LỜI TỰA CỦA TÁC GIẢ

Hỡi bạn đọc nhàn rỗi, bạn có thể tin tôi mà chẳng cần một lời thề thốt nào: tôi luôn ước ao cuốn sách này - đứa con tinh thần của mình - sẽ là một tuyệt tác rực rỡ nhất, tươi vui nhất và thông tuệ nhất mà trí óc con người có thể hình dung ra. Thế nhưng, tôi nào có thể đi ngược lại quy luật muôn đời của Tạo hóa, rằng vạn vật sinh ra đều mang dáng hình của kẻ sinh thành. Vậy thì, một trí óc cằn cỗi và thô mộc như tôi có thể nặn ra thứ gì, ngoài một đứa con tinh thần khô khan, quắt queo và gàn dở? Nó mang theo đủ mọi thứ suy nghĩ kỳ quặc, chưa từng gợn lên trong bất kỳ trí tưởng tượng nào khác - quả đúng là một đứa trẻ hoài thai nơi ngục tù, chốn nương náu của mọi nỗi khốn cùng và những tiếng thở dài ai oán. Sự tĩnh tại, một chốn ẩn mình thư thái, những cánh đồng thơ mộng, bầu trời cao xanh, những con suối róc rách và một tâm hồn bình yên - đó mới là phép màu tưới tắm cho cả những nàng thơ khô cằn nhất, giúp họ phôi thai nên những đứa con ngập tràn niềm vui và sự diệu kỳ để dâng hiến cho đời. Đôi khi, một người cha sinh ra đứa con trai xù xì, thô kệch, nhưng tình thương đã che mờ đôi mắt khiến ông chẳng màng đến khiếm khuyết của nó. Thậm chí, ông còn coi những điều đó là tài năng, là nét duyên dáng của cả tâm hồn lẫn thể xác, rồi không ngớt lời khoe khoang với bạn bè như thể đó là sự sắc sảo và cuốn hút phi thường. Thế nhưng, tôi - dẫu mang danh là cha, song thực chất chỉ là cha dượng của “Don Quixote” - lại chẳng màng hùa theo cái thói thường tình ấy. Tôi cũng sẽ không ứa nước mắt van nài bạn, hỡi bạn đọc thân mến nhất, mong bạn rủ lòng tha thứ hay châm chước cho những khiếm khuyết mà bạn sắp sửa nhận ra ở đứa con này. Bạn chẳng phải họ hàng thân thích, cũng không phải bằng hữu của nó. Tâm hồn bạn là của riêng bạn, ý chí của bạn tự do không kém bất cứ một ai. Bạn đang ngự trị trong ngôi nhà của mình, làm chủ nó uy quyền hệt như một đấng quân vương cai quản các khoản thuế khoá. Hẳn bạn cũng thuộc nằm lòng câu ngạn ngữ: “Dưới tấm áo choàng của mình, ta có quyền giết cả nhà vua”¹. Mọi điều đó đã gạt bỏ mọi sự cả nể và ràng buộc nơi bạn. Bạn hoàn toàn có quyền phán xét câu chuyện này theo ý thích, chẳng phải e dè sẽ bị lăng mạ nếu lỡ buông lời chê bai, hay mong cầu phần thưởng cho những lời khen ngợi.

Mong muốn của tôi giản đơn lắm. Tôi chỉ muốn gửi gắm tác phẩm này đến tay bạn một cách chân phương và mộc mạc nhất, không điểm tô thêm lời tựa hay nhồi nhét vô số bài sonnet, những vần thơ trào phúng, cùng những lời tán tụng sáo rỗng người ta vẫn thường đắp điếm ở đầu các cuốn sách. Khuyên thật với bạn, dù việc chắp bút cho cuốn sách đã bòn rút của tôi không ít tâm sức, song tôi thấy chẳng có nỗi nhọc nhằn nào sánh bằng việc vắt óc viết ra Lời tựa mà bạn đang đọc đây. Đã bao bận tôi cầm bút lên định viết, rồi cũng chừng ấy lần phải buông xuống vì chẳng biết bắt đầu từ đâu. Trong một lần như thế, khi tôi đang đăm chiêu trước tờ giấy trắng, cây bút giắt ngang tai, khuỷu tay chống bàn, bàn tay đỡ lấy cằm, mải miết suy nghĩ xem nên nói điều gì, thì một người bạn bước vào. Anh vốn là người sôi nổi và lanh lợi. Thấy tôi chìm nghỉm trong cõi suy tư, anh liền gặng hỏi căn cớ. Tôi cũng chẳng buồn giấu giếm, bèn thở dài thú thực rằng mình đang đau đầu vì cái Lời tựa phải viết cho câu chuyện “Don Quixote”. Chuyện này làm tôi phiền não đến mức đã định bụng sẽ dẹp quách, không viết Lời tựa nào sất, thậm chí cất xó luôn những chiến tích của một vị hiệp sĩ cao quý như vậy.

“Bởi lẽ, sao anh có thể bảo tôi không áy náy cho được? Nghĩ xem cái vị quan tòa cổ hủ mang tên Công chúng kia sẽ phán xét ra sao, khi thấy tôi sau bao năm chìm khuất trong sự quên lãng, giờ lại vác cái thân già nua này xuất đầu lộ diện? Trên lưng thì cõng theo một cuốn sách khô như rơm rạ, cạn kiệt sức sáng tạo, hành văn thì nghèo nàn, tư tưởng thì nông choèn, lại hoàn toàn vắng bóng sự uyên bác và thông thái. Sách chẳng có lấy một dòng trích dẫn bên lề hay một lời chú giải cuối trang. Trông người ta mà xem, sách tuy rặt những chuyện hoang đường báng bổ, lại chất đầy những châm ngôn của Aristotle, Plato, cùng cả một bầy triết gia. Đọc vào đến là kinh ngạc, khiến thiên hạ cứ đinh ninh tác giả hẳn phải là những bậc vĩ nhân học vấn uyên thâm, hiểu biết sâu rộng, tài hùng biện thì xuất chúng. Rồi lại còn chuyện trích dẫn Kinh Thánh nữa chứ! Bất cứ ai đọc vào cũng phải thốt lên rằng họ là những vị Thánh Thomas hay các bậc tiến sĩ thần học đại tài. Họ lồng ghép khéo léo đến mức, câu trước vừa miêu tả một gã si tình điên dại, câu sau đã giảng giải ngay một bài thuyết giáo ngoan đạo, quả là một ân huệ ngọt ngào cho người nghe và kẻ đọc. Nhưng cuốn sách của tôi sẽ chẳng có thứ gì như thế cả. Tôi lấy đâu ra chữ nghĩa để trích dẫn bên lề hay ghi chú cuối trang? Tôi lại càng mù tịt chuyện mình đang vay mượn của những tác giả nào để mà nhét tên họ lên đầu sách cho giống thiên hạ, xếp theo thứ tự A, B, C đàng hoàng, mở đầu bằng Aristotle rồi chốt lại bằng Xenophon, hay Zoilus, hoặc Zeuxis - dẫu một kẻ là tay vu khống, còn kẻ kia chỉ là anh thợ vẽ. Cuốn sách của tôi đành chịu cảnh mồ côi những bài sonnet mở đầu, nhất là những bài do các bậc công tước, hầu tước, bá tước, giám mục, phu nhân hay các nhà thơ danh tiếng chắp bút. Dù rằng, nếu tôi mở lời nhờ vả dăm ba anh bạn chí cốt, họ dư sức làm tặng tôi vài bài, mà độ hay thì ngay cả những cây bút lừng danh nhất cõi Tây Ban Nha chúng ta cũng chẳng thể sánh kịp.”

“Tóm lại, bạn tôi ơi,” tôi chép miệng, “tôi đã hạ quyết tâm rồi. Ngài Don Quixote sẽ cứ phải nằm phủ bụi trong những kho lưu trữ của xứ La Mancha quê hương ngài, cho đến khi Thượng đế phái một ai đó đến đắp bồi cho ngài những thứ còn thiếu sót. Chứ bản thân tôi, do sự nông cạn và dốt nát, hoàn toàn bất lực trong việc ấy. Hơn nữa, tính tôi vốn đã nhút nhát lại còn lười biếng, chẳng buồn bới móc mớ sách vở của các tác giả khác để mượn lời họ nói hộ những điều mà tôi thừa sức tự nói ra được. Bởi thế nên anh mới bắt gặp cái bộ dạng thẫn thờ, đăm chiêu của tôi lúc nãy, và những gì anh vừa nghe đã là quá đủ để giải thích rồi đấy.”

Nghe tôi than thở, anh bạn liền vỗ tay lên trán, phá lên cười sảng khoái rồi kêu lên: “Có Chúa chứng giám, anh bạn ạ, tới tận bây giờ tôi mới sực tỉnh khỏi cái sai lầm mà bấy lâu nay tôi vẫn đinh ninh kể từ khi quen biết anh. Suốt ngần ấy thời gian, tôi luôn coi anh là một kẻ nhạy bén và khôn ngoan trong mọi hành sự; nhưng than ôi, giờ tôi mới vỡ lẽ rằng anh cách xa sự khôn ngoan ấy một trời một vực. Lẽ nào những thứ cỏn con và quá đỗi dễ giải quyết như vậy lại có thể chiếm giữ và làm rối trí một bộ óc tinh anh như của anh, vốn dư sức nghiền nát những chướng ngại lớn lao hơn gấp bội? Thề có Chúa, sự tình nông nỗi này chẳng phải do anh thiếu tài năng, mà đơn thuần là vì anh quá đỗi lười biếng và thiếu đi vốn sống. Anh có muốn biết tôi nói thật hay không? Vậy thì, hãy vểnh tai lên mà nghe tôi đây, và anh sẽ thấy chỉ trong nháy mắt, tôi sẽ quét sạch mọi mối bận tâm của anh ra sao. Tôi sẽ lấp đầy tất thảy những thiếu hụt mà anh bảo đang cản bước, làm anh chùn lòng đưa câu chuyện về Don Quixote lừng danh - ánh sáng và tấm gương của toàn bộ giới hiệp sĩ giang hồ - ra ánh sáng.”

“Nói đi,” tôi vừa nghe vừa đáp lời; “anh định vực dậy sự thiếu tự tin của tôi, và dẹp yên cái mớ bòng bong rắc rối mà tôi đang mắc kẹt này bằng cách nào?”

Anh ta liền thủng thẳng đáp: “Nỗi trăn trở đầu tiên của anh về những bài sonnet, thơ trào phúng hay những vần thơ tán tụng định đặt ở phần mở đầu, đáng lẽ phải được chắp bút bởi những bậc vương tôn quý tộc, hoàn toàn có thể được gỡ rối nếu anh chịu khó tự mình nặn ra chúng. Sau đó, anh cứ việc khoác cho chúng bất kỳ cái tên nào anh thích, cứ nhận vơ là của Linh mục John xứ Ấn Độ hay Hoàng đế xứ Trebizond, những nhân vật mà theo tôi biết thì thiên hạ vẫn đồn thổi là các thi hào lừng danh. Và ngay cả khi họ chẳng phải thi sĩ, hay lỡ có gã học giả rởm đời hay tay cử nhân nào đó nhảy xồm lên chất vấn sự thật, thì anh cũng chớ bận tâm tới hai đồng maravedi lẻ². Bởi lẽ dù họ có bóc mẽ được lời nói dối của anh đi chăng nữa, thì họ cũng chẳng thể nào chặt đứt được cái bàn tay anh đã dùng để viết ra những vần thơ ấy.

“Về những phần trích dẫn bên lề nhằm chỉ đích danh các cuốn sách và tác giả mà anh đã mượn ý, mượn lời châm ngôn, ngạn ngữ để đưa vào câu chuyện, anh chỉ việc xoay xở lồng ghép thật khéo léo bất kỳ câu chữ hay đoạn tiếng Latin nào mà anh tình cờ thuộc lòng, hoặc ít ra là chẳng tốn mấy công sức tra cứu. Tỉ như khi bàn về sự tự do và cảnh tù đày, anh có thể chèn ngay câu:

Non bene pro toto libertas venditur auro;³

Rồi sau đó, ở phần lề sách, cứ thản nhiên ghi là trích từ Horace, hay bất kỳ ai đã thốt lên câu ấy. Hoặc giả như anh ám chỉ đến sức mạnh tàn khốc của cái chết, hãy đệm ngay vần thơ:

Pallida mors æquo pulsat pede pauperum tabernas,
Regumque turres.⁴

“Còn nếu nhắc đến tình bằng hữu và lòng bác ái mà Chúa răn dạy ta phải dành cho kẻ thù, hãy tìm ngay đến Kinh Thánh. Việc này anh có thể làm chẳng tốn mấy hơi sức tóm lược, và không trích dẫn gì khác ngoài chính thánh ngôn của Đức Chúa: Ego autem dico vobis: diligite inimicos vestros.⁵ Nếu anh muốn đả động đến những ý nghĩ đen tối mờ ám, hãy lật ngay sách Phúc Âm: De corde exeunt cogitationes malæ. Nếu bàn về thói tráo trở của miệng đời bằng hữu, thì đã có Cato, người sẽ hào phóng dâng tặng anh câu thơ đối nức tiếng:

Donec eris felix multos numerabis amicos,
Tempora si fuerint nubila, solus eris.⁶

“Chỉ với dăm ba câu tiếng Latin kiểu thế hoặc đại loại vậy, kiểu gì thiên hạ cũng sẽ ngả mũ suy tôn anh là một nhà ngữ pháp học lỗi lạc; và ở cái thời buổi này, cái danh xưng ấy mang lại bổng lộc và vinh quang chẳng hề nhỏ đâu.

“Về việc thêm thắt phần chú giải ở cuối sách, anh cứ yên tâm hành sự theo cách này: hễ nhắc đến bất kỳ gã khổng lồ nào trong cuốn sách, hãy khéo léo sắp xếp để hắn chính là tên khổng lồ Goliath. Chỉ ngần ấy thôi, hầu như chẳng tốn một giọt mồ hôi, anh đã có ngay một đoạn chú thích hoành tráng. Bởi lẽ anh có thể viết thế này: Tên khổng lồ Golias hay Goliath là một gã người Philistine đã bị chàng mục đồng David hạ sát bằng một cú ném đá trời giáng tại thung lũng Terebinth, như được thuật lại trong Sách Các Vua⁷-vào chính cái chương mà anh thấy nó được ghi chép.

“Tiếp đó, để chứng tỏ mình là một bậc học giả uyên thâm trong giới văn chương tao nhã và môn vũ trụ địa lý học, hãy dàn xếp sao cho dòng sông Tagus được xướng tên trong câu chuyện của anh. Và ngay lập tức, anh lại bỏ túi thêm một đoạn giải nghĩa lừng lẫy khác, hùng hồn trình bày rằng: Sông Tagus được đặt theo tên của một vị Vua nước Tây Ban Nha: nó bắt nguồn ở nơi này nơi kia và tuôn đổ ra đại dương, mơn trớn những bức tường của thành phố Lisbon tráng lệ, và người ta vẫn hằng tin rằng dòng nước ấy mang theo những dải cát vàng, vân vân và mây mây. Nếu câu chuyện của anh phải dính dáng đến bọn cướp cạn, tôi sẽ kể cho anh nghe sự tích về Cacus⁸, bởi tôi đã thuộc nằm lòng nó. Nếu động chạm đến những ả lẳng lơ lơi lả, đã có Giám mục xứ Mondonedo, người sẵn lòng cho anh mượn Lamia, Laida, và Flora; bất kỳ sự trích dẫn nào về họ cũng sẽ bồi đắp cho anh một danh tiếng vang dội. Nếu là về những kẻ nhẫn tâm tàn độc, Ovid sẽ trang bị ngay cho anh ả Medea⁹. Nếu dính tới những mụ phù thủy hay yêu nữ đầy ma lực nhan sắc, Homer đã có Calypso¹⁰, và Virgil có Circe. Còn nếu nhắc đến những vị tướng quân quả cảm xông pha trận mạc, chính Julius Cæsar sẽ cho anh mượn hình ảnh uy dũng của ngài trong cuốn Bình luận, và Plutarch sẽ hào phóng tặng anh cả ngàn Alexander. Lỡ như anh phải bàn về tình yêu, thì chỉ cần một vốn liếng tiếng Tuscan nhỏ giọt, anh đã có thể gõ cửa nhà Leon người Do Thái¹¹, ông ta sẽ chu cấp cho anh thỏa mãn khát khao. Hoặc giả như anh chẳng buồn lặn lội sang tận ngoại bang, ngay tại chốn quê nhà này, anh đã có cuốn Về Tình Yêu của Chúa của Fonseca. Nơi đó cô đọng tất thảy những tinh hoa mà anh hay cả những bộ óc mộng mơ nhất có thể khao khát mổ xẻ về chủ đề này. Tóm lại, tất cả những gì anh phải nhọc lòng chỉ là cố gắng điểm xuyết những cái tên ấy, hoặc gợi nhắc những câu chuyện tôi vừa kể. Mọi việc chèn thêm chú thích cùng trích dẫn, hãy cứ phó mặc cho tôi. Tôi xin thề với mọi điều tốt đẹp trên đời sẽ lấp kín các lề sách của anh và dùng hết nhẵn cả bốn trang giấy ở phần cuối sách.

“Giờ thì chúng ta hãy bàn đến những trích dẫn liên quan tới các tác giả mà những cuốn sách khác có, và anh muốn bứng chúng vào cuốn sách của mình. Cách giải quyết việc này thực chất dễ như bỡn: Anh chỉ cần tìm ra một cuốn sách nào đó trích dẫn tuốt luốt bọn họ, từ A đến Z hệt như anh vừa nói, rồi sau đó bê nguyên xi cái bảng chữ cái ấy vào tác phẩm của anh. Và dẫu cho sự sao chép đó có lồ lộ đến nhường nào - bởi lẽ anh hiếm khi cần mượn ý tứ thực sự của họ - thì điều đó cũng chẳng hề hấn gì. Vẫn sẽ có những kẻ khờ khạo ngây thơ tin sái cổ rằng anh đã huy động toàn bộ pho học thức đó cho câu chuyện dung dị, không chút màu mè này của anh. Mà nói cho cùng, nếu nó chẳng đáp ứng được mục đích nào khác, thì cái danh mục tác giả dài dằng dặc ấy cũng thừa sức đắp lên một bức bình phong uyên bác đến sửng sốt cho cuốn sách. Hơn nữa, sẽ chẳng kẻ rỗi hơi nào buồn bận tâm đi đối chiếu xem anh có thực sự noi theo họ hay không, bởi chuyện đó hoàn toàn vô can với họ. Nhất là khi, nếu tôi không lầm, thì cuốn sách này của anh hoàn toàn chẳng mảy may cần đến bất cứ thứ gì trong số những món anh bảo nó đang khuyết thiếu. Bởi vì từ đầu chí cuối, nó vốn là một đòn tổng công kích giáng vào những cuốn tiểu thuyết hiệp sĩ, cái thứ mà Aristotle chưa từng mơ tới, Thánh Basil chẳng đoái hoài lấy nửa lời, và Cicero thì hoàn toàn mù tịt. Những sự tinh tế của chân lý hay những quan sát tỉ mỉ của thuật chiêm tinh học cũng tuyệt nhiên chẳng nằm trong phạm trù của những sự quái gở hoang đường của nó. Những phép đo đạc hình học hay những lời phản bác sắc bén của thuật hùng biện lại càng chẳng dính dáng gì. Nó cũng không hề mang ảo mộng thuyết giáo cho bất kỳ ai, chẳng hề trộn lẫn những chuyện trần tục xôi thịt với giáo lý thần thánh - một mớ hổ lốn mà chẳng tín đồ Cơ Đốc giáo có lý trí nào dại dột vướng vào. Nó chỉ việc bám chặt lấy sự chân thực của tự nhiên trong quá trình phôi thai sáng tác, và hễ sự mô phỏng ấy càng hoàn hảo thì tác phẩm lại càng kiệt xuất. Và bởi lẽ tác phẩm này của anh chẳng hề ấp ủ dã tâm nào khác ngoài việc đạp đổ cái vị thế và tầm ảnh hưởng ngự trị lố lăng mà những tiểu thuyết hiệp sĩ đang thao túng trên thế giới và trong lòng công chúng, nên anh đâu có việc gì phải tất tả chạy vạy đi vay mượn những câu châm ngôn từ các triết gia, lời răn từ Kinh Thánh, truyện ngụ ngôn từ các thi sĩ, bài hùng biện của các diễn giả, hay những phép lạ từ các bậc thánh nhân. Anh chỉ việc dụng công gọt giũa sao cho lối hành văn và từ ngữ tuôn trào một cách nhịp nhàng, êm ái và mộc mạc nhất. Hãy để những câu chữ rõ ràng, chuẩn xác và được sắp xếp gọn gàng phô bày mục đích của anh một cách tinh khôi nhất trong khả năng có thể, diễn đạt những ý tưởng thật mạch lạc, không mảy may rối rắm hay mù mờ. Cũng hãy nỗ lực thắp lên ngọn lửa, để sao cho khi lật giở câu chuyện của anh, kẻ ưu sầu bỗng bật tiếng cười giòn giã, người vui vẻ lại càng hân hoan rạng rỡ. Để những tâm hồn chất phác sẽ không thấy mỏi mệt, để những bậc sáng suốt phải thán phục trước tài hoa sáng tạo, để những người nghiêm nghị cũng không đành lòng buông lời khinh thị, và những bộ óc thông thái cũng chẳng tiếc lời tán dương. Rốt cuộc, hãy khóa chặt mục tiêu của anh kiên định vào việc san phẳng cái nền móng mục nát của những tiểu thuyết hiệp sĩ, cái thứ bị một số người căm ghét nhưng lại được vạn người tung hô. Vì nếu anh thành công đả phá được chướng ngại đó, anh sẽ chạm tay vào một thành tựu vĩ đại không hề nhỏ đâu.”

Trong sự im lặng sâu sắc, tôi chăm chú lắng nghe những lời anh bạn nói. Những nhận xét sắc sảo của anh đã để lại trong tôi một ấn tượng mạnh mẽ. Chẳng một chút do dự, tôi hoàn toàn tâm phục khẩu phục, và chính từ những lời khuyên ấy, tôi quyết định chắp bút viết Lời tựa này.

Hỡi người đọc hiền hòa, qua trang viết này, hẳn bạn sẽ nhận ra sự thấu tình đạt lý của người bạn thông thái ấy. Bạn sẽ thấy tôi đã may mắn nhường nào khi tìm được một vị cố vấn tài ba giữa lúc tuyệt vọng nhất. Hơn thế nữa, bạn sẽ được đón nhận một món quà quý giá: câu chuyện nguyên bản, không chút chắp vá hay thêm thắt về chàng Don Quixote lừng danh xứ La Mancha. Cả vùng Campo de Montiel đều đinh ninh rằng từ bao năm nay, chưa từng có ai si tình và dũng cảm hơn chàng hiệp sĩ ấy.

Tôi chẳng dám kể công đã giới thiệu cho bạn một nhân vật lẫy lừng và đáng kính đến vậy. Thế nhưng, tôi thực lòng mong nhận được từ bạn một lời cảm ơn, bởi tôi sẽ giúp bạn làm quen với Sancho Panza danh tiếng, người hầu trung thành của ông. Qua nhân vật này, tôi tin mình đã gom góp trọn vẹn những ngón hài hước của mọi kẻ hầu cận, vốn vẫn hay nằm rải rác trong hàng bầy những cuốn tiểu thuyết hiệp sĩ phù phiếm, để gửi đến bạn.

Và giờ đây-nguyện xin Thượng đế ban cho bạn sức khỏe, và xin đừng quên tôi. Vale.

THE AUTHOR’S PREFACE

Idle reader: thou mayest believe me without any oath that I would this book, as it is the child of my brain, were the fairest, gayest, and cleverest that could be imagined. But I could not counteract Nature’s law that everything shall beget its like; and what, then, could this sterile, illtilled wit of mine beget but the story of a dry, shrivelled, whimsical offspring, full of thoughts of all sorts and such as never came into any other imagination-just what might be begotten in a prison, where every misery is lodged and every doleful sound makes its dwelling? Tranquillity, a cheerful retreat, pleasant fields, bright skies, murmuring brooks, peace of mind, these are the things that go far to make even the most barren muses fertile, and bring into the world births that fill it with wonder and delight. Sometimes when a father has an ugly, loutish son, the love he bears him so blindfolds his eyes that he does not see his defects, or, rather, takes them for gifts and charms of mind and body, and talks of them to his friends as wit and grace. I, however-for though I pass for the father, I am but the stepfather to “Don Quixote”-have no desire to go with the current of custom, or to implore thee, dearest reader, almost with tears in my eyes, as others do, to pardon or excuse the defects thou wilt perceive in this child of mine. Thou art neither its kinsman nor its friend, thy soul is thine own and thy will as free as any man’s, whate’er he be, thou art in thine own house and master of it as much as the king of his taxes and thou knowest the common saying, “Under my cloak I kill the king;” all which exempts and frees thee from every consideration and obligation, and thou canst say what thou wilt of the story without fear of being abused for any ill or rewarded for any good thou mayest say of it.

My wish would be simply to present it to thee plain and unadorned, without any embellishment of preface or uncountable muster of customary sonnets, epigrams, and eulogies, such as are commonly put at the beginning of books. For I can tell thee, though composing it cost me some labour, I found none greater than the making of this Preface thou art now reading. Many times did I take up my pen to write it, and many did I lay it down again, not knowing what to write. One of these times, as I was pondering with the paper before me, a pen in my ear, my elbow on the desk, and my cheek in my hand, thinking of what I should say, there came in unexpectedly a certain lively, clever friend of mine, who, seeing me so deep in thought, asked the reason; to which I, making no mystery of it, answered that I was thinking of the Preface I had to make for the story of “Don Quixote,” which so troubled me that I had a mind not to make any at all, nor even publish the achievements of so noble a knight.

“For, how could you expect me not to feel uneasy about what that ancient lawgiver they call the Public will say when it sees me, after slumbering so many years in the silence of oblivion, coming out now with all my years upon my back, and with a book as dry as a rush, devoid of invention, meagre in style, poor in thoughts, wholly wanting in learning and wisdom, without quotations in the margin or annotations at the end, after the fashion of other books I see, which, though all fables and profanity, are so full of maxims from Aristotle, and Plato, and the whole herd of philosophers, that they fill the readers with amazement and convince them that the authors are men of learning, erudition, and eloquence. And then, when they quote the Holy Scriptures!-anyone would say they are St. Thomases or other doctors of the Church, observing as they do a decorum so ingenious that in one sentence they describe a distracted lover and in the next deliver a devout little sermon that it is a pleasure and a treat to hear and read. Of all this there will be nothing in my book, for I have nothing to quote in the margin or to note at the end, and still less do I know what authors I follow in it, to place them at the beginning, as all do, under the letters A, B, C, beginning with Aristotle and ending with Xenophon, or Zoilus, or Zeuxis, though one was a slanderer and the other a painter. Also my book must do without sonnets at the beginning, at least sonnets whose authors are dukes, marquises, counts, bishops, ladies, or famous poets. Though if I were to ask two or three obliging friends, I know they would give me them, and such as the productions of those that have the highest reputation in our Spain could not equal.

“In short, my friend,” I continued, “I am determined that Señor Don Quixote shall remain buried in the archives of his own La Mancha until Heaven provide someone to garnish him with all those things he stands in need of; because I find myself, through my shallowness and want of learning, unequal to supplying them, and because I am by nature shy and careless about hunting for authors to say what I myself can say without them. Hence the cogitation and abstraction you found me in, and reason enough, what you have heard from me.”

Hearing this, my friend, giving himself a slap on the forehead and breaking into a hearty laugh, exclaimed, “Before God, Brother, now am I disabused of an error in which I have been living all this long time I have known you, all through which I have taken you to be shrewd and sensible in all you do; but now I see you are as far from that as the heaven is from the earth. Is it possible that things of so little moment and so easy to set right can occupy and perplex a ripe wit like yours, fit to break through and crush far greater obstacles? By my faith, this comes, not of any want of ability, but of too much indolence and too little knowledge of life. Do you want to know if I am telling the truth? Well, then, attend to me, and you will see how, in the opening and shutting of an eye, I sweep away all your difficulties, and supply all those deficiencies which you say check and discourage you from bringing before the world the story of your famous Don Quixote, the light and mirror of all knight-errantry.”

“Say on,” said I, listening to his talk; “how do you propose to make up for my diffidence, and reduce to order this chaos of perplexity I am in?”

To which he made answer, “Your first difficulty about the sonnets, epigrams, or complimentary verses which you want for the beginning, and which ought to be by persons of importance and rank, can be removed if you yourself take a little trouble to make them; you can afterwards baptise them, and put any name you like to them, fathering them on Prester John of the Indies or the Emperor of Trebizond, who, to my knowledge, were said to have been famous poets: and even if they were not, and any pedants or bachelors should attack you and question the fact, never care two maravedis for that, for even if they prove a lie against you they cannot cut off the hand you wrote it with.

“As to references in the margin to the books and authors from whom you take the aphorisms and sayings you put into your story, it is only contriving to fit in nicely any sentences or scraps of Latin you may happen to have by heart, or at any rate that will not give you much trouble to look up; so as, when you speak of freedom and captivity, to insert

Non bene pro toto libertas venditur auro;

and then refer in the margin to Horace, or whoever said it; or, if you allude to the power of death, to come in with-

Pallida mors æquo pulsat pede pauperum tabernas,
Regumque turres.

“If it be friendship and the love God bids us bear to our enemy, go at once to the Holy Scriptures, which you can do with a very small amount of research, and quote no less than the words of God himself: Ego autem dico vobis: diligite inimicos vestros. If you speak of evil thoughts, turn to the Gospel: De corde exeunt cogitationes malæ. If of the fickleness of friends, there is Cato, who will give you his distich:

Donec eris felix multos numerabis amicos,
Tempora si fuerint nubila, solus eris.

“With these and such like bits of Latin they will take you for a grammarian at all events, and that now-a-days is no small honour and profit.

“With regard to adding annotations at the end of the book, you may safely do it in this way. If you mention any giant in your book contrive that it shall be the giant Goliath, and with this alone, which will cost you almost nothing, you have a grand note, for you can put-The giant Golias or Goliath was a Philistine whom the shepherd David slew by a mighty stone-cast in the Terebinth valley, as is related in the Book of Kings-in the chapter where you find it written.

“Next, to prove yourself a man of erudition in polite literature and cosmography, manage that the river Tagus shall be named in your story, and there you are at once with another famous annotation, setting forth-The river Tagus was so called after a King of Spain: it has its source in such and such a place and falls into the ocean, kissing the walls of the famous city of Lisbon, and it is a common belief that it has golden sands, etc. If you should have anything to do with robbers, I will give you the story of Cacus, for I have it by heart; if with loose women, there is the Bishop of Mondonedo, who will give you the loan of Lamia, Laida, and Flora, any reference to whom will bring you great credit; if with hard-hearted ones, Ovid will furnish you with Medea; if with witches or enchantresses, Homer has Calypso, and Virgil Circe; if with valiant captains, Julius Cæsar himself will lend you himself in his own ‘Commentaries,’ and Plutarch will give you a thousand Alexanders. If you should deal with love, with two ounces you may know of Tuscan you can go to Leon the Hebrew, who will supply you to your heart’s content; or if you should not care to go to foreign countries you have at home Fonseca’s ‘Of the Love of God,’ in which is condensed all that you or the most imaginative mind can want on the subject. In short, all you have to do is to manage to quote these names, or refer to these stories I have mentioned, and leave it to me to insert the annotations and quotations, and I swear by all that’s good to fill your margins and use up four sheets at the end of the book.

“Now let us come to those references to authors which other books have, and you want for yours. The remedy for this is very simple: You have only to look out for some book that quotes them all, from A to Z as you say yourself, and then insert the very same alphabet in your book, and though the imposition may be plain to see, because you have so little need to borrow from them, that is no matter; there will probably be some simple enough to believe that you have made use of them all in this plain, artless story of yours. At any rate, if it answers no other purpose, this long catalogue of authors will serve to give a surprising look of authority to your book. Besides, no one will trouble himself to verify whether you have followed them or whether you have not, being no way concerned in it; especially as, if I mistake not, this book of yours has no need of any one of those things you say it wants, for it is, from beginning to end, an attack upon the books of chivalry, of which Aristotle never dreamt, nor St. Basil said a word, nor Cicero had any knowledge; nor do the niceties of truth nor the observations of astrology come within the range of its fanciful vagaries; nor have geometrical measurements or refutations of the arguments used in rhetoric anything to do with it; nor does it mean to preach to anybody, mixing up things human and divine, a sort of motley in which no Christian understanding should dress itself. It has only to avail itself of truth to nature in its composition, and the more perfect the imitation the better the work will be. And as this piece of yours aims at nothing more than to destroy the authority and influence which books of chivalry have in the world and with the public, there is no need for you to go a-begging for aphorisms from philosophers, precepts from Holy Scripture, fables from poets, speeches from orators, or miracles from saints; but merely to take care that your style and diction run musically, pleasantly, and plainly, with clear, proper, and well-placed words, setting forth your purpose to the best of your power, and putting your ideas intelligibly, without confusion or obscurity. Strive, too, that in reading your story the melancholy may be moved to laughter, and the merry made merrier still; that the simple shall not be wearied, that the judicious shall admire the invention, that the grave shall not despise it, nor the wise fail to praise it. Finally, keep your aim fixed on the destruction of that ill-founded edifice of the books of chivalry, hated by some and praised by many more; for if you succeed in this you will have achieved no small success.”

In profound silence I listened to what my friend said, and his observations made such an impression on me that, without attempting to question them, I admitted their soundness, and out of them I determined to make this Preface; wherein, gentle reader, thou wilt perceive my friend’s good sense, my good fortune in finding such an adviser in such a time of need, and what thou hast gained in receiving, without addition or alteration, the story of the famous Don Quixote of La Mancha, who is held by all the inhabitants of the district of the Campo de Montiel to have been the chastest lover and the bravest knight that has for many years been seen in that neighbourhood. I have no desire to magnify the service I render thee in making thee acquainted with so renowned and honoured a knight, but I do desire thy thanks for the acquaintance thou wilt make with the famous Sancho Panza, his squire, in whom, to my thinking, I have given thee condensed all the squirely drolleries that are scattered through the swarm of the vain books of chivalry. And so-may God give thee health, and not forget me. Vale.