CHƯƠNG VI. HUMPTY DUMPTY
Thế nhưng, quả trứng kia cứ mỗi lúc một phình to hơn, lớn hơn mãi, và càng ngày càng giống một con người hơn: khi chỉ còn cách nó vài bước chân, Alice trông thấy nó có mắt, có mũi, có miệng; và khi lại gần sát bên, cô nhận ra ngay đó chính là HUMPTY DUMPTY. "Không thể nào là ai khác được!" cô thầm nghĩ. "Mình dám chắc như thể tên ngài ấy được viết chình ình trên mặt vậy."
Cái tên ấy hẳn có thể viết lên khuôn mặt đồ sộ kia cả trăm lần một cách dễ dàng. Humpty Dumpty đang ngồi xếp chéo chân như một người Thổ Nhĩ Kỳ trên đỉnh một bức tường cao - bức tường hẹp đến nỗi Alice thực sự thắc mắc không hiểu làm sao ngài giữ nổi thăng bằng - và, vì mắt ngài nhìn chằm chằm về hướng khác, chẳng thèm để ý đến cô, nên cô đinh ninh ngài chỉ là một hình nhân nhồi bông mà thôi.
"Ngài ấy trông y hệt một quả trứng!" cô nói vọng lên, hai tay dang ra phía trước sẵn sàng đỡ lấy ngài, vì cô cứ nơm nớp sợ ngài ngã bất cứ lúc nào.
"Thật là hết sức nhục nhã," Humpty Dumpty cất tiếng sau một hồi im lặng dài, mắt vẫn không nhìn Alice, "khi bị kêu là một quả trứng - Hết sức nhục nhã!"
"Cháu chỉ nói ngài trông giống quả trứng thôi, thưa ngài," Alice dịu dàng giải thích. "Và ngài biết đấy, có nhiều quả trứng xinh lắm," cô nói thêm, hy vọng biến câu nói thành một lời khen.
"Một số người," Humpty Dumpty nói, mắt vẫn không nhìn cô như thường lệ, "chẳng khác gì một đứa trẻ sơ sinh về mặt lý trí!"
Alice không biết nên đáp thế nào: cô thấy cuộc trò chuyện thật kỳ quặc, vì ngài ấy chẳng bao giờ nói với cô cả; thực tế thì câu vừa rồi hẳn là ngài đang nói với một cái cây - vậy nên cô cứ đứng đó mà khẽ đọc thầm:-
"Humpty Dumpty ngồi trên tường cao:1
Humpty Dumpty rơi lăn lông lốc.
Bao ngựa vua, bao lính vua
Chẳng thể ghép Humpty Dumpty về như cũ."
"Câu cuối dài quá cho một bài thơ," cô buột miệng gần như thành tiếng, quên mất rằng Humpty Dumpty có thể nghe thấy.
"Đừng có đứng đó mà lầm bầm một mình," Humpty Dumpty nói, lần đầu tiên nhìn thẳng vào Alice, "hãy nói cho ta nghe tên và việc cô bé đến đây làm gì."
"Tên cháu là Alice, nhưng-"
"Đúng là một cái tên ngớ ngẩn!" Humpty Dumpty thiếu kiên nhẫn ngắt lời. "Nó có nghĩa là gì?"
"Một cái tên bắt buộc phải có ý nghĩa sao ạ?" Alice ngờ vực hỏi.
"Tất nhiên rồi, phải có chứ," Humpty Dumpty cười khẩy. "Tên của ta có nghĩa là hình dáng của ta2 - và đó là một hình dáng rất đẹp. Còn với cái tên như của cô bé, cô bé có thể mang đủ mọi hình dáng."
"Sao ngài lại ngồi đây một mình ạ?" Alice hỏi, không muốn khơi mào tranh cãi.
"Trời ơi, bởi chẳng có ai ở với ta cả!" Humpty Dumpty kêu lên. "Cô bé tưởng ta không biết câu trả lời cho câu hỏi đó sao? Hỏi câu khác đi."
"Ngài không nghĩ ngồi dưới đất an toàn hơn sao?" Alice tiếp lời, không hề có ý bày ra một câu đố khác, mà thực lòng lo lắng cho sinh vật kỳ lạ này. "Bức tường kia hẹp lắm!"
"Mấy câu đố của cô bé sao tầm thường quá!" Humpty Dumpty gầm lên. "Dĩ nhiên ta không nghĩ thế! Ồ, nếu ta có ngã - dù điều đó chẳng thể xảy ra - nhưng nếu ta ngã -" Ngài chúm môi lại, vẻ mặt cực kỳ đứng đắn và uy nghi đến nỗi Alice suýt bật cười. "Nếu ta ngã," ngài tiếp tục, "Đích thân nhà Vua đã hứa với ta - chính miệng ngài - sẽ - sẽ -"
"Sẽ cử tất cả ngựa và lính của ngài ấy đến," Alice ngắt lời, khá là thiếu khôn ngoan.
"Giờ thì ta nói, quá đáng lắm rồi đấy!" Humpty Dumpty gầm lên, đột nhiên nổi cơn thịnh nộ. "Cô bé đã rình nghe ngoài cửa - và sau mấy gốc cây - và trong ống khói - nếu không thì sao cô bé biết được!"
"Cháu thề là không hề!" Alice dịu dàng đáp. "Chuyện đó được viết trong một cuốn sách ạ."
"À, ra thế! Thì người ta vẫn viết những thứ như thế trong một cuốn sách," Humpty Dumpty nói với giọng điềm tĩnh hơn. "Đó là thứ cô bé gọi là Lịch sử nước Anh đấy. Nào, hãy nhìn ta kỹ vào. Ta là người từng nói chuyện với một vị Vua đó - chính là ta đây: có lẽ cô bé sẽ chẳng bao giờ gặp ai như thế nữa đâu; và để cô bé thấy ta không hề kiêu ngạo, cô bé có thể bắt tay ta!" Ngài cười he hé răng gần như đến tận mang tai, rướn người về phía trước (suýt nữa ngã khỏi tường vì động tác đó) rồi đưa tay về phía Alice. Cô hơi lo lắng nhìn ngài khi nhận lấy tay ngài. "Nếu ngài ấy cười rộng thêm chút nữa, khóe miệng ngài ấy sẽ chạm nhau ở phía sau mất," cô nghĩ thầm, "và mình chẳng biết chuyện gì sẽ xảy ra với đầu ngài ấy nữa! Chắc nó sẽ rụng mất!"
"Phải đấy, tất cả ngựa và tất cả lính của ngài ấy," Humpty Dumpty tiếp lời. "Họ sẽ nhấc ta dậy trong nháy mắt - nhất định họ sẽ làm thế! Tuy nhiên, cuộc nói chuyện của chúng ta hơi nhanh đấy: hãy quay lại câu nói ngay trước câu vừa rồi đi."
"Cháu e là chẳng nhớ nổi ạ," Alice hết sức lịch sự nói.
"Vậy thì ta bắt đầu lại từ đầu," Humpty Dumpty nói, "và đến lượt ta chọn chủ đề -" (Alice nghĩ: "Ngài ấy nói cứ như thể trò chơi vậy!") "- Nào, câu hỏi cho cô bé đây. Cô bé nói mình bao nhiêu tuổi?"
Alice nhẩm tính rồi đáp: "Bảy tuổi sáu tháng ạ."
"Sai bét!" Humpty Dumpty đắc thắng reo lên. "Cô bé chưa hề nói câu nào như thế!"
"Cháu tưởng ngài muốn hỏi 'Cháu bao nhiêu tuổi?'" Alice giải thích.
"Nếu ta định hỏi thế, thì ta đã nói thế rồi," Humpty Dumpty đáp.
Alice không muốn gây thêm tranh cãi nên đành im lặng.
"Bảy tuổi sáu tháng!" Humpty Dumpty trầm ngâm lặp lại. "Một cái tuổi chẳng mấy dễ chịu. Nếu cô bé có xin ta lời khuyên, ta sẽ nói 'Hãy dừng lại ở tuổi lên bảy' - nhưng giờ thì quá muộn rồi."
"Cháu chẳng bao giờ hỏi xin lời khuyên về chuyện lớn lên cả," Alice phẫn nộ đáp.
"Vì quá kiêu ngăng?" sinh vật kia dồn hỏi.
Alice càng phẫn nộ hơn trước câu nói ấy. "Ý cháu là," cô nói, "người ta chẳng thể ngăn mình lớn lên được."
"Một người thì không thể," Humpty Dumpty nói, "nhưng hai người thì được. Với sự hỗ trợ thích hợp, cô bé đã có thể ngừng lại ở tuổi lên bảy rồi."
"Ngài có một chiếc thắt lưng thật đẹp!" Alice bất chợt thốt lên.
(Cô bé nghĩ họ đã nói về chuyện tuổi tác quá đủ rồi: và nếu đúng là họ sẽ thay phiên nhau chọn chủ đề, thì bây giờ đến lượt cô bé.) "Ít nhất thì," cô bé vội sửa sau khi nghĩ lại, "một chiếc cà vạt thật đẹp, lẽ ra cháu phải nói thế-không, ý cháu là một chiếc thắt lưng-Cháu xin lỗi!" cô bé cuống lên nói thêm, vì Humpty Dumpty trông có vẻ bị xúc phạm ghê gớm, và cô bé bắt đầu ước gì mình chưa từng động đến chủ đề này. "Giá mà mình biết," cô bé thầm nghĩ, "chỗ nào là cổ và chỗ nào là eo!"
Rõ ràng là Humpty Dumpty đang rất tức tối, dù ngài chẳng nói năng gì trong một hai phút. Khi ngài cất tiếng lần nữa, đó là một tiếng gầm gừ trầm thấp.
"Thật là một điều-vô cùng-chọc tức," cuối cùng ngài cũng nói, "khi có người không phân biệt nổi đâu là cà vạt đâu là thắt lưng!"
"Cháu biết thế là rất thiếu hiểu biết," Alice nói, với giọng nhún nhường đến mức Humpty Dumpty phải nguôi ngoai.
"Đó là một chiếc cà vạt, cô bé ạ, và là một chiếc tuyệt đẹp, đúng như cô bé nói. Đó là quà tặng từ Đức Vua và Hoàng Hậu Trắng. Giờ thì sao nào!"
"Thật vậy sao ạ?" Alice nói, khá hài lòng khi nhận ra rốt cuộc mình đã chọn được một chủ đề hay.
"Họ đã tặng nó cho ta," Humpty Dumpty trầm ngâm tiếp lời, ngài vắt chéo đầu gối và đan hai tay ôm lấy nó, "họ tặng nó cho ta-như một món quà không-phải-sinh-nhật."
"Cháu xin lỗi?" Alice nói với vẻ mặt bối rối.
"Ta không giận đâu," Humpty Dumpty nói.
"Ý cháu là, quà không-phải-sinh-nhật là gì ạ?"
"Tất nhiên là một món quà được tặng vào ngày không phải sinh nhật của cô bé."
Alice suy nghĩ một lát. "Cháu thích quà sinh nhật hơn," cuối cùng cô bé nói.
"Cô bé chẳng biết mình đang nói gì cả!" Humpty Dumpty kêu lên. "Một năm có bao nhiêu ngày?"
"Ba trăm sáu mươi lăm ngày ạ," Alice đáp.
"Và cô bé có bao nhiêu ngày sinh nhật?"
"Một ngày ạ."
"Và nếu cô bé lấy ba trăm sáu mươi lăm trừ đi một, còn lại bao nhiêu?"
"Tất nhiên là ba trăm sáu mươi tư ạ."
Humpty Dumpty trông có vẻ ngờ vực. "Ta muốn thấy điều đó được viết ra giấy hơn," ngài nói.
Alice không nhịn được cười khi cô bé lấy cuốn sổ tay ra và tính phép toán cho ngài xem:
365
1
____
364
___
Humpty Dumpty nhận lấy cuốn sổ và xem xét thật kỹ. "Có vẻ như phép tính này đúng-" ngài bắt đầu.
"Ngài đang cầm ngược nó đấy ạ!" Alice ngắt lời.
"Chắc chắn là vậy rồi!" Humpty Dumpty vui vẻ nói, khi cô bé xoay nó lại cho ngài. "Ta đã thấy nó trông hơi kỳ lạ. Như ta đang nói, phép tính này có vẻ đúng-dù lúc này ta không có thời gian để xem xét cặn kẽ-và điều đó cho thấy có ba trăm sáu mươi tư ngày mà cô bé có thể nhận được quà không-phải-sinh-nhật-"
"Chắc chắn rồi ạ," Alice nói.
"Và chỉ một ngày cho quà sinh nhật. Thế mới là vinh quang cho cô bé!"
"Cháu không biết ý ngài khi nói 'vinh quang' là gì," Alice nói.
Humpty Dumpty cười khinh khỉnh. "Tất nhiên là cô bé không biết-cho đến khi ta giải thích. Ý ta là 'đó là một lập luận xuất sắc cho cô bé!'"
"Nhưng 'vinh quang' không có nghĩa là 'một lập luận xuất sắc'," Alice phản đối.
"Khi ta dùng một từ," Humpty Dumpty nói bằng giọng khá khinh miệt, "nó có nghĩa chính xác như điều ta muốn-không hơn không kém."
"Vấn đề là," Alice nói, "liệu ngài có thể bắt các từ ngữ mang quá nhiều nghĩa khác nhau như vậy không."
"Vấn đề là," Humpty Dumpty nói, "ai là người làm chủ-chỉ có thế thôi."
Alice quá bối rối để nói thêm lời nào, nên sau một phút, Humpty Dumpty lại bắt đầu. "Vài từ trong số chúng rất hay cáu kỉnh-nhất là động từ, chúng kiêu ngạo nhất-với tính từ cô bé có thể làm đủ mọi thứ, nhưng động từ thì không-tuy nhiên, ta có thể trị được tất cả bọn chúng! Sự không thể xuyên thủng! Đó là điều ta nói!"
"Ngài có thể vui lòng cho cháu biết," Alice nói, "điều đó có nghĩa là gì không ạ?"
"Giờ thì cô bé nói chuyện như một đứa trẻ hiểu biết rồi đấy," Humpty Dumpty nói, trông có vẻ rất hài lòng. "Ý ta khi nói 'sự không thể xuyên thủng' là chúng ta đã nói đủ về chủ đề đó rồi, và sẽ tốt hơn nếu cô bé cho biết việc tiếp theo cô bé định làm, vì ta cho rằng cô bé không định đứng đây suốt quãng đời còn lại của mình."
"Ngài gán cho một từ quá nhiều ý nghĩa," Alice nói với giọng trầm ngâm.
"Khi ta bắt một từ làm nhiều việc như vậy," Humpty Dumpty đáp, "ta luôn trả thêm công cho nó."
"Ồ!" Alice nói. Cô bé quá bối rối để đưa ra bất kỳ lời nhận xét nào khác.
"Chà, cô bé nên thấy chúng xúm lại quanh ta vào một tối thứ Bảy," Humpty Dumpty tiếp tục, nghiêm trang lắc lư đầu từ bên này sang bên kia: "để nhận tiền lương, cô bé biết đấy."
(Alice không dám hỏi ngài trả cho chúng bằng gì; và vì thế các bạn thấy đấy, tôi không thể nói cho các bạn biết được.)
- Có vẻ ngài rất giỏi trong việc giảng giải từ ngữ, thưa ngài, - Alice lên tiếng. - Ngài có thể vui lòng cho cháu biết ý nghĩa của bài thơ tên là "Jabberwocky" không ạ?
- Hãy lắng nghe đây, - Humpty Dumpty đáp. - Ta có thể giải thích mọi bài thơ từng được sáng tác - và cả một số bài thậm chí còn chưa được sáng tác ra nữa cơ.
Nghe thật hứa hẹn, nên Alice liền đọc lại khổ thơ đầu tiên:
'Twas brillig, and the slithy toves
Did gyre and gimble in the wabe;
All mimsy were the borogoves,
And the mome raths outgrabe.
- Thế là đủ để bắt đầu rồi, - Humpty Dumpty ngắt lời. - Ở đó có vô số từ khó nhằn. 'Brillig' có nghĩa là bốn giờ chiều - cái thời điểm mà cô bé bắt đầu nướng đồ ăn cho bữa tối ấy.
- Hợp lý lắm ạ, - Alice nói. - Thế còn 'slithy'?
- Ồ, 'slithy' là sự kết hợp giữa 'mềm dẻo' và 'nhầy nhụa'. 'Mềm dẻo' cũng giống như 'lanh lợi' vậy. Cô bé thấy đấy, nó tựa như một chiếc va-li3 - hai ý nghĩa được nhồi nhét gọn gàng trong một từ.
- Bây giờ thì cháu hiểu rồi, - Alice trầm ngâm. - Vậy còn 'toves' là gì ạ?
- À, 'toves' là một loài sinh vật hao hao giống lửng - nhưng cũng giống thằn lằn - và lại na ná những cái mở nút chai nữa.
- Chắc hẳn chúng phải có vẻ ngoài kỳ dị lắm.
- Quả đúng vậy, - Humpty Dumpty gật gù. - Chúng đào tổ dưới những chiếc đồng hồ mặt trời - và chỉ sống bằng phô mai.
- Thế còn 'gyre' và 'gimble' nghĩa là gì ạ?
- 'Gyre' là xoay vòng như một con quay. 'Gimble' là khoan lỗ như một cái khoan tay.
- Và 'the wabe' hẳn là bãi cỏ xung quanh đồng hồ mặt trời, cháu đoán vậy? - Alice thốt lên, tự mình cũng ngạc nhiên trước sự thông minh của bản thân.
- Dĩ nhiên rồi. Nó được gọi là 'wabe', cô bé biết đấy, bởi vì nó trải dài về phía trước, và trải dài về phía sau -
- Và trải dài ra hai bên nữa, - Alice nhanh nhảu nói thêm.
- Chính xác. Chà, kế đến, 'mimsy' có nghĩa là 'mỏng manh và khốn khổ' (lại một chiếc va-li nữa cho cô bé đây). Và 'borogove' là một con chim gầy nhẳng, trông tiều tụy với lông vũ tua tủa khắp người - hơi giống một cái chổi lau nhà biết đi vậy.
- Thế còn 'mome raths' thì sao ạ? - Alice hỏi. - Cháu e rằng cháu đang làm phiền ngài quá nhiều rồi.
- Ồ, 'rath' là một dạng lợn màu xanh lá cây. Nhưng 'mome' thì ta không chắc lắm. Ta nghĩ nó là viết tắt của 'xa nhà' - ý nói chúng đã bị lạc mất đường rồi, cô bé hiểu chứ?
- Và 'outgrabe' có nghĩa là gì ạ?
- 'Outgrabing' là một thứ âm thanh nằm lưng chừng giữa tiếng rống và tiếng huýt sáo, có điểm xuyết một cú hắt hơi ở giữa. Tuy nhiên, cô bé có thể sẽ được nghe nó - ở dưới khu rừng đằng kia - và một khi đã nghe thấy, cô bé sẽ hoàn toàn mãn nguyện. Nào, ai đã đọc cho cô bé nghe những thứ rắc rối này thế?
- Cháu đọc trong một cuốn sách ạ, - Alice đáp. - Nhưng cháu cũng được nghe ai đó đọc vài bài thơ, dễ hơn nhiều so với bài này - mà có lẽ là Tweedledee, cháu nghĩ vậy.
"Về thơ ca, cô bé biết đấy," Humpty Dumpty nói, vươn một trong những bàn tay to lớn của mình ra, "ta có thể đọc thơ hay chẳng kém ai, nếu đã nói đến chuyện đó-"
"Ồ, không cần phải nói đến chuyện đó đâu ạ!" Alice vội vàng ngắt lời, hy vọng có thể ngăn ngài bắt đầu.
"Bài thơ ta sắp đọc," ngài tiếp tục, mặc kệ lời nhận xét của cô bé, "được viết hoàn toàn để mua vui cho cô bé."
Alice cảm thấy trong trường hợp đó, cô bé thực sự nên lắng nghe. Thế nên cô bé ngồi xuống và nói "Cháu cảm ơn ngài" với vẻ khá buồn bã.
"Vào mùa đông, khi những cánh đồng phủ trắng,
Ta hát bài ca này cho cô bé vui sướng-"
chỉ là ta không hát nó," ngài nói thêm, như một lời giải thích.
"Cháu thấy là ngài không hát," Alice nói.
"Nếu cô bé có thể nhìn thấy ta đang hát hay không, thì mắt cô bé tinh tường hơn hầu hết mọi người đấy." Humpty Dumpty nghiêm khắc nhận xét. Alice im lặng.
"Vào mùa xuân, khi những khu rừng bắt đầu xanh tươi,
Ta sẽ cố gắng kể cho cô bé nghe ý ta là gì."
"Cháu cảm ơn ngài rất nhiều," Alice nói.
"Vào mùa hè, khi ngày dài đằng đẵng,
Có lẽ cô bé sẽ hiểu bài hát:
Vào mùa thu, khi những chiếc lá chuyển nâu,
Hãy cầm bút và mực, rồi viết nó xuống."
"Cháu sẽ làm vậy, nếu cháu có thể nhớ được nó lâu đến thế," Alice nói.
"Cô bé không cần phải liên tục đưa ra những lời nhận xét như thế đâu," Humpty Dumpty nói: "chúng chẳng có ý nghĩa gì cả, và chúng làm ta bối rối."
"Ta gửi một tin nhắn cho bầy cá:
Ta bảo chúng 'Đây là điều ta muốn.'
Những chú cá nhỏ của đại dương,
Chúng gửi lại một lời đáp cho ta.
Lời đáp của những chú cá nhỏ là
'Chúng tôi không thể làm vậy, thưa ngài, bởi vì-'"
"Cháu e là cháu không hoàn toàn hiểu ạ," Alice nói.
"Về sau sẽ dễ hiểu hơn," Humpty Dumpty đáp.
"Ta lại nhắn cho chúng nói rằng
'Tốt hơn hết là hãy vâng lời.'
Bầy cá đáp lại với một nụ cười,
'Chà, ngài đang nổi cáu đấy à!'
Ta bảo chúng một lần, ta bảo chúng hai lần:
Chúng chẳng chịu nghe lời khuyên.
Ta lấy một chiếc ấm đun nước to và mới,
Vừa vặn cho việc ta phải làm.
Tim ta đập thình thịch, tim ta đập rộn ràng;
Ta đổ đầy nước vào ấm tại máy bơm.
Rồi có ai đó đến gặp ta và nói,
'Những chú cá nhỏ đã đi ngủ rồi.'
Ta nói với anh ta, ta nói thật rõ ràng,
'Vậy anh phải gọi chúng dậy đi.'
Ta nói rất to và rõ ràng;
Ta đến và hét vào tai anh ta."
Humpty Dumpty cao giọng gần như thành một tiếng hét khi ngài đọc lại khổ thơ này, và Alice rùng mình nghĩ, "Mình sẽ chẳng bao giờ muốn làm người đưa tin đó đâu!"
"Nhưng anh ta rất cứng nhắc và kiêu ngạo;
Anh ta nói 'Ngài không cần phải hét to thế đâu!'
Và anh ta rất kiêu ngạo và cứng nhắc;
Anh ta nói 'Tôi sẽ đi gọi chúng dậy, nếu-'
Ta lấy một cái mở nút chai từ trên giá:
Ta đi tự mình gọi chúng dậy.
Và khi ta thấy cánh cửa bị khóa,
Ta kéo và đẩy và đá và gõ.
Và khi ta thấy cánh cửa đã đóng,
Ta cố vặn tay nắm cửa, nhưng-"
Một sự im lặng kéo dài.
"Đó là tất cả sao ạ?" Alice rụt rè hỏi.
"Đó là tất cả," Humpty Dumpty nói. "Tạm biệt."
Thế này thì khá đột ngột, Alice nghĩ: nhưng sau một lời gợi ý rất mạnh mẽ rằng cô bé nên rời đi, cô bé cảm thấy sẽ thật thiếu lịch sự nếu cứ ở lại. Vậy nên cô bé đứng dậy và đưa tay ra. "Tạm biệt, cho đến khi chúng ta gặp lại!" cô bé nói một cách vui vẻ nhất có thể.
"Ta sẽ không nhận ra cô bé nếu chúng ta có gặp lại đâu," Humpty Dumpty đáp lại bằng giọng điệu không hài lòng, đưa một ngón tay ra cho cô bé bắt; "cô bé trông giống hệt những người khác."
"Người ta thường nhận ra nhau qua khuôn mặt ạ," Alice tư lự nhận xét.
"Đó chính là điều ta phàn nàn đấy," Humpty Dumpty nói. "Khuôn mặt của cô bé giống hệt mọi người - hai con mắt, như thế này -" (vừa nói vừa đánh dấu vị trí của chúng trong không trung bằng ngón tay cái) "mũi ở giữa, miệng ở dưới. Lúc nào cũng vậy. Bây giờ, ví dụ như nếu cô bé có hai con mắt ở cùng một bên mũi - hay cái miệng ở trên cùng - điều đó sẽ giúp ích phần nào."
"Trông sẽ không đẹp đâu ạ," Alice phản đối. Nhưng Humpty Dumpty chỉ nhắm mắt lại và nói "Đợi đến khi cô bé thử đi đã."
Alice đợi một phút xem liệu ngài có nói tiếp không, nhưng vì ngài chẳng bao giờ mở mắt ra hay chú ý thêm gì đến cô bé nữa, nên cô bé nói "Tạm biệt!" một lần nữa. Và khi không nhận được câu trả lời cho lời chào này, cô bé lặng lẽ bỏ đi. Nhưng cô bé không thể không tự nhủ khi bước đi: "Trong số tất cả những người không thể làm hài lòng -" (cô bé lặp lại điều này thành tiếng, vì thật thoải mái khi nói một từ dài như vậy) "trong số tất cả những người không thể làm hài lòng mà mình từng gặp -" Cô bé chẳng bao giờ nói hết câu, vì vào lúc này, một tiếng va đập dữ dội làm rung chuyển khu rừng từ đầu đến cuối.
-
Lời của một bài đồng dao mẫu giáo (nursery rhyme) cực kỳ phổ biến ở Anh. Bài đồng dao này là lý do nhân vật Humpty Dumpty luôn được mặc định mang hình dáng quả trứng và hay nhắc đến việc được 'nhà Vua' cử ngựa và lính đến cứu. ↩
-
Vào thế kỷ 17 tại Anh, 'humpty dumpty' là một từ lóng phổ biến dùng để chỉ những người có vóc dáng lùn, mập mạp và tròn trịa. ↩
-
Nguyên tác là 'portmanteau' (loại va-li da mở ra làm hai nửa bằng nhau). Lewis Carroll đã sáng tạo ra thuật ngữ 'từ va-li' (portmanteau word) ở chính đoạn văn này để chỉ hiện tượng ghép hai từ thành một. Ngày nay nó đã trở thành một thuật ngữ ngôn ngữ học chính thức. ↩
CHAPTER VI. Humpty Dumpty
However, the egg only got larger and larger, and more and more human: when she had come within a few yards of it, she saw that it had eyes and a nose and mouth; and when she had come close to it, she saw clearly that it was HUMPTY DUMPTY himself. “It can’t be anybody else!” she said to herself. “I’m as certain of it, as if his name were written all over his face.”
It might have been written a hundred times, easily, on that enormous face. Humpty Dumpty was sitting with his legs crossed, like a Turk, on the top of a high wall-such a narrow one that Alice quite wondered how he could keep his balance-and, as his eyes were steadily fixed in the opposite direction, and he didn’t take the least notice of her, she thought he must be a stuffed figure after all.
“And how exactly like an egg he is!” she said aloud, standing with her hands ready to catch him, for she was every moment expecting him to fall.
“It’s very provoking,” Humpty Dumpty said after a long silence, looking away from Alice as he spoke, “to be called an egg-Very!”
“I said you looked like an egg, Sir,” Alice gently explained. “And some eggs are very pretty, you know” she added, hoping to turn her remark into a sort of a compliment.
“Some people,” said Humpty Dumpty, looking away from her as usual, “have no more sense than a baby!”
Alice didn’t know what to say to this: it wasn’t at all like conversation, she thought, as he never said anything to her; in fact, his last remark was evidently addressed to a tree-so she stood and softly repeated to herself:-
“Humpty Dumpty sat on a wall:
Humpty Dumpty had a great fall.
All the King’s horses and all the King’s men
Couldn’t put Humpty Dumpty in his place again.”
“That last line is much too long for the poetry,” she added, almost out loud, forgetting that Humpty Dumpty would hear her.
“Don’t stand there chattering to yourself like that,” Humpty Dumpty said, looking at her for the first time, “but tell me your name and your business.”
“My name is Alice, but-”
“It’s a stupid enough name!” Humpty Dumpty interrupted impatiently. “What does it mean?”
“Must a name mean something?” Alice asked doubtfully.
“Of course it must,” Humpty Dumpty said with a short laugh: “my name means the shape I am-and a good handsome shape it is, too. With a name like yours, you might be any shape, almost.”
“Why do you sit out here all alone?” said Alice, not wishing to begin an argument.
“Why, because there’s nobody with me!” cried Humpty Dumpty. “Did you think I didn’t know the answer to that? Ask another.”
“Don’t you think you’d be safer down on the ground?” Alice went on, not with any idea of making another riddle, but simply in her good-natured anxiety for the queer creature. “That wall is so very narrow!”
“What tremendously easy riddles you ask!” Humpty Dumpty growled out. “Of course I don’t think so! Why, if ever I did fall off-which there’s no chance of-but if I did-” Here he pursed his lips and looked so solemn and grand that Alice could hardly help laughing. “If I did fall,” he went on, “The King has promised me-with his very own mouth-to-to-”
“To send all his horses and all his men,” Alice interrupted, rather unwisely.
“Now I declare that’s too bad!” Humpty Dumpty cried, breaking into a sudden passion. “You’ve been listening at doors-and behind trees-and down chimneys-or you couldn’t have known it!”
“I haven’t, indeed!” Alice said very gently. “It’s in a book.”
“Ah, well! They may write such things in a book,” Humpty Dumpty said in a calmer tone. “That’s what you call a History of England, that is. Now, take a good look at me! I’m one that has spoken to a King, I am: mayhap you’ll never see such another: and to show you I’m not proud, you may shake hands with me!” And he grinned almost from ear to ear, as he leant forwards (and as nearly as possible fell off the wall in doing so) and offered Alice his hand. She watched him a little anxiously as she took it. “If he smiled much more, the ends of his mouth might meet behind,” she thought: “and then I don’t know what would happen to his head! I’m afraid it would come off!”
“Yes, all his horses and all his men,” Humpty Dumpty went on. “They’d pick me up again in a minute, they would! However, this conversation is going on a little too fast: let’s go back to the last remark but one.”
“I’m afraid I can’t quite remember it,” Alice said very politely.
“In that case we start fresh,” said Humpty Dumpty, “and it’s my turn to choose a subject-” (“He talks about it just as if it was a game!” thought Alice.) “So here’s a question for you. How old did you say you were?”
Alice made a short calculation, and said “Seven years and six months.”
“Wrong!” Humpty Dumpty exclaimed triumphantly. “You never said a word like it!”
“I though you meant ‘How old are you?’” Alice explained.
“If I’d meant that, I’d have said it,” said Humpty Dumpty.
Alice didn’t want to begin another argument, so she said nothing.
“Seven years and six months!” Humpty Dumpty repeated thoughtfully. “An uncomfortable sort of age. Now if you’d asked my advice, I’d have said ‘Leave off at seven’-but it’s too late now.”
“I never ask advice about growing,” Alice said indignantly.
“Too proud?” the other inquired.
Alice felt even more indignant at this suggestion. “I mean,” she said, “that one can’t help growing older.”
“One can’t, perhaps,” said Humpty Dumpty, “but two can. With proper assistance, you might have left off at seven.”
“What a beautiful belt you’ve got on!” Alice suddenly remarked.
(They had had quite enough of the subject of age, she thought: and if they really were to take turns in choosing subjects, it was her turn now.) “At least,” she corrected herself on second thoughts, “a beautiful cravat, I should have said-no, a belt, I mean-I beg your pardon!” she added in dismay, for Humpty Dumpty looked thoroughly offended, and she began to wish she hadn’t chosen that subject. “If I only knew,” she thought to herself, “which was neck and which was waist!”
Evidently Humpty Dumpty was very angry, though he said nothing for a minute or two. When he did speak again, it was in a deep growl.
“It is a-most-provoking-thing,” he said at last, “when a person doesn’t know a cravat from a belt!”
“I know it’s very ignorant of me,” Alice said, in so humble a tone that Humpty Dumpty relented.
“It’s a cravat, child, and a beautiful one, as you say. It’s a present from the White King and Queen. There now!”
“Is it really?” said Alice, quite pleased to find that she had chosen a good subject, after all.
“They gave it me,” Humpty Dumpty continued thoughtfully, as he crossed one knee over the other and clasped his hands round it, “they gave it me-for an un-birthday present.”
“I beg your pardon?” Alice said with a puzzled air.
“I’m not offended,” said Humpty Dumpty.
“I mean, what is an un-birthday present?”
“A present given when it isn’t your birthday, of course.”
Alice considered a little. “I like birthday presents best,” she said at last.
“You don’t know what you’re talking about!” cried Humpty Dumpty. “How many days are there in a year?”
“Three hundred and sixty-five,” said Alice.
“And how many birthdays have you?”
“One.”
“And if you take one from three hundred and sixty-five, what remains?”
“Three hundred and sixty-four, of course.”
Humpty Dumpty looked doubtful. “I’d rather see that done on paper,” he said.
Alice couldn’t help smiling as she took out her memorandum-book, and worked the sum for him:
365
1
____
364
___
Humpty Dumpty took the book, and looked at it carefully. “That seems to be done right-” he began.
“You’re holding it upside down!” Alice interrupted.
“To be sure I was!” Humpty Dumpty said gaily, as she turned it round for him. “I thought it looked a little queer. As I was saying, that seems to be done right-though I haven’t time to look it over thoroughly just now-and that shows that there are three hundred and sixty-four days when you might get un-birthday presents-”
“Certainly,” said Alice.
“And only one for birthday presents, you know. There’s glory for you!”
“I don’t know what you mean by ‘glory,’” Alice said.
Humpty Dumpty smiled contemptuously. “Of course you don’t-till I tell you. I meant ‘there’s a nice knock-down argument for you!’”
“But ‘glory’ doesn’t mean ‘a nice knock-down argument,’” Alice objected.
“When I use a word,” Humpty Dumpty said in rather a scornful tone, “it means just what I choose it to mean-neither more nor less.”
“The question is,” said Alice, “whether you can make words mean so many different things.”
“The question is,” said Humpty Dumpty, “which is to be master-that’s all.”
Alice was too much puzzled to say anything, so after a minute Humpty Dumpty began again. “They’ve a temper, some of them-particularly verbs, they’re the proudest-adjectives you can do anything with, but not verbs-however, I can manage the whole lot of them! Impenetrability! That’s what I say!”
“Would you tell me, please,” said Alice “what that means?”
“Now you talk like a reasonable child,” said Humpty Dumpty, looking very much pleased. “I meant by ‘impenetrability’ that we’ve had enough of that subject, and it would be just as well if you’d mention what you mean to do next, as I suppose you don’t mean to stop here all the rest of your life.”
“That’s a great deal to make one word mean,” Alice said in a thoughtful tone.
“When I make a word do a lot of work like that,” said Humpty Dumpty, “I always pay it extra.”
“Oh!” said Alice. She was too much puzzled to make any other remark.
“Ah, you should see ’em come round me of a Saturday night,” Humpty Dumpty went on, wagging his head gravely from side to side: “for to get their wages, you know.”
(Alice didn’t venture to ask what he paid them with; and so you see I can’t tell you.)
“You seem very clever at explaining words, Sir,” said Alice. “Would you kindly tell me the meaning of the poem called ‘Jabberwocky’?”
“Let’s hear it,” said Humpty Dumpty. “I can explain all the poems that were ever invented-and a good many that haven’t been invented just yet.”
This sounded very hopeful, so Alice repeated the first verse:
’Twas brillig, and the slithy toves
Did gyre and gimble in the wabe;
All mimsy were the borogoves,
And the mome raths outgrabe.
“That’s enough to begin with,” Humpty Dumpty interrupted: “there are plenty of hard words there. ‘Brillig’ means four o’clock in the afternoon-the time when you begin broiling things for dinner.”
“That’ll do very well,” said Alice: “and ‘slithy’?”
“Well, ‘slithy’ means ‘lithe and slimy.’ ‘Lithe’ is the same as ‘active.’ You see it’s like a portmanteau-there are two meanings packed up into one word.”
“I see it now,” Alice remarked thoughtfully: “and what are ‘toves’?”
“Well, ‘toves’ are something like badgers-they’re something like lizards-and they’re something like corkscrews.”
“They must be very curious looking creatures.”
“They are that,” said Humpty Dumpty: “also they make their nests under sun-dials-also they live on cheese.”
“And what’s the ‘gyre’ and to ‘gimble’?”
“To ‘gyre’ is to go round and round like a gyroscope. To ‘gimble’ is to make holes like a gimlet.”
“And ‘the wabe’ is the grass-plot round a sun-dial, I suppose?” said Alice, surprised at her own ingenuity.
“Of course it is. It’s called ‘wabe,’ you know, because it goes a long way before it, and a long way behind it-”
“And a long way beyond it on each side,” Alice added.
“Exactly so. Well, then, ‘mimsy’ is ‘flimsy and miserable’ (there’s another portmanteau for you). And a ‘borogove’ is a thin shabby-looking bird with its feathers sticking out all round-something like a live mop.”
“And then ‘mome raths’?” said Alice. “I’m afraid I’m giving you a great deal of trouble.”
“Well, a ‘rath’ is a sort of green pig: but ‘mome’ I’m not certain about. I think it’s short for ‘from home’-meaning that they’d lost their way, you know.”
“And what does ‘outgrabe’ mean?”
“Well, ‘outgrabing’ is something between bellowing and whistling, with a kind of sneeze in the middle: however, you’ll hear it done, maybe-down in the wood yonder-and when you’ve once heard it you’ll be quite content. Who’s been repeating all that hard stuff to you?”
“I read it in a book,” said Alice. “But I had some poetry repeated to me, much easier than that, by-Tweedledee, I think it was.”
“As to poetry, you know,” said Humpty Dumpty, stretching out one of his great hands, “I can repeat poetry as well as other folk, if it comes to that-”
“Oh, it needn’t come to that!” Alice hastily said, hoping to keep him from beginning.
“The piece I’m going to repeat,” he went on without noticing her remark, “was written entirely for your amusement.”
Alice felt that in that case she really ought to listen to it, so she sat down, and said “Thank you” rather sadly.
“In winter, when the fields are white,
I sing this song for your delight-
only I don’t sing it,” he added, as an explanation.
“I see you don’t,” said Alice.
“If you can see whether I’m singing or not, you’ve sharper eyes than most.” Humpty Dumpty remarked severely. Alice was silent.
“In spring, when woods are getting green,
I’ll try and tell you what I mean.”
“Thank you very much,” said Alice.
“In summer, when the days are long,
Perhaps you’ll understand the song:
In autumn, when the leaves are brown,
Take pen and ink, and write it down.”
“I will, if I can remember it so long,” said Alice.
“You needn’t go on making remarks like that,” Humpty Dumpty said: “they’re not sensible, and they put me out.”
“I sent a message to the fish:
I told them ‘This is what I wish.’
The little fishes of the sea,
They sent an answer back to me.
The little fishes’ answer was
‘We cannot do it, Sir, because-’”
“I’m afraid I don’t quite understand,” said Alice.
“It gets easier further on,” Humpty Dumpty replied.
“I sent to them again to say
‘It will be better to obey.’
The fishes answered with a grin,
‘Why, what a temper you are in!’
I told them once, I told them twice:
They would not listen to advice.
I took a kettle large and new,
Fit for the deed I had to do.
My heart went hop, my heart went thump;
I filled the kettle at the pump.
Then some one came to me and said,
‘The little fishes are in bed.’
I said to him, I said it plain,
‘Then you must wake them up again.’
I said it very loud and clear;
I went and shouted in his ear.”
Humpty Dumpty raised his voice almost to a scream as he repeated this verse, and Alice thought with a shudder, “I wouldn’t have been the messenger for anything!”
“But he was very stiff and proud;
He said ‘You needn’t shout so loud!’
And he was very proud and stiff;
He said ‘I’d go and wake them, if-’
I took a corkscrew from the shelf:
I went to wake them up myself.
And when I found the door was locked,
I pulled and pushed and kicked and knocked.
And when I found the door was shut,
I tried to turn the handle, but-”
There was a long pause.
“Is that all?” Alice timidly asked.
“That’s all,” said Humpty Dumpty. “Good-bye.”
This was rather sudden, Alice thought: but, after such a very strong hint that she ought to be going, she felt that it would hardly be civil to stay. So she got up, and held out her hand. “Good-bye, till we meet again!” she said as cheerfully as she could.
“I shouldn’t know you again if we did meet,” Humpty Dumpty replied in a discontented tone, giving her one of his fingers to shake; “you’re so exactly like other people.”
“The face is what one goes by, generally,” Alice remarked in a thoughtful tone.
“That’s just what I complain of,” said Humpty Dumpty. “Your face is the same as everybody has-the two eyes, so-” (marking their places in the air with this thumb) “nose in the middle, mouth under. It’s always the same. Now if you had the two eyes on the same side of the nose, for instance-or the mouth at the top-that would be some help.”
“It wouldn’t look nice,” Alice objected. But Humpty Dumpty only shut his eyes and said “Wait till you’ve tried.”
Alice waited a minute to see if he would speak again, but as he never opened his eyes or took any further notice of her, she said “Good-bye!” once more, and, getting no answer to this, she quietly walked away: but she couldn’t help saying to herself as she went, “Of all the unsatisfactory-” (she repeated this aloud, as it was a great comfort to have such a long word to say) “of all the unsatisfactory people I ever met-” She never finished the sentence, for at this moment a heavy crash shook the forest from end to end.