CHƯƠNG MƯỜI TÁM: NHỮNG MÙI HƯƠNG

"Bây giờ chúng ta phải tìm cho ra chú của cháu," bác sĩ nói-"đó là việc tiếp theo, bởi vì giờ chúng ta đã biết chắc chắn chú ấy không bị ném xuống biển."

Lúc này, cô vịt Dab-Dab tiến lại gần ông và khẽ thì thầm:

"Bác sĩ hãy nhờ bầy đại bàng tìm người đàn ông đó đi. Trên đời này làm gì có sinh vật nào tinh mắt hơn đại bàng. Khi bay cao tít tắp hàng dặm trên không trung, chúng vẫn có thể đếm được đàn kiến đang bò lúc nhúc dưới mặt đất đấy. Bác sĩ hỏi bầy đại bàng xem sao."

Thế là bác sĩ cử một chú chim nhạn đi tìm đại bàng.

Khoảng một giờ sau, chú chim nhỏ bay về cùng sáu loài đại bàng khác nhau: một con Đại bàng Đen, một con Đại bàng Hói¹, một con Đại bàng Cá, một con Đại bàng Vàng, một con Kền kền Đại bàng, và một con Đại bàng Biển Đuôi Trắng. Con nào con nấy to lớn gấp đôi cậu bé. Chúng đậu trên lan can tàu, xếp thành một hàng ngang trông hệt như những anh lính vai gù, uy nghiêm, bất động và cứng đờ. Trong khi đó, đôi mắt đen láy, to tướng và sáng quắc của chúng cứ phóng những tia nhìn sắc lẹm, dò xét khắp mọi nơi.

Lợn con Gub-Gub phát hoảng khi nhìn thấy chúng nên vội vàng trốn biệt sau một cái thùng gỗ. Cậu chàng bảo rằng cậu có cảm giác như những ánh mắt đáng sợ kia đang nhìn thấu tận ruột gan, chỉ để xem ban trưa cậu đã lén cạp trộm món gì.

Sau đó, bác sĩ nói với bầy đại bàng:

"Có một người đàn ông đang bị mất tích-đó là một ngư dân tóc đỏ có hình xăm mỏ neo trên cánh tay. Các bạn có thể vui lòng giúp tôi tìm người đàn ông đó được không? Cậu bé này chính là cháu trai của ông ấy."

Đại bàng vốn không ưa nói nhiều. Tất cả những gì chúng cất lên bằng chất giọng khàn khàn chỉ là:

"Bác sĩ cứ yên tâm, chúng tôi sẽ nỗ lực hết sức mình-vì John Dolittle."

Nói rồi, chúng dang cánh bay đi. Đến lúc này Gub-Gub mới chui ra từ sau cái thùng gỗ để đưa mắt nhìn theo. Chúng vút lên, vút lên và bay cao mãi-cao hơn, cao hơn và cao hơn nữa. Khi trong mắt bác sĩ chúng chỉ còn là những chấm nhỏ xíu, bầy đại bàng mới tách nhau ra và tỏa đi muôn hướng-Bắc, Đông, Nam và Tây. Trông chúng cứ như những hạt cát đen tí hon đang trôi ngang qua nền trời xanh thẳm bao la.

"Trời đất ơi!" Gub-Gub khe khẽ thốt lên. "Bay cao khiếp thật! Tớ thắc mắc không hiểu sao lông của chúng không bị thiêu rụi nhỉ-khi bay sát rạt ông mặt trời như thế!"

Bầy đại bàng đã đi vắng rất lâu. Mãi đến khi trời nhá nhem tối, chúng mới bay về.

Chúng nói với bác sĩ:

"Chúng tôi đã lùng sục khắp các vùng biển, mọi quốc gia, mọi hòn đảo, mọi thành phố và tất cả các ngôi làng ở nửa vòng trái đất này. Nhưng chúng tôi đã thất bại. Trên trục phố chính của Gibraltar², chúng tôi phát hiện ba sợi lông màu đỏ nằm trên một chiếc xe cút kít trước cửa tiệm bánh mì. Thế nhưng đó chẳng phải là tóc người-mà là lông rụng ra từ một chiếc áo khoác lông thú. Dù là trên cạn hay dưới nước, chúng tôi không hề thấy bất kỳ tung tích nào của chú cậu bé này. Và nếu chúng tôi không tìm thấy ông ấy, thì coi như ông ấy bặt vô âm tín rồi.... Vì John Dolittle-chúng tôi đã làm hết sức mình."

Nói đoạn, sáu con chim khổng lồ vỗ cánh bay về những cái tổ của chúng trên những ngọn núi và vách đá.

"Thế đấy," Dab-Dab cất lời sau khi lũ đại bàng bay vút đi, "bây giờ chúng ta sẽ tính sao đây? Cỡ nào cũng phải tìm cho ra chú của cậu bé-không còn cách nào khác đâu. Thằng nhóc này vẫn còn quá bé để có thể tự xoay xở một mình ngoài kia. Bọn trẻ con loài người đâu có giống như vịt con chúng cháu-chúng cần được người lớn chăm nom cho đến lúc trưởng thành.... Cháu cứ ước giá như có Chee-Chee ở đây. Cậu ấy hẳn sẽ nhanh chóng tìm ra người đàn ông đó ngay. Chee-Chee tốt bụng quá đỗi! Không biết dạo này cậu ấy sống ra sao rồi!"

"Phải chi Polynesia đi cùng chúng ta nhỉ," con chuột bạch lên tiếng. "Thế nào cô ấy cũng nghĩ ra cách nào đó. Mọi người có nhớ cô ấy đã từng giúp cả bọn thoát khỏi nhà tù ra sao không-cái bận thứ hai ấy? Ôi, cô ấy mới thật sự là một người thông thái!"

"Cháu thì chẳng nể nang gì mấy gã đại bàng kia đâu," Jip nói. "Chúng chỉ được cái thói kiêu ngạo. Ừ thì cứ cho là chúng có đôi mắt tinh tường, nhìn được xa và mấy thứ đại loại thế đi; nhưng đến lúc bác sĩ nhờ tìm người, chúng lại không làm được-vậy mà còn mặt mũi nào quay về đây huênh hoang rằng không ai trên đời này có thể làm được việc đó. Toàn một lũ kiêu ngạo-giống hệt con chó collie³ kiêu kỳ ở Puddleby ấy. Và cháu cũng chẳng thèm để tâm đến đám cá heo già nua chuyên ngồi lê đôi mách kia đâu. Rốt cuộc, tất cả những gì bọn chúng bép xép báo lại chỉ là chú ấy không chìm dưới đáy biển. Chúng ta không muốn biết ông ấy không ở đâu-chúng ta muốn biết ông ấy đang ở đâu."

"Thôi, cậu im đi," Gub-Gub nói. "Nói thì dễ; nhưng tìm một người giữa thế giới bao la này đâu có dễ dàng gì. Biết đâu chú của cậu bé đó lo phiền quá nên tóc tai đã bạc trắng cả rồi; thế nên bọn đại bàng tinh mắt mới không nhận ra ông ấy. Cậu thì biết gì cơ chứ. Chẳng qua chỉ giỏi nói suông. Cậu làm sao mà đọ sức tìm người với bầy đại bàng được-còn khuya cậu mới giỏi giang bằng họ nhé."

"‘Đồ thịt xông khói nóng hổi ngu ngốc!’"

"Ai bảo tớ không làm được hả?" con chó xù nói. "Cậu chỉ biết đến thế thôi, cái đồ thịt xông khói ngu ngốc kia! Tớ còn chưa thèm trổ tài đâu nhé, nghe rõ chưa? Cậu cứ chống mắt lên đó mà xem!"

Sau đó Jip đến bên bác sĩ và nói,

"Bác sĩ làm ơn hỏi thử cậu nhóc xem cậu ấy có cất món đồ nào của chú mình trong túi không ạ?"

Thế là bác sĩ hỏi cậu bé. Cậu cho họ xem một chiếc nhẫn vàng đeo trên cổ bằng một sợi dây vì nó quá to so với ngón tay của cậu. Cậu nói chú cậu đã đưa nó cho cậu khi họ thấy cướp biển kéo tới.

Jip ngửi chiếc nhẫn và nói,

"Món này vô tích sự rồi. Bác sĩ hỏi cậu ấy xem còn giữ lại thứ gì khác của chú mình không đi ạ."

Rồi cậu bé lấy từ trong túi ra một chiếc khăn tay thật to màu đỏ và nói, "Cái này cũng là của chú cháu."

Ngay khi cậu bé vừa lôi chiếc khăn ra, Jip đã hét lên, "Thuốc lá hít, thề luôn! Black Rappee⁴. Bác sĩ không ngửi thấy gì sao? Chú của cậu bé chắc chắn là dân hít thuốc lá-Bác sĩ hỏi thử cậu ấy đi."

Bác sĩ lại hỏi cậu bé; và cậu đáp, "Vâng. Chú cháu hít rất nhiều thuốc lá."

"Tuyệt cú mèo!" Jip nói. "Cứ coi như chúng ta đã tìm thấy chú ấy rồi. Vụ này dễ ợt như nẫng bát sữa của một con mèo con vậy. Bác sĩ nói với cậu nhóc là cháu sẽ lần ra tăm hơi chú ấy trong chưa đầy một tuần. Nào, giờ thì chúng ta hãy lên trên boong xem chiều gió thổi thế nào đi."

"Nhưng giờ trời tối rồi," bác sĩ nói. "Cháu không thể tìm thấy chú ấy trong bóng tối đâu!"

"Cháu không cần ánh sáng để tìm một người sặc mùi thuốc lá hít Black Rappee," Jip nói khi đang leo lên cầu thang. "Giả dụ người đàn ông đó có cái mùi khó nắm bắt, tựa như mùi dây thừng bện rơm-hay mùi nước nóng, thì mọi chuyện sẽ khác. Đằng này lại là thuốc lá hít!-Quá sức cỏn con!"

"Nước nóng cũng có mùi sao?" bác sĩ hỏi.

"Chắc chắn là có rồi ạ," Jip quả quyết. "Mùi nước nóng khác một trời một vực so với nước lạnh. Nước âm ấm-hay nước đá-mới là những thứ có mùi khó đoán. Ái chà, có bận vào một đêm tối trời, cháu đã lần theo dấu chân một người đàn ông suốt mười dặm chỉ nhờ vào mùi nước nóng ông ta dùng để cạo râu đấy-bởi người đàn ông tội nghiệp đó không có lấy một cục xà phòng.... Nào, giờ hãy thử đánh hơi xem gió đang thổi hướng nào. Gió rất quan trọng trong việc bám mùi ở cự ly xa. Không được là cơn gió giật từng cơn-và dĩ nhiên là nó phải thổi đúng chiều. Một cơn gió nhẹ nhàng, đều đặn, và hơi ẩm ướt một chút là tuyệt vời nhất.... Ha!-Cơn gió này đang lùa tới từ hướng Bắc."

Rồi Jip tiến lên phía mũi tàu, vểnh mũi đánh hơi trong gió và lẩm bẩm một mình,

"Nhựa đường này; hành tây Tây Ban Nha này; dầu hỏa; áo mưa ướt; lá nguyệt quế bị vò nát; cao su cháy; rèm ren đang giặt-À không, cháu nhầm, rèm ren đang phơi khô cơ; rồi thì cáo-hàng trăm con cáo-toàn cáo con; và-"

"Cháu thực sự có thể ngửi thấy chừng ấy thứ lẫn lộn trong cùng một cơn gió sao?" bác sĩ hỏi.

"Tất nhiên rồi ạ!" Jip đáp. "Và đó mới chỉ là vài thứ mùi dễ nhận biết thôi-những mùi nồng nặc ấy mà. Bất kỳ con chó lai nào dù đang bị cảm ngạt mũi cũng có thể ngửi thấy. Bác sĩ đợi chút nhé, cháu sẽ kể cho bác sĩ nghe vài mùi khó nhằn hơn đang nương theo cơn gió này-vài mùi hương thoang thoảng."

Nói rồi, chú chó nhắm chặt mắt, hếch mõm thẳng lên trời, há hờ miệng và hít lấy hít để.

Một lúc lâu sau cậu vẫn lặng thinh, đứng bất động như một bức tượng và dường như chẳng hề thở nữa. Khi cuối cùng cậu cất tiếng, âm thanh nghe tựa như tiếng hát buồn bã trong một giấc mơ.

"Gạch," cậu thì thào, giọng thật khẽ-"những viên gạch vàng cũ kỹ, vỡ vụn nơi bức tường vườn; hơi thở của những cô bò tơ đang đứng dưới dòng suối trên núi; mái lợp bằng chì của một chuồng bồ câu-hay biết đâu là một kho thóc-nằm phơi mình dưới ánh nắng ban trưa; những đôi găng tay da dê màu đen nằm im lìm trong ngăn kéo bàn làm việc bằng gỗ óc chó; một con đường bụi bặm cạnh máng nước cho ngựa uống dưới tán cây sung dâu; những cây nấm bé xíu đang mọc lên qua đám lá mục; và-và-và-"

"Có củ cải vàng không?" Gub-Gub hỏi.

"Không," Jip đáp. "Cậu lúc nào cũng chỉ nghĩ đến chuyện ăn uống. Chẳng có mẩu củ cải vàng nào hết. Thuốc lá hít cũng không-chỉ rặt tẩu thuốc, thuốc lá điếu, và một vài điếu xì gà. Nhưng tuyệt nhiên không có thuốc lá hít. Chúng ta phải đợi cho đến khi gió xoay chiều sang hướng Nam thôi."

"Xì, đúng là một cơn gió chán ngắt," Gub-Gub nói. "Tớ nghĩ cậu chỉ giỏi bịp bợm thôi, Jip ạ. Làm gì có chuyện tìm được người giữa đại dương bao la chỉ bằng mùi hương cơ chứ! Tớ đã bảo rồi, cậu chẳng làm được trò trống gì đâu."

"Nghe đây," Jip giận dữ nói. "Tớ sẽ cắn cậu ngay bây giờ đấy! Đừng tưởng rằng chỉ vì bác sĩ cấm bọn tớ cho cậu một bài học đích đáng, mà cậu muốn xấc xược thế nào cũng được nhé!"

"Thôi, đừng cãi nhau nữa!" bác sĩ nói-"Dừng lại đi! Cuộc đời ngắn ngủi lắm. Nói cho tôi nghe xem nào, Jip, cháu đoán những mùi đó bay tới từ đâu?"

"Từ Devon và Wales⁵-hầu hết là từ đó ạ," Jip đáp-"Gió đang thổi từ hướng ấy tới mà."

"Chà, chà!" bác sĩ thốt lên. "Cháu biết đấy, chuyện này thực sự quá đỗi kinh ngạc-rất kinh ngạc. Tôi phải ghi chú lại điều đó cho cuốn sách mới của mình mới được. Không biết cháu có thể huấn luyện ta đánh hơi cừ khôi như thế không nhỉ.... Nhưng mà thôi-có lẽ tôi cứ như thế này lại tốt hơn. Người ta vẫn thường bảo 'Biết đủ là đủ' mà. Chúng ta xuống dùng bữa tối thôi. Tôi đói meo rồi."

"Tớ cũng thế," Gub-Gub nói.

THE EIGHTEENTH CHAPTER SMELLS

“YOUR uncle must now be found,” said the Doctor-“that is the next thing-now that we know he wasn’t thrown into the sea.”

Then Dab-Dab came up to him again and whispered,

“Ask the eagles to look for the man. No living creature can see better than an eagle. When they are miles high in the air they can count the ants crawling on the ground. Ask the eagles.”

So the Doctor sent one of the swallows off to get some eagles.

And in about an hour the little bird came back with six different kinds of eagles: a Black Eagle, a Bald Eagle, a Fish Eagle, a Golden Eagle, an Eagle-Vulture, and a White-tailed Sea Eagle. Twice as high as the boy they were,[150] each one of them. And they stood on the rail of the ship, like round-shouldered soldiers all in a row, stern and still and stiff; while their great, gleaming, black eyes shot darting glances here and there and everywhere.

Gub-Gub was scared of them and got behind a barrel. He said he felt as though those terrible eyes were looking right inside of him to see what he had stolen for lunch.

And the Doctor said to the eagles,

“A man has been lost-a fisherman with red hair and an anchor marked on his arm. Would you be so kind as to see if you can find him for us? This boy is the man’s nephew.”

Eagles do not talk very much. And all they answered in their husky voices was,

“You may be sure that we will do our best-for John Dolittle.”

Then they flew off-and Gub-Gub came out from behind his barrel to see them go. Up and up and up they went-higher and higher and higher still. Then, when the Doctor could only just see them, they parted company and started going off all different ways-North, East, South[151] and West, looking like tiny grains of black sand creeping across the wide, blue sky.

“My gracious!” said Gub-Gub in a hushed voice. “What a height! I wonder they don’t scorch their feathers-so near the sun!”

They were gone a long time. And when they came back it was almost night.

And the eagles said to the Doctor,

“We have searched all the seas and all the countries and all the islands and all the cities and all the villages in this half of the world. But we have failed. In the main street of Gibraltar we saw three red hairs lying on a wheelbarrow before a baker’s door. But they were not the hairs of a man-they were the hairs out of a fur-coat. Nowhere, on land or water, could we see any sign of this boy’s uncle. And if we could not see him, then he is not to be seen.... For John Dolittle-we have done our best.”

Then the six great birds flapped their big wings and flew back to their homes in the mountains and the rocks.

“Well,” said Dab-Dab, after they had gone, “what are we going to do now? The boy’s[152] uncle must be found-there’s no two ways about that. The lad isn’t old enough to be knocking around the world by himself. Boys aren’t like ducklings-they have to be taken care of till they’re quite old.... I wish Chee-Chee were here. He would soon find the man. Good old Chee-Chee! I wonder how he’s getting on!”

“If we only had Polynesia with us,” said the white mouse. “She would soon think of some way. Do you remember how she got us all out of prison-the second time? My, but she was a clever one!”

“I don’t think so much of those eagle-fellows,” said Jip. “They’re just conceited. They may have very good eyesight and all that; but when you ask them to find a man for you, they can’t do it-and they have the cheek to come back and say that nobody else could do it. They’re just conceited-like that collie in Puddleby. And I don’t think a whole lot of those gossipy old porpoises either. All they could tell us was that the man isn’t in the sea. We don’t want to know where he isn’t-we want to know where he is.”

[153]

“Oh, don’t talk so much,” said Gub-Gub. “It’s easy to talk; but it isn’t so easy to find a man when you have got the whole world to hunt him in. Maybe the fisherman’s hair has turned white, worrying about the boy; and that was why the eagles didn’t find him. You don’t know everything. You’re just talking. You are not doing anything to help. You couldn’t find the boy’s uncle any more than the eagles could-you couldn’t do as well.”

“‘You stupid piece of warm bacon!’”

“Couldn’t I?” said the dog. “That’s all you know, you stupid piece of warm bacon! I[154] haven’t begun to try yet, have I? You wait and see!”

Then Jip went to the Doctor and said,

“Ask the boy if he has anything in his pockets that belonged to his uncle, will you, please?”

So the Doctor asked him. And the boy showed them a gold ring which he wore on a piece of string around his neck because it was too big for his finger. He said his uncle gave it to him when they saw the pirates coming.

Jip smelt the ring and said,

“That’s no good. Ask him if he has anything else that belonged to his uncle.”

Then the boy took from his pocket a great, big red handkerchief and said, “This was my uncle’s too.”

As soon as the boy pulled it out, Jip shouted,

“Snuff, by Jingo!-Black Rappee snuff. Don’t you smell it? His uncle took snuff-Ask him, Doctor.”

The Doctor questioned the boy again; and he said, “Yes. My uncle took a lot of snuff.”

“Fine!” said Jip. “The man’s as good as[155] found. ’Twill be as easy as stealing milk from a kitten. Tell the boy I’ll find his uncle for him in less than a week. Let us go upstairs and see which way the wind is blowing.”

“But it is dark now,” said the Doctor. “You can’t find him in the dark!”

“I don’t need any light to look for a man who smells of Black Rappee snuff,” said Jip as he climbed the stairs. “If the man had a hard smell, like string, now-or hot water, it would be different. But snuff!-Tut, tut!”

“Does hot water have a smell?” asked the Doctor.

“Certainly it has,” said Jip. “Hot water smells quite different from cold water. It is warm water-or ice-that has the really difficult smell. Why, I once followed a man for ten miles on a dark night by the smell of the hot water he had used to shave with-for the poor fellow had no soap.... Now then, let us see which way the wind is blowing. Wind is very important in long-distant smelling. It mustn’t be too fierce a wind-and of course it must blow the right way. A nice, steady, damp[156] breeze is the best of all.... Ha!-This wind is from the North.”

Then Jip went up to the front of the ship and smelt the wind; and he started muttering to himself,

“Tar; Spanish onions; kerosene oil; wet raincoats; crushed laurel-leaves; rubber burning; lace-curtains being washed-No, my mistake, lace-curtains hanging out to dry; and foxes-hundreds of ’em-cubs; and-”

“Can you really smell all those different things in this one wind?” asked the Doctor.

“Why, of course!” said Jip. “And those are only a few of the easy smells-the strong ones. Any mongrel could smell those with a cold in the head. Wait now, and I’ll tell you some of the harder scents that are coming on this wind-a few of the dainty ones.”

Then the dog shut his eyes tight, poked his nose straight up in the air and sniffed hard with his mouth half-open.

For a long time he said nothing. He kept as still as a stone. He hardly seemed to be breathing at all. When at last he began to speak, it[157] sounded almost as though he were singing, sadly, in a dream.

“Bricks,” he whispered, very low-“old yellow bricks, crumbling with age in a garden-wall; the sweet breath of young cows standing in a mountain-stream; the lead roof of a dove-cote-or perhaps a granary-with the mid-day sun on it; black kid gloves lying in a bureau-drawer of walnut-wood; a dusty road with a horses’ drinking-trough beneath the sycamores; little mushrooms bursting through the rotting leaves; and-and-and-”

“Any parsnips?” asked Gub-Gub.

“No,” said Jip. “You always think of things to eat. No parsnips whatever. And no snuff-plenty of pipes and cigarettes, and a few cigars. But no snuff. We must wait till the wind changes to the South.”

“Yes, it’s a poor wind, that,” said Gub-Gub. “I think you’re a fake, Jip. Who ever heard of finding a man in the middle of the ocean just by smell! I told you you couldn’t do it.”

“Look here,” said Jip, getting really angry. “You’re going to get a bite on the nose in a minute![158] You needn’t think that just because the Doctor won’t let us give you what you deserve, that you can be as cheeky as you like!”

“Stop quarreling!” said the Doctor-“Stop it! Life’s too short. Tell me, Jip, where do you think those smells are coming from?”

“From Devon and Wales-most of them,” said Jip-“The wind is coming that way.”

“Well, well!” said the Doctor. “You know that’s really quite remarkable-quite. I must make a note of that for my new book. I wonder if you could train me to smell as well as that.... But no-perhaps I’m better off the way I am. ‘Enough is as good as a feast,’ they say. Let’s go down to supper. I’m quite hungry.”

“So am I,” said Gub-Gub.

[159]