PHỤ LỤC

Câu chuyện về sự giáng phàm của Ganga (sông Hằng), như được kể lại trong bản trường ca bi tráng “Ramayana”

Thuở xa xưa, vương quốc Ayodhya được cai trị bởi một đấng minh quân tên là Sangara. Ngài có hai người vợ nhưng vẫn chưa có con kế tự. Mong mỏi có người kế vị ngai vàng, cả ba người đã cùng nhau hành hương lên dãy Himalayas để tu tập khổ hạnh. Sau một trăm năm rèn luyện, họ đã làm hài lòng một vị tu sĩ Bà La Môn mang pháp lực vô biên. Vị chân tu ấy đã ban cho vua Sangara một đặc ân nhiệm màu: một trong hai vị vương phi sẽ hạ sinh một vương tử để nối dõi tông đường, trong khi người còn lại sẽ trở thành mẹ của sáu mươi nghìn người con trai dũng mãnh, hừng hực ngọn lửa nhiệt huyết. Đến ngày khai hoa, vương phi cả hạ sinh một vương tử đúng như lời tiên tri, đặt tên là Asamanja. Trong khi đó, vị vương phi thứ hai lại sinh ra một quả bầu. Khi quả bầu ấy nứt ra, sáu mươi nghìn hài nhi bé nhỏ cất tiếng khóc chào đời. Trong những năm tháng ấu thơ mỏng manh, bầy trẻ được nâng niu, nuôi dưỡng bên trong những chiếc hũ ngập tràn bơ trong (clarified butter)¹. Khi sáu mươi nghìn người con đã vươn vai trở thành những trang nam tử hán thực thụ, phụ vương của chúng quyết định cử hành một đại lễ hiến tế ngựa². Theo đúng nghi thức thiêng liêng, một con tuấn mã được thả rông, tự do rong ruổi đến bất cứ nơi đâu. Theo sát từng bước chân của con vật tế là đội quân tinh nhuệ gồm những chiến binh oai hùng bậc nhất của vua Sangara.

Thế rồi, một ngày nọ, Vasava hóa thân thành một ác thần Rakshasa³, lén lút đánh cắp con ngựa tế. Tuân mệnh phụ vương, sáu mươi ngàn hoàng tử của Đức vua Ayodhya lập tức lên đường tìm lại con vật thất lạc. Họ lùng sục khắp dương thế song vẫn không thấy tung tích. Sau đó, họ tiếp tục cuộc truy tìm tận sâu trong lòng đất, đào xới sâu tới sáu mươi ngàn yojana⁴. Cuộc tìm kiếm dưới lòng đất ấy đã gây ra sự hỗn loạn lớn cho những sinh linh cư ngụ dưới lòng đất. Dẫu vậy, họ vẫn tiếp tục bám đuổi mục tiêu.

Tiến về phương Nam, họ bất thần chạm trán một con voi khổng lồ, vóc dáng sừng sững tựa một ngọn non cao. Vị voi thần vĩ đại mang danh Verupaksha ấy đang đội cả Trái Đất trên vầng trán uy nghi; và mỗi khi ngài mỏi mệt khẽ lay động mái đầu, nhân gian lại rung chuyển trong những cơn địa chấn kinh hoàng. Cẩn trọng vòng qua sinh linh huyền bí ấy, những người con trai của vua Sangara lại tiếp tục khoét sâu vào lòng đất.

Cuối cùng, họ cũng tìm thấy con ngựa bị đánh cắp. Thế nhưng, ngay sát bên sinh vật ấy, họ nhìn thấy “đấng Vasudeva vĩnh cửu trong hình hài của Kapila⁵”. Trong cơn cuồng nộ, họ hung hãn lao vào ngài mà chẳng hay biết sức mạnh thật sự của ngài; bởi lẽ, chỉ bằng một tiếng gầm, đấng tối cao đã tức khắc thiêu rụi tất cả bọn họ thành tro bụi.

Thấy các hoàng tử chưa trở về, vua Sangara lo lắng cho sự an nguy của bầy con. Ngài bèn sai phái cháu nội mình-tức con trai của Asamanja-lên đường dò la tin tức. Vị vương tôn anh dũng nọ lần theo từng dấu tích từ chuyến hành trình của các vị thúc phụ. Rốt cuộc, chàng cũng đặt chân tới nơi giam giữ con thần mã. Tại chốn ấy, chàng tìm thấy tro cốt của sáu vạn người chú. Ôm lòng hiếu đạo, khao khát dâng dòng nước thanh tẩy lên di hài những người ruột thịt đã khuất, con trai của Asamanja kiếm tìm một nguồn nước quanh đó nhưng không tìm thấy. Thế nhưng, giữa chốn âm ti u mịch này, chàng may mắn hội ngộ Suparna⁶, người cậu của mình với thân thủ “nhanh như một cơn gió”. Thấy đứa cháu ngậm ngùi, người cậu bèn căn dặn rằng linh hồn của sáu vạn vương tử đoản mệnh kia chỉ có thể siêu sinh về thiên giới nếu như nguồn nước thiêng Ganga được thỉnh từ cõi trời rưới xuống để gột rửa phần tro tàn.

Biết rằng bản thân chẳng thể làm gì hơn cho những người đã khuất vào lúc này, vị vương tôn trẻ đành dắt con thần mã trở về kinh đô Ayodhya, phò trợ đức vua Sangara hoàn thành trọn vẹn buổi lễ hiến tế uy nghiêm.

Chính vua Sangara vĩ đại cũng băng hà sau ba mươi nghìn năm trị vì thiên hạ. Nối ngôi ngài là Ançumat, vị vua đã dốc lòng khổ tu nghiêm ngặt “trên đỉnh núi Himavat thơ mộng” ròng rã suốt ba mươi hai nghìn năm, để rồi truyền lại vương quốc cho hoàng tử Dilipa. Tân vương Dilipa luôn khắc khoải một nỗi niềm: làm sao để dẫn dắt dòng Ganga linh thiêng từ cõi trời cao hạ phàm, ngõ hầu cứu rỗi vong linh các bậc tổ tiên đã khuất. Ấy vậy mà, dẫu đã thành kính cử hành vô số lễ hiến tế trong suốt ba mươi nghìn năm trị vì, ngài vẫn chẳng thể chạm tới dù chỉ một phần tâm nguyện lớn lao ấy.

Tiếp nối tâm nguyện của phụ vương, con trai của Dilipa là Bhagiratha cũng dốc sức vì mục tiêu cứu độ, tự mình bước vào con đường khổ hạnh nhằm mong giành được ân huệ. “Chế ngự mọi giác quan trần tục, mỗi tháng chỉ dùng bữa một lần, tĩnh tọa giữa vòng vây rực cháy của năm ngọn lửa linh thiêng cùng đôi cánh tay vươn thẳng lên trời cao, ngài đã đắm chìm trong nếp tu khổ hạnh ở Gokara suốt một khoảng thời gian dài đằng đẵng.” Đấng Sáng Tạo Brahma, vô cùng hoan hỷ trước lòng kiên định tu tập của bậc đế vương, bèn giáng lâm ban cho ngài một ân phước. Ngài đồng thời khuyên nhà vua hãy thỉnh cầu sự phù trợ của Đức Siva để viên thành tâm nguyện, bởi lẽ trần thế này sẽ không thể chịu đựng nổi sức tàn phá trực tiếp khi dòng Ganga giáng thẳng xuống từ cõi trời.

Để thỉnh cầu ân điển từ đấng Siva, đức vua Bhagiratha đã thành kính tu tập, dốc trọn một năm ròng rã dâng lên ngài lòng sùng bái thiêng liêng. Khi kỳ hạn viên mãn, đấng Siva hết sức hài lòng, bèn ban lời phán truyền cho bậc quân vương: “Hỡi kẻ xuất chúng bậc nhất chốn nhân gian, ta rất đỗi hài lòng về nhà ngươi. Ta sẽ ban cho nhà ngươi một ân huệ-chính ta sẽ dùng đỉnh đầu của mình để nghênh đón ái nữ của thần Núi.”

Ngay tức khắc, từ trên cao, nữ thần Ganga trút dòng nước xuống đỉnh đầu đấng tối cao. Nàng ngạo nghễ đinh ninh rằng bản thân sẽ trực tiếp giáng hạ xuống mặt đất mà chẳng vấp phải cản trở. Thế nhưng, đấng Siva phật ý trước sự kiêu hãnh của nàng. Ngài bèn dùng quyền năng khiến nữ thần phải lạc lối nhiều năm giữa những lọn tóc tết trên đỉnh đầu ngài.

Chỉ đến khi Bhagiratha tiếp tục dấn thân vào chặng đường khổ hạnh để khẩn cầu, đấng Siva mới đổi ý và quyết định “chuyển hướng dòng Ganga đổ về hồ Vindu”. Từ đây, nàng hóa thân thành muôn vàn nhánh sông, tuôn chảy khắp thế gian trong niềm hân hoan vô tận. Cùng lúc ấy, từ trên trời cao, chư thiên thành kính chiêm ngưỡng khoảnh khắc giáng phàm của dòng sông.

Dòng Ganga, xuôi mình cuộn chảy theo bước chân của vị quân vương khổ hạnh Bhagiratha, đã vô tình làm ngập lụt “vùng thánh địa tế tự của Jahna, bậc đại thánh nhân mang trên mình những công đức diệu kỳ, ngay khi ngài đang cử hành một nghi lễ thiêng liêng.” Bừng bừng nộ khí, vị thánh nhân bèn há miệng uống cạn toàn bộ dòng nước của nữ thần. Đứng trước cảnh tượng đó, chư thiên cùng các Gandharva vội vã phủ phục, thành tâm tôn vinh uy danh của ngài Jahna. Được xoa dịu bởi những lời xưng tụng cung kính, ngài đã khai ân, cho phép dòng sông thần tuôn trào trở lại qua lỗ tai mình. Tiếp tục cuộc hành trình bám theo cỗ chiến xa của Bhagiratha, dòng Ganga cuối cùng cũng hòa vào đại dương bao la, rồi từ đó dấn sâu xuống cõi âm ty tăm tối-nơi tro cốt của sáu vạn vương tử của vua Sangara vẫn đang chôn vùi. Làn nước thiêng liêng tuôn tràn qua hài cốt của họ, thanh tẩy tội lỗi, để rồi đưa linh hồn họ thăng về cõi trời.

Đó chính là khởi nguyên của dòng sông linh thiêng bậc nhất đối với người Hindu, nơi mà hằng năm, muôn triệu người vẫn thành kính đổ về, tắm mình trong làn nước từ cõi trời, để gột rửa mọi tội lỗi của kiếp nhân sinh.

APPENDIX

The Story of the Descent of Ganga (the Ganges), as related in the “Ramayana”

In ancient times lived Sangara, a virtuous king of Ayodhya. He had two wives but no children. As he and his consorts longed for offspring, the three of them went to the Himalayas and practised austerities there. When they had been thus engaged for a hundred years, a Brahman ascetic of great power granted this boon to Sangara; that one of his wives should give birth to a son who should perpetuate his race and the other should be the mother of sixty thousand manly and high-spirited sons. In due time the elder wife bore the promised son, who was named Asamanja, and the younger wife a gourd. From this gourd, when it burst open, came forth sixty thousand tiny sons, who were fostered, during their helpless infancy, by keeping them in jars filled with clarified butter. When his numerous sons had grown to man’s estate the king, their father, determined to offer a horse-sacrifice. In accordance with this resolution a horse was, in the usual way, set free to wander where it listed, attended, for its protection, by mighty warriors of Sangara’s army.

Now it came to pass that one day Vasava, assuming the form of a Rakshasa, stole the horse away. The sixty thousand sons of the King of Ayodhya thereupon commenced, at their father’s command, a diligent search for the missing animal. They scoured the world in vain for the stolen horse and then set about making a rigorous search in the bowels of the earth, digging downwards some sixty thousand yojanas. In these subterranean explorations they committed great havoc amongst the dwellers in the under-world; but they persevered in their quest and presently, in the Southern Quarter, came upon a huge elephant resembling a hill. This colossal elephant, named Verupaksha, supported the entire earth upon his head and caused earthquakes whenever he happened to move his head from fatigue. Going round this mighty beast, the sons of Sangara continued their search in the interior of the earth. They at last found the stolen horse and observed, quite close to it, “the eternal Vasudeva in the guise of Kapila,” upon whom they rushed with blind but impotent fury; for he, uttering a tremendous roar, instantly reduced them all to ashes.

As the princes did not return home Sangara became alarmed for their safety and sent his grandson-Asamanja’s son-to look for tidings of them. This heroic prince, following the traces they had left of their eventful journey, at length reached the spot where the missing horse was detained and there discovered also the ashes of his sixty thousand uncles. Being piously desirous of making the usual oblations of water to the ashes of his deceased relatives, Asamanja’s son looked about for water but could find none. However, he met, in these nether regions, Suparna, a maternal uncle of his, “resembling the wind,” and from him he learned that the sixty thousand dead princes would be translated to heaven if only the waters of Ganga could be brought down from the celestial regions to lave their dust.

Seeing there was nothing that he could do for the manes of his dead relatives, the young prince took the horse, and returning with it to Ayodhya helped to complete Sangara’s sacrifice.

Sangara himself died after a reign of thirty thousand years. Ançumat, who succeeded him, practised rigid austerities, “on the romantic summit of Himavat,” for thirty-two thousand years, and left the kingdom to Dilipa, whose constant thought was how he should bring Ganga down from heaven for the benefit of his dead ancestors; but though he performed numerous sacrifices during his long reign of thirty thousand years, he made no progress in this matter. Dilipa’s son, Bhagiratha, earnestly devoted himself to the same object, and practised severe austerities with the view of obtaining the wished-for boon. “Restraining his senses and eating once a month and surrounding himself with five fires and with arms uplifted, he for a long lapse of time performed austerities at Gokara.” Brahma, pleased with the king’s asceticism, appeared before him and granted his wish, advising him, at the same time, to invoke the aid of Siva to accomplish it, as the earth would not be able to sustain the direct shock of the descent of Ganga from the celestial regions.

To obtain the assistance of Siva, Bhagiratha spent a whole year in adoring that god, who at the end of that period was graciously pleased to say to the king: “O foremost of men, I am well-pleased with thee. I will do what will be for thy welfare-I will hold the Mountain’s daughter on my head.” Upon this Ganga precipitated herself from the heavens upon Siva’s head, arrogantly thinking to reach the earth without delay, but Siva, vexed by her proud thought, caused her to wander for many a year amongst the tangles of his long hair. It was only when Bhagiratha had recourse to fresh austerities that Siva “cast Ganga off in the direction of the Vindu lake,” and she flowed in many channels over the joyful earth, to the delight and admiration of the celestials who witnessed her wonderful descent from the sky.

Ganga, following the royal ascetic Bhagiratha, flooded with her waters the “sacrificial ground of the high-souled Jahna of wonderful deeds, as he was performing a sacrifice.” The saint drank up her waters in a rage. When this occurred the deities and Gandharvas began to worship the angry Jahna, who, being propitiated by their attentions, allowed the river to flow off through his ears. Proceeding again in the wake of Bhagiratha’s chariot, Ganga, having reached the ocean, entered the under-world where the ashes of the sixty thousand sons of Sangara still lay. Her sanctifying waters flowed over their earthly remains and their spirits ascended to heaven.

Such is the history of the most sacred river of the Hindus, into whose heaven-descended waters millions upon millions of men and women crowd annually to have their sins washed away.