ là chẳng ai thích cứ bị thay đổi xoành xoạch thế này, ngài biết đấy.

- Ta không biết, - Sâu Bướm nói.

Alice lặng thinh: cô bé chưa từng bị phản bác nhiều đến thế trong suốt cuộc đời mình, và cô bé cảm thấy mình sắp không giữ nổi bình tĩnh nữa rồi.

- Bây giờ cô bé đã thấy hài lòng chưa? - Sâu Bướm hỏi.

- Chà, cháu muốn cao hơn một chút, thưa ngài, nếu ngài không phiền, - Alice nói: - cao ba inch thì đúng là một chiều cao thảm hại quá ạ.

- Cao ba inch thì tuyệt vời còn gì! - Sâu Bướm nổi giận, vừa nói vừa vươn thẳng người đứng dậy (nó cao chính xác ba inch).

- Nhưng cháu có quen với chiều cao ấy đâu! - Alice tội nghiệp rên rỉ phân trần. Và cô bé thầm nghĩ: 'Mình ước gì mấy sinh vật này đừng có dễ mếch lòng đến thế!'

- Rồi cô bé sẽ quen dần thôi, - Sâu Bướm nói; đoạn nó lại ngậm ống điếu vào miệng và bắt đầu hút tiếp.

Lần này Alice kiên nhẫn đợi chờ cho đến khi nó quyết định lên tiếng thêm lần nữa. Chừng một hai phút sau, Sâu Bướm rút ống điếu khỏi miệng, ngáp một hai cái rồi rùng mình. Xong xuôi, nó bò xuống khỏi cây nấm và từ từ trườn mình vào đám cỏ, chỉ thả lại vỏn vẹn một câu lúc sắp khuất dạng:

- Một bên sẽ khiến cô bé cao thêm, còn bên kia sẽ khiến cô bé thấp xuống.

- Một bên của cái gì cơ? Còn bên kia của cái gì? - Alice lẩm bẩm tự hỏi.

- Của cây nấm chứ còn gì, - Sâu Bướm đáp, cứ y như thể cô bé vừa buột miệng hỏi to lên vậy; và chỉ trong nháy mắt, nó đã hoàn toàn biến mất dạng.

Alice đứng nguyên đấy, chăm chú nhìn cây nấm với vẻ mặt đầy đăm chiêu suốt chừng một phút, cố gắng phân định cho ra xem hai bên của nó là hai phần nào; mà bởi cây nấm tròn xoe một cách hoàn hảo, nên cô bé thấy đây đúng là một câu hỏi hóc búa. Dẫu vậy, cuối cùng cô bé cũng dang rộng hết mức hai cánh tay ôm trọn lấy cây nấm, rồi mỗi tay bẻ một mẩu nhỏ ở mép nấm.

- Và giờ thì, bên nào là bên nào đây? - cô bé tự nhủ, rồi cắn thử một miếng nhỏ ở mẩu nấm tay phải để xem hiệu nghiệm ra sao: ngay khoảnh khắc kế tiếp, cô bé cảm nhận một cú va đập đau điếng ngay dưới cằm mình-nó vừa đập thẳng vào chân cô bé!

Sự thay đổi quá sức đột ngột này khiến cô bé hốt hoảng thật sự, nhưng cô bé biết mình chẳng còn thì giờ để mà lãng phí nữa, bởi cô đang teo tóp đi trông thấy; thế là cô bé lập tức xoay sang nhai vội một chút ở mẩu nấm còn lại. Lúc này cằm cô bé bị ghì chặt cứng vào chân đến mức khó lòng tìm đủ khe hở để há miệng ra; nhưng cuối cùng cô cũng xoay xở làm được, và cố nuốt trôi một mảnh vụn tí xíu của mẩu nấm bên tay trái.

* * * * * *

\*      \*      \*      \*      \*

* * * * * *

- Tuyệt quá, cuối cùng thì đầu mình cũng được tự do rồi! - Alice reo lên đầy phấn khởi, thế nhưng chỉ khoảnh khắc sau, niềm vui ấy liền chuyển thành nỗi hoảng hốt tột độ, khi cô bé sực nhận ra mình chẳng hề trông thấy đôi vai đâu cả: tất cả những gì cô bé có thể nhìn thấy, khi cúi xuống, là một cái cổ dài ngoẵng vươn lên như một cái cuống, mọc ra từ một biển lá xanh mơn mởn trải dài tít tận dưới sâu thăm thẳm.

- Đám thứ xanh xanh dưới kia rốt cuộc là thứ gì vậy nhỉ? - Alice tự hỏi. - Và hai bờ vai của mình đã biến đi đâu mất rồi? Và ôi, đôi bàn tay tội nghiệp của ta ơi, sao ta lại chẳng thể nhìn thấy các bạn thế này? Cô bé vừa nói vừa khua khoắng hai tay khắp mọi phía, nhưng dường như chẳng thu được kết quả gì, ngoại trừ một chút xao động nhè nhẹ len lỏi giữa đám lá xanh rì ở phía xa xa tít tắp.

Bởi có vẻ chẳng còn cách nào để đưa hai bàn tay lên chạm tới đầu mình, cô bé đành thử cúi đầu xuống mà chạm tới chúng, và mừng rỡ biết bao khi phát hiện ra rằng chiếc cổ của mình có thể uốn éo dễ dàng về bất kỳ phía nào, chẳng khác gì một con rắn. Cô bé vừa mới uốn cong nó thành một đường dích dắc thật duyên dáng, và đang định lao vụt đầu xuống đám lá kia - thứ mà lúc này cô bé mới nhận ra chẳng qua chỉ là những ngọn cây của khu rừng nãy giờ mình vẫn đang thơ thẩn đi dưới đó - thì một tiếng rít xé tai vang lên khiến cô bé vội vã rụt cổ trở lại: một con Bồ Câu khổng lồ vừa sầm sập bay thẳng vào mặt cô bé, và đang dùng đôi cánh của mình quật cô bé túi bụi.

- Đồ rắn độc! - Bồ Câu the thé quát lên.

- Tôi không phải là rắn! - Alice bực tức đáp. - Để tôi yên!

- Tao đã bảo rồi, đồ rắn độc! - Bồ Câu nhắc lại, nhưng lần này giọng đã hạ xuống đôi chút, rồi nó sụt sùi nói thêm: - Tao đã thử đủ mọi cách rồi, mà cứ như là chẳng có nơi nào hợp với bọn chúng hết!

- Tôi thật chẳng hiểu chị đang nói gì cả, - Alice bảo.

- Tao đã thử rễ cây rồi, rồi tao thử bờ đê, và tao thử cả hàng rào nữa, - Bồ Câu vẫn lải nhải tiếp, chẳng buồn để ý gì đến cô bé; - vậy mà cái bọn rắn độc này! Có cách quái nào làm hài lòng nổi bọn chúng đâu!

Alice càng lúc càng rối trí hơn, nhưng cô bé nghĩ có nói thêm gì đi nữa thì cũng vô ích, chừng nào Bồ Câu còn chưa chịu dứt lời.

- Cứ như thể việc ấp trứng vẫn còn chưa đủ khổ sở lắm ấy, - Bồ Câu tiếp tục; - thế mà tao còn phải canh chừng lũ rắn độc suốt ngày đêm! Lạy trời, suốt ba tuần nay tao chưa chợp mắt lấy nổi một tí nào!

- Tôi rất tiếc là chị đã bị làm phiền, - Alice nói, lúc này cô bé đã bắt đầu vỡ lẽ ra câu chuyện.

- Và đúng vào lúc tao vừa mới chiếm được cái cây cao nhất trong cả khu rừng này, - Bồ Câu tiếp lời, giọng lên đến tận quãng cao chót vót, - và đúng vào lúc tao đang đinh ninh rằng cuối cùng mình cũng thoát khỏi bọn chúng, vậy mà bọn chúng lại còn trườn từ trên trời rơi xuống! Hừ, đồ rắn độc!

- Nhưng tôi không phải là rắn, tôi nói cho chị biết! - Alice cãi. - Tôi là một-tôi là một-

- Là một cái gì! Mày là một cái gì mới được? - Bồ Câu tra hỏi. - Tao thấy rõ là mày đang cố bịa ra chuyện gì đó!

- Tôi-tôi là một bé gái, - Alice đáp, giọng khá ngập ngừng, bởi cô bé chợt nhớ lại hằng hà sa số những lần biến đổi mình đã trải qua trong ngày hôm nay.

- Một câu chuyện nghe tin được làm sao! - Bồ Câu thốt lên với giọng điệu khinh khỉnh hết mức. - Cả đời tao đã từng thấy kha khá bé gái rồi, nhưng chưa từng thấy một đứa nào sở hữu cái cổ kiểu đó nhé! Không, không! Mày là rắn; và có chối cãi cũng vô ích thôi. Tao đoán tiếp theo mày sẽ bảo tao rằng mày chưa từng nếm qua một quả trứng nào chứ gì!

- Tôi đã từng nếm trứng rồi, đương nhiên, - Alice nói, cô bé vốn là một đứa trẻ rất mực thật thà; - nhưng chị biết đấy, các bé gái cũng ăn trứng nhiều chẳng kém gì rắn đâu.

- Tao chẳng tin, - Bồ Câu đáp; - nhưng nếu quả là như thế, thì bọn chúng cũng là một giống rắn cả thôi, tao chỉ có thể nói như vậy.

Đây thật là một ý nghĩ hết sức mới mẻ đối với Alice, và nó khiến cô bé lặng thinh hoàn toàn trong chừng một hai phút, tạo cơ hội cho Bồ Câu bồi thêm một câu:

- Mày đang đi tìm trứng, tao biết chắc điều đó; và mày là bé gái hay rắn thì có ảnh hưởng quái gì đến tao cơ chứ?

- Điều đó ảnh hưởng rất nhiều đến tôi đấy, - Alice vội vã đối đáp; - nhưng tôi không hề đi tìm trứng, tình cờ là như vậy; mà giả dụ có đi tìm đi nữa, thì tôi cũng chẳng thèm đụng tới trứng của chị đâu: tôi không ưa ăn trứng sống.

- Vậy thì cút đi! - Bồ Câu hậm hực đáp, rồi thu mình ngồi xổm trở lại trên tổ.

Alice cố hết sức thu nhỏ người và luồn lách cúi thấp xuống giữa những bụi cây, bởi cái cổ của cô bé cứ liên tục mắc vào những cành cây, và thỉnh thoảng cô bé lại phải dừng chân để gỡ nó ra. Được một lúc, cô bé sực nhớ ra mình vẫn đang giữ những mẩu nấm trên tay, thế là cô bé bắt đầu thực hiện một cách vô cùng cẩn trọng, nhấm nháp một chút ở mẩu bên này, rồi lại một chút ở mẩu bên kia, khi thì cao lên, lúc lại lùn xuống, cho đến cuối cùng cô bé cũng thành công đưa mình trở về đúng chiều cao như bình thường.

Lần đầu tiên sau một quãng thời gian rất dài, cô bé mới có lại được kích cỡ gần giống như bình thường của mình, nên ban đầu cô bé cảm thấy mọi thứ thật kỳ lạ và xa lạ. Thế nhưng chỉ vài phút trôi qua, cô bé đã nhanh chóng quen với cảm giác ấy, rồi lại bắt đầu tự trò chuyện với chính mình, y như mọi khi: 'Tuyệt thật, vậy là mình đã làm xong được một nửa kế hoạch rồi! Nhưng ôi, bao nhiêu lần biến đổi này thật khiến người ta rối trí hết cả lên! Có bao giờ mình biết chắc được mình sẽ trở thành cái thứ gì, từ khoảnh khắc này sang khoảnh khắc khác đâu! Nhưng mà, dù gì đi nữa, mình cũng đã trở về được với kích cỡ thường ngày của mình rồi: điều tiếp theo cần làm là, tìm cách lọt vào cái khu vườn xinh đẹp đằng kia - thế nhưng làm cách nào thì mình phải nghĩ thêm mới được, mình tự hỏi đây?'

Ngay khi vừa dứt lời, cô bé bất chợt bước tới một khoảng đất trống, và sừng sững ngay chính giữa là một ngôi nhà nhỏ xíu, chỉ cao chừng bốn feet. 'Bất kể ai đang sống ở trong đó,' Alice thầm nghĩ, 'mình tuyệt đối không thể xuất hiện trước mặt họ với cái kích cỡ khủng khiếp này được: lạy trời, mình sẽ làm họ chết khiếp mất thôi!' Nghĩ thế, cô bé lại bắt đầu nhấm nháp mẩu nấm bên tay phải, và nhất quyết không dám liều lĩnh mon men lại gần ngôi nhà, cho tới tận khi cô bé đã tự thu nhỏ bản thân xuống chỉ còn vỏn vẹn chín inch chiều cao.

---