CHƯƠNG VI. TOBIAS GREGSON THỂ HIỆN BẢN LĨNH

Sáng hôm sau, báo chí tràn ngập những tin bài về vụ việc mà họ đặt tên là "Bí ẩn Brixton". Tờ nào cũng chạy một bài tường thuật dài, vài tờ còn đăng thêm cả bài xã luận. Có kha khá thông tin trong đó là hoàn toàn mới mẻ với tôi. Trong cuốn sổ lưu niệm của mình, tôi vẫn còn giữ lại vô số mẩu cắt rời và trích đoạn liên quan đến vụ án. Sau đây là bản tóm lược một vài trong số đó:-

Tờ Daily Telegraph nhận định rằng, trong lịch sử tội phạm hiếm có thảm kịch nào lại mang những nét kỳ quặc đến vậy. Cái tên Đức của nạn nhân, sự vắng bóng mọi động cơ khác, cùng dòng chữ nham hiểm trên tường - tất cả đều chỉ tay về phía những kẻ tị nạn chính trị và giới cách mạng. Phe Xã hội chủ nghĩa vốn có nhiều chi nhánh bên Mỹ, và người đàn ông đã chết, không còn nghi ngờ gì nữa, đã vi phạm những luật lệ bất thành văn của bọn họ để rồi bị săn lùng. Sau khi bóng gió qua loa về tòa án Vehmgericht¹, chất độc aqua tofana², hội kín Carbonari³, Nữ hầu tước de Brinvilliers⁴, thuyết Darwin, các nguyên lý của Malthus⁵, cùng những vụ án mạng ở Ratcliff Highway⁶, bài báo khép lại bằng lời khuyên can Chính phủ và cổ vũ việc giám sát chặt chẽ hơn đối với người nước ngoài trên đất Anh.

Tờ Standard thì bình luận về chuyện những tội ác trắng trợn kiểu này thường nở rộ dưới thời một Chính phủ Tự do⁷. Chúng bắt nguồn từ sự bất an trong lòng quần chúng, kéo theo hậu quả là mọi cơ quan chức năng đều suy yếu. Người chết là một quý ông Mỹ đã lưu lại Thủ đô được vài tuần. Ông ta trọ tại nhà khách của Bà Charpentier, ở Torquay Terrace, Camberwell. Đi cùng ông trong chuyến du hành là viên thư ký riêng, ông Joseph Stangerson. Vào thứ Ba, ngày mùng 4 tháng này, hai người chào tạm biệt bà chủ nhà rồi rời đi ga Euston - với dự định công khai là bắt chuyến tàu tốc hành tới Liverpool. Sau đó, người ta còn thấy họ sánh bước cùng nhau trên sân ga. Rồi tuyệt nhiên không ai biết thêm gì về họ nữa, cho đến khi thi thể ông Drebber - như đã ghi nhận - được phát hiện trong một ngôi nhà bỏ hoang trên đường Brixton, cách ga Euston nhiều dặm đường. Bằng cách nào ông ta đến được chỗ đó, hay làm sao ông ta gặp phải số phận ấy, vẫn là những câu hỏi chìm trong màn bí ẩn. Không một ai hay biết tung tích của Stangerson. Chúng tôi vui mừng khi được biết ông Lestrade và ông Gregson, thuộc Scotland Yard, đều đã vào cuộc. Chúng tôi tin tưởng và kỳ vọng rằng những sĩ quan lừng danh này sẽ sớm làm sáng tỏ vấn đề.

Tờ Daily News nhận xét rằng chẳng còn gì phải nghi ngờ: đây chính là một tội ác mang động cơ chính trị. Chính sự chuyên chế và lòng thù hận chủ nghĩa Tự do - những thứ vốn thúc đẩy các Chính phủ Lục địa - đã khiến bờ biển của chúng ta phải hứng chịu một lượng lớn những con người mà lẽ ra đã có thể trở thành những công dân xuất sắc, nếu như ký ức về tất cả những gì họ từng gánh chịu không khiến họ trở nên cay đắng. Trong số những con người ấy tồn tại một bộ quy tắc danh dự nghiêm ngặt - bất kỳ sự vi phạm nào cũng bị trừng phạt bằng cái chết. Cần phải dốc toàn lực để truy tìm viên thư ký Stangerson, cũng như xác định đôi nét về thói quen của người đã chết. Một bước tiến lớn đã đạt được nhờ việc lần ra địa chỉ ngôi nhà nơi ông ta trọ - một thành quả hoàn toàn đến từ sự nhạy bén và nhiệt huyết của ông Gregson bên Scotland Yard.

Sherlock Holmes và tôi cùng đọc lướt qua những bản tin ấy trong lúc dùng bữa sáng. Chúng dường như mang lại cho anh ta một niềm thích thú đáng kể.

"Tôi đã bảo anh rồi mà," Holmes nói, "dù có chuyện gì xảy ra đi nữa, Lestrade và Gregson kiểu gì cũng sẽ ghi điểm."

"Điều đó còn phải xem kết quả ra sao đã chứ."

"Ồ, lạy Chúa, kết quả thế nào có quan trọng gì đâu. Nếu gã đó bị bắt, thì ắt là nhờ vào công sức của họ; còn nếu gã trốn thoát, thì ắt là bất chấp công sức của họ. Ngửa thì tôi thắng, sấp thì anh thua.⁸ Dù họ có làm gì đi nữa, họ luôn có những kẻ sùng bái. ‘Một kẻ ngốc luôn tìm thấy một kẻ ngốc hơn để ngưỡng mộ mình.’"

"Cái quái gì thế này?" tôi buột miệng kêu lên. Ngay lúc ấy, tiếng bước chân lộp cộp vang lên rầm rập ngoài hành lang và trên cầu thang, xen lẫn những tiếng kêu gớm ghiếc thốt ra từ miệng bà chủ nhà.

"Đội cảnh sát thám tử phân khu Baker Street⁹ đấy," bạn tôi nghiêm trang đáp. Lời anh vừa dứt thì chừng nửa tá những đứa trẻ lang thang đường phố bẩn thỉu và rách rưới nhất mà tôi từng thấy trong đời đã ùa thẳng vào phòng.

"Nghiêm!" Holmes quát, giọng đanh như thép. Sáu tên tiểu yêu nhếch nhác lập tức đứng thành một hàng, trông như bấy nhiêu bức tượng nhỏ nhem nhuốc. "Từ nay, các chú chỉ được cử mỗi Wiggins lên báo cáo thôi. Những đứa còn lại đứng chờ dưới phố. Đã tìm thấy chưa, Wiggins?"

"Dạ chưa, thưa ông, tụi tôi chưa thấy ạ," một đứa trong bọn đáp.

"Tôi cũng chẳng mong các chú tìm ra ngay. Nhưng các chú phải tiếp tục tìm, cho đến khi nào thấy thì thôi. Đây, tiền công của các chú." Anh đưa cho mỗi đứa một đồng shilling¹⁰. "Giờ thì đi đi. Lần sau nhớ quay lại với một báo cáo khá hơn đấy."

Holmes vẫy tay một cái, và lũ trẻ lập tức túa xuống cầu thang như một bầy chuột. Giây sau, chúng tôi đã nghe thấy những giọng nói lanh lảnh của chúng vọng lên từ ngoài phố.

"Vắt được nhiều việc từ một đứa nhóc ăn mày còn hơn cả tá cảnh sát cộng lại," Holmes nhận xét. "Người ta mà thấy cái bộ mặt quan chức thôi là môi đã khóa chặt lại rồi. Còn mấy nhóc này - chúng đi khắp mọi ngóc ngách, nghe ngóng đủ mọi chuyện. Tinh ranh như quỷ ấy. Thứ duy nhất chúng còn thiếu chỉ là tổ chức mà thôi."

"Anh đang dùng bọn trẻ cho vụ án Brixton này à?" tôi hỏi.

"Đúng vậy. Có một điểm tôi muốn làm sáng tỏ. Cũng chỉ là vấn đề thời gian thôi. Chà! Xem ra sắp có tin nóng đây rồi! Gregson đang đi dọc con đường kia kìa, niềm hạnh phúc rạng ngời viết rõ mồn một trên từng nét mặt. Hắn đang hướng về phía chúng ta, tôi biết mà. Đúng rồi, dừng lại rồi. Đây, hắn lên kia rồi!"

Một hồi chuông réo lên dữ dội. Chỉ trong vài giây, viên thám tử tóc vàng hoe đã bước lên cầu thang, mỗi bước nhảy vọt ba bậc, rồi xộc thẳng vào phòng khách.

"Anh bạn thân mến," Gregson kêu lên, siết chặt bàn tay Holmes - bàn tay chẳng hề đáp lại chút nào. "Chúc mừng tôi đi! Tôi đã khiến mọi chuyện sáng tỏ như ban ngày rồi!"

Tôi thoáng thấy một nét lo âu lướt qua trên khuôn mặt vốn rất biểu cảm của bạn mình.

"Ý anh là anh đang đi đúng hướng ư?" Holmes hỏi.

"Đúng hướng! Chà, thưa ông, chúng tôi đã tóm gọn hắn vào rọ rồi."

"Tên hắn là gì?"

"Arthur Charpentier, trung úy trong lực lượng hải quân của Nữ hoàng!" Gregson huênh hoang tuyên bố. Hắn vừa xoa hai bàn tay múp míp vừa ưỡn ngực ra đầy đắc thắng.

Sherlock Holmes trút ra một tiếng thở phào nhẹ nhõm. Cơ mặt anh giãn ra thành một nụ cười.

"Ngồi xuống đi, và thử một điếu xì gà xem," anh đon đả. "Chúng tôi nóng lòng muốn biết anh đã xoay xở ra sao đây. Làm chút whiskey pha nước nhé?"

"Tôi không phiền đâu," viên thám tử đáp. "Những nỗ lực phi thường suốt một hai ngày qua đã vắt kiệt sức tôi rồi. Không hẳn là mệt về thể xác đâu, anh hiểu đấy - mà là căng thẳng về trí óc. Ông ắt sẽ thấu hiểu điều đó, thưa ông Sherlock Holmes, vì đôi ta đều là những người lao động trí óc cả mà."

"Anh quá khen rồi," Holmes nghiêm trang tiếp lời. "Nào, hãy kể cho chúng tôi nghe xem, làm thế nào anh đạt được kết quả đáng hài lòng đến vậy?"

Viên thám tử ngồi phịch xuống ghế bành, nhả khói xì gà một cách tự mãn. Rồi bất chợt, hắn đập tay xuống đùi trong cơn khoái trá tột độ.

"Cái buồn cười là," hắn kêu lên, "cái gã ngốc Lestrade - kẻ luôn tự cho mình thông minh - đã chệch hoàn toàn khỏi đường đua rồi. Hắn đang bám theo tên thư ký Stangerson, một kẻ chẳng dính dáng gì đến vụ án mạng này hơn một đứa trẻ vừa lọt lòng. Có khi giờ này hắn đã tóm được Stangerson rồi cũng nên."

Ý nghĩ ấy khiến Gregson buồn cười đến độ hắn cười nắc nẻ, mãi đến lúc nghẹn cả giọng.

"Thế anh đã moi được manh mối bằng cách nào?"

"Được rồi, tôi sẽ kể cho các vị nghe toàn bộ câu chuyện. Đương nhiên rồi, bác sĩ Watson ạ, chuyện này chỉ dừng lại ở giữa chúng ta với nhau mà thôi. Cái khó đầu tiên chúng tôi phải xử lý chính là lần ra gốc gác của gã người Mỹ này. Có những kẻ sẽ chọn cách ngồi yên chờ quảng cáo của mình được hồi đáp, hoặc đợi đến khi có ai đó tự nguyện bước ra cung cấp thông tin. Nhưng đó không phải là phong cách làm việc của Tobias Gregson này đâu. Ông có còn nhớ chiếc mũ nằm bên cạnh xác chết không?"

"Có chứ," Holmes đáp; "của hiệu John Underwood và các con trai, số 129, đường Camberwell."

Gregson lộ rõ vẻ chưng hửng.

"Tôi hoàn toàn không hề biết là ông cũng đã lưu tâm đến chuyện đó," anh ta nói. "Ông đã ghé qua chỗ đó rồi hay sao?"

"Chưa hề."

"Ha!" Gregson kêu lên, giọng nhẹ hẳn đi; "ông không bao giờ nên bỏ qua bất kỳ một cơ hội nào cả, dù cho nó có vẻ nhỏ nhặt đến mấy đi chăng nữa."

"Với một khối óc vĩ đại, chẳng có gì là nhỏ nhặt cả," Holmes giảng giải bằng giọng giáo huấn.

"Thế này nhé, tôi đã tìm đến chỗ Underwood và hỏi ông ta liệu có từng bán một chiếc mũ có kích cỡ và đặc điểm như vậy hay không. Ông ta giở sổ sách ra tra cứu và tìm thấy ngay lập tức. Ông ta đã gửi chiếc mũ đó cho một người tên Drebber, trú tại Nhà khách Charpentier, ở khu Torquay Terrace. Vậy là tôi đã có trong tay địa chỉ của gã."

"Thông minh lắm - rất thông minh!" Sherlock Holmes thì thầm.

"Kế đến, tôi ghé thăm Bà Charpentier," viên thám tử tiếp tục. "Tôi thấy bà ấy tái nhợt và vô cùng khổ sở. Con gái bà ấy cũng có mặt trong phòng - một cô gái xinh đẹp khác thường; đôi mắt cô ấy đỏ hoe và môi cô ấy run run khi tôi cất lời. Chuyện đó không qua nổi mắt tôi đâu. Tôi bắt đầu linh cảm thấy có điều gì đó không minh bạch. Ông biết cái cảm giác ấy mà, thưa ông Sherlock Holmes, khi ông vừa đánh hơi thấy đúng cái mùi ấy - một luồng rùng mình len dọc theo từng dây thần kinh. 'Bà đã hay tin về cái chết đầy bí ẩn của vị khách trọ quá cố của bà chưa, ông Enoch J. Drebber người Cleveland ấy?' tôi hỏi.

"Người mẹ khẽ gật đầu. Bà ấy dường như không thốt ra nổi một lời. Còn cô con gái thì bật khóc nức nở. Tôi thấm thía hơn bao giờ hết rằng những con người này biết rõ một điều gì đó về vụ việc.

"'Ông Drebber rời khỏi nhà bà để đi ra ga vào lúc mấy giờ?' tôi hỏi.

"'Lúc tám giờ,' bà ta đáp, nén tiếng nuốt nước bọt trong cổ họng để kìm cơn xúc động. 'Thư ký của ông ta, ông Stangerson, nói rằng có hai chuyến tàu - một chuyến lúc 9 giờ 15 phút và một chuyến lúc 11 giờ. Ông ta định bắt chuyến đầu tiên.'

"'Và đó có phải là lần cuối cùng bà nhìn thấy ông ta không?'

"Khuôn mặt người phụ nữ hiện lên một sự biến đổi khủng khiếp khi tôi đặt câu hỏi đó. Nét mặt bà ta trở nên xám ngoét như tro. Phải mất đến vài giây bà ta mới bật ra được một từ 'Đúng' duy nhất - và khi nó vừa thoát khỏi môi, nghe cứ khàn khàn méo mó một cách thiếu tự nhiên.

"Một khoảnh khắc im lặng trôi qua, rồi cô con gái lên tiếng bằng một giọng điềm tĩnh và rành rọt.

"'Nói dối chẳng bao giờ mang lại điều gì tốt đẹp cả, mẹ ạ,' cô ấy nói. 'Hãy thành thật với vị tiên sinh này đi. Chúng ta đã nhìn thấy ông Drebber thêm một lần nữa.'

"'Xin Chúa tha thứ cho con!' Bà Charpentier kêu lên, hai tay vung lên rồi gục người xuống lưng ghế. 'Con đã hại chết anh trai mình rồi.'

"'Anh Arthur thà để chúng ta nói ra sự thật còn hơn,' cô gái đáp lại với vẻ kiên quyết.

"'Tốt nhất là hai người hãy kể cho tôi nghe hết mọi chuyện ngay bây giờ đi,' tôi nói. 'Thà nói nửa vời còn tệ hơn là không hé răng nửa lời. Hơn nữa, bà đâu có biết chúng tôi đã nắm trong tay bao nhiêu phần sự việc rồi đâu.'

"'Con sẽ phải gánh lấy hậu quả đó thôi, Alice à!' người mẹ khóc nấc lên; và rồi, quay sang tôi, 'Tôi sẽ kể cho ông nghe tất cả, thưa ông. Xin ông đừng nghĩ rằng sự kích động của tôi khi đứng ra bênh vực con trai mình xuất phát từ bất kỳ nỗi sợ nào về chuyện nó có nhúng tay vào vụ việc khủng khiếp này. Nó hoàn toàn vô tội. Thế nhưng, nỗi khiếp sợ của tôi chính là ở chỗ, dưới con mắt của ông và của những người khác, trông nó lại có vẻ như bị dính líu. Dẫu sao đi nữa, chuyện đó chắc chắn là không thể xảy ra. Phẩm hạnh cao quý của nó, nghề nghiệp của nó, lai lịch của nó - tất thảy đều chống lại điều đó.'

"'Cách tốt nhất cho bà là hãy trình bày rành mạch ra toàn bộ sự thật,' tôi đáp. 'Xin bà hãy tin vào điều này: nếu con trai bà vô tội, cậu ta sẽ chẳng hề hấn gì hết.'

"'Có lẽ, Alice, con nên để chúng ta nói chuyện riêng với nhau thôi,' bà ta nói, và cô con gái rời khỏi phòng. 'Bây giờ, thưa ông,' bà ta tiếp tục, 'tôi vốn không có ý định kể cho ông nghe tất cả những chuyện này đâu, nhưng vì đứa con gái tội nghiệp của tôi đã lỡ tiết lộ ra rồi nên tôi chẳng còn sự lựa chọn nào khác. Một khi đã quyết định lên tiếng, tôi sẽ kể cho ông nghe toàn bộ câu chuyện mà không bỏ sót bất kỳ chi tiết nào.'

"'Đó là hướng đi khôn ngoan nhất đấy,' tôi đáp.

"'Ông Drebber đã ở chỗ chúng tôi gần ba tuần. Ông ta cùng viên thư ký của mình, ông Stangerson, đang trên hành trình du ngoạn khắp Lục địa. Tôi có để ý thấy một nhãn dán "Copenhagen" trên mỗi chiếc rương của họ, chứng tỏ đó là điểm dừng chân cuối cùng của họ. Stangerson vốn là một người đàn ông ít lời và kín đáo, nhưng ông chủ của anh ta, tôi lấy làm tiếc phải nói, lại là một con người hoàn toàn trái ngược. Ông ta thô lỗ trong thói quen và cục cằn trong cách cư xử. Ngay đêm đầu tiên đến đây, ông ta đã say khướt, và thực tế là sau mười hai giờ trưa, ông ta hầu như chẳng bao giờ tỉnh táo. Thái độ của ông ta đối với đám hầu gái thì suồng sã và sỗ sàng đến mức kinh tởm. Nhưng tệ hại hơn cả, ông ta nhanh chóng chuyển sang đối xử với con gái tôi, Alice, theo cái cách y như vậy, và đã hơn một lần trò chuyện với con bé bằng những lời lẽ mà, may mắn thay, con bé còn quá ngây thơ để hiểu nổi. Có một lần, ông ta thậm chí còn ghì chặt con bé trong vòng tay và ôm chầm lấy nó - một hành vi đê hèn đến nỗi chính viên thư ký của ông ta cũng phải lên tiếng quở trách ông ta vì cách cư xử thiếu tư cách đàn ông.'

"'Nhưng vì sao bà lại chịu đựng tất cả những chuyện này cơ chứ?' tôi hỏi. 'Tôi nghĩ là bà có thể đuổi khách trọ bất kỳ lúc nào bà muốn kia mà.'

"Bà Charpentier đỏ mặt trước câu chất vấn chính xác của tôi. 'Có Chúa mới biết tôi đã ước gì mình gửi giấy báo đuổi ông ta ngay từ cái ngày đầu tiên ông ta đặt chân đến đây,' bà ta đáp. 'Nhưng đó quả là một cám dỗ đau đớn. Bọn họ trả mỗi người một bảng mỗi ngày - mười bốn bảng một tuần¹¹, ấy thế mà lại đúng vào mùa ế ẩm. Tôi là một góa phụ, và thằng con trai đang phục vụ trong Hải quân của tôi đã rút cạn của tôi không ít tiền của. Tôi xót của nên mới tiếc không muốn để vuột mất khoản tiền ấy. Tôi đã hành động vì những gì tốt nhất. Dù vậy đi nữa, chuyện cuối cùng này thì đã quá sức chịu đựng rồi, và tôi đã ra thông báo yêu cầu ông ta phải dọn đi. Đó là lý do vì sao ông ta khăn gói ra đi.'

"'Rồi sao nữa?'

"'Lòng tôi nhẹ bẫng đi khi nhìn thấy ông ta lên xe ngựa mà đi. Con trai tôi hiện đang trong kỳ nghỉ phép, nhưng tôi chẳng hề kể cho nó biết một lời nào về những chuyện này, vì tính khí nó vốn rất nóng nảy, mà nó lại thương em gái đến mức say đắm. Khi tôi đóng sầm cửa lại sau lưng bọn họ, một gánh nặng dường như đã được trút bỏ khỏi tâm trí tôi. Nhưng than ôi, chưa đầy một giờ sau, chuông cửa lại reo vang, và tôi biết ngay rằng ông Drebber đã quay trở lại. Ông ta đang ở trong trạng thái cực kỳ kích động, và rõ ràng là đang say khướt. Ông ta xộc thẳng vào phòng khách, nơi tôi đang ngồi với con gái mình, rồi buông ra những lời lắp bắp về việc lỡ mất chuyến tàu. Sau đó, ông ta quay sang Alice, và ngay trước mặt tôi, ngỏ lời đề nghị con bé cùng bỏ trốn với mình. "Em đã đủ tuổi rồi," ông ta nói, "và chẳng có luật nào ngăn cản em hết. Tôi có tiền, có thừa tiền nữa là đằng khác. Đừng bận tâm đến cái mụ già ở đây làm gì, mà hãy đi theo tôi ngay lập tức. Em sẽ được sống như một nàng công chúa." Alice tội nghiệp sợ hãi đến mức co rúm người lại tránh xa khỏi ông ta, nhưng ông ta đã túm lấy cổ tay con bé và cố lôi nó về phía cửa. Tôi hét lên, và đúng vào lúc đó, con trai tôi, Arthur, bước vào phòng. Chuyện gì xảy ra sau đó thì tôi không rõ nữa. Tôi nghe thấy những tiếng chửi rủa và âm thanh hỗn loạn của một cuộc ẩu đả. Tôi kinh hãi đến mức không sao ngẩng đầu lên nổi. Mãi đến khi ngước mắt nhìn lên, tôi mới thấy Arthur đang đứng nơi ngưỡng cửa mà cười thành tiếng, trên tay nó là một cây gậy. "Con không nghĩ là cái gã tử tế ấy sẽ còn quấy rầy chúng ta thêm lần nào nữa đâu," nó nói. "Con sẽ chạy theo hắn và xem hắn định làm gì với bản thân mình." Nói dứt lời, nó chộp lấy mũ và bắt đầu rảo bước xuống phố. Và sáng hôm sau, chúng tôi nghe được tin về cái chết bí ẩn của ông Drebber.'

"Lời khai này tuôn ra từ môi bà Charpentier xen lẫn với vô số những hơi thở hổn hển và những quãng ngắt quãng. Có những lúc bà ta nói khẽ đến mức tôi gần như không tài nào bắt kịp được từng từ. Thế nhưng tôi đã ghi chép tốc ký lại toàn bộ những gì bà ta nói, để không có khả năng xảy ra bất kỳ sai sót nào."

"Nghe hấp dẫn ra phết đấy," Sherlock Holmes buông lời, kèm theo một cái ngáp dài. "Tiếp theo là gì nào?"

"Khi Bà Charpentier vừa dứt lời," viên thám tử nói tiếp, "tôi nhận thấy ngay rằng toàn bộ vụ án xoay quanh một điểm mấu chốt duy nhất. Nhìn thẳng vào mắt bà ta bằng cái nhìn chằm chằm mà tôi thường thấy là lúc nào cũng có hiệu quả với phụ nữ, tôi hỏi bà ta rằng con trai bà đã trở về nhà vào lúc mấy giờ.

"'Tôi không biết,' bà ta đáp.

"'Không biết ư?'

"'Vâng ạ; nó có chìa khóa riêng, và nó tự mở cửa mà vào.'

"'Sau khi bà đã đi ngủ rồi chứ gì?'

"'Vâng ạ.'

"'Bà đi ngủ lúc mấy giờ?'

"'Khoảng mười một giờ.'

"'Vậy là con trai bà đã vắng nhà ít nhất là hai tiếng đồng hồ?'

"'Vâng ạ.'

"'Có thể là đến tận bốn hoặc năm tiếng?'

"'Vâng.'

"'Cậu ta đã làm gì trong suốt khoảng thời gian ấy?'

"'Tôi không biết,' bà ta đáp, khuôn mặt tái mét đến tận môi.

"Tất nhiên, sau màn đối đáp ấy thì chẳng còn gì phải làm thêm nữa. Tôi đã tìm ra nơi ở của Trung úy Charpentier, dẫn theo hai viên cảnh sát, và bắt giữ cậu ta. Khi tôi chạm vào vai cậu ta và cảnh báo cậu ta hãy lặng lẽ đi theo chúng tôi, cậu ta đã đáp trả một cách trơ tráo: 'Tôi đoán là các anh đang bắt tôi vì có dính líu đến cái chết của cái tên khốn Drebber đó phải không.' Ấy thế mà chúng tôi nào đã hé răng nói với cậu ta một lời nào về chuyện đó đâu. Vậy nên việc cậu ta ám chỉ ngay đến vụ này mang một sắc thái hết sức đáng ngờ."

"Rất đáng ngờ," Holmes nhận xét.

"Cậu ta vẫn còn mang theo khư khư cây gậy nặng trịch mà người mẹ miêu tả là cậu ta đã mang theo khi đuổi theo Drebber. Đó là một cây dùi cui bằng gỗ sồi chắc nịch."

"Thế thì, giả thuyết của ông là gì?"

"À, giả thuyết của tôi là cậu ta đã bám sát Drebber cho đến tận đường Brixton. Khi đến nơi thì một cuộc cãi vã mới lại nổ ra giữa hai người, và trong lúc giằng co, Drebber đã lãnh trọn một cú đập từ cây gậy, có lẽ là trúng ngay vùng lõm dưới dạ dày, khiến ông ta chết tươi mà chẳng để lại bất kỳ dấu vết nào trên thân thể. Đêm hôm ấy ẩm ướt đến nỗi chẳng có ma nào lai vãng quanh đó hết, vậy nên Charpentier đã kéo lê cái xác của nạn nhân mình vào trong căn nhà hoang. Còn về cây nến, vết máu, dòng chữ trên tường và chiếc nhẫn - tất cả những thứ đó có lẽ chỉ là mấy trò mánh khóe bày ra để đánh lạc hướng cảnh sát mà thôi."

"Rất khá!" Holmes khen bằng một giọng động viên. "Thực sự đấy, Gregson, ông đang tiến bộ hẳn lên rồi. Chúng tôi nhất định sẽ đào tạo ông thành tài."

"Tôi tự hào mà nói rằng mình đã thu xếp vụ này khá là gọn gàng," viên thám tử đầy tự hào đáp lời. "Chàng trai trẻ này đã tự nguyện khai báo, trong đó cậu ta kể rằng sau khi đuổi theo Drebber một lúc, gã kia đã phát hiện ra mình đang bị theo dõi, và vội vàng vẫy một chiếc xe ngựa để chạy trốn khỏi cậu ta. Trên đường trở về nhà, cậu ta tình cờ gặp lại một người bạn tàu cũ, và cả hai đã cùng nhau đi dạo một quãng đường dài. Khi bị truy hỏi về chỗ ở của cái anh bạn tàu cũ này, cậu ta đã không sao đưa ra nổi một câu trả lời thuyết phục. Tôi nghĩ rằng toàn bộ vụ án khớp vào nhau một cách ăn ý đến lạ kỳ. Điều khiến tôi buồn cười nhất là khi nghĩ đến cái anh chàng Lestrade, kẻ đã đi chệch hướng ngay từ phút đầu tiên. Tôi e rằng anh ta sẽ chẳng làm nên trò trống gì từ hướng đó đâu. Nhưng thôi, ơn Chúa, chính cái anh chàng đó đang ở kia kìa!"

Đó quả thực là Lestrade, người đã bước lên cầu thang khi chúng tôi còn đang trò chuyện, và giờ đây đã bước vào phòng. Thế nhưng, vẻ tự tin cùng phong thái ung dung thường thấy nơi anh ta nay đã tan biến sạch. Gương mặt anh ta hằn lên nét bối rối và ưu tư, còn y phục thì nhàu nhĩ, xộc xệch. Rõ ràng anh ta đến đây với ý định tham khảo ý kiến Sherlock Holmes, bởi khi nhận ra người đồng nghiệp, anh ta lộ rõ vẻ lúng túng và khó chịu. Anh ta đứng chôn chân giữa phòng, những ngón tay vân vê chiếc mũ đầy lo âu, không biết phải làm gì tiếp theo. "Đây là một vụ án phi thường nhất," cuối cùng anh ta cất lời-"một vụ việc khó hiểu nhất."

"À, anh cũng thấy vậy sao, ông Lestrade!" Gregson reo lên đầy đắc thắng. "Tôi đã đoán trước là anh sẽ đi đến kết luận ấy. Thế nào, anh đã xoay xở tìm ra gã Thư ký, ông Joseph Stangerson chưa?"

"Gã Thư ký, ông Joseph Stangerson," Lestrade cất giọng trầm trọng, "đã bị sát hại tại Khách sạn Tư nhân Halliday vào khoảng sáu giờ sáng nay."

CHAPTER VI. TOBIAS GREGSON SHOWS WHAT HE CAN DO.

The papers next day were full of the “Brixton Mystery,” as they termed it. Each had a long account of the affair, and some had leaders upon it in addition. There was some information in them which was new to me. I still retain in my scrap-book numerous clippings and extracts bearing upon the case. Here is a condensation of a few of them:-

The Daily Telegraph remarked that in the history of crime there had seldom been a tragedy which presented stranger features. The German name of the victim, the absence of all other motive, and the sinister inscription on the wall, all pointed to its perpetration by political refugees and revolutionists. The Socialists had many branches in America, and the deceased had, no doubt, infringed their unwritten laws, and been tracked down by them. After alluding airily to the Vehmgericht, aqua tofana, Carbonari, the Marchioness de Brinvilliers, the Darwinian theory, the principles of Malthus, and the Ratcliff Highway murders, the article concluded by admonishing the Government and advocating a closer watch over foreigners in England.

The Standard commented upon the fact that lawless outrages of the sort usually occurred under a Liberal Administration. They arose from the unsettling of the minds of the masses, and the consequent weakening of all authority. The deceased was an American gentleman who had been residing for some weeks in the Metropolis. He had stayed at the boarding-house of Madame Charpentier, in Torquay Terrace, Camberwell. He was accompanied in his travels by his private secretary, Mr. Joseph Stangerson. The two bade adieu to their landlady upon Tuesday, the 4th inst., and departed to Euston Station with the avowed intention of catching the Liverpool express. They were afterwards seen together upon the platform. Nothing more is known of them until Mr. Drebber’s body was, as recorded, discovered in an empty house in the Brixton Road, many miles from Euston. How he came there, or how he met his fate, are questions which are still involved in mystery. Nothing is known of the whereabouts of Stangerson. We are glad to learn that Mr. Lestrade and Mr. Gregson, of Scotland Yard, are both engaged upon the case, and it is confidently anticipated that these well-known officers will speedily throw light upon the matter.

The Daily News observed that there was no doubt as to the crime being a political one. The despotism and hatred of Liberalism which animated the Continental Governments had had the effect of driving to our shores a number of men who might have made excellent citizens were they not soured by the recollection of all that they had undergone. Among these men there was a stringent code of honour, any infringement of which was punished by death. Every effort should be made to find the secretary, Stangerson, and to ascertain some particulars of the habits of the deceased. A great step had been gained by the discovery of the address of the house at which he had boarded-a result which was entirely due to the acuteness and energy of Mr. Gregson of Scotland Yard.

Sherlock Holmes and I read these notices over together at breakfast, and they appeared to afford him considerable amusement.

“I told you that, whatever happened, Lestrade and Gregson would be sure to score.”

“That depends on how it turns out.”

“Oh, bless you, it doesn’t matter in the least. If the man is caught, it will be on account of their exertions; if he escapes, it will be in spite of their exertions. It’s heads I win and tails you lose. Whatever they do, they will have followers. ‘Un sot trouve toujours un plus sot qui l’admire.’”

“What on earth is this?” I cried, for at this moment there came the pattering of many steps in the hall and on the stairs, accompanied by audible expressions of disgust upon the part of our landlady.

“It’s the Baker Street division of the detective police force,” said my companion, gravely; and as he spoke there rushed into the room half a dozen of the dirtiest and most ragged street Arabs that ever I clapped eyes on.

“‘Tention!” cried Holmes, in a sharp tone, and the six dirty little scoundrels stood in a line like so many disreputable statuettes. “In future you shall send up Wiggins alone to report, and the rest of you must wait in the street. Have you found it, Wiggins?”

“No, sir, we hain’t,” said one of the youths.

“I hardly expected you would. You must keep on until you do. Here are your wages.” He handed each of them a shilling.

“Now, off you go, and come back with a better report next time.”

He waved his hand, and they scampered away downstairs like so many rats, and we heard their shrill voices next moment in the street.

“There’s more work to be got out of one of those little beggars than out of a dozen of the force,” Holmes remarked. “The mere sight of an official-looking person seals men’s lips. These youngsters, however, go everywhere and hear everything. They are as sharp as needles, too; all they want is organisation.”

“Is it on this Brixton case that you are employing them?” I asked.

“Yes; there is a point which I wish to ascertain. It is merely a matter of time. Hullo! we are going to hear some news now with a vengeance! Here is Gregson coming down the road with beatitude written upon every feature of his face. Bound for us, I know. Yes, he is stopping. There he is!”

There was a violent peal at the bell, and in a few seconds the fair-haired detective came up the stairs, three steps at a time, and burst into our sitting-room.

“My dear fellow,” he cried, wringing Holmes’ unresponsive hand, “congratulate me! I have made the whole thing as clear as day.”

A shade of anxiety seemed to me to cross my companion’s expressive face.

“Do you mean that you are on the right track?” he asked.

“The right track! Why, sir, we have the man under lock and key.”

“And his name is?”

“Arthur Charpentier, sub-lieutenant in Her Majesty’s navy,” cried Gregson, pompously, rubbing his fat hands and inflating his chest.

Sherlock Holmes gave a sigh of relief, and relaxed into a smile.

“Take a seat, and try one of these cigars,” he said. “We are anxious to know how you managed it. Will you have some whiskey and water?”

“I don’t mind if I do,” the detective answered. “The tremendous exertions which I have gone through during the last day or two have worn me out. Not so much bodily exertion, you understand, as the strain upon the mind. You will appreciate that, Mr. Sherlock Holmes, for we are both brain-workers.”

“You do me too much honour,” said Holmes, gravely. “Let us hear how you arrived at this most gratifying result.”

The detective seated himself in the arm-chair, and puffed complacently at his cigar. Then suddenly he slapped his thigh in a paroxysm of amusement.

“The fun of it is,” he cried, “that that fool Lestrade, who thinks himself so smart, has gone off upon the wrong track altogether. He is after the secretary Stangerson, who had no more to do with the crime than the babe unborn. I have no doubt that he has caught him by this time.”

The idea tickled Gregson so much that he laughed until he choked.

“And how did you get your clue?”

“Ah, I’ll tell you all about it. Of course, Doctor Watson, this is strictly between ourselves. The first difficulty which we had to contend with was the finding of this American’s antecedents. Some people would have waited until their advertisements were answered, or until parties came forward and volunteered information. That is not Tobias Gregson’s way of going to work. You remember the hat beside the dead man?”

“Yes,” said Holmes; “by John Underwood and Sons, 129, Camberwell Road.”

Gregson looked quite crest-fallen.

“I had no idea that you noticed that,” he said. “Have you been there?”

“No.”

“Ha!” cried Gregson, in a relieved voice; “you should never neglect a chance, however small it may seem.”

“To a great mind, nothing is little,” remarked Holmes, sententiously.

“Well, I went to Underwood, and asked him if he had sold a hat of that size and description. He looked over his books, and came on it at once. He had sent the hat to a Mr. Drebber, residing at Charpentier’s Boarding Establishment, Torquay Terrace. Thus I got at his address.”

“Smart-very smart!” murmured Sherlock Holmes.

“I next called upon Madame Charpentier,” continued the detective. “I found her very pale and distressed. Her daughter was in the room, too-an uncommonly fine girl she is, too; she was looking red about the eyes and her lips trembled as I spoke to her. That didn’t escape my notice. I began to smell a rat. You know the feeling, Mr. Sherlock Holmes, when you come upon the right scent-a kind of thrill in your nerves. ‘Have you heard of the mysterious death of your late boarder Mr. Enoch J. Drebber, of Cleveland?’ I asked.

“The mother nodded. She didn’t seem able to get out a word. The daughter burst into tears. I felt more than ever that these people knew something of the matter.

“‘At what o’clock did Mr. Drebber leave your house for the train?’ I asked.

“‘At eight o’clock,’ she said, gulping in her throat to keep down her agitation. ‘His secretary, Mr. Stangerson, said that there were two trains-one at 9.15 and one at 11. He was to catch the first.’

“‘And was that the last which you saw of him?’

“A terrible change came over the woman’s face as I asked the question. Her features turned perfectly livid. It was some seconds before she could get out the single word ‘Yes’-and when it did come it was in a husky unnatural tone.

“There was silence for a moment, and then the daughter spoke in a calm clear voice.

“‘No good can ever come of falsehood, mother,’ she said. ‘Let us be frank with this gentleman. We did see Mr. Drebber again.’

“‘God forgive you!’ cried Madame Charpentier, throwing up her hands and sinking back in her chair. ‘You have murdered your brother.’

“‘Arthur would rather that we spoke the truth,’ the girl answered firmly.

“‘You had best tell me all about it now,’ I said. ‘Half-confidences are worse than none. Besides, you do not know how much we know of it.’

“‘On your head be it, Alice!’ cried her mother; and then, turning to me, ‘I will tell you all, sir. Do not imagine that my agitation on behalf of my son arises from any fear lest he should have had a hand in this terrible affair. He is utterly innocent of it. My dread is, however, that in your eyes and in the eyes of others he may appear to be compromised. That however is surely impossible. His high character, his profession, his antecedents would all forbid it.’

“‘Your best way is to make a clean breast of the facts,’ I answered. ‘Depend upon it, if your son is innocent he will be none the worse.’

“‘Perhaps, Alice, you had better leave us together,’ she said, and her daughter withdrew. ‘Now, sir,’ she continued, ‘I had no intention of telling you all this, but since my poor daughter has disclosed it I have no alternative. Having once decided to speak, I will tell you all without omitting any particular.’

“‘It is your wisest course,’ said I.

“‘Mr. Drebber has been with us nearly three weeks. He and his secretary, Mr. Stangerson, had been travelling on the Continent. I noticed a “Copenhagen” label upon each of their trunks, showing that that had been their last stopping place. Stangerson was a quiet reserved man, but his employer, I am sorry to say, was far otherwise. He was coarse in his habits and brutish in his ways. The very night of his arrival he became very much the worse for drink, and, indeed, after twelve o’clock in the day he could hardly ever be said to be sober. His manners towards the maid-servants were disgustingly free and familiar. Worst of all, he speedily assumed the same attitude towards my daughter, Alice, and spoke to her more than once in a way which, fortunately, she is too innocent to understand. On one occasion he actually seized her in his arms and embraced her-an outrage which caused his own secretary to reproach him for his unmanly conduct.’

“‘But why did you stand all this?’ I asked. ‘I suppose that you can get rid of your boarders when you wish.’

“Mrs. Charpentier blushed at my pertinent question. ‘Would to God that I had given him notice on the very day that he came,’ she said. ‘But it was a sore temptation. They were paying a pound a day each-fourteen pounds a week, and this is the slack season. I am a widow, and my boy in the Navy has cost me much. I grudged to lose the money. I acted for the best. This last was too much, however, and I gave him notice to leave on account of it. That was the reason of his going.’

“‘Well?’

“‘My heart grew light when I saw him drive away. My son is on leave just now, but I did not tell him anything of all this, for his temper is violent, and he is passionately fond of his sister. When I closed the door behind them a load seemed to be lifted from my mind. Alas, in less than an hour there was a ring at the bell, and I learned that Mr. Drebber had returned. He was much excited, and evidently the worse for drink. He forced his way into the room, where I was sitting with my daughter, and made some incoherent remark about having missed his train. He then turned to Alice, and before my very face, proposed to her that she should fly with him. “You are of age,” he said, “and there is no law to stop you. I have money enough and to spare. Never mind the old girl here, but come along with me now straight away. You shall live like a princess.” Poor Alice was so frightened that she shrunk away from him, but he caught her by the wrist and endeavoured to draw her towards the door. I screamed, and at that moment my son Arthur came into the room. What happened then I do not know. I heard oaths and the confused sounds of a scuffle. I was too terrified to raise my head. When I did look up I saw Arthur standing in the doorway laughing, with a stick in his hand. “I don’t think that fine fellow will trouble us again,” he said. “I will just go after him and see what he does with himself.” With those words he took his hat and started off down the street. The next morning we heard of Mr. Drebber’s mysterious death.’

“This statement came from Mrs. Charpentier’s lips with many gasps and pauses. At times she spoke so low that I could hardly catch the words. I made shorthand notes of all that she said, however, so that there should be no possibility of a mistake.”

“It’s quite exciting,” said Sherlock Holmes, with a yawn. “What happened next?”

“When Mrs. Charpentier paused,” the detective continued, “I saw that the whole case hung upon one point. Fixing her with my eye in a way which I always found effective with women, I asked her at what hour her son returned.

“‘I do not know,’ she answered.

“‘Not know?’

“‘No; he has a latch-key, and he let himself in.’

“‘After you went to bed?’

“‘Yes.’

“‘When did you go to bed?’

“‘About eleven.’

“‘So your son was gone at least two hours?’

“‘Yes.’

“‘Possibly four or five?’

“‘Yes.’

“‘What was he doing during that time?’

“‘I do not know,’ she answered, turning white to her very lips.

“Of course after that there was nothing more to be done. I found out where Lieutenant Charpentier was, took two officers with me, and arrested him. When I touched him on the shoulder and warned him to come quietly with us, he answered us as bold as brass, ‘I suppose you are arresting me for being concerned in the death of that scoundrel Drebber,’ he said. We had said nothing to him about it, so that his alluding to it had a most suspicious aspect.”

“Very,” said Holmes.

“He still carried the heavy stick which the mother described him as having with him when he followed Drebber. It was a stout oak cudgel.”

“What is your theory, then?”

“Well, my theory is that he followed Drebber as far as the Brixton Road. When there, a fresh altercation arose between them, in the course of which Drebber received a blow from the stick, in the pit of the stomach, perhaps, which killed him without leaving any mark. The night was so wet that no one was about, so Charpentier dragged the body of his victim into the empty house. As to the candle, and the blood, and the writing on the wall, and the ring, they may all be so many tricks to throw the police on to the wrong scent.”

“Well done!” said Holmes in an encouraging voice. “Really, Gregson, you are getting along. We shall make something of you yet.”

“I flatter myself that I have managed it rather neatly,” the detective answered proudly. “The young man volunteered a statement, in which he said that after following Drebber some time, the latter perceived him, and took a cab in order to get away from him. On his way home he met an old shipmate, and took a long walk with him. On being asked where this old shipmate lived, he was unable to give any satisfactory reply. I think the whole case fits together uncommonly well. What amuses me is to think of Lestrade, who had started off upon the wrong scent. I am afraid he won’t make much of it. Why, by Jove, here’s the very man himself!”

It was indeed Lestrade, who had ascended the stairs while we were talking, and who now entered the room. The assurance and jauntiness which generally marked his demeanour and dress were, however, wanting. His face was disturbed and troubled, while his clothes were disarranged and untidy. He had evidently come with the intention of consulting with Sherlock Holmes, for on perceiving his colleague he appeared to be embarrassed and put out. He stood in the centre of the room, fumbling nervously with his hat and uncertain what to do. “This is a most extraordinary case,” he said at last-“a most incomprehensible affair.”

“Ah, you find it so, Mr. Lestrade!” cried Gregson, triumphantly. “I thought you would come to that conclusion. Have you managed to find the Secretary, Mr. Joseph Stangerson?”

“The Secretary, Mr. Joseph Stangerson,” said Lestrade gravely, “was murdered at Halliday’s Private Hotel about six o’clock this morning.”