GHI CHÚ

Đã hiệu đính

I. Niên đại của "Ramayana."-Có một văn bản mang niên đại cổ xưa hơn cả bản "Ramayana" được cho là của thi hào Valmiki¹. Đó là "Ramasaga", một câu chuyện Phật giáo hiện diện dưới tên gọi "Dasahrathajataka²". Về cơ bản, tác phẩm này khắc họa lại cuộc đời của Rama và Sita, song lại thiếu vắng sự kiện cốt lõi: vụ bắt cóc Sita và cuộc chinh phạt Lanka. Tiến sĩ Albrecht Weber tin rằng chính thi hào của "Ramayana" đã mượn những tình tiết cụ thể này từ các truyền thuyết Homer³.⁴ Nếu giả thuyết này là xác đáng, thì bút pháp xử lý tình tiết của Valmiki tuyệt nhiên không phải là sự sao chép rập khuôn từ Homer. Trong bộ sử thi "Mahabharata", câu chuyện về Rama và Sita được thuật lại cho Yudhisthira⁵ nghe như một tấm gương mộc mạc từ thời xa xưa, nhằm mục đích an ủi lòng người. Câu chuyện ấy tương đồng với tác phẩm của Valmiki đến mức nó tựa như một bản tóm lược của chính pho sử thi đồ sộ này. Bàn về niên đại của "Ramayana", ngài Monier Williams đã nhận định: "Sẽ không sai lầm khi khẳng định rằng một phần lớn, nếu không muốn nói là toàn bộ sử thi 'Ramayana' mà chúng ta đang có trong tay ngày nay, hẳn đã lưu hành tại Ấn Độ muộn nhất là từ thế kỷ thứ năm trước Công nguyên."⁶

II. Các bản dịch "Ramayana" tiếng Anh.-Những độc giả mong muốn tìm hiểu thêm các chi tiết của "Ramayana" nằm ngoài phạm vi của bản tóm lược này, có thể tìm đọc những tác phẩm sau: (1) Bản dịch thơ kiệt xuất gồm năm tập của ông Ralph Griffith; (2) bản dịch văn xuôi đang trong quá trình xuất bản của Babu Manmatha Nath Dutt, M.A.; (3) tập III trong bộ "History of India" của ông Taiboys Wheeler; và (4) Bản "Ramayana" của Tulsi Das, qua bản dịch của ông F. T. Growse.

III. Quan điểm coi "Ramayana" như một thần thoại tự nhiên⁷.-Có học giả nhìn thấy những dấu ấn lịch sử qua từng trang sách "Ramayana", khám phá ra trong những chi tiết cuốn hút một câu chuyện mang tính thơ về cuộc chinh phục miền Nam Ấn Độ của người Aryan. Song, một học giả khác mang khuynh hướng diễn giải thần thoại lại quả quyết rằng, pho sử thi này thuần túy là một câu chuyện thần thoại tự nhiên. "Toàn bộ tác phẩm," ông viết, "hiển nhiên là một lời giải thích về sự tuần hoàn của vầng trăng, từ lúc trăng tròn khuyết dần cho đến khi hoàn toàn biến mất trong mười bốn ngày cuối cùng của tháng âm lịch, tương ứng với mười bốn năm lưu đày gian truân của Rama và Sita. Sự biến mất của nàng ở hồi kết được tượng trưng bằng việc vua quỷ Ravana bắt cóc, và công cuộc giải cứu nàng mang ý nghĩa đánh dấu sự trở lại của kỳ trăng mới. Trong tiến trình của câu chuyện, sự chiến thắng của màn đêm tăm tối, được soi rọi bởi mặt trăng và những vì tinh tú, càng được thể hiện rõ qua sự kiện đánh bại Vali. Y chính là vị thần giông bão của loài khỉ, kẻ đã che khuất những vì sao."⁸

(ND) Nhà ẩn sĩ, nhà thơ cổ đại được tôn xưng là "nhà thơ đầu tiên" (Adi Kavi) của văn học Phạn ngữ, người đã sáng tác nên phiên bản kinh điển của bộ sử thi Ramayana. ↩
(ND) Một câu chuyện thuộc Jataka (Bản sinh kinh - các truyện kể về tiền thân của Đức Phật), trong đó Đức Phật ở tiền kiếp là hoàng tử Rama. Điểm khác biệt cốt lõi là phiên bản này không có cuộc chiến với quỷ vương Ravana. ↩
(ND) Homer là nhà thơ mù huyền thoại của Hy Lạp cổ đại, tác giả hai bộ sử thi vĩ đại Iliad và Odyssey. Giả thuyết này cho rằng sử thi Ấn Độ có thể đã tiếp thu các mô-típ chiến tranh anh hùng ca từ Hy Lạp. ↩
Xem “On the Ramayana,” của Tiến sĩ Albrecht Weber (Trübner and Co., 1863). ↩
(ND) Người anh cả của năm anh em nhà Pandava, những nhân vật chính trong bộ sử thi Mahabharata. Ông là biểu tượng của công lý và đạo đức, cũng từng phải trải qua nhiều năm lưu đày đầy gian truân. ↩
“Indian Epic Poetry,” trang 3 (Williams and Norgate, London, 1863). ↩
(ND) Một trường phái nghiên cứu cho rằng các nhân vật và tình tiết trong thần thoại, sử thi thực chất là những hình tượng hóa (phúng dụ) để giải thích các hiện tượng thiên nhiên như chu kỳ mặt trăng, thời tiết, hay các vì sao. ↩
“Early History of Northern India,” của J. F. Hewitt, “Journal of the Royal Asiatic Society,” 1890, trang 744. ↩

NOTES

I. Antiquity of the “Ramayana.”-Older than the “Ramayana” ascribed to Valmiki is the “Ramasaga” itself, which exists as a Buddhist story, known as the “Dasahrathajataka.” This is substantially the history of Rama and Sita, with the important omission of the rape of Sita and the expedition against Lanka, which incidents the poet of the “Ramayana” is believed by Dr. Albrecht Weber to have borrowed from the Homeric legends.¹ If this conjecture be correct, the treatment of the incidents in question by Valmiki is no slavish imitation of that of Homer. In the “Mahabharata” the story of Rama and Sita is narrated to Yudhisthira as an example, taken from the olden time, by way of consolation on a certain occasion, and agrees so closely with the work of Valmiki that it certainly looks very much like an epitome of that work. In regard to the age of this epic, Sir Monier Williams says: “We cannot be far wrong in asserting that a great portion of the ‘Ramayana,’ if not the entire ‘Ramayana,’ before us, must have been current in India as early as the fifth century B.C.”²

II. English versions of the “Ramayana.”-The English reader desirous of learning more of the details of the “Ramayana” than is contained in this epitome, may consult the following works: (1) The excellent metrical version of Mr. Ralph Griffith, in five volumes; (2) the prose translation now in course of publication by Babu Manmatha Nath Dutt, M.A.; (3) Mr. Taiboys Wheeler’s “History of India,” vol. iii.; and (4) The “Ramayana” of Tulsi Das, translated by Mr. F. T. Growse.

III. The “Ramayana” only a nature myth.-While one scholar finds history in the pages of the “Ramayana,” and discovers in its interesting details a poetical version of the conquest of Southern India by the Aryans, another, with a turn for mythological interpretation, assures us that it is only a nature myth. “The whole story,” he writes, “is clearly an account of how the full moon wanes and finally disappears from sight during the last fourteen days of the lunar month, which are the fourteen years of Rama and Sita’s exile. Her final disappearance is represented by her rape by Ravana, and her rescue means the return of the new moon. In the course of the story the triumph of the dark night, lightened by the moon and stars, is further represented by the conquest of Vali, the god of tempests of the monkey race, who had obscured the stars.”³

Vide “On the Ramayana,” by Dr. Albrecht Weber (Trübner and Co., 1863). ↩
“Indian Epic Poetry,” p. 3 (Williams and Norgate, London, 1863). ↩
“Early History of Northern India,” by J. F. Hewitt, “Journal of the Royal Asiatic Society,” 1890, p. 744. ↩