VỤ ÁN NGÔI NHÀ HOANG

Mùa xuân năm 1894, khắp thành London dậy sóng, còn giới thượng lưu thì sững sờ kinh hãi trước cái chết của Ngài Ronald Adair - một vụ sát hại xảy ra trong hoàn cảnh hết sức kỳ lạ và khó bề lý giải. Công chúng hẳn đã nắm được những chi tiết của vụ án được công bố qua cuộc điều tra của cảnh sát, nhưng vào thời điểm ấy, không ít tình tiết đã bị ém nhẹm. Lý do là bởi khối bằng chứng buộc tội quá đỗi vững chắc, đến mức chẳng cần phải phơi bày toàn bộ sự thật. Mãi đến tận bây giờ, sau gần mười năm, tôi mới có đủ thẩm quyền để lấp đầy những mắt xích còn thiếu, giúp kết nối trọn vẹn chuỗi sự kiện đặc biệt ấy. Vụ án tự thân nó đã đủ ly kỳ, nhưng sự ly kỳ đó chẳng thấm vào đâu so với những diễn biến khó tin xảy đến sau này - những diễn biến đã đem lại cho tôi cú sốc và niềm kinh ngạc lớn nhất trong suốt cuộc đời phiêu lưu của mình. Thậm chí đến giờ, sau ngần ấy năm, tôi vẫn còn rùng mình mỗi khi nghĩ lại. Và một lần nữa, tôi lại cảm nhận được cái dòng thác cuồn cuộn của niềm hân hoan, sự sửng sốt và nỗi hoài nghi đã từng nhấn chìm tâm trí tôi khi ấy. Thưa các bạn, những độc giả đã từng dành đôi chút quan tâm cho những mảnh ghép mà thỉnh thoảng tôi hé lộ về tư duy và hành động của một con người vô cùng phi thường, xin đừng trách tôi vì sao bấy lâu tôi vẫn chưa san sẻ những điều mình biết. Tôi vốn xem đó là bổn phận hàng đầu của mình, và hẳn tôi đã thực hiện từ lâu rồi - nếu như tôi không bị ngăn trở bởi một mệnh lệnh nghiêm cấm, được thốt ra từ chính miệng người ấy. Lệnh cấm ấy chỉ vừa mới được rút lại vào ngày mùng ba tháng trước.

Có lẽ cũng dễ hiểu thôi, khi mối thân tình gắn bó của tôi với Sherlock Holmes đã khiến tôi nuôi dưỡng một niềm say mê sâu sắc với khoa học hình sự. Sau khi anh biến mất, tôi chưa từng bỏ qua bất kỳ vụ án nào được đưa ra trước công luận - tôi đọc tỉ mỉ từng vụ một. Thậm chí đã hơn một đôi lần tôi thử áp dụng chính phương pháp của anh để lần tìm lời giải, cốt chỉ để thỏa mãn bản thân mình thôi, dù thành công chẳng đáng là bao. Nhưng chẳng có vụ nào cuốn hút tôi cho bằng thảm kịch của Ronald Adair. Khi đọc lời khai tại phiên điều tra, thứ đã dẫn đến phán quyết về tội cố ý giết người nhằm vào một hay nhiều đối tượng chưa xác định được danh tính, tôi nhận ra rõ hơn bao giờ hết cái mất mát mà cộng đồng đã phải gánh chịu trước cái chết của Sherlock Holmes. Trong vụ án kỳ quặc này có những điểm mà tôi tin chắc sẽ đặc biệt thu hút anh. Những nỗ lực của cảnh sát lẽ ra đã được tiếp sức - hay nhiều khả năng là bị vượt mặt - bởi khả năng quan sát tinh luyện và bộ óc sắc bén của nhà điều tra hình sự số một châu Âu. Suốt cả ngày trời, khi rong ruổi trên xe ngựa đi thăm bệnh, tôi cứ trở đi trở lại với vụ án này trong đầu mà chẳng sao tìm nổi một lời giải thích nào cho thỏa đáng. Dù có nguy cơ nhắc lại những chuyện đã cũ, tôi xin phép tóm lược các sự kiện như công chúng từng biết vào lúc phiên điều tra khép lại.

Ngài Ronald Adair là con trai thứ hai của Bá tước Maynooth, lúc bấy giờ đang giữ chức thống đốc một trong những thuộc địa của Úc. Mẹ của Adair đã từ Úc trở về quê nhà để phẫu thuật đục thủy tinh thể. Bà cùng con trai Ronald và con gái Hilda sống chung với nhau tại số 427 Park Lane. Chàng trai trẻ này lui tới trong những vòng giao tế thượng lưu bậc nhất - theo như người ta biết thì chẳng có kẻ thù, cũng chẳng vướng phải tật xấu nào đáng kể. Cậu từng đính hôn với cô Edith Woodley, ở Carstairs, nhưng hôn ước đã được hai bên thỏa thuận hủy bỏ từ vài tháng trước, và dường như cũng chẳng để lại tình cảm gì quá sâu nặng về sau. Nhìn chung, cuộc sống của người đàn ông này xoay quanh một vòng tròn giản đơn và nề nếp, bởi tính cách của cậu vốn trầm lặng và ít khi biểu lộ cảm xúc. Vậy mà, chính vị quý tộc trẻ tuổi hiền hòa ấy lại đón nhận cái chết - dưới một hình thức hết sức kỳ quái và bất ngờ - vào khoảng giữa mười giờ và mười một giờ hai mươi đêm ngày 30 tháng 3 năm 1894.

Ronald Adair rất mê chơi bài. Cậu chơi thường xuyên, nhưng không bao giờ đặt cược đến mức gây tổn hại cho bản thân. Cậu là thành viên của các câu lạc bộ bài Baldwin, Cavendish và Bagatelle. Bằng chứng cho thấy, sau bữa tối vào ngày cậu qua đời, cậu đã chơi một ván whist¹ tại câu lạc bộ Bagatelle. Trước đó, vào buổi chiều, cậu cũng đã chơi ở đây. Lời khai của những người cùng chơi với cậu - ông Murray, Ngài John Hardy và Đại tá Moran - cho biết họ chơi whist, và các lá bài được chia khá đồng đều. Adair có thể đã thua năm bảng, nhưng không hơn thế. Gia sản của cậu khá lớn, và một khoản thua như vậy chẳng thể ảnh hưởng gì đến cậu. Hầu như ngày nào cậu cũng chơi ở câu lạc bộ này hay câu lạc bộ khác, nhưng cậu là một tay chơi thận trọng, và thường đứng dậy trong tư thế của kẻ thắng cuộc. Bằng chứng cũng cho thấy, khi bắt cặp với Đại tá Moran, cậu từng thắng tới bốn trăm hai mươi bảng chỉ trong một lần chơi, cách đó vài tuần, trước mặt Godfrey Milner và Huân tước Balmoral. Đó là những gì về tiểu sử gần đây của cậu được hé lộ tại phiên điều tra.

Vào buổi tối xảy ra vụ án, cậu từ câu lạc bộ trở về nhà đúng mười giờ. Mẹ và em gái cậu đã ra ngoài dành cả buổi tối với một người bà con. Người hầu gái khai rằng cô ta có nghe thấy tiếng cậu bước vào căn phòng phía trước trên tầng hai - căn phòng vốn thường được dùng làm phòng khách riêng. Cô ta đã nhóm lửa sẵn ở đó, nhưng vì khói bốc lên nên cô phải mở cửa sổ ra. Từ trong phòng, không một âm thanh nào vọng ra cho đến tận mười một giờ hai mươi, giờ Phu nhân Maynooth và con gái trở về. Với ý định chúc con trai ngủ ngon, bà đã tìm cách vào phòng cậu. Nhưng cánh cửa đã bị khóa từ bên trong, và chẳng có tiếng trả lời nào đáp lại những hồi gọi cùng tiếng đập cửa dồn dập của hai mẹ con. Người ta phải gọi người tới giúp sức, rồi phá cửa xông vào. Chàng trai trẻ bất hạnh được phát hiện nằm gục gần chiếc bàn. Đầu cậu bị hủy hoại một cách khủng khiếp - vết thương gây ra bởi một viên đạn súng lục nở rộng. Ấy thế nhưng, chẳng một thứ vũ khí nào được tìm thấy trong phòng. Trên mặt bàn đặt hai tờ giấy bạc, mỗi tờ mười bảng, cùng với mười bảy bảng mười shilling tiền xu - bao gồm cả bạc lẫn vàng - được xếp thành từng chồng nhỏ theo từng mệnh giá khác nhau. Bên cạnh đó, trên một tờ giấy còn ghi vài con số, đối diện với tên của một số bạn bè ở câu lạc bộ. Từ manh mối này, người ta suy đoán rằng trước khi chết, cậu đang cố gắng tính toán số tiền thua hoặc thắng trong những ván bài.

Một cuộc khám nghiệm tỉ mỉ hiện trường chỉ càng khiến vụ án thêm rối ren. Trước hết, chẳng có lý do gì để giải thích nổi việc chàng trai trẻ lại tự khóa cửa từ bên trong. Có thể kẻ sát nhân đã làm điều này rồi tẩu thoát qua cửa sổ chăng? Nhưng khoảng cách từ cửa sổ xuống mặt đất ít nhất là hai mươi feet, và ngay bên dưới là một luống hoa nghệ tây đang nở rộ. Cả hoa lẫn đất đều không hề có dấu hiệu bị xáo trộn. Trên dải cỏ hẹp ngăn cách ngôi nhà với con đường cũng chẳng có lấy một dấu vết nào. Thế nên, rõ ràng chính chàng trai trẻ mới là người đã khóa cửa. Nhưng làm sao cậu lại bỏ mạng được? Chẳng ai có thể trèo lên đến cửa sổ mà không để lại dấu vết. Giả sử có kẻ bắn qua cửa sổ đi nữa, thì kẻ đó hẳn phải là một tay thiện xạ xuất chúng lắm mới có thể gây ra một vết thương chí mạng như thế chỉ bằng súng lục. Hơn nữa, Park Lane vốn là một con phố đông đúc; có một trạm xe ngựa cách ngôi nhà chưa đầy một trăm yard. Ấy vậy mà không một ai nghe thấy tiếng súng nổ. Người chết nằm đó, và viên đạn súng lục cũng nằm đó - một viên đạn đã nở bung ra như những viên đạn đầu mềm² thường làm, tạo nên một vết thương hẳn đã khiến nạn nhân chết ngay lập tức. Đó là những tình tiết làm nên Bí ẩn Park Lane - một vụ án càng thêm rắc rối bởi sự vắng mặt hoàn toàn của động cơ, bởi như tôi đã nói, chàng Adair trẻ tuổi không hề có kẻ thù nào được biết đến, và cũng không hề có ý đồ cướp đoạt tiền bạc hay tài sản trong phòng.

Suốt cả ngày, tôi cứ trở đi trở lại với những sự kiện đó trong đầu, cố hòng tìm ra một giả thuyết nào có thể dung hòa được tất cả - và tìm ra con đường ít chướng ngại nhất, thứ mà người bạn đáng thương của tôi từng khẳng định là điểm khởi đầu của mọi cuộc điều tra. Tôi thú thật mình chẳng tiến triển được bao nhiêu. Buổi tối, tôi tản bộ băng qua Công viên, và vào khoảng sáu giờ, tôi thấy mình đã đứng ở đầu phố Oxford Street, ngay lối dẫn vào Park Lane. Một nhóm người đang lảng vảng trên vỉa hè, tất cả đều ngước mắt nhìn lên một ô cửa sổ nhất định - chính ô cửa đã chỉ cho tôi ngôi nhà mà tôi muốn đến tận nơi để quan sát. Có một người đàn ông cao gầy, đeo kính màu - tôi ngờ rằng đó là một thám tử mặc thường phục - đang say sưa trình bày một giả thuyết nào đó của riêng mình, trong khi đám đông chen chúc quanh anh ta mà nghe. Tôi đã cố len đến gần hết mức có thể, nhưng những nhận định của anh ta đối với tôi dường như thật ngớ ngẩn, nên tôi lại lùi ra với đôi chút bực dọc. Đúng lúc ấy, tôi va phải một ông già lưng gù đang đứng phía sau mình, và vô tình làm rơi mấy cuốn sách ông ta đang mang trên tay. Khi cúi xuống nhặt chúng lên, tôi còn nhớ mình đã để ý thấy tựa đề một cuốn là Nguồn gốc Tín ngưỡng Thờ cây, và tôi chợt nghĩ gã này hẳn là một nhà sưu tầm sách nghèo khổ - hạng người vì nghề nghiệp hay sở thích riêng mà chuyên lùng sục những cuốn sách ít người biết đến. Tôi cố gắng xin lỗi về sự cố này, nhưng rõ ràng những cuốn sách mà tôi vô tình làm hỏng ấy là những đồ vật hết sức quý giá trong mắt chủ nhân của chúng. Với một tiếng gầm gừ đầy khinh miệt, ông ta quay gót bước đi, và tôi nhìn theo tấm lưng cong cùng bộ râu quai nón bạc trắng của ông ta khuất dần giữa đám đông.

Việc tôi theo dõi căn nhà số 427 Park Lane chẳng giúp vén màn được điều gì về vấn đề đang khiến tôi trăn trở. Ngôi nhà cách biệt với mặt phố bằng một bức tường thấp cùng hàng rào sắt, tổng chiều cao chưa đến năm feet. Thế nên ai muốn vào vườn cũng chẳng khó khăn gì, nhưng với tới cửa sổ thì hoàn toàn bất khả, vì quanh đó không hề có ống thoát nước hay bất cứ vật gì có thể giúp một người - dù nhanh nhẹn đến đâu - trèo lên nổi. Lòng rối bời hơn cả lúc ban đầu, tôi quay gót trở về Kensington. Vừa đặt chân vào phòng làm việc chưa đầy năm phút, cô hầu gái đã bước vào báo có khách muốn gặp tôi. Trước nỗi kinh ngạc của mình, tôi nhận ra đó không phải ai xa lạ, mà chính là ông lão sưu tầm sách kỳ quặc - khuôn mặt nhăn nheo, sắc nhọn ló ra giữa mái tóc trắng xóa, và trong tay phải ông ta kẹp chặt ít nhất phải đến cả tá cuốn sách quý giá của mình.

“Ngài có vẻ ngạc nhiên khi thấy tôi, thưa ngài,” ông ta cất giọng khàn khàn kỳ lạ.

Tôi thừa nhận điều đó là đúng.

“À, tôi là người có lương tâm, thưa ngài, và khi tình cờ thấy ngài bước vào căn nhà này, lúc tôi còn đang tập tễnh đi theo sau, tôi tự nhủ, mình phải vào gặp vị tiên sinh tốt bụng ấy mà thưa rằng, nếu ban nãy tôi có hơi cộc cằn trong cách cư xử thì tuyệt nhiên chẳng phải có ý gì xấu, và tôi thật lòng mang ơn ngài đã nhặt sách giúp tôi.”

“Ông coi trọng chuyện nhỏ quá rồi,” tôi đáp. “Nhưng cho phép tôi hỏi, làm sao ông biết tôi là ai vậy?”

“Ồ, thưa ngài, nếu điều này không quá đường đột, thì tôi là hàng xóm của ngài đấy ạ. Ngài sẽ thấy tiệm sách nho nhỏ của tôi ở góc phố Church Street, và được gặp ngài tôi mừng lắm, tôi dám chắc như thế. Có lẽ chính ngài cũng sưu tầm sách, thưa ngài. Ngài xem, đây là Những loài chim nước Anh, và Catullus, và Cuộc chiến Thánh - món hời cả đấy, cuốn nào cũng vậy. Chỉ cần năm cuốn sách thôi, ngài đã có thể lấp đầy chỗ trống trên chiếc kệ thứ hai kia rồi. Trông thật lộn xộn, phải không thưa ngài?”

Tôi quay đầu lại để ngó chiếc tủ phía sau lưng. Lúc tôi quay trở lại, Sherlock Holmes đang đứng bên kia bàn làm việc, mỉm cười nhìn tôi. Tôi bật dậy, chằm chằm nhìn anh trong vài giây trong nỗi sửng sốt tột cùng, và rồi dường như tôi đã ngất đi - lần đầu tiên và cũng là lần cuối cùng trong đời tôi. Một màn sương xám chắc chắn đã cuộn xoáy trước mắt tôi, và khi nó tan đi, tôi thấy cổ áo mình đã được nới lỏng, và trên môi còn vương vị tê tê của rượu mạnh. Holmes đang cúi xuống bên ghế tôi, tay anh cầm chiếc bình rượu nhỏ.

“Watson thân mến của tôi,” giọng nói quen thuộc đến nao lòng ấy cất lên, “tôi nợ anh cả ngàn lời xin lỗi. Tôi không ngờ anh lại bị xúc động mạnh đến thế.”

Tôi nắm chặt lấy cánh tay anh.

“Holmes!” tôi kêu lên. “Có thật là anh không? Có thật là anh vẫn còn sống? Lẽ nào anh đã thoát ra được khỏi cái vực thẳm khủng khiếp ấy?”

“Khoan đã,” anh nói. “Anh có chắc mình thực sự đủ sức để bàn luận mọi chuyện rồi không? Tôi đã gây cho anh một cú sốc nặng với màn tái xuất hiện đầy kịch tính chẳng cần thiết chút nào này.”

“Tôi ổn rồi, nhưng Holmes này, thực sự tôi khó mà tin vào mắt mình. Lạy trời! nghĩ rằng anh - chính anh, trong tất cả mọi người - lại đang đứng ngay trong phòng làm việc của tôi.” Tôi lại nắm lấy tay áo anh một lần nữa, và cảm nhận được bên dưới lớp vải là cánh tay gân guốc, rắn rỏi. “Chà, ít ra thì anh không phải là hồn ma,” tôi nói. “Anh bạn thân mến, tôi mừng quá đỗi khi thấy anh. Ngồi xuống đi, và kể cho tôi nghe làm thế nào anh còn sống mà thoát ra khỏi cái vực thẳm khủng khiếp ấy.”

Anh ngồi xuống đối diện tôi, và châm một điếu thuốc theo cái phong cách thản nhiên quen thuộc ngày xưa. Anh vẫn khoác chiếc áo choàng dạ cũ kỹ của gã bán sách, nhưng phần còn lại của con người ấy - bộ tóc trắng và đống sách cũ - đang nằm thành một đống trên bàn. Trông Holmes thậm chí còn gầy và sắc nét hơn trước, nhưng sắc trắng nhợt phủ trên khuôn mặt diều hâu của anh cho tôi biết rằng quãng đời vừa qua của anh chẳng mấy khỏe mạnh.

“Tôi mừng vì được duỗi người ra đây, Watson ạ,” anh nói. “Chẳng đùa chút nào khi một người cao lớn phải rút ngắn chiều cao của mình đi cả một foot trong nhiều giờ liền. Nào, anh bạn thân mến của tôi, về chuyện giải thích, nếu tôi có thể xin anh hợp tác, thì chúng ta còn cả một đêm làm việc vất vả và hiểm nguy phía trước. Có lẽ tốt hơn là để tôi kể cho anh toàn bộ tình hình sau khi công việc ấy hoàn tất.”

“Tôi đầy tò mò rồi đây. Tôi rất muốn được nghe ngay bây giờ.”

“Anh sẽ cùng đi với tôi tối nay chứ?”

“Khi nào anh muốn và đi đâu anh muốn.”

“Đúng là y như ngày xưa. Chúng ta sẽ có đủ thời gian cho một bữa tối qua loa trước giờ xuất phát. Thôi được rồi, vậy thì nói về chuyện cái vực thẳm. Tôi chẳng gặp khó khăn gì nghiêm trọng trong việc thoát ra khỏi nó cả, bởi một lý do hết sức đơn giản - tôi chưa từng ở trong đó.”

“Anh chưa từng ở trong đó ư?”

“Không, Watson, tôi chưa từng ở trong đó. Mảnh giấy tôi gửi cho anh là hoàn toàn chân thực. Tôi ít nhiều đã ngờ rằng sự nghiệp của mình đến hồi kết thúc, khi tôi nhận ra bóng dáng đầy vẻ nham hiểm của Giáo sư Moriarty quá cố đang đứng trên lối mòn hẹp dẫn đến chỗ an toàn. Tôi đọc thấy một ý định không gì lay chuyển nổi trong đôi mắt xám của ông ta. Vì thế, tôi đã trao đổi vài lời với ông ta, và nhận được sự cho phép hết sức lịch sự của ông ta để viết mảnh giấy ngắn mà sau đó anh đã nhận được. Tôi để nó lại cùng hộp thuốc lá và cây gậy, rồi bước dọc theo lối mòn, Moriarty vẫn bám sát gót tôi. Khi đến cuối đường, tôi quay lại chống cự. Ông ta không rút vũ khí, mà lao thẳng vào tôi và quàng đôi tay dài ngoằng quanh người tôi. Ông ta biết rằng canh bạc của mình đã đến hồi kết, và chỉ còn một khát khao duy nhất là trả thù tôi. Cả hai chúng tôi cùng loạng choạng trên bờ vực thác. Nhưng may thay, tôi có chút hiểu biết về baritsu, hay môn võ vật của người Nhật, thứ đã hơn một lần tỏ ra vô cùng hữu ích với tôi. Tôi luồn thoát khỏi vòng tay ông ta, và ông ta, với một tiếng thét kinh hoàng, đạp chân điên cuồng trong vài giây, rồi cào cấu không khí bằng cả hai tay. Nhưng bất chấp mọi nỗ lực, ông ta không sao giữ được thăng bằng, và ngã nhào xuống. Tôi cúi mặt qua bờ vực, nhìn ông ta rơi một quãng rất dài. Rồi ông ta va vào một tảng đá, bật ra, và rơi tõm xuống nước.”

Tôi lắng nghe với vẻ kinh ngạc trước lời giải thích mà Holmes vừa đưa ra, giữa những làn khói thuốc lá.

“Nhưng còn những dấu chân!” tôi kêu lên. “Chính mắt tôi đã thấy hai người cùng đi xuống con đường ấy, và không một ai quay trở lại.”

“Mọi chuyện diễn ra thế này. Ngay khoảnh khắc vị Giáo sư biến mất, tôi chợt nhận ra Số phận đã đặt vào tay tôi một cơ hội may mắn lạ thường đến nhường nào. Tôi biết rằng Moriarty không phải là kẻ duy nhất đã thề sẽ giết tôi. Còn ít nhất ba kẻ khác, mà lòng khao khát trả thù tôi sẽ chỉ càng thêm bùng cháy trước cái chết của kẻ cầm đầu chúng. Tất cả bọn chúng đều là những kẻ cực kỳ nguy hiểm. Sớm muộn gì cũng sẽ có kẻ ra tay hạ được tôi. Mặt khác, nếu cả thế giới tin rằng tôi đã chết, bọn chúng sẽ trở nên chủ quan, sẽ sớm để lộ sơ hở, và sớm hay muộn tôi cũng sẽ tiêu diệt được chúng. Khi đó mới là lúc để tôi tuyên bố mình vẫn còn ở cõi nhân gian. Bộ não vận hành nhanh đến nỗi tôi tin rằng mình đã nghĩ ra tất cả những điều này trước khi Giáo sư Moriarty chạm đến đáy Thác Reichenbach.

“Tôi đứng dậy và quan sát vách đá sau lưng. Trong bài tường thuật đầy hình ảnh của anh về vụ việc - mà tôi đã đọc với sự thích thú lớn lao vài tháng sau đó - anh khẳng định rằng vách đá dựng đứng. Điều này không hoàn toàn đúng theo nghĩa đen. Một vài chỗ đặt chân nhỏ hiện ra, và có dấu hiệu của một gờ đá. Vách đá cao đến nỗi việc trèo lên toàn bộ rõ ràng là bất khả thi, và cũng bất khả thi không kém là việc tôi đi dọc theo con đường ẩm ướt mà không để lại dấu vết. Đúng là tôi có thể đi lùi giày, như tôi đã từng làm trong những dịp tương tự, nhưng cảnh tượng ba bộ dấu chân cùng đi về một hướng chắc chắn sẽ gợi ý về một sự đánh lừa. Nói chung, tốt nhất là tôi nên đánh liều trèo lên. Đó chẳng phải là một công việc dễ chịu, Watson ạ. Thác nước gầm rú ngay bên dưới tôi. Tôi không phải là người hay tưởng tượng, nhưng tôi xin thề rằng tôi dường như nghe thấy giọng Moriarty đang gào thét tôi từ dưới vực thẳm. Chỉ một sai sót thôi cũng đủ gây chết người. Đã hơn một lần, khi những bụi cỏ bật ra khỏi tay tôi hay chân tôi trượt trên những khe đá ướt, tôi tưởng mình tiêu rồi. Nhưng tôi đã vùng vẫy leo lên, và cuối cùng đến được một gờ đá sâu vài feet, phủ đầy rêu xanh mềm mại, nơi tôi có thể nằm khuất tầm nhìn trong sự thoải mái hoàn hảo nhất. Tôi đang nằm duỗi người ở đó, khi anh, Watson thân mến của tôi, cùng toàn bộ đoàn tùy tùng của anh đang điều tra hoàn cảnh cái chết của tôi theo cái cách vừa đầy cảm thông vừa kém hiệu quả nhất trần đời.

“Cuối cùng, khi tất cả các anh đã hình thành xong những kết luận tất yếu và hoàn toàn sai lầm của mình, các anh lên đường về khách sạn, và tôi bị bỏ lại một mình. Tôi đã tưởng mình đến hồi kết của những cuộc phiêu lưu, nhưng một sự kiện hết sức bất ngờ đã cho tôi thấy vẫn còn những điều kinh ngạc đang chờ đợi mình. Một tảng đá lớn từ trên cao rơi xuống, ầm ầm vút qua người tôi, đập vào lối mòn, rồi bật xuống vực thẳm. Trong khoảnh khắc, tôi tưởng đó chỉ là tai nạn, nhưng một lát sau, khi ngước lên, tôi thấy đầu một người đàn ông in hình lên nền trời đang sẫm tối, và một hòn đá khác đập trúng ngay gờ đá nơi tôi đang nằm, chỉ cách đầu tôi có một foot. Dĩ nhiên, ý nghĩa của việc này đã quá rõ ràng. Moriarty không đi một mình. Một đồng lõa - và chỉ một cái liếc nhìn cũng đủ cho tôi biết gã đồng lõa ấy nguy hiểm đến nhường nào - đã đứng canh chừng trong lúc vị Giáo sư tấn công tôi. Từ xa, khuất khỏi tầm mắt tôi, gã đã chứng kiến cái chết của bạn mình và cuộc tẩu thoát của tôi. Gã đã đợi chờ, rồi sau đó vòng lên đỉnh vách đá, tìm cách thành công ở chỗ đồng bọn đã thất bại.

“Tôi chẳng mất nhiều thời gian để suy nghĩ, Watson ạ. Lại một lần nữa tôi thấy khuôn mặt dữ tợn ấy nhìn qua vách đá, và tôi biết đó là điềm báo cho một hòn đá nữa sắp giáng xuống. Tôi bò trườn xuống lối mòn. Tôi không nghĩ mình có thể làm điều đó một cách bình tĩnh được. Khó gấp trăm lần việc trèo lên. Nhưng tôi chẳng có thời gian để nghĩ về hiểm nguy, vì một hòn đá nữa lại vút qua người tôi trong lúc tôi đang treo mình bằng hai tay ở mép gờ đá. Được nửa đường thì tôi trượt chân, nhưng nhờ ơn Chúa, tôi đã hạ cánh - rách da và đẫm máu - xuống lối mòn. Tôi ba chân bốn cẳng chạy, vượt suốt mười dặm đường núi trong bóng tối, và một tuần sau tôi có mặt ở Florence, với niềm tin chắc chắn rằng không một ai trên thế giới biết chuyện gì đã xảy ra với mình.

“Tôi chỉ có một người để tâm sự - anh trai tôi, Mycroft. Tôi nợ anh nhiều lời xin lỗi, Watson thân mến của tôi, nhưng điều tối quan trọng lúc ấy là mọi người phải nghĩ rằng tôi đã chết, và tôi khá chắc rằng anh đã không thể nào viết nên một bài tường thuật đầy thuyết phục về cái kết bất hạnh của tôi nếu chính anh không tin rằng điều đó là sự thật. Đã nhiều lần trong suốt ba năm qua, tôi cầm bút lên định viết cho anh, nhưng lúc nào tôi cũng sợ rằng tình cảm quý mến của anh dành cho tôi sẽ khiến anh có hành động thiếu thận trọng làm lộ bí mật của tôi. Chính vì lý do ấy, tôi đã quay lưng đi khỏi anh tối nay khi anh làm đổ sách của tôi, bởi lúc ấy tôi đang gặp nguy hiểm, và bất kỳ biểu hiện bất ngờ hay xúc động nào từ phía anh cũng có thể thu hút sự chú ý vào danh tính của tôi, dẫn đến những hậu quả đáng tiếc nhất và không thể cứu vãn. Về phần Mycroft, tôi buộc phải tâm sự với cậu ấy để có được số tiền mình cần. Diễn biến sự việc ở London không suôn sẻ như tôi hy vọng, bởi phiên tòa xét xử băng đảng Moriarty đã để lọng hai thành viên nguy hiểm nhất của nó - những kẻ thù cay độc nhất nhắm vào riêng tôi - được tự do. Vì thế, tôi đã du hành hai năm trời ở Tây Tạng, và tự giải khuây bằng cách ghé thăm Lhassa, cũng như dành vài ngày bên vị lạt ma tối cao. Có lẽ anh đã từng đọc về những cuộc thám hiểm đáng chú ý của một người Na Uy tên là Sigerson, nhưng tôi dám chắc rằng anh chưa bao giờ nghĩ mình đang nhận được tin tức về bạn mình. Sau đó, tôi băng qua Ba Tư, ghé thăm Mecca, và thực hiện một chuyến viếng thăm ngắn nhưng đầy thú vị tới Khalifa ở Khartoum - kết quả của chuyến đi ấy tôi đã thông báo cho Bộ Ngoại giao. Trở về Pháp, tôi dành vài tháng nghiên cứu về các dẫn xuất từ nhựa than đá, tiến hành trong một phòng thí nghiệm ở Montpellier, miền nam nước Pháp. Sau khi hoàn tất công việc này một cách vừa ý và biết tin rằng hiện chỉ còn một kẻ thù của tôi còn sót lại ở London, tôi định quay về thì hành trình của mình bị thúc đẩy bởi tin tức về Bí ẩn Park Lane hết sức đáng chú ý này, vốn không chỉ thu hút tôi bởi giá trị tự thân của nó, mà còn dường như đem đến một cơ hội cá nhân hết sức quý báu khi phải xử lý một kẻ thù. Tôi lập tức quay về London, tự mình đến Phố Baker tối nay, để rồi bị bà Hudson làm cho một phen hết hồn, và nhận ra rằng nhà mình đã bị chiếm dụng bởi anh trai tôi cùng căn hộ cũ của tôi thì được chuyển nhượng cho anh. Thế là tôi đến Phố Church, theo dõi anh, rồi gặp cô hầu gái của anh, và đấy, anh đã thấy đấy - mọi chuyện đã dẫn tôi đến đây.”

Đó là câu chuyện kỳ lạ mà tôi đã lắng nghe vào buổi tối tháng Tư hôm ấy - một câu chuyện mà hẳn tôi sẽ thấy hoàn toàn khó tin, nếu nó không được xác nhận bằng chính hình ảnh thực tế của dáng người cao gầy cùng khuôn mặt sắc sảo, háo hức mà tôi chưa từng nghĩ mình sẽ được gặp lại. Bằng một cách nào đó, anh đã biết về nỗi mất mát đau buồn của riêng tôi, và sự cảm thông của anh được thể hiện qua cách cư xử nhiều hơn là qua lời nói. “Công việc là liều thuốc giải tốt nhất cho nỗi buồn, Watson thân mến của tôi ạ,” anh nói; “và tôi có một việc cho cả hai chúng ta đêm nay, mà nếu có thể đưa nó đến một kết luận thành công, thì tự bản thân nó sẽ biện minh cho cuộc đời một con người trên hành tinh này.” Tôi van nài anh kể thêm cho tôi nghe, nhưng vô ích. “Anh sẽ được nghe và thấy đủ trước khi trời sáng,” anh đáp. “Chúng ta còn ba năm quá khứ để bàn luận. Hãy để đó cho đến chín giờ rưỡi, khi chúng ta bắt đầu cuộc phiêu lưu đáng chú ý của ngôi nhà trống.”

Quả thực y hệt như ngày xưa khi, đúng vào giờ ấy, tôi thấy mình ngồi kế bên anh trong một cỗ xe ngựa hai bánh, khẩu súng lục nằm gọn trong túi, và niềm háo hức phiêu lưu rộn lên trong lồng ngực. Holmes thì lạnh lùng, nghiêm nghị và lặng thinh. Mỗi khi ánh đèn đường chớp lên trên những đường nét khắc khổ của anh, tôi lại thấy đôi lông mày anh nhíu lại đầy suy tư, và đôi môi mỏng mím chặt thành một đường thẳng. Tôi chẳng biết con thú hoang nào chúng tôi sắp phải săn đuổi trong khu rừng rậm tội ác của London, nhưng từ thái độ của người thợ săn bậc thầy này, tôi hoàn toàn tin chắc rằng cuộc phiêu lưu lần này là hết sức nghiêm trọng. Còn nụ cười châm biếm thỉnh thoảng thoáng qua vẻ u ám khổ hạnh của anh thì chẳng báo hiệu điều gì tốt lành cho kẻ mà chúng tôi đang truy lùng.

Tôi vốn tưởng chúng tôi sẽ đi thẳng đến Phố Baker, nhưng Holmes lại cho xe dừng ở góc Quảng trường Cavendish. Tôi để ý thấy khi bước xuống, anh liếc nhìn trái phải với vẻ dò xét hết sức cẩn trọng, và ở mỗi góc phố tiếp theo, anh đều tỏ ra thận trọng tột độ để chắc chắn mình không bị ai bám đuôi. Lộ trình của chúng tôi quả thực vô cùng kỳ lạ. Holmes sở hữu một kiến thức phi thường về những ngóc ngách của London, và trong dịp này, anh sải bước thật nhanh với dáng điệu tự tin xuyên qua một mạng lưới chằng chịt những dãy chuồng ngựa và nhà xe, những nơi mà chính sự tồn tại của chúng, tôi cũng chưa từng hay biết. Cuối cùng, chúng tôi trồi ra một con đường nhỏ, hai bên là những ngôi nhà cũ kỹ, ảm đạm, dẫn chúng tôi vào Phố Manchester, rồi đến Phố Blandford. Tại đây, anh rẽ ngoặt xuống một lối đi hẹp, băng qua một cánh cổng gỗ để vào một khoảng sân vắng tanh, rồi dùng chìa khóa mở cánh cửa sau của một căn nhà. Chúng tôi cùng bước vào, và anh đóng cửa lại sau lưng.

Nơi này tối đen như mực, nhưng tôi thấy rõ rằng đây là một ngôi nhà bỏ hoang. Bước chân chúng tôi kẽo kẹt cót két trên sàn gỗ trần, và bàn tay tôi duỗi ra chạm phải bức tường mà giấy dán đã rủ xuống thành từng dải rách tả tơi. Những ngón tay lạnh lẽo, thon gọn của Holmes nắm chặt lấy cổ tay tôi, dẫn tôi tiến về phía trước dọc theo một hành lang dài, cho đến khi tôi lờ mờ nhận ra ô cửa kính mờ phía trên cánh cửa chính. Tại đây, Holmes bất ngờ rẽ phải, và chúng tôi thấy mình đang đứng trong một căn phòng rộng, vuông vức, trống trơn, các góc thì chìm trong bóng tối dày đặc, còn phần trung tâm được chiếu sáng lờ mờ bởi ánh đèn đường hắt vào từ bên ngoài. Chẳng có ngọn đèn đường nào ở gần, và cửa sổ thì phủ đầy bụi bặm, đến nỗi chúng tôi chỉ vừa đủ nhận ra bóng dáng của nhau trong bóng tối. Người bạn đồng hành của tôi đặt tay lên vai tôi và kề môi sát tai tôi.

“Anh có biết chúng ta đang ở đâu không?” anh thì thầm.

“Chắc chắn đó là Phố Baker,” tôi đáp, mắt dán chặt qua ô cửa sổ mờ ảo.

“Chính xác. Chúng ta đang ở Ngôi nhà Camden, đối diện với căn hộ cũ của chúng ta.”

“Nhưng tại sao chúng ta lại đến đây?”

“Bởi vì nó cho tầm nhìn hết sức tuyệt vời sang tòa nhà đẹp như tranh ấy. Tôi có thể phiền anh, Watson thân mến, tiến lại gần cửa sổ hơn một chút không? Hết sức đề phòng để khỏi lộ mình, và hãy nhìn lên căn phòng cũ của chúng ta - cái điểm khởi đầu của biết bao câu chuyện cổ tích nho nhỏ của anh ấy. Chúng ta sẽ cùng xem liệu ba năm vắng bóng của tôi có hoàn toàn lấy đi khả năng làm anh ngạc nhiên hay không.”

Tôi rón rén bước tới và nhìn qua ô cửa sổ quen thuộc. Khi ánh mắt tôi chạm vào khung cảnh bên trong, tôi há hốc miệng và buột ra một tiếng kêu kinh ngạc. Rèm đã được hạ xuống, và một ngọn đèn sáng đang cháy trong phòng. Cái bóng của một người đàn ông đang ngồi trên ghế in thành một đường viền đen, sắc nét trên tấm màn phát sáng của cửa sổ. Không thể nào nhầm lẫn được: dáng điệu của cái đầu, sự vuông vức của đôi vai, sự sắc nét của những đường nét. Khuôn mặt quay nửa nghiêng, và hiệu ứng trông hệt như một trong những bức chân dung cắt bóng đen mà ông bà chúng ta ngày trước ưa thích đóng khung. Đó là một bản sao hoàn hảo của Holmes. Tôi kinh ngạc đến nỗi buột tay đưa ra để chắc chắn rằng chính con người ấy vẫn đang đứng cạnh tôi. Anh đang run lên vì cười thầm.

“Sao nào?” anh cất tiếng.

“Trời ơi!” tôi thốt lên. “Thật là kỳ diệu.”

“Tôi tin rằng tuổi tác chẳng làm héo hon và thói quen cũng chẳng làm cũ mòn sự đa dạng vô tận của tôi,” anh nói, và tôi nhận ra trong giọng anh niềm vui cùng niềm tự hào mà người nghệ sĩ dành cho chính tác phẩm của mình. “Nó thực sự khá giống tôi, phải không?”

“Tôi sẵn sàng thề rằng đó chính là anh.”

“Công lao thực hiện thuộc về Ngài Oscar Meunier, ở Grenoble, người đã dành vài ngày để đúc khuôn. Đó là một bức tượng bán thân bằng sáp. Phần còn lại do chính tôi sắp xếp trong chuyến ghé thăm Phố Baker chiều nay.”

“Nhưng để làm gì cơ chứ?”

“Bởi vì, Watson thân mến của tôi, tôi có lý do mạnh mẽ nhất có thể để mong muốn một số nhân vật nhất định nghĩ rằng tôi đang ở đó, trong khi thực ra tôi đang ở một nơi khác.”

“Và anh cho rằng căn phòng đó đang bị theo dõi sao?”

“Tôi biết rằng chúng đang bị theo dõi.”

“Bởi ai?”

“Bởi những kẻ thù cũ của tôi, Watson ạ. Bởi cái hội ái hữu mà tên cầm đầu đã nằm dưới Thác Reichenbach. Anh phải nhớ rằng chúng biết - và chỉ mình chúng biết - rằng tôi vẫn còn sống. Sớm hay muộn, chúng tin rằng tôi sẽ quay về căn phòng của mình. Chúng đã theo dõi căn phòng liên tục, và sáng nay chúng đã thấy tôi đến.”

“Làm sao anh biết được điều đó?”

“Bởi vì tôi đã nhận ra tên canh gác của chúng khi tôi liếc ra ngoài cửa sổ. Hắn là một gã khá vô hại, tên là Parker, hành nghề xiết cổ, và là một tay biểu diễn đàn môi điệu nghệ. Tôi chẳng bận tâm gì đến hắn cả. Nhưng tôi bận tâm rất nhiều đến kẻ nguy hiểm hơn gấp bội đứng đằng sau hắn - người bạn chí thân của Moriarty, kẻ đã ném đá xuống vách núi, tên tội phạm xảo quyệt và nguy hiểm nhất London. Đó mới là kẻ đang truy lùng tôi đêm nay, Watson ạ, và đó là kẻ hoàn toàn không biết rằng chúng ta đang truy lùng hắn.”

Kế hoạch của bạn tôi dần dần lộ diện. Từ nơi ẩn náu tiện lợi này, những kẻ theo dõi đang bị theo dõi, và những kẻ truy vết đang bị truy vết. Cái bóng góc cạnh trên kia chính là mồi nhử, còn chúng tôi mới là những người thợ săn thực thụ. Trong im lặng, chúng tôi cùng đứng trong bóng tối và quan sát những bóng người vội vã qua lại trước mặt. Holmes im lặng và bất động; nhưng tôi có thể nhận ra anh đang hết sức cảnh giác, và đôi mắt anh chăm chú dán vào dòng người qua lại. Đó là một đêm tối tăm và đầy gió lộng, gió rít lên chói tai dọc theo con phố dài. Nhiều người đang hối hả qua lại, phần lớn quấn chặt trong áo khoác và khăn quàng. Đôi lần tôi thấy dường như mình đã nhìn thấy một bóng người nào đó trước đây, và tôi đặc biệt để ý thấy hai người đàn ông dường như đang trú gió ở ngưỡng cửa một ngôi nhà cách đó một quãng trên phố. Tôi cố thu hút sự chú ý của bạn đồng hành về phía họ, nhưng anh chỉ bật ra một tiếng kêu nho nhỏ đầy sốt ruột, và tiếp tục nhìn chằm chằm ra đường. Hơn một lần, anh cựa quậy đôi chân và gõ ngón tay nhanh nhanh lên tường. Tôi thấy rõ anh đang trở nên bồn chồn, và các kế hoạch của anh không diễn ra hoàn toàn như anh mong đợi. Cuối cùng, khi nửa đêm đến gần và đường phố dần vắng tanh, anh đi đi lại lại trong phòng với vẻ bứt rứt không thể kiềm chế. Tôi định cất lời nhận xét thì ngước mắt lên ô cửa sổ sáng đèn, và lại một lần nữa trải qua một cú sốc gần như lớn ngang lần trước. Tôi chộp lấy cánh tay Holmes và chỉ tay lên phía trên.

“Cái bóng đã cử động!” tôi kêu lên.

Quả thực, đó không còn là hình nghiêng nữa, mà là phần lưng đang quay về phía chúng tôi.

Ba năm rõ ràng không hề làm dịu đi những góc cạnh trong tính khí của anh, hay sự thiếu kiên nhẫn của anh với một trí óc kém nhanh nhạy hơn mình.

“Dĩ nhiên là nó cử động rồi,” anh đáp. “Tôi có phải là một kẻ vụng về lố bịch đến thế không, Watson, đến nỗi dựng lên một hình nộm lộ liễu, rồi mong rằng vài kẻ sắc sảo nhất châu Âu sẽ bị nó đánh lừa? Chúng ta đã ở trong căn phòng này suốt hai tiếng đồng hồ, và bà Hudson đã thay đổi hình nộm đó đến tám lần, tức là cứ mỗi mười lăm phút một lần. Bà ấy điều khiển nó từ phía trước, để bóng của bà không bao giờ bị nhìn thấy. A!” Anh hít vào một hơi với tiếng rít sắc, đầy phấn khích. Trong ánh sáng lờ mờ, tôi thấy đầu anh chúi về phía trước, toàn bộ tư thế anh cứng đờ vì tập trung cao độ. Bên ngoài, đường phố đã hoàn toàn vắng tanh. Hai gã đàn ông kia có thể vẫn đang thu mình ở ngưỡng cửa nào đó, nhưng tôi không còn nhìn thấy họ nữa. Tất cả đều tĩnh lặng và tối đen, chỉ trừ tấm màn vàng rực rỡ trước mặt chúng tôi với cái hình đen in ngay trên tâm nó. Một lần nữa, giữa sự im lặng tuyệt đối, tôi lại nghe thấy cái âm thanh mỏng, the thé ấy - thứ âm thanh nói lên niềm phấn khích mãnh liệt đang bị đè nén. Một khoảnh khắc sau, anh kéo tôi lùi vào góc tối nhất của căn phòng, và tôi cảm thấy bàn tay cảnh báo của anh đặt lên môi tôi. Những ngón tay đang nắm chặt lấy tôi run lên. Chưa bao giờ tôi thấy bạn mình xúc động đến thế, ấy vậy mà con phố tối bên ngoài vẫn trải dài cô quạnh và bất động trước mặt chúng tôi.

Nhưng bất chợt tôi nhận ra điều mà đôi tai nhạy bén hơn của anh đã phân biệt được từ trước. Một âm thanh trầm thấp, lén lút len vào tai tôi, không phải từ hướng Phố Baker, mà từ phía sau chính căn nhà chúng tôi đang ẩn nấp. Một cánh cửa mở ra rồi khép lại. Kế đó là những bước chân rón rén dọc hành lang - những bước chân cố tình đi thật khẽ, thế mà lại vang lên nghe rõ mồn một trong ngôi nhà bỏ hoang. Holmes áp sát người vào tường, tôi cũng làm y như vậy, tay nắm chặt cán súng lục. Xuyên qua màn đêm, tôi thoáng thấy đường nét lờ mờ của một người đàn ông, một bóng đen còn sẫm hơn cả khoảng tối sau khung cửa đang hé mở. Hắn đứng sững một thoáng, rồi khom người rón rén bước tới, đầy vẻ đe dọa, lọt vào trong phòng. Hắn chỉ cách chúng tôi chừng ba yard, cái bóng nham hiểm ấy, và tôi đã gồng mình sẵn sàng đón cú nhảy xổ của hắn, trước khi kịp nhận ra rằng hắn hoàn toàn không hay biết gì về sự hiện diện của chúng tôi. Hắn lướt qua sát chúng tôi, rón rén đến bên cửa sổ, rồi khẽ khàng, tuyệt nhiên không một tiếng động, nâng nó lên chừng nửa foot. Lúc hắn cúi người xuống ngang tầm ô cửa đang mở, ánh đèn đường không còn bị tấm kính bụi bặm che mờ nữa, rọi thẳng vào mặt hắn. Gã đàn ông dường như phát cuồng vì phấn khích. Hai mắt hắn sáng quắc như sao, những đường nét trên mặt giần giật co quắp. Hắn là một người đàn ông đứng tuổi, mũi mỏng nhô ra, vầng trán cao hói, với bộ ria mép đồ sộ điểm bạc. Một chiếc mũ opera bị đẩy lùi hẳn ra sau đầu, và ngực áo sơ mi dạ hội lấp lánh qua chiếc áo khoác ngoài đang mở phanh. Mặt hắn hốc hác, ngăm đen, hằn sâu những nếp nhăn dữ tợn. Trên tay, hắn mang theo thứ trông như một cây gậy, nhưng khi hắn đặt nó xuống sàn, nó vang lên tiếng keng kim loại. Rồi từ túi áo khoác, hắn rút ra một vật cồng kềnh, và hắn mải miết thao tác gì đó kết thúc bằng một tiếng "cách" to, sắc - như thể một cái lò xo hay chốt khóa vừa khớp vào vị trí. Vẫn quỳ trên sàn, hắn cúi người về phía trước, dồn toàn bộ sức nặng cùng sức lực lên một cái cần, kết quả là một tiếng ồn dài vang lên, quay vòng vòng, ken két nghiến ngấu, rồi kết thúc bằng một tiếng "cách" giòn tan khác. Lúc này, hắn đứng thẳng dậy, và tôi thấy hắn đang cầm một loại súng nào đó, với cái báng kỳ quặc, có khớp bản lề ở giữa. Hắn mở khóa nòng, đặt thứ gì đó vào trong, rồi đóng sập nòng súng lại. Hắn cúi xuống, đặt nòng súng lên bệ cửa sổ, và tôi thấy nòng súng dài của hắn chỉa thẳng ra ngoài phố. Khi hắn áp báng súng vào vai, tôi nghe thấy một tiếng cười khan khoái trá - một tiếng cười trầm thấp, khò khè. Rồi từ từ, nòng súng của hắn nâng lên, cho đến khi nó chĩa thẳng vào bóng người in trên tấm rèm cửa sổ của căn hộ chúng tôi ở đối diện.

Ngay lúc ấy, Holmes lao vút đi như một con hổ, quất mạnh vào lưng hắn. Hắn ngã nhào úp mặt xuống sàn, rồi ngay tức khắc lăn tròn dậy và vật lộn với một sức mạnh khủng khiếp. Tôi bổ nhào vào, ôm chặt lấy hắn. Nhưng hắn vẫn vùng lên được bằng một tay, rồi tôi nghe tiếng cò súng của hắn bấm xuống liền một lúc, hai lần. Tuy nhiên, ngòi nổ chẳng bén vào đâu, và trong khoảnh khắc kế tiếp, tôi nghe thấy tiếng rít chói tai của thanh tra Lestrade. Hắn đã tóm được cổ tay của kẻ tấn công, và trong phút chốc, toàn bộ căn phòng đầy ắp những con người vạm vỡ trong bộ đồng phục xanh sẫm. Tên tù nhân bị lôi dậy, và còng tay khóa chặt lại.

"Có phải Lestrade đó không?" Holmes cất tiếng.

"Vâng, thưa ông Holmes. Chính tôi nhận nhiệm vụ này. Thật mừng được thấy ông trở lại London, thưa ông."

"Tôi nghĩ anh đang cần một chút trợ giúp không chính thức. Ba vụ giết người không phá được trong một năm thì không ổn đâu, Lestrade. Nhưng anh đã xử lý Bí ẩn Molesey không được như thường lệ của anh cho lắm - ý tôi là, anh đã xử lý nó khá tốt đấy."

Tất cả chúng tôi đều đứng dậy, tên tù nhân thở hổn hển, mỗi bên có một cảnh sát viên lực lưỡng kèm sát. Đã có vài kẻ hiếu kỳ bắt đầu tụ tập ngoài phố. Holmes bước đến cửa sổ, đóng lại và hạ rèm xuống. Lestrade đã thắp hai cây nến, và các cảnh sát đã mở đèn lồng của họ. Cuối cùng, tôi cũng có thể nhìn rõ tên tù nhân của chúng tôi.

Đó là một khuôn mặt hết sức nam tính nhưng cũng đầy nham hiểm đang quay về phía chúng tôi. Với vầng trán của một triết gia phía trên và quai hàm của một kẻ khoái lạc phía dưới, người đàn ông này hẳn đã khởi đầu với những năng lực to lớn để làm điều thiện hay điều ác. Nhưng người ta không thể nhìn vào đôi mắt xanh tàn nhẫn của hắn, với đôi mí mắt rủ xuống đầy giễu cợt, hay nhìn vào chiếc mũi hung dữ, háo thắng và vầng trán đe dọa hằn đầy nếp nhăn sâu, mà không đọc được những tín hiệu nguy hiểm rõ ràng nhất mà Tạo hóa đã khắc ghi. Hắn chẳng đoái hoài gì đến ai trong số chúng tôi, đôi mắt hắn dán chặt vào khuôn mặt Holmes với vẻ pha trộn giữa căm thù và kinh ngạc. "Đồ quỷ sứ!" hắn cứ lẩm bẩm. "Đồ quỷ sứ khôn ngoan, khôn ngoan!"

"A, thưa Đại tá!" Holmes nói, vừa chỉnh lại cổ áo nhàu nát của mình. "'Những cuộc hành trình kết thúc trong sự hội ngộ của những đôi tình nhân,' như vở kịch xưa có nói. Tôi không nghĩ mình đã có vinh dự gặp lại ngài kể từ khi ngài ưu ái dành cho tôi những sự chú ý ấy lúc tôi đang nằm trên gờ đá phía trên Thác Reichenbach."

Viên đại tá vẫn nhìn bạn tôi chằm chằm như kẻ mất hồn. "Đồ quỷ sứ xảo quyệt, xảo quyệt!" là tất cả những gì hắn có thể thốt ra.

"Tôi chưa giới thiệu ngài với mọi người," Holmes nói. "Thưa các quý ông, đây là Đại tá Sebastian Moran, từng thuộc Quân đội Ấn Độ của Nữ hoàng, và là tay thiện xạ săn thú lớn cừ nhất mà Đế chế Phương Đông của chúng ta từng sản sinh ra. Tôi tin mình đúng, thưa Đại tá, khi nói rằng số cọp ngài đã săn được vẫn chưa ai sánh kịp?"

Lão già dữ tợn không nói gì, vẫn trừng trừng nhìn bạn đồng hành của tôi. Với đôi mắt hung dữ và bộ ria mép dựng đứng, chính lão trông cũng giống một con hổ một cách kỳ lạ.

"Tôi tự hỏi làm sao mưu mẹo hết sức đơn giản của tôi lại có thể đánh lừa được một shikari³ già dặn đến thế," Holmes nói. "Hẳn nó rất quen thuộc với ngài. Chẳng phải ngài đã từng cột một con dê con dưới gốc cây, nằm phía trên với khẩu súng trường, và chờ mồi nhử dẫn cọp đến sao? Ngôi nhà trống này là cái cây của tôi, và ngài chính là con cọp của tôi. Có thể ngài còn có những khẩu súng khác dự phòng trong trường hợp có nhiều cọp, hay trong giả định khó xảy ra là ngài bắn trượt. Những người này," anh chỉ quanh phòng, "là những khẩu súng khác của tôi. Sự song hành thật chính xác."

Đại tá Moran nhảy xổ về phía trước với tiếng gầm gừ giận dữ, nhưng các cảnh sát đã kéo hắn lại. Vẻ cuồng nộ trên mặt hắn thật khủng khiếp khi nhìn vào.

"Tôi thú nhận rằng ngài đã có một điều bất ngờ nho nhỏ dành cho tôi," Holmes nói. "Tôi đã không lường trước việc chính ngài sẽ sử dụng ngôi nhà trống này và ô cửa sổ trước tiện lợi này. Tôi đã tưởng tượng ngài sẽ hành động từ ngoài phố, nơi bạn tôi, Lestrade và những người bạn vui tính của anh ấy đang chờ ngài. Ngoài ngoại lệ đó ra, mọi chuyện đã diễn ra đúng như tôi dự tính."

Đại tá Moran quay sang viên thám tử chính thức.

"Các ông có thể có hoặc không có lý do chính đáng để bắt tôi," hắn nói, "nhưng ít nhất thì chẳng có lý do gì để tôi phải chịu đựng những lời chế nhạo của con người này. Nếu tôi đang nằm trong tay luật pháp, thì hãy để mọi chuyện được tiến hành theo đúng pháp luật."

"Chà, điều đó đủ hợp lý đấy," Lestrade nói. "Ông còn gì muốn nói nữa không, thưa ông Holmes, trước khi chúng tôi đi?"

Holmes đã nhặt khẩu súng hơi mạnh mẽ lên từ sàn, và đang kiểm tra cơ chế của nó.

"Một vũ khí đáng khâm phục và độc đáo," anh nói, "không tiếng động và có sức công phá khủng khiếp: Tôi biết Von Herder, người thợ máy mù người Đức, người đã chế tạo nó theo đơn đặt hàng của Giáo sư Moriarty quá cố. Trong nhiều năm, tôi đã biết đến sự tồn tại của nó dù trước đây tôi chưa từng có cơ hội cầm nắm nó. Tôi đặc biệt lưu ý anh về nó, Lestrade, và cả những viên đạn khớp với nó nữa."

"Ông có thể tin tưởng chúng tôi sẽ lo liệu việc đó, thưa ông Holmes," Lestrade nói, khi cả đoàn người tiến về phía cửa. "Còn gì cần nói thêm không ạ?"

"Chỉ để hỏi xem anh định đưa ra cáo buộc gì?"

"Cáo buộc gì ư, thưa ông? Dĩ nhiên là tội mưu sát ông Sherlock Holmes rồi."

"Không đâu, Lestrade. Tôi không có ý định xuất hiện trong vụ này chút nào. Thuộc về anh, và chỉ riêng anh, công lao của vụ bắt giữ đáng chú ý mà anh đã thực hiện. Phải, Lestrade, tôi chúc mừng anh! Với sự pha trộn vui vẻ thường thấy giữa xảo quyệt và táo bạo, anh đã tóm được hắn."

"Tóm được hắn! Tóm được ai, thưa ông Holmes?"

"Kẻ mà toàn bộ lực lượng đã truy lùng trong vô vọng - Đại tá Sebastian Moran, kẻ đã bắn Ngài Ronald Adair bằng một viên đạn nở rộng từ một khẩu súng hơi qua ô cửa sổ đang mở của phòng trước tầng hai số 427 Park Lane, vào ngày ba mươi tháng trước. Đó là cáo buộc đấy, Lestrade. Còn bây giờ, Watson, nếu anh có thể chịu được luồng gió lùa từ ô cửa sổ vỡ, tôi nghĩ nửa tiếng trong phòng làm việc của tôi cùng một điếu xì gà sẽ mang lại cho anh đôi chút thú vị bổ ích."

Căn hộ cũ của chúng tôi vẫn được giữ nguyên không đổi nhờ sự giám sát của Mycroft Holmes và sự chăm sóc trực tiếp của bà Hudson. Khi bước vào, tôi thấy đúng là có một sự ngăn nắp khác thường, nhưng những dấu mốc cũ đều ở nguyên vị trí của chúng. Vẫn còn đó góc hóa chất và chiếc bàn mặt gỗ thông loang lổ vết axit. Trên kệ là dãy những cuốn sổ lưu trữ đáng gờm và sách tham khảo mà nhiều đồng bào của chúng ta hẳn sẽ rất vui lòng mà đốt đi. Những sơ đồ, hộp đàn violin, và giá để tẩu thuốc - thậm chí cả chiếc giày Ba Tư đựng thuốc lá - tất cả đều đập vào mắt tôi khi tôi nhìn quanh. Có hai cư dân trong phòng - một là bà Hudson, người tươi cười rạng rỡ với cả hai chúng tôi khi chúng tôi bước vào - người kia là hình nộm kỳ lạ đã đóng một vai trò quan trọng như vậy trong những cuộc phiêu lưu của buổi tối. Đó là một mô hình bằng sáp của bạn tôi, được làm tinh xảo đến mức trở thành một bản sao hoàn hảo. Nó đứng trên một chiếc bệ nhỏ với một chiếc áo choàng cũ của Holmes khoác quanh nó, khiến ảo giác từ ngoài phố trở nên hoàn toàn tuyệt hảo.

"Tôi hy vọng bà đã tuân thủ mọi biện pháp đề phòng, bà Hudson?" Holmes nói.

"Tôi đã quỳ gối mà đến chỗ nó, thưa cậu, đúng như cậu đã dặn."

"Xuất sắc. Bà đã thực hiện việc đó rất tốt. Bà có để ý xem viên đạn đi đâu không?"

"Có, thưa cậu. Tôi e rằng nó đã làm hỏng bức tượng bán thân đẹp đẽ của cậu, vì nó xuyên thẳng qua đầu và dẹp dí vào tường. Tôi đã nhặt nó trên thảm. Đây này!"

Holmes giơ nó ra cho tôi. "Một viên đạn súng lục đầu mềm, như anh thấy đấy, Watson. Có sự thiên tài trong đó, vì ai mà ngờ tìm thấy một thứ như vậy được bắn ra từ một khẩu súng hơi? Được rồi, bà Hudson. Tôi rất mang ơn sự trợ giúp của bà. Còn bây giờ, Watson, hãy để tôi thấy anh ngồi lại chỗ cũ của anh một lần nữa, vì có vài điểm tôi muốn bàn luận với anh."

Anh đã trút bỏ chiếc áo choàng dạ cũ kỹ, và giờ anh chính là Holmes của ngày xưa trong chiếc áo choàng màu nâu chuột mà anh lấy từ hình nộm của mình.

"Thần kinh của tay shikari già vẫn chưa mất đi sự vững vàng, đôi mắt lão cũng chưa mất đi sự tinh anh," anh nói, với một tiếng cười, khi kiểm tra vầng trán vỡ vụn của bức tượng bán thân.

"Ngay chính giữa phía sau đầu và thẳng xuyên qua não. Lão là tay thiện xạ giỏi nhất Ấn Độ, và tôi cho rằng ở London cũng hiếm ai hơn. Anh đã nghe đến cái tên này chưa?"

"Chưa, tôi chưa nghe."

"Chà, chà, danh tiếng là thế đấy! Nhưng, mà này, nếu tôi nhớ không nhầm, anh cũng chưa từng nghe đến tên Giáo sư James Moriarty, người sở hữu một trong những bộ óc vĩ đại nhất thế kỷ. Lấy giúp tôi quyển mục lục tiểu sử trên kệ xuống đây."

Anh lật các trang sách một cách uể oải, tựa lưng vào ghế và phả ra những đám khói lớn từ điếu xì gà.

"Bộ sưu tập chữ M của tôi thật đáng nể," anh nói. "Chỉ riêng Moriarty thôi cũng đủ làm rạng danh bất cứ chữ cái nào rồi, và đây là Morgan kẻ đầu độc, và Merridew với ký ức gớm ghiếc, và Mathews, kẻ đã đấm gãy chiếc răng nanh bên trái của tôi trong phòng chờ ở Charing Cross, và, cuối cùng, đây là bạn của chúng ta tối nay."

Anh đưa cuốn sách qua, và tôi đọc:

Moran, Sebastian, Đại tá. Không có nghề nghiệp. Trước đây thuộc Trung đoàn 1 Tiên phong Bangalore. Sinh tại London, 1840. Con trai của Ngài Augustus Moran, C.B., từng là Công sứ Anh tại Ba Tư. Học tại Eton và Oxford. Từng phục vụ trong Chiến dịch Jowaki, Chiến dịch Afghanistan, Charasiab (được biểu dương), Sherpur, và Cabul. Tác giả của Thú săn lớn vùng Tây Himalaya (1881); Ba tháng trong Rừng rậm (1884). Địa chỉ: Phố Conduit. Các câu lạc bộ: Anglo-Indian, Tankerville, Câu lạc bộ Bài Bagatelle.

Bên lề có viết, bằng nét chữ chính xác của Holmes:

Kẻ nguy hiểm thứ nhì ở London.

"Thật đáng kinh ngạc," tôi nói, khi trao lại cuốn sách. "Sự nghiệp của người đàn ông này là của một quân nhân danh dự."

"Đúng vậy," Holmes đáp. "Cho đến một thời điểm nhất định, lão đã làm tốt. Lão luôn là một kẻ có thần kinh sắt đá, và ở Ấn Độ người ta vẫn còn kể câu chuyện về việc lão đã bò theo một cái cống để truy đuổi một con hổ ăn thịt người đã bị thương. Có những cái cây, Watson ạ, phát triển đến một độ cao nhất định, rồi bỗng nhiên phát triển một dị dạng xấu xí nào đó. Anh sẽ thấy điều này thường xuyên ở con người. Tôi có một giả thuyết rằng mỗi cá nhân thể hiện trong sự phát triển của mình toàn bộ dòng dõi tổ tiên của anh ta, và rằng một bước ngoặt bất ngờ theo hướng thiện hay ác như vậy đại diện cho một ảnh hưởng mạnh mẽ nào đó đã len vào dòng huyết thống của anh ta. Con người trở thành, có thể nói, hình ảnh thu nhỏ của lịch sử gia đình mình."

"Điều đó có vẻ hơi viển vông."

"Chà, tôi không khăng khăng về nó. Dù nguyên nhân là gì, Đại tá Moran đã bắt đầu sa ngã. Không có vụ bê bối công khai nào, nhưng lão vẫn khiến Ấn Độ trở nên quá nóng để có thể ở lại. Lão về hưu, đến London, và lại mang tiếng xấu. Chính vào thời điểm này, lão được Giáo sư Moriarty tìm đến, và trong một thời gian lão là tham mưu trưởng của Moriarty. Moriarty cung cấp tiền bạc hào phóng cho lão, và chỉ sử dụng lão trong một hoặc hai phi vụ thượng hạng, những việc mà không tên tội phạm tầm thường nào có thể đảm nhiệm. Có lẽ anh còn nhớ cái chết của bà Stewart, ở Lauder, năm 1887. Không ư? Chà, tôi chắc chắn Moran đứng đằng sau vụ đó, nhưng chẳng có gì để chứng minh được. Viên đại tá được che giấu tài tình đến nỗi, ngay cả khi băng đảng Moriarty bị tan rã, chúng ta cũng không thể buộc tội lão. Anh có nhớ vào thời điểm đó, khi tôi đến thăm anh ở phòng anh, tôi đã đóng cửa chớp vì sợ súng hơi như thế nào không? Hẳn anh đã nghĩ tôi viển vông. Nhưng tôi biết chính xác mình đang làm gì, vì tôi biết về sự tồn tại của khẩu súng đáng gờm này, và tôi cũng biết rằng một trong những tay thiện xạ giỏi nhất thế giới sẽ đứng đằng sau nó. Khi chúng tôi ở Thụy Sĩ, lão đã đi theo chúng tôi cùng Moriarty, và chính lão, không còn nghi ngờ gì nữa, là kẻ đã cho tôi năm phút hiểm nghèo trên gờ đá Reichenbach ấy.

"Hẳn anh nghĩ rằng tôi đã đọc báo với sự chú ý nhất định trong suốt thời gian lưu trú ở Pháp, để tìm kiếm bất kỳ cơ hội nào để tóm cổ lão. Chừng nào lão còn tự do ở London, cuộc đời tôi thực sự chẳng đáng sống. Đêm và ngày, cái bóng ấy sẽ phủ lên tôi, và sớm muộn gì cơ hội của lão cũng phải đến. Tôi có thể làm gì? Tôi không thể bắn lão ngay khi thấy mặt, nếu không chính tôi sẽ phải vào tù. Khiếu nại lên quan tòa cũng vô ích. Họ không thể can thiệp dựa trên những gì đối với họ chỉ là một sự nghi ngờ mơ hồ. Vậy là tôi chẳng thể làm gì. Nhưng tôi theo dõi tin tức tội phạm, biết rằng sớm hay muộn tôi cũng sẽ tóm được lão. Rồi cái chết của Ronald Adair này đã đến. Cơ hội của tôi cuối cùng cũng tới. Với những gì tôi biết, chẳng phải chắc chắn rằng Đại tá Moran đã làm điều đó sao? Lão đã chơi bài với chàng trai trẻ, lão đã theo cậu ấy từ câu lạc bộ về nhà, lão đã bắn cậu ấy qua ô cửa sổ đang mở. Không còn nghi ngờ gì nữa. Chỉ riêng những viên đạn cũng đủ để quàng dây thòng lọng vào cổ lão. Tôi lập tức trở về. Tôi đã bị tên canh gác nhìn thấy, và hắn, tôi biết, sẽ hướng sự chú ý của viên đại tá vào sự hiện diện của tôi. Lão không thể không liên hệ sự trở về đột ngột của tôi với tội ác của lão, và phải hết sức hoảng hốt. Tôi chắc chắn rằng lão sẽ tìm cách thủ tiêu tôi ngay lập tức, và sẽ mang vũ khí giết người của lão ra cho mục đích đó. Tôi đã để lại cho lão một mục tiêu tuyệt vời trong khung cửa sổ, và sau khi đã báo cho cảnh sát rằng có thể họ sẽ cần đến - tiện thể, Watson, anh đã phát hiện ra sự hiện diện của họ ở ngưỡng cửa kia với độ chính xác không sai sót - tôi đã chiếm lấy một vị trí mà tôi cho là hợp lý để quan sát, không hề mơ rằng lão sẽ chọn chính địa điểm đó cho cuộc tấn công của mình. Nào, Watson thân mến, còn điều gì tôi cần giải thích nữa không?"

"Còn," tôi nói. "Anh chưa làm rõ động cơ của Đại tá Moran trong việc sát hại Ngài Ronald Adair là gì?"

"A! Watson thân mến của tôi, ở đó chúng ta bước vào những địa hạt của suy đoán, nơi mà ngay cả bộ óc logic nhất cũng có thể sai lầm. Mỗi người có thể tự hình thành giả thuyết riêng dựa trên bằng chứng hiện có, và giả thuyết của anh cũng có khả năng đúng ngang với của tôi."

"Vậy anh đã hình thành một giả thuyết rồi?"

"Tôi nghĩ rằng không khó để giải thích các sự kiện. Bằng chứng cho thấy Đại tá Moran và chàng Adair trẻ tuổi đã cùng nhau thắng một số tiền đáng kể. Này nhé, Moran chắc chắn đã chơi gian - điều này tôi đã biết từ lâu. Tôi tin rằng vào ngày xảy ra vụ sát hại, Adair đã phát hiện ra Moran đang gian lận. Rất có thể cậu ấy đã nói chuyện riêng với lão, và đe dọa sẽ vạch trần lão trừ phi lão tự nguyện từ bỏ tư cách thành viên câu lạc bộ, và hứa sẽ không chơi bài nữa. Khó có khả năng một người trẻ như Adair lại ngay lập tức gây ra một vụ bê bối ghê gớm bằng cách vạch trần một người đàn ông danh tiếng và lớn tuổi hơn cậu ấy nhiều như vậy. Có lẽ cậu ấy đã hành động như tôi gợi ý. Việc bị loại khỏi các câu lạc bộ sẽ đồng nghĩa với sự diệt vong đối với Moran, kẻ sống bằng những khoản tiền thắng bài bất chính. Do đó, lão đã sát hại Adair, người vào lúc đó đang cố gắng tính toán xem mình nên hoàn trả bao nhiêu tiền, vì cậu ấy không thể hưởng lợi từ trò chơi gian lận của đồng đội mình. Cậu ấy đã khóa cửa để tránh bị các quý cô bắt gặp và yêu cầu phải biết cậu ấy đang làm gì với những cái tên và đồng tiền ấy. Ổn chứ?"

"Tôi không nghi ngờ gì là anh đã tìm ra sự thật."

"Nó sẽ được kiểm chứng hoặc bác bỏ tại phiên tòa. Trong lúc đó, dù điều gì xảy ra, Đại tá Moran sẽ không còn làm phiền chúng ta nữa. Khẩu súng hơi nổi tiếng của Von Herder sẽ tô điểm cho Bảo tàng Scotland Yard⁴, và một lần nữa ông Sherlock Holmes lại được tự do cống hiến đời mình cho việc xem xét những vấn đề nhỏ thú vị mà cuộc sống phức tạp của London luôn dồi dào mang đến."

---

THE ADVENTURE OF THE EMPTY HOUSE

It was in the spring of the year 1894 that all London was interested, and the fashionable world dismayed, by the murder of the Honourable Ronald Adair under most unusual and inexplicable circumstances. The public has already learned those particulars of the crime which came out in the police investigation, but a good deal was suppressed upon that occasion, since the case for the prosecution was so overwhelmingly strong that it was not necessary to bring forward all the facts. Only now, at the end of nearly ten years, am I allowed to supply those missing links which make up the whole of that remarkable chain. The crime was of interest in itself, but that interest was as nothing to me compared to the inconceivable sequel, which afforded me the greatest shock and surprise of any event in my adventurous life. Even now, after this long interval, I find myself thrilling as I think of it, and feeling once more that sudden flood of joy, amazement, and incredulity which utterly submerged my mind. Let me say to that public, which has shown some interest in those glimpses which I have occasionally given them of the thoughts and actions of a very remarkable man, that they are not to blame me if I have not shared my knowledge with them, for I should have considered it my first duty to do so, had I not been barred by a positive prohibition from his own lips, which was only withdrawn upon the third of last month.

It can be imagined that my close intimacy with Sherlock Holmes had interested me deeply in crime, and that after his disappearance I never failed to read with care the various problems which came before the public. And I even attempted, more than once, for my own private satisfaction, to employ his methods in their solution, though with indifferent success. There was none, however, which appealed to me like this tragedy of Ronald Adair. As I read the evidence at the inquest, which led up to a verdict of willful murder against some person or persons unknown, I realized more clearly than I had ever done the loss which the community had sustained by the death of Sherlock Holmes. There were points about this strange business which would, I was sure, have specially appealed to him, and the efforts of the police would have been supplemented, or more probably anticipated, by the trained observation and the alert mind of the first criminal agent in Europe. All day, as I drove upon my round, I turned over the case in my mind and found no explanation which appeared to me to be adequate. At the risk of telling a twice-told tale, I will recapitulate the facts as they were known to the public at the conclusion of the inquest.

The Honourable Ronald Adair was the second son of the Earl of Maynooth, at that time governor of one of the Australian colonies. Adair’s mother had returned from Australia to undergo the operation for cataract, and she, her son Ronald, and her daughter Hilda were living together at 427, Park Lane. The youth moved in the best society-had, so far as was known, no enemies and no particular vices. He had been engaged to Miss Edith Woodley, of Carstairs, but the engagement had been broken off by mutual consent some months before, and there was no sign that it had left any very profound feeling behind it. For the rest, the man’s life moved in a narrow and conventional circle, for his habits were quiet and his nature unemotional. Yet it was upon this easy-going young aristocrat that death came, in most strange and unexpected form, between the hours of ten and eleven-twenty on the night of March 30, 1894.

Ronald Adair was fond of cards-playing continually, but never for such stakes as would hurt him. He was a member of the Baldwin, the Cavendish, and the Bagatelle card clubs. It was shown that, after dinner on the day of his death, he had played a rubber of whist at the latter club. He had also played there in the afternoon. The evidence of those who had played with him-Mr. Murray, Sir John Hardy, and Colonel Moran-showed that the game was whist, and that there was a fairly equal fall of the cards. Adair might have lost five pounds, but not more. His fortune was a considerable one, and such a loss could not in any way affect him. He had played nearly every day at one club or other, but he was a cautious player, and usually rose a winner. It came out in evidence that, in partnership with Colonel Moran, he had actually won as much as four hundred and twenty pounds in a sitting, some weeks before, from Godfrey Milner and Lord Balmoral. So much for his recent history as it came out at the inquest.

On the evening of the crime, he returned from the club exactly at ten. His mother and sister were out spending the evening with a relation. The servant deposed that she heard him enter the front room on the second floor, generally used as his sitting-room. She had lit a fire there, and as it smoked she had opened the window. No sound was heard from the room until eleven-twenty, the hour of the return of Lady Maynooth and her daughter. Desiring to say good-night, she attempted to enter her son’s room. The door was locked on the inside, and no answer could be got to their cries and knocking. Help was obtained, and the door forced. The unfortunate young man was found lying near the table. His head had been horribly mutilated by an expanding revolver bullet, but no weapon of any sort was to be found in the room. On the table lay two banknotes for ten pounds each and seventeen pounds ten in silver and gold, the money arranged in little piles of varying amount. There were some figures also upon a sheet of paper, with the names of some club friends opposite to them, from which it was conjectured that before his death he was endeavouring to make out his losses or winnings at cards.

A minute examination of the circumstances served only to make the case more complex. In the first place, no reason could be given why the young man should have fastened the door upon the inside. There was the possibility that the murderer had done this, and had afterwards escaped by the window. The drop was at least twenty feet, however, and a bed of crocuses in full bloom lay beneath. Neither the flowers nor the earth showed any sign of having been disturbed, nor were there any marks upon the narrow strip of grass which separated the house from the road. Apparently, therefore, it was the young man himself who had fastened the door. But how did he come by his death? No one could have climbed up to the window without leaving traces. Suppose a man had fired through the window, he would indeed be a remarkable shot who could with a revolver inflict so deadly a wound. Again, Park Lane is a frequented thoroughfare; there is a cab stand within a hundred yards of the house. No one had heard a shot. And yet there was the dead man and there the revolver bullet, which had mushroomed out, as soft-nosed bullets will, and so inflicted a wound which must have caused instantaneous death. Such were the circumstances of the Park Lane Mystery, which were further complicated by entire absence of motive, since, as I have said, young Adair was not known to have any enemy, and no attempt had been made to remove the money or valuables in the room.

All day I turned these facts over in my mind, endeavouring to hit upon some theory which could reconcile them all, and to find that line of least resistance which my poor friend had declared to be the starting-point of every investigation. I confess that I made little progress. In the evening I strolled across the Park, and found myself about six o’clock at the Oxford Street end of Park Lane. A group of loafers upon the pavements, all staring up at a particular window, directed me to the house which I had come to see. A tall, thin man with coloured glasses, whom I strongly suspected of being a plain-clothes detective, was pointing out some theory of his own, while the others crowded round to listen to what he said. I got as near him as I could, but his observations seemed to me to be absurd, so I withdrew again in some disgust. As I did so I struck against an elderly, deformed man, who had been behind me, and I knocked down several books which he was carrying. I remember that as I picked them up, I observed the title of one of them, The Origin of Tree Worship, and it struck me that the fellow must be some poor bibliophile, who, either as a trade or as a hobby, was a collector of obscure volumes. I endeavoured to apologize for the accident, but it was evident that these books which I had so unfortunately maltreated were very precious objects in the eyes of their owner. With a snarl of contempt he turned upon his heel, and I saw his curved back and white side-whiskers disappear among the throng.

My observations of No. 427, Park Lane did little to clear up the problem in which I was interested. The house was separated from the street by a low wall and railing, the whole not more than five feet high. It was perfectly easy, therefore, for anyone to get into the garden, but the window was entirely inaccessible, since there was no waterpipe or anything which could help the most active man to climb it. More puzzled than ever, I retraced my steps to Kensington. I had not been in my study five minutes when the maid entered to say that a person desired to see me. To my astonishment it was none other than my strange old book collector, his sharp, wizened face peering out from a frame of white hair, and his precious volumes, a dozen of them at least, wedged under his right arm.

“You’re surprised to see me, sir,” said he, in a strange, croaking voice.

I acknowledged that I was.

“Well, I’ve a conscience, sir, and when I chanced to see you go into this house, as I came hobbling after you, I thought to myself, I’ll just step in and see that kind gentleman, and tell him that if I was a bit gruff in my manner there was not any harm meant, and that I am much obliged to him for picking up my books.”

“You make too much of a trifle,” said I. “May I ask how you knew who I was?”

“Well, sir, if it isn’t too great a liberty, I am a neighbour of yours, for you’ll find my little bookshop at the corner of Church Street, and very happy to see you, I am sure. Maybe you collect yourself, sir. Here’s British Birds, and Catullus, and The Holy War-a bargain, every one of them. With five volumes you could just fill that gap on that second shelf. It looks untidy, does it not, sir?”

I moved my head to look at the cabinet behind me. When I turned again, Sherlock Holmes was standing smiling at me across my study table. I rose to my feet, stared at him for some seconds in utter amazement, and then it appears that I must have fainted for the first and the last time in my life. Certainly a grey mist swirled before my eyes, and when it cleared I found my collar-ends undone and the tingling after-taste of brandy upon my lips. Holmes was bending over my chair, his flask in his hand.

“My dear Watson,” said the well-remembered voice, “I owe you a thousand apologies. I had no idea that you would be so affected.”

I gripped him by the arms.

“Holmes!” I cried. “Is it really you? Can it indeed be that you are alive? Is it possible that you succeeded in climbing out of that awful abyss?”

“Wait a moment,” said he. “Are you sure that you are really fit to discuss things? I have given you a serious shock by my unnecessarily dramatic reappearance.”

“I am all right, but indeed, Holmes, I can hardly believe my eyes. Good heavens! to think that you-you of all men-should be standing in my study.” Again I gripped him by the sleeve, and felt the thin, sinewy arm beneath it. “Well, you’re not a spirit anyhow,” said I. “My dear chap, I’m overjoyed to see you. Sit down, and tell me how you came alive out of that dreadful chasm.”

He sat opposite to me, and lit a cigarette in his old, nonchalant manner. He was dressed in the seedy frockcoat of the book merchant, but the rest of that individual lay in a pile of white hair and old books upon the table. Holmes looked even thinner and keener than of old, but there was a dead-white tinge in his aquiline face which told me that his life recently had not been a healthy one.

“I am glad to stretch myself, Watson,” said he. “It is no joke when a tall man has to take a foot off his stature for several hours on end. Now, my dear fellow, in the matter of these explanations, we have, if I may ask for your cooperation, a hard and dangerous night’s work in front of us. Perhaps it would be better if I gave you an account of the whole situation when that work is finished.”

“I am full of curiosity. I should much prefer to hear now.”

“You’ll come with me to-night?”

“When you like and where you like.”

“This is, indeed, like the old days. We shall have time for a mouthful of dinner before we need go. Well, then, about that chasm. I had no serious difficulty in getting out of it, for the very simple reason that I never was in it.”

“You never were in it?”

“No, Watson, I never was in it. My note to you was absolutely genuine. I had little doubt that I had come to the end of my career when I perceived the somewhat sinister figure of the late Professor Moriarty standing upon the narrow pathway which led to safety. I read an inexorable purpose in his grey eyes. I exchanged some remarks with him, therefore, and obtained his courteous permission to write the short note which you afterwards received. I left it with my cigarette-box and my stick, and I walked along the pathway, Moriarty still at my heels. When I reached the end I stood at bay. He drew no weapon, but he rushed at me and threw his long arms around me. He knew that his own game was up, and was only anxious to revenge himself upon me. We tottered together upon the brink of the fall. I have some knowledge, however, of baritsu, or the Japanese system of wrestling, which has more than once been very useful to me. I slipped through his grip, and he with a horrible scream kicked madly for a few seconds, and clawed the air with both his hands. But for all his efforts he could not get his balance, and over he went. With my face over the brink, I saw him fall for a long way. Then he struck a rock, bounded off, and splashed into the water.”

I listened with amazement to this explanation, which Holmes delivered between the puffs of his cigarette.

“But the tracks!” I cried. “I saw, with my own eyes, that two went down the path and none returned.”

“It came about in this way. The instant that the Professor had disappeared, it struck me what a really extraordinarily lucky chance Fate had placed in my way. I knew that Moriarty was not the only man who had sworn my death. There were at least three others whose desire for vengeance upon me would only be increased by the death of their leader. They were all most dangerous men. One or other would certainly get me. On the other hand, if all the world was convinced that I was dead they would take liberties, these men, they would soon lay themselves open, and sooner or later I could destroy them. Then it would be time for me to announce that I was still in the land of the living. So rapidly does the brain act that I believe I had thought this all out before Professor Moriarty had reached the bottom of the Reichenbach Fall.

“I stood up and examined the rocky wall behind me. In your picturesque account of the matter, which I read with great interest some months later, you assert that the wall was sheer. That was not literally true. A few small footholds presented themselves, and there was some indication of a ledge. The cliff is so high that to climb it all was an obvious impossibility, and it was equally impossible to make my way along the wet path without leaving some tracks. I might, it is true, have reversed my boots, as I have done on similar occasions, but the sight of three sets of tracks in one direction would certainly have suggested a deception. On the whole, then, it was best that I should risk the climb. It was not a pleasant business, Watson. The fall roared beneath me. I am not a fanciful person, but I give you my word that I seemed to hear Moriarty’s voice screaming at me out of the abyss. A mistake would have been fatal. More than once, as tufts of grass came out in my hand or my foot slipped in the wet notches of the rock, I thought that I was gone. But I struggled upward, and at last I reached a ledge several feet deep and covered with soft green moss, where I could lie unseen, in the most perfect comfort. There I was stretched, when you, my dear Watson, and all your following were investigating in the most sympathetic and inefficient manner the circumstances of my death.

“At last, when you had all formed your inevitable and totally erroneous conclusions, you departed for the hotel, and I was left alone. I had imagined that I had reached the end of my adventures, but a very unexpected occurrence showed me that there were surprises still in store for me. A huge rock, falling from above, boomed past me, struck the path, and bounded over into the chasm. For an instant I thought that it was an accident, but a moment later, looking up, I saw a man’s head against the darkening sky, and another stone struck the very ledge upon which I was stretched, within a foot of my head. Of course, the meaning of this was obvious. Moriarty had not been alone. A confederate-and even that one glance had told me how dangerous a man that confederate was-had kept guard while the Professor had attacked me. From a distance, unseen by me, he had been a witness of his friend’s death and of my escape. He had waited, and then making his way round to the top of the cliff, he had endeavoured to succeed where his comrade had failed.

“I did not take long to think about it, Watson. Again I saw that grim face look over the cliff, and I knew that it was the precursor of another stone. I scrambled down on to the path. I don’t think I could have done it in cold blood. It was a hundred times more difficult than getting up. But I had no time to think of the danger, for another stone sang past me as I hung by my hands from the edge of the ledge. Halfway down I slipped, but, by the blessing of God, I landed, torn and bleeding, upon the path. I took to my heels, did ten miles over the mountains in the darkness, and a week later I found myself in Florence, with the certainty that no one in the world knew what had become of me.

“I had only one confidant-my brother Mycroft. I owe you many apologies, my dear Watson, but it was all-important that it should be thought I was dead, and it is quite certain that you would not have written so convincing an account of my unhappy end had you not yourself thought that it was true. Several times during the last three years I have taken up my pen to write to you, but always I feared lest your affectionate regard for me should tempt you to some indiscretion which would betray my secret. For that reason I turned away from you this evening when you upset my books, for I was in danger at the time, and any show of surprise and emotion upon your part might have drawn attention to my identity and led to the most deplorable and irreparable results. As to Mycroft, I had to confide in him in order to obtain the money which I needed. The course of events in London did not run so well as I had hoped, for the trial of the Moriarty gang left two of its most dangerous members, my own most vindictive enemies, at liberty. I travelled for two years in Tibet, therefore, and amused myself by visiting Lhassa, and spending some days with the head lama. You may have read of the remarkable explorations of a Norwegian named Sigerson, but I am sure that it never occurred to you that you were receiving news of your friend. I then passed through Persia, looked in at Mecca, and paid a short but interesting visit to the Khalifa at Khartoum the results of which I have communicated to the Foreign Office. Returning to France, I spent some months in a research into the coal-tar derivatives, which I conducted in a laboratory at Montpellier, in the south of France. Having concluded this to my satisfaction and learning that only one of my enemies was now left in London, I was about to return when my movements were hastened by the news of this very remarkable Park Lane Mystery, which not only appealed to me by its own merits, but which seemed to offer some most peculiar personal opportunities. I came over at once to London, called in my own person at Baker Street, threw Mrs. Hudson into violent hysterics, and found that Mycroft had preserved my rooms and my papers exactly as they had always been. So it was, my dear Watson, that at two o’clock to-day I found myself in my old armchair in my own old room, and only wishing that I could have seen my old friend Watson in the other chair which he has so often adorned.”

Such was the remarkable narrative to which I listened on that April evening-a narrative which would have been utterly incredible to me had it not been confirmed by the actual sight of the tall, spare figure and the keen, eager face, which I had never thought to see again. In some manner he had learned of my own sad bereavement, and his sympathy was shown in his manner rather than in his words. “Work is the best antidote to sorrow, my dear Watson,” said he; “and I have a piece of work for us both to-night which, if we can bring it to a successful conclusion, will in itself justify a man’s life on this planet.” In vain I begged him to tell me more. “You will hear and see enough before morning,” he answered. “We have three years of the past to discuss. Let that suffice until half-past nine, when we start upon the notable adventure of the empty house.”

It was indeed like old times when, at that hour, I found myself seated beside him in a hansom, my revolver in my pocket, and the thrill of adventure in my heart. Holmes was cold and stern and silent. As the gleam of the street-lamps flashed upon his austere features, I saw that his brows were drawn down in thought and his thin lips compressed. I knew not what wild beast we were about to hunt down in the dark jungle of criminal London, but I was well assured, from the bearing of this master huntsman, that the adventure was a most grave one-while the sardonic smile which occasionally broke through his ascetic gloom boded little good for the object of our quest.

I had imagined that we were bound for Baker Street, but Holmes stopped the cab at the corner of Cavendish Square. I observed that as he stepped out he gave a most searching glance to right and left, and at every subsequent street corner he took the utmost pains to assure that he was not followed. Our route was certainly a singular one. Holmes’s knowledge of the byways of London was extraordinary, and on this occasion he passed rapidly and with an assured step through a network of mews and stables, the very existence of which I had never known. We emerged at last into a small road, lined with old, gloomy houses, which led us into Manchester Street, and so to Blandford Street. Here he turned swiftly down a narrow passage, passed through a wooden gate into a deserted yard, and then opened with a key the back door of a house. We entered together, and he closed it behind us.

The place was pitch dark, but it was evident to me that it was an empty house. Our feet creaked and crackled over the bare planking, and my outstretched hand touched a wall from which the paper was hanging in ribbons. Holmes’s cold, thin fingers closed round my wrist and led me forward down a long hall, until I dimly saw the murky fanlight over the door. Here Holmes turned suddenly to the right and we found ourselves in a large, square, empty room, heavily shadowed in the corners, but faintly lit in the centre from the lights of the street beyond. There was no lamp near, and the window was thick with dust, so that we could only just discern each other’s figures within. My companion put his hand upon my shoulder and his lips close to my ear.

“Do you know where we are?” he whispered.

“Surely that is Baker Street,” I answered, staring through the dim window.

“Exactly. We are in Camden House, which stands opposite to our own old quarters.”

“But why are we here?”

“Because it commands so excellent a view of that picturesque pile. Might I trouble you, my dear Watson, to draw a little nearer to the window, taking every precaution not to show yourself, and then to look up at our old rooms-the starting-point of so many of your little fairy-tales? We will see if my three years of absence have entirely taken away my power to surprise you.”

I crept forward and looked across at the familiar window. As my eyes fell upon it, I gave a gasp and a cry of amazement. The blind was down, and a strong light was burning in the room. The shadow of a man who was seated in a chair within was thrown in hard, black outline upon the luminous screen of the window. There was no mistaking the poise of the head, the squareness of the shoulders, the sharpness of the features. The face was turned half-round, and the effect was that of one of those black silhouettes which our grandparents loved to frame. It was a perfect reproduction of Holmes. So amazed was I that I threw out my hand to make sure that the man himself was standing beside me. He was quivering with silent laughter.

“Well?” said he.

“Good heavens!” I cried. “It is marvellous.”

“I trust that age doth not wither nor custom stale my infinite variety,” said he, and I recognized in his voice the joy and pride which the artist takes in his own creation. “It really is rather like me, is it not?”

“I should be prepared to swear that it was you.”

“The credit of the execution is due to Monsieur Oscar Meunier, of Grenoble, who spent some days in doing the moulding. It is a bust in wax. The rest I arranged myself during my visit to Baker Street this afternoon.”

“But why?”

“Because, my dear Watson, I had the strongest possible reason for wishing certain people to think that I was there when I was really elsewhere.”

“And you thought the rooms were watched?”

“I knew that they were watched.”

“By whom?”

“By my old enemies, Watson. By the charming society whose leader lies in the Reichenbach Fall. You must remember that they knew, and only they knew, that I was still alive. Sooner or later they believed that I should come back to my rooms. They watched them continuously, and this morning they saw me arrive.”

“How do you know?”

“Because I recognized their sentinel when I glanced out of my window. He is a harmless enough fellow, Parker by name, a garroter by trade, and a remarkable performer upon the jew’s-harp. I cared nothing for him. But I cared a great deal for the much more formidable person who was behind him, the bosom friend of Moriarty, the man who dropped the rocks over the cliff, the most cunning and dangerous criminal in London. That is the man who is after me to-night Watson, and that is the man who is quite unaware that we are after him.”

My friend’s plans were gradually revealing themselves. From this convenient retreat, the watchers were being watched and the trackers tracked. That angular shadow up yonder was the bait, and we were the hunters. In silence we stood together in the darkness and watched the hurrying figures who passed and repassed in front of us. Holmes was silent and motionless; but I could tell that he was keenly alert, and that his eyes were fixed intently upon the stream of passers-by. It was a bleak and boisterous night and the wind whistled shrilly down the long street. Many people were moving to and fro, most of them muffled in their coats and cravats. Once or twice it seemed to me that I had seen the same figure before, and I especially noticed two men who appeared to be sheltering themselves from the wind in the doorway of a house some distance up the street. I tried to draw my companion’s attention to them; but he gave a little ejaculation of impatience, and continued to stare into the street. More than once he fidgeted with his feet and tapped rapidly with his fingers upon the wall. It was evident to me that he was becoming uneasy, and that his plans were not working out altogether as he had hoped. At last, as midnight approached and the street gradually cleared, he paced up and down the room in uncontrollable agitation. I was about to make some remark to him, when I raised my eyes to the lighted window, and again experienced almost as great a surprise as before. I clutched Holmes’s arm, and pointed upward.

“The shadow has moved!” I cried.

It was indeed no longer the profile, but the back, which was turned towards us.

Three years had certainly not smoothed the asperities of his temper or his impatience with a less active intelligence than his own.

“Of course it has moved,” said he. “Am I such a farcical bungler, Watson, that I should erect an obvious dummy, and expect that some of the sharpest men in Europe would be deceived by it? We have been in this room two hours, and Mrs. Hudson has made some change in that figure eight times, or once in every quarter of an hour. She works it from the front, so that her shadow may never be seen. Ah!” He drew in his breath with a shrill, excited intake. In the dim light I saw his head thrown forward, his whole attitude rigid with attention. Outside the street was absolutely deserted. Those two men might still be crouching in the doorway, but I could no longer see them. All was still and dark, save only that brilliant yellow screen in front of us with the black figure outlined upon its centre. Again in the utter silence I heard that thin, sibilant note which spoke of intense suppressed excitement. An instant later he pulled me back into the blackest corner of the room, and I felt his warning hand upon my lips. The fingers which clutched me were quivering. Never had I known my friend more moved, and yet the dark street still stretched lonely and motionless before us.

But suddenly I was aware of that which his keener senses had already distinguished. A low, stealthy sound came to my ears, not from the direction of Baker Street, but from the back of the very house in which we lay concealed. A door opened and shut. An instant later steps crept down the passage-steps which were meant to be silent, but which reverberated harshly through the empty house. Holmes crouched back against the wall, and I did the same, my hand closing upon the handle of my revolver. Peering through the gloom, I saw the vague outline of a man, a shade blacker than the blackness of the open door. He stood for an instant, and then he crept forward, crouching, menacing, into the room. He was within three yards of us, this sinister figure, and I had braced myself to meet his spring, before I realized that he had no idea of our presence. He passed close beside us, stole over to the window, and very softly and noiselessly raised it for half a foot. As he sank to the level of this opening, the light of the street, no longer dimmed by the dusty glass, fell full upon his face. The man seemed to be beside himself with excitement. His two eyes shone like stars, and his features were working convulsively. He was an elderly man, with a thin, projecting nose, a high, bald forehead, and a huge grizzled moustache. An opera hat was pushed to the back of his head, and an evening dress shirt-front gleamed out through his open overcoat. His face was gaunt and swarthy, scored with deep, savage lines. In his hand he carried what appeared to be a stick, but as he laid it down upon the floor it gave a metallic clang. Then from the pocket of his overcoat he drew a bulky object, and he busied himself in some task which ended with a loud, sharp click, as if a spring or bolt had fallen into its place. Still kneeling upon the floor he bent forward and threw all his weight and strength upon some lever, with the result that there came a long, whirling, grinding noise, ending once more in a powerful click. He straightened himself then, and I saw that what he held in his hand was a sort of gun, with a curiously misshapen butt. He opened it at the breech, put something in, and snapped the breech-lock. Then, crouching down, he rested the end of the barrel upon the ledge of the open window, and I saw his long moustache droop over the stock and his eye gleam as it peered along the sights. I heard a little sigh of satisfaction as he cuddled the butt into his shoulder; and saw that amazing target, the black man on the yellow ground, standing clear at the end of his foresight. For an instant he was rigid and motionless. Then his finger tightened on the trigger. There was a strange, loud whiz and a long, silvery tinkle of broken glass. At that instant Holmes sprang like a tiger on to the marksman’s back, and hurled him flat upon his face. He was up again in a moment, and with convulsive strength he seized Holmes by the throat, but I struck him on the head with the butt of my revolver, and he dropped again upon the floor. I fell upon him, and as I held him my comrade blew a shrill call upon a whistle. There was the clatter of running feet upon the pavement, and two policemen in uniform, with one plain-clothes detective, rushed through the front entrance and into the room.

“That you, Lestrade?” said Holmes.

“Yes, Mr. Holmes. I took the job myself. It’s good to see you back in London, sir.”

“I think you want a little unofficial help. Three undetected murders in one year won’t do, Lestrade. But you handled the Molesey Mystery with less than your usual-that’s to say, you handled it fairly well.”

We had all risen to our feet, our prisoner breathing hard, with a stalwart constable on each side of him. Already a few loiterers had begun to collect in the street. Holmes stepped up to the window, closed it, and dropped the blinds. Lestrade had produced two candles, and the policemen had uncovered their lanterns. I was able at last to have a good look at our prisoner.

It was a tremendously virile and yet sinister face which was turned towards us. With the brow of a philosopher above and the jaw of a sensualist below, the man must have started with great capacities for good or for evil. But one could not look upon his cruel blue eyes, with their drooping, cynical lids, or upon the fierce, aggressive nose and the threatening, deep-lined brow, without reading Nature’s plainest danger-signals. He took no heed of any of us, but his eyes were fixed upon Holmes’s face with an expression in which hatred and amazement were equally blended. “You fiend!” he kept on muttering. “You clever, clever fiend!”

“Ah, Colonel!” said Holmes, arranging his rumpled collar. “‘Journeys end in lovers’ meetings,’ as the old play says. I don’t think I have had the pleasure of seeing you since you favoured me with those attentions as I lay on the ledge above the Reichenbach Fall.”

The colonel still stared at my friend like a man in a trance. “You cunning, cunning fiend!” was all that he could say.

“I have not introduced you yet,” said Holmes. “This, gentlemen, is Colonel Sebastian Moran, once of Her Majesty’s Indian Army, and the best heavy-game shot that our Eastern Empire has ever produced. I believe I am correct Colonel, in saying that your bag of tigers still remains unrivalled?”

The fierce old man said nothing, but still glared at my companion. With his savage eyes and bristling moustache he was wonderfully like a tiger himself.

“I wonder that my very simple stratagem could deceive so old a shikari,” said Holmes. “It must be very familiar to you. Have you not tethered a young kid under a tree, lain above it with your rifle, and waited for the bait to bring up your tiger? This empty house is my tree, and you are my tiger. You have possibly had other guns in reserve in case there should be several tigers, or in the unlikely supposition of your own aim failing you. These,” he pointed around, “are my other guns. The parallel is exact.”

Colonel Moran sprang forward with a snarl of rage, but the constables dragged him back. The fury upon his face was terrible to look at.

“I confess that you had one small surprise for me,” said Holmes. “I did not anticipate that you would yourself make use of this empty house and this convenient front window. I had imagined you as operating from the street, where my friend, Lestrade and his merry men were awaiting you. With that exception, all has gone as I expected.”

Colonel Moran turned to the official detective.

“You may or may not have just cause for arresting me,” said he, “but at least there can be no reason why I should submit to the gibes of this person. If I am in the hands of the law, let things be done in a legal way.”

“Well, that’s reasonable enough,” said Lestrade. “Nothing further you have to say, Mr. Holmes, before we go?”

Holmes had picked up the powerful air-gun from the floor, and was examining its mechanism.

“An admirable and unique weapon,” said he, “noiseless and of tremendous power: I knew Von Herder, the blind German mechanic, who constructed it to the order of the late Professor Moriarty. For years I have been aware of its existence though I have never before had the opportunity of handling it. I commend it very specially to your attention, Lestrade and also the bullets which fit it.”

“You can trust us to look after that, Mr. Holmes,” said Lestrade, as the whole party moved towards the door. “Anything further to say?”

“Only to ask what charge you intend to prefer?”

“What charge, sir? Why, of course, the attempted murder of Mr. Sherlock Holmes.”

“Not so, Lestrade. I do not propose to appear in the matter at all. To you, and to you only, belongs the credit of the remarkable arrest which you have effected. Yes, Lestrade, I congratulate you! With your usual happy mixture of cunning and audacity, you have got him.”

“Got him! Got whom, Mr. Holmes?”

“The man that the whole force has been seeking in vain-Colonel Sebastian Moran, who shot the Honourable Ronald Adair with an expanding bullet from an air-gun through the open window of the second-floor front of No. 427, Park Lane, upon the thirtieth of last month. That’s the charge, Lestrade. And now, Watson, if you can endure the draught from a broken window, I think that half an hour in my study over a cigar may afford you some profitable amusement.”

Our old chambers had been left unchanged through the supervision of Mycroft Holmes and the immediate care of Mrs. Hudson. As I entered I saw, it is true, an unwonted tidiness, but the old landmarks were all in their place. There were the chemical corner and the acid-stained, deal-topped table. There upon a shelf was the row of formidable scrap-books and books of reference which many of our fellow-citizens would have been so glad to burn. The diagrams, the violin-case, and the pipe-rack-even the Persian slipper which contained the tobacco-all met my eyes as I glanced round me. There were two occupants of the room-one, Mrs. Hudson, who beamed upon us both as we entered-the other, the strange dummy which had played so important a part in the evening’s adventures. It was a wax-coloured model of my friend, so admirably done that it was a perfect facsimile. It stood on a small pedestal table with an old dressing-gown of Holmes’s so draped round it that the illusion from the street was absolutely perfect.

“I hope you observed all precautions, Mrs. Hudson?” said Holmes.

“I went to it on my knees, sir, just as you told me.”

“Excellent. You carried the thing out very well. Did you observe where the bullet went?”

“Yes, sir. I’m afraid it has spoilt your beautiful bust, for it passed right through the head and flattened itself on the wall. I picked it up from the carpet. Here it is!”

Holmes held it out to me. “A soft revolver bullet, as you perceive, Watson. There’s genius in that, for who would expect to find such a thing fired from an airgun? All right, Mrs. Hudson. I am much obliged for your assistance. And now, Watson, let me see you in your old seat once more, for there are several points which I should like to discuss with you.”

He had thrown off the seedy frockcoat, and now he was the Holmes of old in the mouse-coloured dressing-gown which he took from his effigy.

“The old shikari’s nerves have not lost their steadiness, nor his eyes their keenness,” said he, with a laugh, as he inspected the shattered forehead of his bust.

“Plumb in the middle of the back of the head and smack through the brain. He was the best shot in India, and I expect that there are few better in London. Have you heard the name?”

“No, I have not.”

“Well, well, such is fame! But, then, if I remember right, you had not heard the name of Professor James Moriarty, who had one of the great brains of the century. Just give me down my index of biographies from the shelf.”

He turned over the pages lazily, leaning back in his chair and blowing great clouds from his cigar.

“My collection of M’s is a fine one,” said he. “Moriarty himself is enough to make any letter illustrious, and here is Morgan the poisoner, and Merridew of abominable memory, and Mathews, who knocked out my left canine in the waiting-room at Charing Cross, and, finally, here is our friend of to-night.”

He handed over the book, and I read:

Moran, Sebastian, Colonel. Unemployed. Formerly 1st Bangalore Pioneers. Born London, 1840. Son of Sir Augustus Moran, C.B., once British Minister to Persia. Educated Eton and Oxford. Served in Jowaki Campaign, Afghan Campaign, Charasiab (despatches), Sherpur, and Cabul. Author of Heavy Game of the Western Himalayas (1881); Three Months in the Jungle (1884). Address: Conduit Street. Clubs: The Anglo-Indian, the Tankerville, the Bagatelle Card Club.

On the margin was written, in Holmes’s precise hand:

The second most dangerous man in London.

“This is astonishing,” said I, as I handed back the volume. “The man’s career is that of an honourable soldier.”

“It is true,” Holmes answered. “Up to a certain point he did well. He was always a man of iron nerve, and the story is still told in India how he crawled down a drain after a wounded man-eating tiger. There are some trees, Watson, which grow to a certain height, and then suddenly develop some unsightly eccentricity. You will see it often in humans. I have a theory that the individual represents in his development the whole procession of his ancestors, and that such a sudden turn to good or evil stands for some strong influence which came into the line of his pedigree. The person becomes, as it were, the epitome of the history of his own family.”

“It is surely rather fanciful.”

“Well, I don’t insist upon it. Whatever the cause, Colonel Moran began to go wrong. Without any open scandal, he still made India too hot to hold him. He retired, came to London, and again acquired an evil name. It was at this time that he was sought out by Professor Moriarty, to whom for a time he was chief of the staff. Moriarty supplied him liberally with money, and used him only in one or two very high-class jobs, which no ordinary criminal could have undertaken. You may have some recollection of the death of Mrs. Stewart, of Lauder, in 1887. Not? Well, I am sure Moran was at the bottom of it, but nothing could be proved. So cleverly was the colonel concealed that, even when the Moriarty gang was broken up, we could not incriminate him. You remember at that date, when I called upon you in your rooms, how I put up the shutters for fear of air-guns? No doubt you thought me fanciful. I knew exactly what I was doing, for I knew of the existence of this remarkable gun, and I knew also that one of the best shots in the world would be behind it. When we were in Switzerland he followed us with Moriarty, and it was undoubtedly he who gave me that evil five minutes on the Reichenbach ledge.

“You may think that I read the papers with some attention during my sojourn in France, on the look-out for any chance of laying him by the heels. So long as he was free in London, my life would really not have been worth living. Night and day the shadow would have been over me, and sooner or later his chance must have come. What could I do? I could not shoot him at sight, or I should myself be in the dock. There was no use appealing to a magistrate. They cannot interfere on the strength of what would appear to them to be a wild suspicion. So I could do nothing. But I watched the criminal news, knowing that sooner or later I should get him. Then came the death of this Ronald Adair. My chance had come at last. Knowing what I did, was it not certain that Colonel Moran had done it? He had played cards with the lad, he had followed him home from the club, he had shot him through the open window. There was not a doubt of it. The bullets alone are enough to put his head in a noose. I came over at once. I was seen by the sentinel, who would, I knew, direct the colonel’s attention to my presence. He could not fail to connect my sudden return with his crime, and to be terribly alarmed. I was sure that he would make an attempt to get me out of the way at once, and would bring round his murderous weapon for that purpose. I left him an excellent mark in the window, and, having warned the police that they might be needed-by the way, Watson, you spotted their presence in that doorway with unerring accuracy-I took up what seemed to me to be a judicious post for observation, never dreaming that he would choose the same spot for his attack. Now, my dear Watson, does anything remain for me to explain?”

“Yes,” said I. “You have not made it clear what was Colonel Moran’s motive in murdering the Honourable Ronald Adair?”

“Ah! my dear Watson, there we come into those realms of conjecture, where the most logical mind may be at fault. Each may form his own hypothesis upon the present evidence, and yours is as likely to be correct as mine.”

“You have formed one, then?”

“I think that it is not difficult to explain the facts. It came out in evidence that Colonel Moran and young Adair had, between them, won a considerable amount of money. Now, Moran undoubtedly played foul-of that I have long been aware. I believe that on the day of the murder Adair had discovered that Moran was cheating. Very likely he had spoken to him privately, and had threatened to expose him unless he voluntarily resigned his membership of the club, and promised not to play cards again. It is unlikely that a youngster like Adair would at once make a hideous scandal by exposing a well-known man so much older than himself. Probably he acted as I suggest. The exclusion from his clubs would mean ruin to Moran, who lived by his ill-gotten card-gains. He therefore murdered Adair, who at the time was endeavouring to work out how much money he should himself return, since he could not profit by his partner’s foul play. He locked the door lest the ladies should surprise him and insist upon knowing what he was doing with these names and coins. Will it pass?”

“I have no doubt that you have hit upon the truth.”

“It will be verified or disproved at the trial. Meanwhile, come what may, Colonel Moran will trouble us no more. The famous air-gun of Von Herder will embellish the Scotland Yard Museum, and once again Mr. Sherlock Holmes is free to devote his life to examining those interesting little problems which the complex life of London so plentifully presents.”