CHƯƠNG 10. TRÍCH NHẬT KÝ CỦA BÁC SĨ WATSON

Cho đến lúc này, tôi vẫn có thể trích dẫn từ những bản tường trình mà tôi đã gửi cho Sherlock Holmes trong những ngày đầu. Thế nhưng, giờ đây tôi đã chạm đến một khúc quanh trong câu chuyện của mình - nơi tôi buộc phải rời xa lối kể ấy mà quay về nương tựa vào trí nhớ, với sự trợ giúp của cuốn nhật ký tôi đã chép vào thời điểm đó. Một vài đoạn trích từ cuốn nhật ký sẽ dẫn tôi trở lại những cảnh tượng đã khảm sâu đến từng chi tiết trong tâm trí. Vậy thì, tôi xin tiếp tục kể từ buổi sáng sau cuộc rượt đuổi tên tù vượt ngục bất thành, và những trải nghiệm kỳ lạ khác trên vùng đầm lầy hoang vắng.

Ngày 16 tháng 10. - Một ngày ảm đạm và mù sương, điểm thêm cơn mưa bụi lất phất. Tòa lâu đài bị vây kín trong những đám mây cuồn cuộn trườn qua, thỉnh thoảng lại dâng lên để hé lộ những đường nét cằn cỗi của đầm lầy bên dưới - những mạch nước mỏng manh lấp lóa ánh bạc trên triền đồi, và những tảng đá xa xa nhấp nháy mỗi khi ánh sáng chạm vào bề mặt ướt đẫm của chúng. Bầu không khí thật u sầu, cả trong lẫn ngoài. Ngài nam tước thì chìm trong tâm trạng u ám sau những chấn động của đêm hôm trước. Còn bản thân tôi, một gánh nặng đè lên trái tim, cùng một linh cảm về hiểm họa đang siết chặt vòng vây - thứ hiểm họa luôn rình rập và càng thêm khủng khiếp bởi tôi chẳng thể gọi tên nó ra được.

Nhưng liệu tôi có thiếu lý do để cảm thấy như vậy hay sao? Cứ thử nhìn vào chuỗi dài sự kiện mà xem - tất cả đều chĩa về một thế lực đen tối nào đó đang lẩn khuất giữa chúng tôi. Nào là cái chết của vị chủ nhân cuối cùng của trang viên, ứng nghiệm đến từng chi tiết với những điều kiện trong truyền thuyết gia tộc. Nào là những báo cáo lặp đi lặp lại từ dân làng về sự xuất hiện của một sinh vật kỳ quái trên đầm lầy. Và những hai lần, chính tai tôi đã nghe thấy âm thanh nghe tựa tiếng sủa của một con chó săn vọng lại từ chốn xa xăm. Tin vào chuyện đó ư? Thật khó mà chấp nhận. Làm sao có chuyện nó nằm ngoài những quy luật tự nhiên thông thường cho được. Một con chó săn ma quái - để lại dấu chân bằng xương bằng thịt và lấp đầy không trung bằng tiếng tru thê lương - điều ấy quả thực không thể nào tin nổi. Stapleton có thể tin vào những chuyện mê tín như thế. Mortimer cũng vậy. Nhưng nếu trên đời này tôi có một phẩm chất gì đáng kể, thì đó chính là nhãn quan thực tế, và chẳng điều gì có thể thuyết phục tôi tin vào chuyện hoang đường ấy. Tin vào nó chẳng khác nào hạ mình xuống ngang hàng với những người nông dân tội nghiệp kia - những kẻ không chỉ bằng lòng với một con chó quỷ thông thường, mà còn khăng khăng mô tả nó với ngọn lửa địa ngục phun ra từ miệng và mắt. Holmes sẽ chẳng thèm nghe những chuyện ảo tưởng như vậy, và tôi là người đại diện của anh ấy. Nhưng sự thật vẫn cứ là sự thật - tôi đã hai lần nghe thấy tiếng tru ấy vẳng lên từ đầm lầy. Giả như thực sự có một con chó săn khổng lồ nào đó đang rảo bước trên ấy, thì điều đó ắt sẽ cắt nghĩa được biết bao điều. Nhưng một con chó săn như thế thì ẩn náu ở đâu? Nó kiếm ăn nơi nào? Nó từ đâu mà đến? Và làm sao lại không có ai nhìn thấy nó giữa ban ngày? Phải thú nhận rằng, lối giải thích thuần lý đó cũng chất chứa gần như bấy nhiêu điều khó hiểu so với cách giải thích siêu nhiên kia. Và luôn luôn, bên cạnh con chó săn, còn có một sự thật về bàn tay con người ở London - gã đàn ông trên chiếc xe ngựa, và bức thư cảnh báo Ngài Henry tránh xa đầm lầy. Ít nhất điều này là có thực, chỉ có điều nó hoàn toàn có thể là tác phẩm của một người bạn bảo vệ, cũng như của một kẻ thù. Vậy người bạn hay kẻ thù ấy hiện giờ ở đâu? Hắn có còn ở London không, hay đã theo chân chúng tôi xuống tận chốn này? Liệu có khả năng nào không - liệu có khả năng nào hắn chính là kẻ lạ mặt mà tôi đã nhìn thấy trên đỉnh đồi đá hôm ấy?

Sự thật là tôi chỉ mới liếc thấy hắn đúng một lần, nhưng có vài điều tôi dám chắc như đinh đóng cột. Hắn không phải bất kỳ ai tôi đã gặp ở chốn này - và giờ thì tôi đã gặp hết thảy mọi người hàng xóm quanh đây rồi. Dáng người ấy cao hơn Stapleton rất nhiều, và gầy hơn Frankland rất nhiều. Có lẽ đó là Barrymore chăng? Nhưng chúng tôi đã để ông ta ở lại phía sau, và tôi chắc chắn rằng ông ta không tài nào bám theo chúng tôi được. Vậy là vẫn có một kẻ lạ mặt lẽo đẽo theo dõi chúng tôi, hệt như kẻ lạ mặt đã bám theo chúng tôi ở London. Chúng tôi chưa bao giờ cắt đuôi được hắn. Nếu tôi có thể tóm được gã đàn ông ấy, thì cuối cùng rất có thể chúng tôi sẽ đứng ở điểm kết thúc của mọi rắc rối. Chính vì mục tiêu duy nhất ấy mà giờ đây tôi phải dốc toàn bộ tâm lực của mình.

Ý nghĩ bộc phát đầu tiên của tôi là kể cho Ngài Henry tất cả kế hoạch của mình. Nhưng rồi quyết định thứ hai - cũng là quyết định khôn ngoan hơn cả - chính là tự mình chơi ván cờ riêng và nói càng ít càng tốt với bất kỳ ai. Ngài ấy lúc này đang trầm lặng và mất tập trung. Thần kinh của ngài ấy đã bị chấn động một cách lạ lùng bởi âm thanh kia vọng lên từ đầm lầy. Tôi sẽ không nói thêm điều gì để làm tăng nỗi lo âu trong lòng ngài nữa. Tôi sẽ tự mình thực hiện những bước đi của riêng mình, để đạt được mục đích.

Sáng nay, sau bữa điểm tâm, chúng tôi đã chứng kiến một màn kịch nho nhỏ. Barrymore xin phép được nói chuyện riêng với Ngài Henry, và họ cùng nhau lui vào phòng làm việc. Tôi ngồi lại trong phòng bida, nhưng đã hơn một lần tiếng nói vọng ra mỗi lúc một lớn, đủ để tôi đoán ra khá rõ câu chuyện đang được bàn thảo. Một lát sau, vị nam tước mở cửa và gọi tôi vào. "Barrymore cho rằng ông ta có điều để bất bình," ngài nói. "Ông ta nghĩ thật bất công khi chúng ta săn lùng anh rể của ông ta, trong khi chính ông ta - hoàn toàn tự nguyện - đã tiết lộ bí mật ấy cho chúng ta."

Người quản gia đứng trước mặt chúng tôi, sắc mặt tái nhợt nhưng thần thái hết sức điềm tĩnh.

"Có lẽ tôi đã lỡ lời nóng nảy, thưa ngài," ông ta cất tiếng, "và nếu quả thực như vậy, tôi chắc chắn xin ngài thứ lỗi. Dẫu sao, tôi đã vô cùng sửng sốt khi nghe hai ngài trở về vào sáng nay và biết rằng các ngài đã truy đuổi Selden. Gã tội nghiệp ấy đã có quá đủ thứ để đối phó rồi, đâu cần tôi chất thêm gánh nặng lên dấu vết của hắn."

"Nếu ông tự nguyện nói cho chúng tôi ngay từ đầu, thì mọi chuyện đã khác," vị nam tước đáp. "Ông chỉ chịu nói - hay nói đúng hơn, chính vợ ông mới là người nói - khi sự việc bị ép buộc đến mức ông không thể làm khác được."

"Tôi không nghĩ ngài sẽ lợi dụng điều đó, thưa Ngài Henry - thực lòng tôi không nghĩ vậy."

"Hắn ta là mối nguy cho công chúng. Có những ngôi nhà hẻo lánh nằm rải rác khắp vùng đầm lầy, và hắn là kẻ chẳng từ một thủ đoạn nào. Chỉ cần liếc qua khuôn mặt hắn là đủ thấy. Cứ lấy nhà của anh Stapleton làm ví dụ - chẳng có ai ngoài chính anh ta để bảo vệ nó. Sẽ chẳng ai được an toàn chừng nào hắn chưa bị nhốt sau song sắt."

"Hắn sẽ không đột nhập vào bất kỳ ngôi nhà nào đâu, thưa ngài. Tôi xin lấy danh dự mà đảm bảo với ngài điều đó. Nhưng hắn sẽ chẳng bao giờ quấy rầy thêm một ai trên mảnh đất này nữa. Tôi cam đoan với ngài, thưa Ngài Henry, rằng chỉ trong vài ngày nữa thôi, mọi sắp xếp cần thiết sẽ được hoàn tất và hắn sẽ lên đường sang Nam Mỹ. Vì Chúa, thưa ngài, tôi van xin ngài đừng để cảnh sát biết rằng hắn vẫn còn lẩn khuất trên đầm lầy. Họ đã từ bỏ cuộc truy lùng ở đó rồi, và hắn có thể nằm im cho đến khi con tàu sẵn sàng. Ngài không thể tố giác hắn mà không khiến vợ tôi và tôi lâm vào cảnh khốn cùng. Tôi cầu xin ngài, thưa ngài, đừng nói gì với cảnh sát."

"Anh nghĩ sao, Watson?"

Tôi nhún vai. "Nếu hắn đã rời khỏi đất nước một cách an toàn, thì điều đó hẳn sẽ làm nhẹ gánh cho những người đóng thuế¹."

"Nhưng làm sao biết được liệu hắn có còn kịp chặn đường ai đó trước khi đi hay không?"

"Hắn sẽ không làm điều gì điên rồ như vậy đâu, thưa ngài. Chúng tôi đã cung cấp cho hắn mọi thứ hắn có thể cần. Phạm thêm tội chẳng khác nào tự chỉ ra nơi mình đang ẩn náu."

"Nói cũng phải," Ngài Henry gật đầu. "Thôi được rồi, Barrymore -"

"Xin Chúa phù hộ cho ngài, thưa ngài, và cảm ơn ngài từ tận đáy lòng tôi! Nếu hắn bị bắt lại, điều đó sẽ giết chết người vợ tội nghiệp của tôi mất."

"Tôi e rằng chúng ta đang chứa chấp và tiếp tay cho tội ác đấy, Watson? Nhưng sau những gì đã nghe, tôi không nỡ giao nộp gã đàn ông đó, vậy là xong chuyện này. Được rồi, Barrymore, ông có thể lui."

Người đàn ông cất vài lời cảm tạ ngập ngừng rồi quay bước. Nhưng ông ta khựng lại, do dự, rồi quay trở vào.

"Ngài đã quá tốt với chúng tôi, thưa ngài, đến nỗi tôi muốn làm điều tốt nhất có thể cho ngài để đền đáp. Tôi biết một điều, thưa Ngài Henry, và lẽ ra tôi nên nói ra từ trước, nhưng mãi đến sau cuộc điều tra tôi mới phát hiện ra. Tôi chưa từng hé môi nửa lời về điều này với bất kỳ ai. Nó liên quan đến cái chết của Ngài Charles đáng thương."

Vị nam tước và tôi cùng đứng bật dậy. "Ông biết ngài ấy chết như thế nào sao?"

"Không, thưa ngài, tôi không biết điều đó."

"Vậy thì là gì?"

"Tôi biết tại sao ngài ấy lại có mặt ở cổng vào giờ đó. Là để gặp một người phụ nữ."

"Gặp một người phụ nữ! Ngài Charles ư?"

"Vâng, thưa ngài."

"Và tên của người phụ nữ đó?"

"Tôi không thể cho ngài biết tên, thưa ngài, nhưng tôi có thể cho ngài biết các chữ cái viết tắt. Tên viết tắt của cô ấy là L. L."

"Làm sao ông biết được điều này, Barrymore?"

"Chà, thưa Ngài Henry, chú của ngài có nhận được một bức thư vào buổi sáng hôm đó. Ngài ấy vốn nhận rất nhiều thư, bởi ngài là người của công chúng và nổi tiếng vì lòng nhân hậu, khiến bất kỳ ai gặp khó khăn cũng đều vui lòng tìm đến ngài. Nhưng sáng hôm ấy, tình cờ thay, chỉ có duy nhất bức thư này, nên tôi đã chú ý đến nó nhiều hơn. Thư được gửi từ Coombe Tracey, và địa chỉ trên phong bì là nét chữ của một người phụ nữ."

"Và sau đó?"

"Chà, thưa ngài, tôi đã không nghĩ gì thêm về chuyện này, và sẽ chẳng bao giờ nhớ đến nó nếu không có vợ tôi. Chỉ vài tuần trước, bà ấy đang dọn dẹp phòng làm việc của Ngài Charles - căn phòng chưa từng bị xáo trộn kể từ khi ngài qua đời - và bà ấy tìm thấy tro của một bức thư bị đốt trong góc lò sưởi. Phần lớn đã cháy thành từng mảnh vụn, nhưng một mẩu giấy nhỏ - phần cuối của trang thư - vẫn còn dính lại với nhau, và nét chữ vẫn có thể đọc được, dù chỉ là màu xám trên nền đen. Đối với chúng tôi, nó dường như là lời tái bút ở cuối thư, với nội dung: 'Làm ơn, làm ơn, vì ngài là một quý ông, hãy đốt bức thư này, và có mặt ở cổng vào lúc mười giờ.' Phía dưới được ký bằng các chữ cái viết tắt L. L."

"Ông có giữ mẩu giấy đó không?"

"Không, thưa ngài, nó đã vỡ vụn thành từng mảnh ngay khi chúng tôi chạm vào."

"Ngài Charles có từng nhận được bức thư nào khác có cùng nét chữ đó không?"

"Chà, thưa ngài, tôi không đặc biệt chú ý đến thư từ của ngài. Tôi đáng lẽ đã không để ý đến bức thư này, chỉ vì nó tình cờ đến một mình."

"Và ông không có chút manh mối nào về việc L. L. là ai sao?"

"Không, thưa ngài. Cũng mù mờ như ngài vậy. Nhưng tôi kỳ vọng rằng nếu chúng ta có thể tìm ra người phụ nữ đó, chúng ta sẽ biết nhiều hơn về cái chết của Ngài Charles."

"Tôi không thể hiểu nổi, Barrymore, làm sao ông có thể giấu nhẹm một thông tin quan trọng như vậy."

"Chà, thưa ngài, đó là ngay sau khi rắc rối của chính chúng tôi ập đến. Và còn một lẽ nữa, thưa ngài, cả hai chúng tôi đều vô cùng quý trọng Ngài Charles, và đó cũng là lẽ đương nhiên, vì tất cả những gì ngài đã làm cho chúng tôi. Bới móc chuyện này lên cũng chẳng thể giúp được người chủ đáng thương của chúng tôi, và tốt nhất là nên thận trọng khi có một quý bà dính líu đến vụ việc. Ngay cả những người tốt nhất trong chúng ta cũng -"

"Ông nghĩ điều đó có thể làm tổn hại đến danh tiếng của ngài ấy?"

"Chà, thưa ngài, tôi đã nghĩ rằng chẳng có điều gì tốt đẹp có thể đến từ chuyện đó. Nhưng giờ đây ngài đã đối xử tốt với chúng tôi, và tôi cảm thấy sẽ là bất công với ngài nếu không nói cho ngài tất cả những gì tôi biết về vấn đề này."

"Rất tốt, Barrymore; ông có thể đi." Khi người quản gia đã lui ra, Ngài Henry quay sang tôi. "Chà, Watson, anh nghĩ sao về tia sáng mới này?"

"Dường như nó chỉ khiến bóng tối thêm đen kịt mà thôi."

"Tôi cũng nghĩ vậy. Nhưng nếu chúng ta có thể lần ra dấu vết của L. L., nó sẽ làm sáng tỏ toàn bộ sự việc. Chúng ta đã tiến được đến mức này rồi. Chúng ta biết rằng có một người đang nắm giữ sự thật, chỉ cần tìm ra cô ta mà thôi. Anh nghĩ chúng ta nên làm gì?"

"Hãy báo cho Holmes biết mọi chuyện ngay lập tức. Nó sẽ cung cấp cho anh ấy manh mối mà anh ấy đang tìm kiếm. Tôi nhầm to nếu điều này không đưa anh ấy xuống tận đây."

Tôi lập tức trở về phòng mình và soạn bản báo cáo về cuộc trò chuyện buổi sáng cho Holmes. Tôi thấy rõ rằng dạo này anh ấy hết sức bận rộn, vì những bức thư ngắn ngủi tôi nhận được từ phố Baker thưa thớt và súc tích, không một lời bình luận nào về những thông tin tôi đã gửi, và hầu như chẳng đả động gì đến nhiệm vụ của tôi. Không còn nghi ngờ gì nữa, vụ án tống tiền mà anh ấy đang theo đuổi đã ngốn hết mọi tâm trí của anh. Ấy vậy mà yếu tố mới mẻ này chắc chắn phải thu hút sự chú ý của anh và khơi dậy trở lại mối quan tâm của anh. Tôi ước gì anh ấy có mặt ở đây.

Ngày 17 tháng 10. - Suốt cả ngày hôm nay, mưa trút xuống như thác đổ, ràn rạt trên những tán thường xuân và lộp độp rơi từ mái hiên. Tôi nghĩ đến gã tù vượt ngục ngoài kia, giữa chốn đầm lầy lạnh lẽo hoang vu, không một mái che, không một bàn tay cứu giúp. Tội nghiệp thay cho con người khốn khổ ấy! Dù tội lỗi của hắn có là gì đi nữa, thì những gì hắn đang chịu đựng cũng đủ để chuộc lại phần nào. Rồi tôi lại nghĩ đến một kẻ khác - gương mặt trong cỗ xe ngựa, bóng hình in trên nền trăng bạc. Liệu hắn ta có đang ở ngoài kia, trong cơn đại hồng thủy này không - kẻ bám đuôi lén lút, gã đàn ông của bóng tối?

Vào buổi chiều tối, tôi khoác áo mưa lên người và bước đi thật xa trên vùng đầm lầy sũng nước. Đầu óc tôi ngập tràn những ảo ảnh đen tối, mưa quất vào mặt và gió rít gào bên tai. Cầu Chúa cứu rỗi cho bất kỳ ai lỡ lạc bước vào Đại đầm lầy Grimpen trong lúc này, bởi ngay cả những vùng cao nguyên tưởng chừng vững chãi giờ cũng đang tan ra thành bùn lầy. Tôi tìm thấy ngọn đồi đá đen, nơi tôi từng trông thấy bóng kẻ bám theo cô độc hôm trước, rồi leo lên đỉnh núi đá lởm chởm của nó mà nhìn ra khắp những triền đồi thấp ảm đạm phía xa. Từng cơn gió giật cuốn theo mưa quét xoèn xoẹt trên bề mặt nâu đỏ của chúng, và những đám mây xám đen nặng trĩu lơ lửng treo mình trên toàn cảnh, kéo dài thành những vòng hoa xám xịt vắt ngang sườn những ngọn đồi kỳ quái. Nơi thung lũng xa xa phía tay trái, lấp ló sau màn sương, hai tòa tháp mảnh mai của Trang viên Baskerville vươn lên trên những ngọn cây. Đó là dấu vết duy nhất của sự sống con người mà tôi có thể nhìn thấy, ngoại trừ mấy túp lều thời tiền sử nằm rải rác bên triền đồi. Tuyệt nhiên không một bóng dáng nào của gã đàn ông cô độc mà tôi đã thấy ở chính vị trí này cách đây hai đêm.

Khi tôi thong thả bước về, bác sĩ Mortimer đã vượt qua tôi trên cỗ xe ngựa của ông, đang lọc cọc lăn bánh trên con đường gồ ghề chạy ngang đầm lầy, dẫn từ nông trang hẻo lánh Foulmire trở ra. Ông ấy luôn hết mực quan tâm đến chúng tôi, và hầu như chẳng ngày nào trôi qua mà ông không ghé qua trang viên để hỏi thăm tình hình. Ông nài nỉ tôi trèo lên xe và cho tôi đi nhờ về nhà. Tôi nhận thấy ông đang rất phiền muộn vì chú chó spaniel nhỏ của mình đã mất tích. Nó chạy rong trên đầm lầy rồi chẳng bao giờ quay trở lại. Tôi đã cố an ủi ông hết mức, nhưng trong thâm tâm, tôi nghĩ đến chú ngựa con trên bãi lầy Grimpen², và tôi chẳng dám mường tượng rằng ông sẽ còn được gặp lại chú chó nhỏ của mình thêm lần nào nữa.

"Nhân tiện này, Mortimer," tôi lên tiếng khi chúng tôi xóc nảy trên con đường gập ghềnh, "tôi đoán là chẳng có mấy ai sống trong phạm vi có thể lái xe đến đây mà ông lại không biết, phải không?"

"Hầu như là không có ai, tôi nghĩ thế."

"Vậy ông có thể cho tôi biết tên của bất kỳ người phụ nữ nào có tên viết tắt là L. L. không?"

Ông trầm ngâm suy nghĩ trong giây lát.

"Không," ông đáp. "Có vài người Di-gan và lao công mà tôi không thể trả lời chắc chắn được, nhưng trong số nông dân hay giới quý tộc thì chẳng có ai mang những chữ cái đầu ấy cả. Mà khoan đã," ông nói thêm sau một thoáng ngập ngừng. "Có Laura Lyons - tên viết tắt của cô ấy là L. L. - nhưng cô ấy sống ở Coombe Tracey."

"Cô ấy là ai vậy?" tôi hỏi.

"Cô ấy là con gái của lão Frankland."

"Cái gì! Lão Frankland lập dị đó sao?"

"Đúng vậy. Cô ấy kết hôn với một họa sĩ tên là Lyons, hắn đến đây để vẽ ký họa trên đầm lầy. Hắn hóa ra là một kẻ đê tiện và đã ruồng bỏ cô ấy. Tuy nhiên, theo những gì tôi nghe được, lỗi lầm có lẽ không hoàn toàn nằm về một phía. Cha cô ấy đã đoạn tuyệt mọi liên hệ với cô, bởi cô đã kết hôn mà không có sự đồng thuận của ông ta, và có lẽ còn vì một vài lý do khác nữa. Thế nên, giữa một bên là lão già tội đồ và một bên là gã trai trẻ, cô gái đáng thương ấy đã phải trải qua những tháng ngày hết sức cơ cực."

"Cô ấy sống bằng cách nào?"

"Tôi đoán là lão Frankland chu cấp cho cô một khoản trợ cấp rẻ mạt, nhưng cũng chẳng thể nhiều hơn, bởi công việc làm ăn của chính lão ta cũng đang bế tắc đáng kể. Dù cô ấy có đáng bị như thế nào đi nữa, người ta cũng không thể đứng nhìn cô ấy trượt dài trong tuyệt vọng mà sa ngã được. Câu chuyện của cô ấy đã lan truyền khắp nơi, và một số người ở đây đã chung tay giúp cô ấy kiếm sống một cách lương thiện. Stapleton đã góp một phần, Ngài Charles cũng góp một phần. Bản thân tôi cũng đóng góp một khoản nhỏ. Số tiền ấy dùng để lập cho cô ấy một công việc đánh máy."

Ông ấy muốn biết mục đích những câu hỏi của tôi, nhưng tôi đã khéo léo xoay sở để thỏa mãn trí tò mò của ông mà không phải tiết lộ quá nhiều, bởi chẳng có lý do gì để chúng tôi lôi kéo thêm bất kỳ ai vào vòng bí mật của mình. Sáng ngày mai, tôi sẽ tìm đường đến Coombe Tracey, và nếu tôi có thể gặp được bà Laura Lyons, người phụ nữ mang tiếng tăm không mấy rõ ràng này, thì một bước tiến dài sẽ được thực hiện trong công cuộc làm sáng tỏ một mắt xích bí ẩn trong toàn bộ vụ án này. Tôi quả thực đang mài giũa sự khôn ngoan của loài rắn³, bởi khi Mortimer dồn dập đặt câu hỏi đến mức bất tiện, tôi đã thản nhiên hỏi lại ông rằng hộp sọ của lão Frankland thuộc loại hình gì, và thế là chúng tôi chẳng nghe thấy gì khác ngoài môn sọ não học trong suốt quãng đường còn lại. Tôi đã không sống cùng Sherlock Holmes ngần ấy năm trời mà không học được điều gì.

Tôi chỉ còn một sự kiện nữa cần ghi lại trong cái ngày giông bão và u ám này. Đó là cuộc trò chuyện vừa rồi của tôi với Barrymore, và nó đã trao vào tay tôi thêm một lá bài mạnh để ra đúng thời điểm.

Mortimer ở lại dùng bữa tối, rồi ông cùng ngài nam tước chơi bài écarté⁴ sau đó. Khi người quản gia mang cà phê vào thư viện cho tôi, tôi liền nắm ngay cơ hội để hỏi ông ta vài câu.

"Này," tôi lên tiếng, "cái ông họ hàng quý hóa của ông đã rời đi chưa, hay hắn vẫn còn lẩn khuất đâu đó ngoài kia?"

"Tôi không rõ, thưa ngài. Tôi cầu trời cho hắn đi rồi, bởi hắn chẳng mang lại điều gì ngoài rắc rối cho nơi này! Tôi không nghe ngóng được gì về hắn kể từ lần cuối tôi để thức ăn lại, cách đây đã ba ngày rồi."

"Lần đó ông có trông thấy hắn không?"

"Không, thưa ngài, nhưng lần sau khi tôi đi ngang qua lối ấy, thức ăn đã biến mất."

"Vậy thì chắc chắn hắn vẫn ở đó?"

"Ngài ắt sẽ nghĩ thế, thưa ngài, trừ phi có một gã đàn ông khác đã lấy mất."

Tôi khựng tách cà phê lưng chừng môi và chăm chăm nhìn Barrymore.

"Vậy là ông biết có một người đàn ông khác ư?"

"Vâng, thưa ngài; có một kẻ khác ngoài đầm lầy."

"Ông đã trông thấy hắn chưa?"

"Chưa, thưa ngài."

"Thế làm sao ông biết về hắn?"

"Selden kể cho tôi nghe, thưa ngài, khoảng một tuần trước hoặc hơn. Hắn ta cũng đang ẩn trốn, nhưng theo như tôi nhận ra thì hắn không phải tù vượt ngục. Tôi không thích điều này chút nào, thưa bác sĩ Watson - tôi xin nói thẳng với ngài, thưa ngài, tôi không thích điều đó." Ông ta thốt lên bằng một niềm tha thiết chân thành đột ngột.

"Nào, hãy nghe tôi đây, Barrymore! Tôi không có mục đích gì trong chuyện này ngoài quyền lợi của chủ nhân ông. Tôi đến đây chỉ với một lý do duy nhất là giúp đỡ ngài ấy. Hãy nói cho tôi biết, một cách thẳng thắn, điều gì khiến ông bất an."

Barrymore lưỡng lự một lát, như thể ông ta hối hận vì đã lỡ lời, hoặc thấy khó khăn để thổ lộ cảm xúc của chính mình.

"Chính là tất cả những chuyện đang diễn ra, thưa ngài," cuối cùng ông ta kêu lên, vẫy tay về phía cánh cửa sổ đang bị mưa quất dữ dội, trông thẳng ra đầm lầy. "Có một trò mờ ám nào đó đang diễn ra, và có một âm mưu đen tối đang dần thành hình, tôi xin thề là như thế! Tôi sẽ rất mừng, thưa ngài, khi được thấy Ngài Henry quay về London một lần nữa!"

"Nhưng điều gì khiến ông lo sợ đến vậy?"

"Hãy nhìn cái chết của Ngài Charles mà xem! Chuyện đó đã đủ tồi tệ rồi, bất kể viên điều tra viên đã kết luận ra sao. Rồi hãy nghe những âm thanh trên đầm lầy vào ban đêm. Chẳng có người đàn ông nào dám băng qua đó sau khi mặt trời lặn, dù có trả tiền cho hắn đi nữa. Lại còn cái kẻ lạ mặt đang ẩn nấp ngoài kia, theo dõi và chờ đợi. Hắn đang chờ điều gì? Chuyện này có ý nghĩa gì? Chẳng có điềm lành nào cho bất kỳ ai mang dòng họ Baskerville cả, và tôi sẽ vô cùng mãn nguyện được trút bỏ tất cả vào cái ngày những người hầu mới của Ngài Henry sẵn sàng tiếp quản trang viên."

"Nhưng về kẻ lạ mặt này," tôi nói. "Ông có thể cho tôi biết gì về hắn không? Selden đã nói những gì? Hắn có phát hiện ra nơi gã trú ẩn, hay gã đang làm gì không?"

"Hắn đã bắt gặp gã một hoặc hai lần, nhưng gã này thâm sâu lắm, không để lộ tí gì. Thoạt đầu, hắn tưởng gã là cảnh sát, nhưng chẳng mấy chốc hắn vỡ ra rằng gã có một mưu đồ riêng. Gã thuộc hạng người quý phái, theo như những gì hắn quan sát được, nhưng gã đang làm gì thì hắn hoàn toàn không thể hiểu nổi."

"Và hắn nói gã sống ở đâu?"

"Trong đám nhà cũ trên sườn đồi - mấy túp lều đá nơi người cổ đại từng trú ngụ."

"Thế còn thức ăn của gã thì sao?"

"Selden phát hiện ra gã có một thằng nhỏ làm việc cho gã, mang đến mọi thứ gã cần. Tôi dám chắc gã xuống tận Coombe Tracey để lấy những gì mình muốn."

"Tốt lắm, Barrymore. Chúng ta có thể nói thêm về chuyện này vào lúc khác." Khi người quản gia đã lui ra, tôi bước đến bên khung cửa sổ tối đen, nhìn xuyên qua lớp kính mờ ảo ra những đám mây đang cuồn cuộn trôi và hình bóng nghiêng ngả của những thân cây bị gió quần. Đó quả là một đêm hoang dại ngay cả khi ở trong nhà - huống chi là trong một túp lều đá giữa đầm lầy. Một lòng hận thù cuồng si nào đã xui khiến một gã đàn ông phải ẩn mình ở một nơi như thế trong thời tiết như thế! Và một mục đích sâu xa, khẩn thiết đến nhường nào mới đòi hỏi một thử thách khắc nghiệt đến vậy! Ngay tại đó, trong căn chòi trên đầm lầy kia, dường như chính là tâm điểm của vấn đề đã khiến tôi vô cùng khắc khoải. Tôi thề rằng sẽ không để một ngày nào nữa trôi qua trước khi tôi làm tất cả những gì con người có thể làm để chạm tới trái tim của bí ẩn.

Chapter 10. Extract from the Diary of Dr. Watson

So far I have been able to quote from the reports which I have forwarded during these early days to Sherlock Holmes. Now, however, I have arrived at a point in my narrative where I am compelled to abandon this method and to trust once more to my recollections, aided by the diary which I kept at the time. A few extracts from the latter will carry me on to those scenes which are indelibly fixed in every detail upon my memory. I proceed, then, from the morning which followed our abortive chase of the convict and our other strange experiences upon the moor.

October 16th.-A dull and foggy day with a drizzle of rain. The house is banked in with rolling clouds, which rise now and then to show the dreary curves of the moor, with thin, silver veins upon the sides of the hills, and the distant boulders gleaming where the light strikes upon their wet faces. It is melancholy outside and in. The baronet is in a black reaction after the excitements of the night. I am conscious myself of a weight at my heart and a feeling of impending danger-ever present danger, which is the more terrible because I am unable to define it.

And have I not cause for such a feeling? Consider the long sequence of incidents which have all pointed to some sinister influence which is at work around us. There is the death of the last occupant of the Hall, fulfilling so exactly the conditions of the family legend, and there are the repeated reports from peasants of the appearance of a strange creature upon the moor. Twice I have with my own ears heard the sound which resembled the distant baying of a hound. It is incredible, impossible, that it should really be outside the ordinary laws of nature. A spectral hound which leaves material footmarks and fills the air with its howling is surely not to be thought of. Stapleton may fall in with such a superstition, and Mortimer also, but if I have one quality upon earth it is common sense, and nothing will persuade me to believe in such a thing. To do so would be to descend to the level of these poor peasants, who are not content with a mere fiend dog but must needs describe him with hell-fire shooting from his mouth and eyes. Holmes would not listen to such fancies, and I am his agent. But facts are facts, and I have twice heard this crying upon the moor. Suppose that there were really some huge hound loose upon it; that would go far to explain everything. But where could such a hound lie concealed, where did it get its food, where did it come from, how was it that no one saw it by day? It must be confessed that the natural explanation offers almost as many difficulties as the other. And always, apart from the hound, there is the fact of the human agency in London, the man in the cab, and the letter which warned Sir Henry against the moor. This at least was real, but it might have been the work of a protecting friend as easily as of an enemy. Where is that friend or enemy now? Has he remained in London, or has he followed us down here? Could he-could he be the stranger whom I saw upon the tor?

It is true that I have had only the one glance at him, and yet there are some things to which I am ready to swear. He is no one whom I have seen down here, and I have now met all the neighbours. The figure was far taller than that of Stapleton, far thinner than that of Frankland. Barrymore it might possibly have been, but we had left him behind us, and I am certain that he could not have followed us. A stranger then is still dogging us, just as a stranger dogged us in London. We have never shaken him off. If I could lay my hands upon that man, then at last we might find ourselves at the end of all our difficulties. To this one purpose I must now devote all my energies.

My first impulse was to tell Sir Henry all my plans. My second and wisest one is to play my own game and speak as little as possible to anyone. He is silent and distrait. His nerves have been strangely shaken by that sound upon the moor. I will say nothing to add to his anxieties, but I will take my own steps to attain my own end.

We had a small scene this morning after breakfast. Barrymore asked leave to speak with Sir Henry, and they were closeted in his study some little time. Sitting in the billiard-room I more than once heard the sound of voices raised, and I had a pretty good idea what the point was which was under discussion. After a time the baronet opened his door and called for me. “Barrymore considers that he has a grievance,” he said. “He thinks that it was unfair on our part to hunt his brother-in-law down when he, of his own free will, had told us the secret.”

The butler was standing very pale but very collected before us.

“I may have spoken too warmly, sir,” said he, “and if I have, I am sure that I beg your pardon. At the same time, I was very much surprised when I heard you two gentlemen come back this morning and learned that you had been chasing Selden. The poor fellow has enough to fight against without my putting more upon his track.”

“If you had told us of your own free will it would have been a different thing,” said the baronet, “you only told us, or rather your wife only told us, when it was forced from you and you could not help yourself.”

“I didn’t think you would have taken advantage of it, Sir Henry-indeed I didn’t.”

“The man is a public danger. There are lonely houses scattered over the moor, and he is a fellow who would stick at nothing. You only want to get a glimpse of his face to see that. Look at Mr. Stapleton’s house, for example, with no one but himself to defend it. There’s no safety for anyone until he is under lock and key.”

“He’ll break into no house, sir. I give you my solemn word upon that. But he will never trouble anyone in this country again. I assure you, Sir Henry, that in a very few days the necessary arrangements will have been made and he will be on his way to South America. For God’s sake, sir, I beg of you not to let the police know that he is still on the moor. They have given up the chase there, and he can lie quiet until the ship is ready for him. You can’t tell on him without getting my wife and me into trouble. I beg you, sir, to say nothing to the police.”

“What do you say, Watson?”

I shrugged my shoulders. “If he were safely out of the country it would relieve the tax-payer of a burden.”

“But how about the chance of his holding someone up before he goes?”

“He would not do anything so mad, sir. We have provided him with all that he can want. To commit a crime would be to show where he was hiding.”

“That is true,” said Sir Henry. “Well, Barrymore-”

“God bless you, sir, and thank you from my heart! It would have killed my poor wife had he been taken again.”

“I guess we are aiding and abetting a felony, Watson? But, after what we have heard I don’t feel as if I could give the man up, so there is an end of it. All right, Barrymore, you can go.”

With a few broken words of gratitude the man turned, but he hesitated and then came back.

“You’ve been so kind to us, sir, that I should like to do the best I can for you in return. I know something, Sir Henry, and perhaps I should have said it before, but it was long after the inquest that I found it out. I’ve never breathed a word about it yet to mortal man. It’s about poor Sir Charles’s death.”

The baronet and I were both upon our feet. “Do you know how he died?”

“No, sir, I don’t know that.”

“What then?”

“I know why he was at the gate at that hour. It was to meet a woman.”

“To meet a woman! He?”

“Yes, sir.”

“And the woman’s name?”

“I can’t give you the name, sir, but I can give you the initials. Her initials were L. L.”

“How do you know this, Barrymore?”

“Well, Sir Henry, your uncle had a letter that morning. He had usually a great many letters, for he was a public man and well known for his kind heart, so that everyone who was in trouble was glad to turn to him. But that morning, as it chanced, there was only this one letter, so I took the more notice of it. It was from Coombe Tracey, and it was addressed in a woman’s hand.”

“Well?”

“Well, sir, I thought no more of the matter, and never would have done had it not been for my wife. Only a few weeks ago she was cleaning out Sir Charles’s study-it had never been touched since his death-and she found the ashes of a burned letter in the back of the grate. The greater part of it was charred to pieces, but one little slip, the end of a page, hung together, and the writing could still be read, though it was grey on a black ground. It seemed to us to be a postscript at the end of the letter and it said: ‘Please, please, as you are a gentleman, burn this letter, and be at the gate by ten o clock. Beneath it were signed the initials L. L.”

“Have you got that slip?”

“No, sir, it crumbled all to bits after we moved it.”

“Had Sir Charles received any other letters in the same writing?”

“Well, sir, I took no particular notice of his letters. I should not have noticed this one, only it happened to come alone.”

“And you have no idea who L. L. is?”

“No, sir. No more than you have. But I expect if we could lay our hands upon that lady we should know more about Sir Charles’s death.”

“I cannot understand, Barrymore, how you came to conceal this important information.”

“Well, sir, it was immediately after that our own trouble came to us. And then again, sir, we were both of us very fond of Sir Charles, as we well might be considering all that he has done for us. To rake this up couldn’t help our poor master, and it’s well to go carefully when there’s a lady in the case. Even the best of us-”

“You thought it might injure his reputation?”

“Well, sir, I thought no good could come of it. But now you have been kind to us, and I feel as if it would be treating you unfairly not to tell you all that I know about the matter.”

“Very good, Barrymore; you can go.” When the butler had left us Sir Henry turned to me. “Well, Watson, what do you think of this new light?”

“It seems to leave the darkness rather blacker than before.”

“So I think. But if we can only trace L. L. it should clear up the whole business. We have gained that much. We know that there is someone who has the facts if we can only find her. What do you think we should do?”

“Let Holmes know all about it at once. It will give him the clue for which he has been seeking. I am much mistaken if it does not bring him down.”

I went at once to my room and drew up my report of the morning’s conversation for Holmes. It was evident to me that he had been very busy of late, for the notes which I had from Baker Street were few and short, with no comments upon the information which I had supplied and hardly any reference to my mission. No doubt his blackmailing case is absorbing all his faculties. And yet this new factor must surely arrest his attention and renew his interest. I wish that he were here.

October 17th.-All day today the rain poured down, rustling on the ivy and dripping from the eaves. I thought of the convict out upon the bleak, cold, shelterless moor. Poor devil! Whatever his crimes, he has suffered something to atone for them. And then I thought of that other one-the face in the cab, the figure against the moon. Was he also out in that deluge-the unseen watcher, the man of darkness? In the evening I put on my waterproof and I walked far upon the sodden moor, full of dark imaginings, the rain beating upon my face and the wind whistling about my ears. God help those who wander into the great mire now, for even the firm uplands are becoming a morass. I found the black tor upon which I had seen the solitary watcher, and from its craggy summit I looked out myself across the melancholy downs. Rain squalls drifted across their russet face, and the heavy, slate-coloured clouds hung low over the landscape, trailing in grey wreaths down the sides of the fantastic hills. In the distant hollow on the left, half hidden by the mist, the two thin towers of Baskerville Hall rose above the trees. They were the only signs of human life which I could see, save only those prehistoric huts which lay thickly upon the slopes of the hills. Nowhere was there any trace of that lonely man whom I had seen on the same spot two nights before.

As I walked back I was overtaken by Dr. Mortimer driving in his dog-cart over a rough moorland track which led from the outlying farmhouse of Foulmire. He has been very attentive to us, and hardly a day has passed that he has not called at the Hall to see how we were getting on. He insisted upon my climbing into his dog-cart, and he gave me a lift homeward. I found him much troubled over the disappearance of his little spaniel. It had wandered on to the moor and had never come back. I gave him such consolation as I might, but I thought of the pony on the Grimpen Mire, and I do not fancy that he will see his little dog again.

“By the way, Mortimer,” said I as we jolted along the rough road, “I suppose there are few people living within driving distance of this whom you do not know?”

“Hardly any, I think.”

“Can you, then, tell me the name of any woman whose initials are L. L.?”

He thought for a few minutes.

“No,” said he. “There are a few gipsies and labouring folk for whom I can’t answer, but among the farmers or gentry there is no one whose initials are those. Wait a bit though,” he added after a pause. “There is Laura Lyons-her initials are L. L.-but she lives in Coombe Tracey.”

“Who is she?” I asked.

“She is Frankland’s daughter.”

“What! Old Frankland the crank?”

“Exactly. She married an artist named Lyons, who came sketching on the moor. He proved to be a blackguard and deserted her. The fault from what I hear may not have been entirely on one side. Her father refused to have anything to do with her because she had married without his consent and perhaps for one or two other reasons as well. So, between the old sinner and the young one the girl has had a pretty bad time.”

“How does she live?”

“I fancy old Frankland allows her a pittance, but it cannot be more, for his own affairs are considerably involved. Whatever she may have deserved one could not allow her to go hopelessly to the bad. Her story got about, and several of the people here did something to enable her to earn an honest living. Stapleton did for one, and Sir Charles for another. I gave a trifle myself. It was to set her up in a typewriting business.”

He wanted to know the object of my inquiries, but I managed to satisfy his curiosity without telling him too much, for there is no reason why we should take anyone into our confidence. Tomorrow morning I shall find my way to Coombe Tracey, and if I can see this Mrs. Laura Lyons, of equivocal reputation, a long step will have been made towards clearing one incident in this chain of mysteries. I am certainly developing the wisdom of the serpent, for when Mortimer pressed his questions to an inconvenient extent I asked him casually to what type Frankland’s skull belonged, and so heard nothing but craniology for the rest of our drive. I have not lived for years with Sherlock Holmes for nothing.

I have only one other incident to record upon this tempestuous and melancholy day. This was my conversation with Barrymore just now, which gives me one more strong card which I can play in due time.

Mortimer had stayed to dinner, and he and the baronet played écarté afterwards. The butler brought me my coffee into the library, and I took the chance to ask him a few questions.

“Well,” said I, “has this precious relation of yours departed, or is he still lurking out yonder?”

“I don’t know, sir. I hope to heaven that he has gone, for he has brought nothing but trouble here! I’ve not heard of him since I left out food for him last, and that was three days ago.”

“Did you see him then?”

“No, sir, but the food was gone when next I went that way.”

“Then he was certainly there?”

“So you would think, sir, unless it was the other man who took it.”

I sat with my coffee-cup halfway to my lips and stared at Barrymore.

“You know that there is another man then?”

“Yes, sir; there is another man upon the moor.”

“Have you seen him?”

“No, sir.”

“How do you know of him then?”

“Selden told me of him, sir, a week ago or more. He’s in hiding, too, but he’s not a convict as far as I can make out. I don’t like it, Dr. Watson-I tell you straight, sir, that I don’t like it.” He spoke with a sudden passion of earnestness.

“Now, listen to me, Barrymore! I have no interest in this matter but that of your master. I have come here with no object except to help him. Tell me, frankly, what it is that you don’t like.”

Barrymore hesitated for a moment, as if he regretted his outburst or found it difficult to express his own feelings in words.

“It’s all these goings-on, sir,” he cried at last, waving his hand towards the rain-lashed window which faced the moor. “There’s foul play somewhere, and there’s black villainy brewing, to that I’ll swear! Very glad I should be, sir, to see Sir Henry on his way back to London again!”

“But what is it that alarms you?”

“Look at Sir Charles’s death! That was bad enough, for all that the coroner said. Look at the noises on the moor at night. There’s not a man would cross it after sundown if he was paid for it. Look at this stranger hiding out yonder, and watching and waiting! What’s he waiting for? What does it mean? It means no good to anyone of the name of Baskerville, and very glad I shall be to be quit of it all on the day that Sir Henry’s new servants are ready to take over the Hall.”

“But about this stranger,” said I. “Can you tell me anything about him? What did Selden say? Did he find out where he hid, or what he was doing?”

“He saw him once or twice, but he is a deep one and gives nothing away. At first he thought that he was the police, but soon he found that he had some lay of his own. A kind of gentleman he was, as far as he could see, but what he was doing he could not make out.”

“And where did he say that he lived?”

“Among the old houses on the hillside-the stone huts where the old folk used to live.”

“But how about his food?”

“Selden found out that he has got a lad who works for him and brings all he needs. I dare say he goes to Coombe Tracey for what he wants.”

“Very good, Barrymore. We may talk further of this some other time.” When the butler had gone I walked over to the black window, and I looked through a blurred pane at the driving clouds and at the tossing outline of the wind-swept trees. It is a wild night indoors, and what must it be in a stone hut upon the moor. What passion of hatred can it be which leads a man to lurk in such a place at such a time! And what deep and earnest purpose can he have which calls for such a trial! There, in that hut upon the moor, seems to lie the very centre of that problem which has vexed me so sorely. I swear that another day shall not have passed before I have done all that man can do to reach the heart of the mystery.