CHƯƠNG V. VỊ KHÁCH TỪ MẪU QUẢNG CÁO.

Những gắng sức buổi sáng đã hao mòn thể trạng vốn chẳng mấy khỏe mạnh của tôi, và đến chiều thì tôi hoàn toàn rã rời. Holmes bỏ đi nghe hòa nhạc, còn tôi nằm vật xuống ghế sofa, cố chợp mắt được dăm ba tiếng. Nhưng công toi. Đầu óc tôi bị khuấy đảo dữ dội bởi tất thảy những sự kiện vừa xảy ra, và những ảo ảnh cùng suy đoán kỳ quặc nhất cứ ùa về chen chúc. Mỗi lần khép mắt, tôi lại thấy trước mặt mình gương mặt méo mó tựa một con khỉ đầu chó của gã đàn ông xấu số. Ấn tượng mà gương mặt ấy để lại trong tôi nham hiểm đến nỗi tôi khó lòng cảm thấy điều gì khác ngoài lòng biết ơn đối với kẻ đã quét sạch hắn ra khỏi cõi đời này. Nếu từng có dung mạo con người nào phơi bày sự đồi bại đến tận cùng thâm độc, thì ắt hẳn đó chính là dung mạo của Enoch J. Drebber, người đàn ông đến từ Cleveland. Dẫu vậy, tôi vẫn nhận thức rõ rằng công lý cần được thực thi, và sự trụy lạc của nạn nhân không phải là lý do để luật pháp khoan nhượng.

Càng suy ngẫm, tôi càng thấy giả thuyết của người bạn cùng nhà - rằng gã này đã bị đầu độc - trở nên kỳ lạ. Tôi nhớ lại cách anh ta ghé mũi ngửi đôi môi nạn nhân, và tôi chẳng chút nghi ngờ rằng anh ta đã phát hiện ra điều gì đó khiến ý nghĩ kia nảy sinh. Nhưng rồi, ngược lại, nếu không phải chất độc, thì điều gì đã cướp đi mạng sống của gã, khi chẳng hề có vết thương nào, cũng chẳng có dấu vết siết cổ? Thế nhưng, xét ở một khía cạnh khác, vũng máu lớn đọng lại trên sàn nhà kia là của ai? Không có bất kỳ dấu hiệu giằng co nào, nạn nhân cũng chẳng có vũ khí gì để gây thương tích cho đối thủ. Chừng nào tất cả những câu hỏi ấy chưa có lời đáp, tôi cảm thấy giấc ngủ sẽ chẳng dễ dàng buông xuống, cả với Holmes lẫn với chính tôi. Thái độ tự tin, điềm tĩnh của anh ta khiến tôi tin rằng anh ta đã hình thành một giả thuyết lý giải được mọi tình tiết, dù tôi chẳng sao đoán nổi đó là gì, dù chỉ trong một thoáng.

Holmes trở về rất muộn - muộn đến mức tôi biết chắc rằng buổi hòa nhạc chẳng thể giữ chân anh ta lâu đến thế. Bữa tối đã bày sẵn trên bàn từ trước khi anh ta xuất hiện.

"Tuyệt diệu thật," anh ta cất lời, vừa ngồi vào chỗ. "Anh có nhớ Darwin đã nói gì về âm nhạc không? Ông ấy cho rằng năng lực tạo ra và thưởng thức âm nhạc đã tồn tại trong loài người từ rất lâu trước khi ngôn ngữ xuất hiện. Có lẽ đó là lý do vì sao âm nhạc lại tác động đến chúng ta một cách tinh tế đến vậy. Trong tâm hồn chúng ta có những ký ức mơ hồ về những thế kỷ xa xăm mịt mờ, khi thế gian vẫn còn trong thuở ấu thơ."

"Ý tưởng khá rộng lớn đấy," tôi nhận xét.

"Ý tưởng của một người phải rộng lớn như thiên nhiên, nếu muốn giải mã được thiên nhiên," anh ta đáp. "Có chuyện gì thế? Trông anh không được khỏe. Vụ Brixton Road làm anh bứt rứt phải không?"

"Thú thật là có," tôi nói. "Đáng lẽ tôi phải chai sạn hơn sau những gì đã trải qua ở Afghanistan. Tôi từng chứng kiến chính đồng đội mình bị chém tan xác ở Maiwand¹ mà tinh thần vẫn không hề suy suyển."

"Tôi hiểu. Vụ này có một sự bí ẩn kích thích trí tưởng tượng; nơi nào thiếu vắng trí tưởng tượng thì nơi ấy chẳng hề có sự kinh hoàng. Anh đã đọc báo chiều chưa?"

"Chưa."

"Báo đưa tin khá chi tiết về vụ việc. Nhưng nó không nhắc đến chuyện khi thi thể được nhấc lên, một chiếc nhẫn cưới của phụ nữ đã rơi xuống sàn. Không nhắc đến thì càng hay."

"Tại sao?"

"Anh hãy xem mẩu quảng cáo này," chàng đáp. "Sáng nay, ngay sau khi xảy ra vụ việc, tôi đã gửi một bản đến tất cả các tờ báo."

Chàng ném tờ báo sang cho tôi, và tôi đưa mắt nhìn vào vị trí được chỉ. Đó là thông báo đầu tiên trong mục "Tìm đồ thất lạc". Nội dung viết: "Sáng nay, trên đường Brixton Road, người ta tìm thấy một chiếc nhẫn cưới bằng vàng trơn tại lối đi nằm giữa quán rượu 'White Hart' và khu Holland Grove. Xin liên hệ Bác sĩ Watson, số 221B, phố Baker, trong khoảng từ tám đến chín giờ tối nay."

"Xin lỗi anh vì đã mượn tên tuổi của anh," chàng nói. "Nếu tôi dùng tên mình, ắt hẳn một vài kẻ ngốc nghếch kia sẽ nhận ra ngay, rồi lại muốn chõ mũi vào chuyện này."

"Không hề gì," tôi đáp. "Nhưng nhỡ có người đến nhận thì sao? Tôi có chiếc nhẫn nào đâu."

"Ồ, anh có đấy chứ," chàng vừa nói, vừa chìa ra một chiếc nhẫn. "Chiếc này sẽ làm rất tốt nhiệm vụ của nó. Nó gần như là một bản sao y hệt."

"Và anh kỳ vọng ai sẽ hồi đáp mẩu quảng cáo này?"

"Còn ai vào đây nữa - chính là gã đàn ông mặc áo khoác nâu, người bạn hồng hào với đôi giày mũi vuông của chúng ta. Nếu không đích thân đến, hắn sẽ sai một kẻ đồng bọn."

"Liệu hắn có thấy như vậy là quá nguy hiểm không?"

"Tuyệt nhiên không. Nếu như quan điểm của tôi về vụ án này là chính xác - và tôi có đủ mọi lý do để tin vào điều đó - thì gã này thà liều lĩnh đánh đổi bất cứ thứ gì còn hơn là để mất chiếc nhẫn. Theo suy luận của tôi, hắn đã đánh rơi nó khi đang cúi xuống bên xác của Drebber, và lúc đó hoàn toàn không hay biết gì. Mãi đến khi rời khỏi căn nhà, hắn mới phát hiện ra mình đã làm mất nó, vội vã quay trở lại, nhưng lại thấy cảnh sát đã có mặt ở đó rồi - tất cả chỉ vì chính sự ngu xuẩn của hắn khi đã để lại ngọn nến vẫn còn đang cháy. Hắn buộc phải giả vờ say rượu để dập tắt mọi mối nghi ngờ có thể nảy sinh từ sự xuất hiện của hắn ở cổng. Giờ thì anh hãy thử đặt mình vào vị trí của gã đó mà xem. Khi đã bình tĩnh suy xét lại toàn bộ sự việc, hẳn trong đầu hắn đã lóe lên ý nghĩ rằng rất có thể mình làm rơi chiếc nhẫn ở trên đường, sau khi rời khỏi căn nhà. Vậy thì hắn sẽ làm gì? Hắn sẽ sốt sắng lùng sục các tờ báo chiều, hy vọng sẽ nhìn thấy nó xuất hiện trong danh mục những đồ vật được tìm thấy. Và ánh mắt hắn, dĩ nhiên rồi, sẽ sáng rực lên khi bắt gặp mẩu thông báo này. Hắn sẽ mừng rỡ không sao tả xiết. Cớ gì mà hắn phải sợ đó là một cái bẫy? Trong mắt hắn, chẳng có lý do gì để việc tìm thấy một chiếc nhẫn lại có liên can đến một vụ án mạng. Hắn sẽ đến. Hắn chắc chắn sẽ đến. Trong vòng một tiếng đồng hồ nữa thôi, anh sẽ thấy hắn!"

"Rồi sau đó thì sao?" tôi hỏi.

"Ồ, đến lúc đó anh cứ để mặc tôi đối phó với hắn. Anh có vũ khí gì không?"

"Tôi có một khẩu súng lục quân dụng cũ cùng vài viên đạn."

"Anh nên lau chùi nó cho sạch sẽ và nạp đạn đầy đủ vào. Hắn sẽ là một kẻ cực kỳ liều lĩnh, và dù rằng tôi định sẽ tóm gọn hắn một cách bất thình lình, thì tốt nhất vẫn cứ nên chuẩn bị sẵn sàng cho mọi tình huống."

Tôi lui vào phòng ngủ và làm theo lời khuyên của chàng. Khi tôi quay trở lại với khẩu súng lục trong tay, bàn ăn đã được dọn dẹp sạch sẽ, còn Holmes thì đang mải miết với thú vui ưa thích của mình - cọ xát thanh vĩ lên cây vĩ cầm.

"Cốt truyện ngày một thêm gay cấn," chàng cất tiếng khi tôi vừa bước vào. "Tôi vừa nhận được hồi âm cho bức điện báo tôi gửi sang Mỹ. Quan điểm của tôi về vụ án này là hoàn toàn chính xác."

"Và đó là gì vậy?" tôi sốt sắng hỏi.

"Cây đàn của tôi sẽ ngân lên hay hơn nhiều nếu được thay một bộ dây mới," chàng nhận xét. "Anh hãy cất khẩu súng lục vào túi đi. Khi gã đó đến, cứ trò chuyện với hắn một cách hết sức bình thường. Phần còn lại hãy để tôi lo. Đừng có nhìn hắn chằm chằm mà làm hắn hoảng sợ."

"Tám giờ rồi," tôi nói, đưa mắt liếc nhìn đồng hồ.

"Phải rồi. Có lẽ hắn sẽ có mặt ở đây trong ít phút nữa thôi. Anh hãy mở hé cánh cửa ra. Được rồi, như thế là tốt. Giờ thì cắm chìa khóa ở phía bên trong. Cảm ơn anh! Đây là một cuốn sách cổ kỳ lạ mà hôm qua tôi vớ được ở một sạp hàng - nhan đề 'De Jure inter Gentes²' - được xuất bản bằng tiếng Latinh tại Liege, xứ Vùng Thấp, vào năm 1642. Khi cuốn sách nhỏ bìa nâu này ra đời, cái đầu của vua Charles hãy còn yên vị trên cổ ngài³."

"Ai là người in vậy?"

"Philippe de Croy, dù ông ta là ai đi chăng nữa. Trên trang gác đề, bằng một thứ mực đã phai màu theo năm tháng, có ghi dòng chữ 'Ex libris Guliolmi Whyte⁴'. Tôi tự hỏi không biết William Whyte là ai nhỉ. Hẳn phải là một luật sư thực dụng nào đó ở thế kỷ mười bảy, tôi đoán như vậy. Nét chữ của ông ta uốn lượn mang hơi hướng giới luật gia. Tôi nghĩ gã của chúng ta đang đến rồi."

Ngay khi chàng vừa dứt lời, một hồi chuông lanh lảnh vang lên. Sherlock Holmes nhẹ nhàng đứng dậy và khẽ nhích chiếc ghế của mình về phía cửa. Chúng tôi nghe thấy tiếng cô hầu gái bước dọc theo hành lang, rồi tiếng lạch cạch khô khốc của chốt cửa bật mở.

"Bác sĩ Watson có ở đây không ạ?" một giọng nói rành rọt nhưng khá the thé cất lên. Chúng tôi không nghe rõ câu trả lời của cô hầu gái, nhưng cánh cửa đã đóng lại, và có ai đó bắt đầu bước lên cầu thang. Những bước chân ngập ngừng và lê lết. Một thoáng ngạc nhiên hiện lên trên gương mặt người bạn tôi khi chàng lắng nghe tiếng bước chân ấy. Nó chầm chậm đi men theo hành lang, rồi một tiếng gõ yếu ớt vang lên nơi cánh cửa.

"Mời vào," tôi cất giọng gọi lớn.

Nghe tiếng gọi của tôi, người bước vào phòng không phải là gã đàn ông hung hãn như chúng tôi đã hình dung, mà là một bà lão già nua, nhăn nheo, lê từng bước khập khiễng. Dường như bị chói mắt bởi thứ ánh sáng chói chang bất ngờ, sau một cái nhún gối chào, bà ta đứng đấy, chớp chớp đôi mắt lòa nhìn chúng tôi, rồi bắt đầu lục lọi trong túi áo bằng những ngón tay run rẩy, đầy hồi hộp. Tôi liếc sang người bạn mình. Mặt Holmes đã phủ một vẻ thất vọng rõ rệt, đến nỗi tôi phải gồng hết sức mới giữ nổi nét mặt bình thản.

Bà lão rút ra một tờ báo chiều, chỉ tay vào mẩu quảng cáo của chúng tôi. “Chính là nhờ cái này mà tôi mới đến đây đấy, thưa các ông,” bà ta nói, lại nhún gối chào thêm lần nữa; “một chiếc nhẫn cưới bằng vàng trên đường Brixton Road. Nó là của con gái tôi, con Sally, đứa mới lấy chồng được vừa đúng mười hai tháng, chồng nó làm quản gia trên một con tàu của hãng Union đấy. Và nó sẽ nói những gì nếu về đến nhà thấy vợ không đeo nhẫn, thì tôi không dám nghĩ tới đâu. Lúc bình thường nó đã cục tính lắm rồi, nhất là những lúc có chút hơi men trong người. Bẩm các ngài, tối qua con bé đi xem xiếc cùng với--”

“Đây có phải là chiếc nhẫn của cô ấy không?” tôi hỏi.

“Tạ ơn Chúa!” bà lão reo lên; “Sally hẳn sẽ là một người phụ nữ sung sướng nhất trong đêm nay. Đúng cái nhẫn này rồi, không sai vào đâu được.”

“Và địa chỉ của bà là gì?” tôi hỏi, tay cầm sẵn một cây bút chì.

“Số 13, phố Duncan, Houndsditch. Một chặng đường mệt nhọc xa tít từ tận đây đấy ạ.”

“Đường Brixton Road không nằm trên lộ trình giữa bất kỳ rạp xiếc nào và Houndsditch cả,” Sherlock Holmes cất giọng sắc lạnh.

Bà lão quay ngoắt lại, nhìn anh ta chằm chặp từ đôi mắt nhỏ đỏ hoe. “Quý ngài đây vừa hỏi địa chỉ của tôi cơ mà,” bà ta nói. “Sally sống ở phòng trọ số 3, Mayfield Place, Peckham.”

“Và tên của bà là--?”

“Tên tôi là Sawyer - còn thằng chồng nó là Dennis, Tom Dennis, một chàng trai bảnh bao và sạch sẽ hết chỗ nói, chừng nào còn lênh đênh trên biển ấy, và chẳng có anh quản gia nào trong cả công ty lại được nể trọng hơn nó đâu; nhưng hễ cứ đặt chân lên bờ thì chuyện đàn bà con gái với mấy cái quán rượu, trời ơi--”

“Đây là chiếc nhẫn của bà, bà Sawyer,” tôi cắt lời, làm theo hiệu ra dấu của Holmes; “rõ ràng nó thuộc về con gái bà, và tôi rất mừng vì đã có thể trao trả nó về tay chủ nhân đích thực.”

Cùng với vô số những lời cầu chúc làu bàu và những câu biết ơn rối rít, bà lão nhét chiếc nhẫn vào túi, rồi lê bước xuống cầu thang. Ngay khoảnh khắc bà ta vừa khuất dạng, Sherlock Holmes bật dậy khỏi ghế và phóng thẳng vào phòng riêng. Chỉ trong vài giây, anh đã trở ra, khoác vội một chiếc áo choàng ulster và quấn chiếc cravat quanh cổ. “Tôi sẽ bám theo mụ ta,” anh nói, giọng hối hả; “Mụ chắc chắn là tòng phạm, và sẽ dẫn tôi đến thẳng chỗ hắn. Cậu hãy thức đợi tôi nhé.” Cánh cửa chính dưới sảnh vừa khép sầm sau lưng vị khách của chúng tôi thì Holmes đã lao vội xuống cầu thang. Nhìn qua cửa sổ, tôi thấy bà ta đang lảo đảo bước đi bên kia đường, trong khi kẻ theo dõi thì lặng lẽ bám sát ở một khoảng cách ngắn ngay phía sau. “Hoặc là toàn bộ giả thuyết của anh ta sai bét hết,” tôi tự nhủ, “hoặc là giờ đây anh ta đang được dẫn thẳng đến trung tâm của bí ẩn này.” Anh chẳng cần phải bảo tôi thức đợi làm gì, bởi tôi cảm thấy giấc ngủ là điều tuyệt đối không thể, chừng nào tôi chưa nghe được kết quả của chuyến phiêu lưu này.

Lúc Holmes khởi hành, đồng hồ đã điểm gần chín giờ. Tôi chẳng biết anh sẽ đi bao lâu, nhưng tôi vẫn ngồi yên đấy, điềm nhiên rít ống điếu và lật giở những trang sách "Vie de Bohème" của Henri Murger. Mười giờ trôi qua, và tôi nghe thấy tiếng bước chân cô hầu gái lạch cạch đi ngủ. Mười một giờ, và những bước chân đạo mạo hơn của bà chủ nhà lướt qua cửa phòng tôi, cũng hướng về cùng một đích đến ấy.

Đã gần mười hai giờ thì tôi nghe thấy tiếng lách cách khô khốc của chiếc chìa khóa tra vào ổ. Ngay khoảnh khắc Holmes bước qua ngưỡng cửa, chỉ cần liếc qua nét mặt anh, tôi đã biết cuộc truy đuổi không thành. Trên gương mặt ấy, vẻ khoái trá và nỗi bực dọc như đang giằng co quyết liệt để giành quyền thống trị - cho đến khi niềm thích thú đột ngột chiếm thế thượng phong, và anh phá lên một tràng cười sảng khoái.

"Dù có đánh đổi cả thiên hạ, tôi cũng không muốn cho lũ nhà nghề ở Scotland Yard biết chuyện này đâu," anh kêu lên, thả mình rơi phịch xuống ghế. "Tôi đã chòng ghẹo họ nhiều đến mức chỉ cần biết được chuyện này thôi là họ sẽ không bao giờ để tôi yên nữa. Nhưng mà tôi có quyền cười, vì tôi biết rốt cuộc rồi tôi cũng sẽ gỡ gạc lại được với bọn họ thôi."

"Chuyện gì vậy?" tôi hỏi.

"Ồ, tôi chẳng ngại kể một câu chuyện mà chính mình là trò cười đâu. Cái sinh vật kia đi được một quãng ngắn thì bắt đầu tập tễnh và biểu lộ đủ mọi dấu hiệu của một người đau chân. Chẳng mấy chốc, ả dừng hẳn lại và vẫy một chiếc xe ngựa bốn bánh đang chạy ngang qua. Tôi xoay sở áp sát đủ gần để nghe được địa chỉ - nhưng lẽ ra tôi chẳng cần phải nhọc công đến thế, bởi ả đã quát to đến mức người bên kia đường cũng nghe thấy: 'Đến số 13, phố Duncan, Houndsditch.' Mọi chuyện bắt đầu có vẻ đáng tin đây rồi, tôi tự nhủ, và sau khi thấy ả đã yên vị trong xe, tôi liền bám vào phía đuôi xe. Đó là một kỹ năng mà bất cứ thám tử nào cũng phải thành thạo. Rồi chiếc xe cứ thế lộc cộc chạy, không một lần dừng bánh cho đến khi chúng tôi đặt chân đến con phố vừa nhắc. Tôi nhảy xuống trước khi xe kịp đỗ hẳn trước cửa, rồi thong thả tản bộ dọc phố với dáng điệu nhàn tản hết sức tự nhiên. Tôi trông thấy chiếc xe dừng hẳn. Gã xà ích nhảy xuống, và tôi thấy hắn mở cửa xe ra rồi đứng đợi. Thế nhưng, chẳng có ai bước xuống cả. Lúc tôi tiến lại gần, hắn đang mò mẫm điên cuồng trong khoang xe trống rỗng và tuôn ra một bộ sưu tập những lời chửi rủa thượng hạng và phong phú nhất mà tôi từng được nghe trong đời. Chẳng còn một dấu hiệu hay dấu vết nào của vị hành khách, và tôi e rằng còn lâu lắm gã xà ích kia mới đòi được tiền cước của mình. Khi chúng tôi hỏi thăm tại nhà số 13, chúng tôi khám phá ra rằng căn nhà thuộc về một ông thợ dán giấy đáng kính tên là Keswick, và ở đó chưa từng có ai nghe nói đến người nào tên Sawyer hay Dennis bao giờ."

"Ý anh không phải là," tôi thốt lên kinh ngạc, "cái bà lão già nua run rẩy ấy đã có thể tót ra khỏi xe ngựa ngay khi nó đang lao đi mà cả anh lẫn gã xà ích đều không hề hay biết đấy chứ?"

"Mụ già quái quỷ nào!" Sherlock Holmes sắc giọng. "Chính chúng ta mới là những bà già khi bị lừa một vố ngoạn mục đến thế. Đó chắc chắn là một gã thanh niên, lại còn là kẻ nhanh nhẹn nữa, chưa kể còn là một diễn viên tài hoa vô song. Màn hóa trang ấy đúng thực là không thể sao chép nổi. Không còn nghi ngờ gì, hắn đã biết mình bị bám đuôi và dùng chiêu này để cắt đuôi tôi. Điều đó cho thấy kẻ mà chúng ta đang săn lùng không hề đơn thương độc mã như tôi vốn nghĩ - trái lại, hắn có những kẻ đồng minh sẵn lòng liều mạng vì hắn. Này, Bác sĩ, trông anh phờ phạc lắm rồi đấy. Nghe lời tôi, đi ngủ đi."

Quả thực, tôi đang rã rời hết cả người, nên tôi nghe theo lời khuyên của anh. Tôi để Holmes lại một mình trước bếp lửa đã sắp tàn, và mãi đến tận những canh khuya của màn đêm, tôi vẫn còn vẳng nghe những tiếng nỉ non trầm buồn cất lên từ cây vĩ cầm của anh - và tôi biết rằng anh vẫn đang miệt mài suy ngẫm về bài toán kỳ lạ mà anh đã tự đặt ra cho chính mình để tìm lời giải đáp.

CHAPTER V. OUR ADVERTISEMENT BRINGS A VISITOR.

Our morning’s exertions had been too much for my weak health, and I was tired out in the afternoon. After Holmes’ departure for the concert, I lay down upon the sofa and endeavoured to get a couple of hours’ sleep. It was a useless attempt. My mind had been too much excited by all that had occurred, and the strangest fancies and surmises crowded into it. Every time that I closed my eyes I saw before me the distorted baboon-like countenance of the murdered man. So sinister was the impression which that face had produced upon me that I found it difficult to feel anything but gratitude for him who had removed its owner from the world. If ever human features bespoke vice of the most malignant type, they were certainly those of Enoch J. Drebber, of Cleveland. Still I recognized that justice must be done, and that the depravity of the victim was no condonement in the eyes of the law.

The more I thought of it the more extraordinary did my companion’s hypothesis, that the man had been poisoned, appear. I remembered how he had sniffed his lips, and had no doubt that he had detected something which had given rise to the idea. Then, again, if not poison, what had caused the man’s death, since there was neither wound nor marks of strangulation? But, on the other hand, whose blood was that which lay so thickly upon the floor? There were no signs of a struggle, nor had the victim any weapon with which he might have wounded an antagonist. As long as all these questions were unsolved, I felt that sleep would be no easy matter, either for Holmes or myself. His quiet self-confident manner convinced me that he had already formed a theory which explained all the facts, though what it was I could not for an instant conjecture.

He was very late in returning-so late, that I knew that the concert could not have detained him all the time. Dinner was on the table before he appeared.

“It was magnificent,” he said, as he took his seat. “Do you remember what Darwin says about music? He claims that the power of producing and appreciating it existed among the human race long before the power of speech was arrived at. Perhaps that is why we are so subtly influenced by it. There are vague memories in our souls of those misty centuries when the world was in its childhood.”

“That’s rather a broad idea,” I remarked.

“One’s ideas must be as broad as Nature if they are to interpret Nature,” he answered. “What’s the matter? You’re not looking quite yourself. This Brixton Road affair has upset you.”

“To tell the truth, it has,” I said. “I ought to be more case-hardened after my Afghan experiences. I saw my own comrades hacked to pieces at Maiwand without losing my nerve.”

“I can understand. There is a mystery about this which stimulates the imagination; where there is no imagination there is no horror. Have you seen the evening paper?”

“No.”

“It gives a fairly good account of the affair. It does not mention the fact that when the man was raised up, a woman’s wedding ring fell upon the floor. It is just as well it does not.”

“Why?”

“Look at this advertisement,” he answered. “I had one sent to every paper this morning immediately after the affair.”

He threw the paper across to me and I glanced at the place indicated. It was the first announcement in the “Found” column. “In Brixton Road, this morning,” it ran, “a plain gold wedding ring, found in the roadway between the ‘White Hart’ Tavern and Holland Grove. Apply Dr. Watson, 221B, Baker Street, between eight and nine this evening.”

“Excuse my using your name,” he said. “If I used my own some of these dunderheads would recognize it, and want to meddle in the affair.”

“That is all right,” I answered. “But supposing anyone applies, I have no ring.”

“Oh yes, you have,” said he, handing me one. “This will do very well. It is almost a facsimile.”

“And who do you expect will answer this advertisement.”

“Why, the man in the brown coat-our florid friend with the square toes. If he does not come himself he will send an accomplice.”

“Would he not consider it as too dangerous?”

“Not at all. If my view of the case is correct, and I have every reason to believe that it is, this man would rather risk anything than lose the ring. According to my notion he dropped it while stooping over Drebber’s body, and did not miss it at the time. After leaving the house he discovered his loss and hurried back, but found the police already in possession, owing to his own folly in leaving the candle burning. He had to pretend to be drunk in order to allay the suspicions which might have been aroused by his appearance at the gate. Now put yourself in that man’s place. On thinking the matter over, it must have occurred to him that it was possible that he had lost the ring in the road after leaving the house. What would he do, then? He would eagerly look out for the evening papers in the hope of seeing it among the articles found. His eye, of course, would light upon this. He would be overjoyed. Why should he fear a trap? There would be no reason in his eyes why the finding of the ring should be connected with the murder. He would come. He will come. You shall see him within an hour?”

“And then?” I asked.

“Oh, you can leave me to deal with him then. Have you any arms?”

“I have my old service revolver and a few cartridges.”

“You had better clean it and load it. He will be a desperate man, and though I shall take him unawares, it is as well to be ready for anything.”

I went to my bedroom and followed his advice. When I returned with the pistol the table had been cleared, and Holmes was engaged in his favourite occupation of scraping upon his violin.

“The plot thickens,” he said, as I entered; “I have just had an answer to my American telegram. My view of the case is the correct one.”

“And that is?” I asked eagerly.

“My fiddle would be the better for new strings,” he remarked. “Put your pistol in your pocket. When the fellow comes speak to him in an ordinary way. Leave the rest to me. Don’t frighten him by looking at him too hard.”

“It is eight o’clock now,” I said, glancing at my watch.

“Yes. He will probably be here in a few minutes. Open the door slightly. That will do. Now put the key on the inside. Thank you! This is a queer old book I picked up at a stall yesterday-‘De Jure inter Gentes’-published in Latin at Liege in the Lowlands, in 1642. Charles’ head was still firm on his shoulders when this little brown-backed volume was struck off.”

“Who is the printer?”

“Philippe de Croy, whoever he may have been. On the fly-leaf, in very faded ink, is written ‘Ex libris Guliolmi Whyte.’ I wonder who William Whyte was. Some pragmatical seventeenth century lawyer, I suppose. His writing has a legal twist about it. Here comes our man, I think.”

As he spoke there was a sharp ring at the bell. Sherlock Holmes rose softly and moved his chair in the direction of the door. We heard the servant pass along the hall, and the sharp click of the latch as she opened it.

“Does Dr. Watson live here?” asked a clear but rather harsh voice. We could not hear the servant’s reply, but the door closed, and some one began to ascend the stairs. The footfall was an uncertain and shuffling one. A look of surprise passed over the face of my companion as he listened to it. It came slowly along the passage, and there was a feeble tap at the door.

“Come in,” I cried.

At my summons, instead of the man of violence whom we expected, a very old and wrinkled woman hobbled into the apartment. She appeared to be dazzled by the sudden blaze of light, and after dropping a curtsey, she stood blinking at us with her bleared eyes and fumbling in her pocket with nervous, shaky fingers. I glanced at my companion, and his face had assumed such a disconsolate expression that it was all I could do to keep my countenance.

The old crone drew out an evening paper, and pointed at our advertisement. “It’s this as has brought me, good gentlemen,” she said, dropping another curtsey; “a gold wedding ring in the Brixton Road. It belongs to my girl Sally, as was married only this time twelvemonth, which her husband is steward aboard a Union boat, and what he’d say if he come ‘ome and found her without her ring is more than I can think, he being short enough at the best o’ times, but more especially when he has the drink. If it please you, she went to the circus last night along with--”

“Is that her ring?” I asked.

“The Lord be thanked!” cried the old woman; “Sally will be a glad woman this night. That’s the ring.”

“And what may your address be?” I inquired, taking up a pencil.

“13, Duncan Street, Houndsditch. A weary way from here.”

“The Brixton Road does not lie between any circus and Houndsditch,” said Sherlock Holmes sharply.

The old woman faced round and looked keenly at him from her little red-rimmed eyes. “The gentleman asked me for my address,” she said. “Sally lives in lodgings at 3, Mayfield Place, Peckham.”

“And your name is--?”

“My name is Sawyer-hers is Dennis, which Tom Dennis married her-and a smart, clean lad, too, as long as he’s at sea, and no steward in the company more thought of; but when on shore, what with the women and what with liquor shops--”

“Here is your ring, Mrs. Sawyer,” I interrupted, in obedience to a sign from my companion; “it clearly belongs to your daughter, and I am glad to be able to restore it to the rightful owner.”

With many mumbled blessings and protestations of gratitude the old crone packed it away in her pocket, and shuffled off down the stairs. Sherlock Holmes sprang to his feet the moment that she was gone and rushed into his room. He returned in a few seconds enveloped in an ulster and a cravat. “I’ll follow her,” he said, hurriedly; “she must be an accomplice, and will lead me to him. Wait up for me.” The hall door had hardly slammed behind our visitor before Holmes had descended the stair. Looking through the window I could see her walking feebly along the other side, while her pursuer dogged her some little distance behind. “Either his whole theory is incorrect,” I thought to myself, “or else he will be led now to the heart of the mystery.” There was no need for him to ask me to wait up for him, for I felt that sleep was impossible until I heard the result of his adventure.

It was close upon nine when he set out. I had no idea how long he might be, but I sat stolidly puffing at my pipe and skipping over the pages of Henri Murger’s “Vie de Bohème.” Ten o’clock passed, and I heard the footsteps of the maid as they pattered off to bed. Eleven, and the more stately tread of the landlady passed my door, bound for the same destination. It was close upon twelve before I heard the sharp sound of his latch-key. The instant he entered I saw by his face that he had not been successful. Amusement and chagrin seemed to be struggling for the mastery, until the former suddenly carried the day, and he burst into a hearty laugh.

“I wouldn’t have the Scotland Yarders know it for the world,” he cried, dropping into his chair; “I have chaffed them so much that they would never have let me hear the end of it. I can afford to laugh, because I know that I will be even with them in the long run.”

“What is it then?” I asked.

“Oh, I don’t mind telling a story against myself. That creature had gone a little way when she began to limp and show every sign of being foot-sore. Presently she came to a halt, and hailed a four-wheeler which was passing. I managed to be close to her so as to hear the address, but I need not have been so anxious, for she sang it out loud enough to be heard at the other side of the street, ‘Drive to 13, Duncan Street, Houndsditch,’ she cried. This begins to look genuine, I thought, and having seen her safely inside, I perched myself behind. That’s an art which every detective should be an expert at. Well, away we rattled, and never drew rein until we reached the street in question. I hopped off before we came to the door, and strolled down the street in an easy, lounging way. I saw the cab pull up. The driver jumped down, and I saw him open the door and stand expectantly. Nothing came out though. When I reached him he was groping about frantically in the empty cab, and giving vent to the finest assorted collection of oaths that ever I listened to. There was no sign or trace of his passenger, and I fear it will be some time before he gets his fare. On inquiring at Number 13 we found that the house belonged to a respectable paperhanger, named Keswick, and that no one of the name either of Sawyer or Dennis had ever been heard of there.”

“You don’t mean to say,” I cried, in amazement, “that that tottering, feeble old woman was able to get out of the cab while it was in motion, without either you or the driver seeing her?”

“Old woman be damned!” said Sherlock Holmes, sharply. “We were the old women to be so taken in. It must have been a young man, and an active one, too, besides being an incomparable actor. The get-up was inimitable. He saw that he was followed, no doubt, and used this means of giving me the slip. It shows that the man we are after is not as lonely as I imagined he was, but has friends who are ready to risk something for him. Now, Doctor, you are looking done-up. Take my advice and turn in.”

I was certainly feeling very weary, so I obeyed his injunction. I left Holmes seated in front of the smouldering fire, and long into the watches of the night I heard the low, melancholy wailings of his violin, and knew that he was still pondering over the strange problem which he had set himself to unravel.