CHƯƠNG XVI
Lẽ ra, tôi chỉ cần đôi dòng ngắn ngủi là đủ để kể cho anh nghe về thuở ban đầu của mối tình này. Nhưng tôi thiết nghĩ anh nên thấu tỏ từng bước ngoặt đã đưa hai trái tim xích lại gần nhau, để rồi tôi thì răm rắp thuận theo mọi ý nguyện của Marguerite, còn em thì chẳng thể nào sống thiếu tôi.
Tất cả bắt đầu vào cái ngày ngay sau đêm em ghé thăm tôi, cái ngày tôi gửi tặng em cuốn tiểu thuyết Manon Lescaut.
Từ khoảnh khắc ấy, nhận ra mình chẳng tài nào uốn nắn được lối sống của người tình, tôi đành tự tay nhào nặn lại cuộc đời mình. Hơn hết thảy, tôi trốn tránh mọi khoảng lặng, sợ hãi để bản thân có thời gian ngẫm ngợi về thực tại đầy cay đắng mà mình vừa gánh vác. Bởi lẽ, dẫu tôi cố tình chối bỏ, thứ thực tại ấy vẫn gieo vào lòng tôi một nỗi u sầu thăm thẳm. Thế rồi, chuỗi ngày vốn dĩ bình lặng êm trôi của tôi bỗng chốc cuốn vào vòng xoáy ồn ã và cuồng loạn. Anh đừng bao giờ ngây thơ tin rằng, dẫu tình yêu của một kỹ nữ có chân thành và vô tư đến mấy, nó lại chẳng đòi hỏi sự đánh đổi bằng tiền bạc. Thói kiêu kỳ thất thường của các nàng ngốn kém hơn mọi thứ trên đời: từ những đóa hoa kiêu sa, những lô ghế thượng hạng chốn kịch viện, những bữa tiệc tàn canh, cho đến những chuyến du ngoạn vùng thôn dã - những bổng lộc mà ta chẳng nỡ chối từ người mình trót đem lòng si mê.
Như tôi từng bộc bạch cùng anh, gia tài của tôi vốn chẳng có là bao. Cha tôi trước kia và cả bây giờ, vẫn đảm nhiệm chức quan thu thuế ở C. Nhờ tiếng thơm về lòng thanh liêm đức độ, ông mới xoay xở đủ khoản tiền cọc để an vị ở chốn quan trường.
Chức vụ ấy mang lại cho ông bốn mươi nghìn franc mỗi năm. Suốt mười năm tại vị, ông đã chắt chiu trả sạch nợ nần và còn dành dụm được chút của hồi môn cho em gái tôi. Trên thế gian này, hiếm ai trọng danh dự như cha tôi. Khi mẹ nhắm mắt xuôi tay, bà để lại khoản thừa kế sinh lợi sáu nghìn franc hằng năm. Đúng vào ngày nhậm chức, cha đã công bằng chia đôi số tiền ấy cho hai anh em tôi. Đến năm tôi tròn hai mươi mốt tuổi, ông chu cấp thêm năm nghìn franc mỗi năm, đinh ninh rằng với tám nghìn franc trong tay, tôi dư sức sống đàng hoàng giữa chốn Paris hoa lệ, miễn là tôi chịu khó gây dựng sự nghiệp trong ngành luật hay y học. Mang theo hoài bão, tôi đặt chân đến Paris, dùi mài kinh sử ngành luật, được kết nạp vào đoàn luật sư, để rồi cuối cùng - như bao gã trai trẻ xốc nổi khác - tôi vứt xó tấm bằng và thả mình trôi theo lối sống buông tuồng, cái bẫy ngọt ngào mà bất cứ ai cũng dễ dàng sa ngã chốn phồn hoa đô hội này.
Thuở ấy, tôi chi tiêu khá chừng mực. Có chăng là tôi nướng sạch thu nhập cả năm chỉ trong vòng tám tháng, rồi đành khăn gói về quê, nương tựa cha suốt bốn tháng hè. Nhờ thế, số tiền mười hai nghìn franc mỗi năm vẫn được bảo toàn nguyên vẹn, lại còn vớt vát được tiếng thơm là một đứa con ngoan. Ngoài chuyện đó ra, tôi chưa từng mang nợ ai lấy một xu.
Đấy là tình cảnh của tôi vào cái thuở vừa chớm quen Marguerite. Chắc anh cũng đoán được, dẫu tôi có muốn hay không, túi tiền của tôi cũng vơi đi chóng mặt. Tính khí Marguerite sáng nắng chiều mưa. Và cũng giống như bao người phụ nữ đồng cảnh ngộ, em chưa từng mảy may bận tâm đến những thú vui vặt vãnh lấp đầy cuộc sống, chẳng hề coi đó là những khoản chi tiêu xa xỉ. Bởi khao khát được quấn quýt bên tôi từng giây từng phút, em thường gửi thư từ sáng sớm, báo trước rằng tối nay em sẽ dùng bữa cùng tôi, nhưng không phải trong căn nhà tĩnh lặng, mà tại một nhà hàng sang trọng nào đó ở Paris hay vùng ngoại ô. Tôi sẽ đến đón em, hai đứa cùng thưởng thức bữa tối, sau đó ghé nhà hát, và chẳng thiếu những đêm tiệc tùng nán lại tới khuya. Cứ thế, mỗi đêm trôi qua, bóp tiền của tôi lại vơi đi bốn, năm đồng louis1. Vị chi mỗi tháng ngốn đến hai, ba nghìn franc. Chút thu nhập cỏn con đủ sống cho một năm giờ bị vắt kiệt chỉ trong ba tháng rưỡi, dồn tôi vào thế chân tường: hoặc là vay mượn gánh nợ, hoặc là dứt áo rời xa Marguerite. Nhưng tôi thà đánh đổi mọi thứ chứ không cam lòng đánh mất em.
Xin anh lượng thứ nếu tôi cứ mải mê dông dài chuyện vụn vặt. Nhưng rồi anh sẽ thấy, chính những tiểu tiết ấy là mầm mống gieo nên bao giông bão sau này. Những gì tôi đang dốc lòng kể cho anh là một câu chuyện chân thật và mộc mạc nhất. Tôi chỉ muốn lưu giữ lại sự trong trẻo của từng mảnh ký ức, đúng như cái cách mà mọi chuyện đã lặng lẽ xoay vần.
Ngay lúc đó, tôi lờ mờ nhận ra rằng: khi trên đời chẳng còn điều gì đủ sức khiến tôi lãng quên bóng hình người tình, tôi đành phải điên cuồng vơ vét để đắp đổi những khoản chi tiêu mà em đã vô tình kéo tôi vào. Hơn thế nữa, tình yêu rực cháy trong tôi có một sức mạnh điên đảo, khiến mỗi khoảnh khắc phải rời xa em, đối với tôi, dài tựa một thế kỷ. Tôi khao khát được thiêu rụi những giây phút xa cách ấy trong ngọn lửa của một thú vui cuồng loạn nào đó, khao khát được sống thật gấp gáp, thật vội vã, để tạm quên đi sự tồn tại của chính mình.
Thế là, mang theo chút vốn liếng ít ỏi, tôi vay mượn thêm năm, sáu nghìn franc, liều lĩnh lao đầu vào chốn đỏ đen. Kể từ ngày các sòng bài bị dẹp bỏ, nạn cờ bạc lại mọc lên như nấm sau mưa, len lỏi khắp mọi ngóc ngách. Thuở trước, thời còn sòng Frascati2, người ta vẫn mộng làm giàu; họ đánh cược bằng tiền tươi thóc thật, và dẫu trắng tay, họ vẫn tự huyễn hoặc bản thân bằng niềm an ủi rằng: "Biết đâu ván sau mình lại thắng". Còn thời nay, trừ phi bước chân vào các câu lạc bộ kín cổng cao tường với những quy tắc thanh toán khắt khe, thì bên ngoài kia, dẫu anh có trúng quả đậm, khả năng cao là số tiền ấy sẽ bốc hơi không tăm tích. Anh sẽ dễ dàng hiểu được nguyên cớ sâu xa. Sòng bạc thường là bến đỗ của những gã trai trẻ khát tiền, gia tài chẳng đủ để đắp đổi cho thói ăn chơi trác táng. Họ ném mình vào canh bạc, và kết cục chỉ có một; nếu chẳng may họ thắng, kẻ phải xì tiền lại chính là những kẻ đang gánh nợ ngập đầu vì ngựa xe và bao nuôi tình nhân, một sự thật xót xa cay đắng. Nợ nần chồng chất, những mối thâm giao chớm nở bên bàn cờ bạc rồi cũng tàn lụi trong những trận cãi vã nảy lửa, cuốn phăng cả mạng sống lẫn danh dự; và dẫu người ta có sống lương thiện đến mấy, cuối cùng vẫn bị bức tử bởi chính những kẻ mang danh "cực kỳ lương thiện", những kẻ có khuyết điểm duy nhất là không đào đâu ra hai trăm nghìn franc mỗi năm.
Thiết nghĩ, tôi chẳng cần phải dông dài với anh về những mánh lới lọc lừa chốn sòng bài, hay cái tin giật gân vào một sáng đẹp trời về những kẻ cao chạy xa bay và bản án trễ tràng dành cho chúng.
Tôi cứ thế đắm chìm vào lối sống phù phiếm, ồn ào và đầy cạm bẫy ấy, thứ lối sống mà trước kia chỉ thoáng nghĩ đến thôi cũng đủ khiến tôi rùng mình ớn lạnh. Nhưng giờ đây, nó lại trở thành phương thuốc xoa dịu cần thiết cho tình yêu cuồng nhiệt tôi dành cho Marguerite. Ngoài con đường đó ra, tôi còn biết bấu víu vào đâu?
Những đêm không được kề cận em ở phố d’Antin, nếu phải vò võ một mình trong căn gác xép, tôi chắc chắn sẽ thức trắng. Sự ghen tuông điên cuồng sẽ giày vò tâm can, làm sục sôi dòng máu và thiêu đốt tâm trí tôi. Ngược lại, ma lực của vòng quay cờ bạc lại khéo léo đánh lạc hướng cơn sốt tình đang gặm nhấm trái tim, đẩy tôi vào một niềm đam mê mê muội mặc cho mọi sự kháng cự, cho đến khi kim đồng hồ nhích đến giờ tôi được chạy đến bên người tình. Giữa không khí ngột ngạt đó, tôi chợt nhận ra tình yêu của mình sâu đậm đến nhường nào. Tôi dứt khoát rời khỏi bàn bạc mà chẳng mảy may luyến tiếc, mặc kệ đang thắng hay thua. Lòng tôi trào dâng niềm thương hại cho những con bạc khát nước bị bỏ lại phía sau, bởi lẽ, họ không may mắn như tôi, họ chẳng thể tìm thấy niềm hạnh phúc viên mãn thực sự khi rời khỏi chốn đỏ đen này. Với đám đông ngoài kia, cờ bạc là hơi thở, là lẽ sống; còn với tôi, nó chỉ là phương thuốc giảm đau tạm thời. Hễ được giải thoát khỏi Marguerite, tôi sẽ lập tức dứt tuyệt với cờ bạc.
Nhờ vậy, giữa muôn trùng cám dỗ, tôi vẫn giữ được một cái đầu lạnh đáng kinh ngạc; tôi chỉ đánh mất những gì mình có thể gánh vác, và chỉ gom về những gì mình đủ sức buông bỏ.
Nói về những mặt khác, dường như vận may đang mỉm cười rạng rỡ với tôi. Không mang nợ nần ai một đồng cắc, tôi vung tiền gấp ba lần so với thời còn tránh xa sòng bạc. Thật khó lòng cưỡng lại sức hút của một cuộc sống trải đầy hoa hồng, một cuộc sống ban phát cho tôi quyền năng dễ dàng thỏa mãn hàng ngàn những sở thích đắt đỏ, thất thường của Marguerite. Về phần em, tình cảm em dành cho tôi vẫn vẹn nguyên như thuở ban đầu, thậm chí còn nồng nàn, đắm say hơn trước.
Như tôi đã tâm sự với anh, ban đầu tôi chỉ được phép nán lại bên em từ lúc nửa đêm đến khi tờ mờ sáng sáu giờ. Về sau, thỉnh thoảng em lại ưu ái mời tôi đến chung lô ghế ở nhà hát, rồi những bữa ăn tối riêng tư cũng dần đặn hơn. Có một buổi sáng, mặt trời lên cao tôi mới rời gót vào lúc tám giờ, và rồi đỉnh điểm là một ngày nọ, tôi lưu luyến không nỡ về cho đến tận mười hai giờ trưa.
Nhưng, điều khiến tôi kinh ngạc hơn cả sự lột xác về tinh thần, chính là sự thay đổi kỳ diệu về thể chất đang dần chớm nở ở Marguerite. Chính tay tôi đã ân cần chăm lo cho sức khỏe của em, và cô gái bé nhỏ tội nghiệp, thấu hiểu tấm chân tình ấy, đã ngoan ngoãn vâng lời như một cách để đền đáp. Không mấy khó khăn, tôi đã từng bước kéo em ra khỏi vũng lầy của những thói quen cũ. Vị bác sĩ riêng, người tôi đặc biệt cất công mời đến thăm khám cho em, đã căn dặn rằng chỉ có sự tĩnh dưỡng tuyệt đối mới hòng cứu vãn sinh mạng mỏng manh này. Thế là, thay vì những đêm tiệc tùng thác loạn và thức trắng đến suy kiệt, tôi đã thành công rèn cho em một chế độ sinh hoạt lành mạnh cùng giấc ngủ điều độ. Dẫu ban đầu còn nhiều bỡ ngỡ, Marguerite dần tìm thấy niềm vui trong cuộc sống mới, thứ mà em đã sớm nhận ra những tác động tuyệt vời của nó. Em bắt đầu tận hưởng những buổi tối bình yên ở nhà. Hoặc những ngày đẹp trời, em khoác thêm chiếc khăn choàng, khép nép sau tấm mạng che mặt, và chúng tôi lại dạo bước, tựa như hai đứa trẻ ngây thơ, dưới những tán cây mờ sương của đại lộ Champs-Elysées. Khi màn đêm buông xuống, em trở về nhà với đôi chút mệt mỏi dễ chịu, lót dạ bữa tối nhẹ nhàng, rồi chìm vào giấc ngủ sau khi lắng nghe một bản nhạc êm ái hay đọc vài trang sách - những thú vui tao nhã mà trước đây em chưa từng màng tới. Những cơn ho xé ruột xé gan, thứ âm thanh từng như mũi dao đâm xuyên ngực tôi, giờ đây đã gần như biến mất hoàn toàn.
Khoảng sáu tuần trôi qua, gã bá tước kia đã bị tống khứ không thương tiếc. Giờ đây, chỉ còn vị công tước già là buộc tôi phải nhún nhường che giấu mối tình vụng trộm với Marguerite. Nhưng ngay cả ông ta cũng bị khéo léo xua đuổi mỗi khi tôi có mặt, bằng cái cớ muôn thuở rằng em đang say giấc nồng và đã dặn kỹ không ai được phép quấy rầy.
Thói quen hay nói đúng hơn là niềm khát khao được gặp tôi mà Marguerite giờ đây đã hình thành, vô tình mang lại một hệ quả tuyệt vời: nó buộc tôi phải dứt khoát rời bàn cờ bạc đúng vào cái thời khắc vàng son mà bất kỳ tay chơi lão luyện nào cũng chọn để dừng bước. Bù qua sớt lại, tôi ngỡ ngàng nhận ra mình đang nắm trong tay khoản tiền mười nghìn franc, một con số mà đối với gã trai nghèo như tôi lúc bấy giờ, dường như là một kho báu vô tận.
Lúc này, thời điểm mà tôi thường thu xếp về quê thăm cha và em gái đã đến, nhưng tôi lại chần chừ không đi; hai người họ liên tục gửi thư, tha thiết ngóng trông tôi trở về. Tôi đành viện cớ hồi đáp những bức thư ấy một cách chỉn chu nhất có thể, không ngừng trấn an rằng tôi vẫn đang sống rất tốt và tiền bạc dư dả. Tôi tự huyễn hoặc mình rằng hai tin vui ấy sẽ phần nào xoa dịu nỗi buồn của cha khi đứa con trai yêu quý lỡ hẹn chuyến thăm nhà thường niên.
Ngay lúc đó, vào một ngày mùa hè rực rỡ, Marguerite bị đánh thức bởi ánh nắng chan hòa khắp căn phòng. Em tung mình khỏi giường và háo hức hỏi liệu tôi có muốn đưa em về vùng thôn quê rong chơi trọn vẹn một ngày không.
Chúng tôi liền cho gọi chị Prudence. Cả ba cùng lên đường, ngay sau khi Marguerite đã cẩn thận dặn dò cô Nanine báo lại với lão công tước rằng, nhân một ngày đẹp trời, em đã tranh thủ dạo chơi chốn đồng quê cùng chị Duvernoy.
Không chỉ là một tấm bình phong cần thiết trước mặt lão công tước già, bản thân Prudence vốn dĩ đã là mẫu phụ nữ dường như sinh ra để dành cho những chuyến dã ngoại. Với tính khí hoạt bát chẳng lúc nào vơi cùng niềm say mê ăn uống vô tận, chị không bao giờ để những người đồng hành phải trải qua dù chỉ một khoảnh khắc nhàm chán. Chị tỏ ra vô cùng mãn nguyện khi tự tay gọi món trứng, anh đào, sữa tươi, thỏ hầm, và tất thảy những thức ngon truyền thống khác cho một bữa trưa chốn điền dã.
Bây giờ, chúng tôi chỉ còn mỗi việc là quyết định xem sẽ đi đâu. Và một lần nữa, lại là Prudence đứng ra tháo gỡ vướng mắc này.
"Các con có muốn tới một vùng quê đích thực không?" chị hỏi.
"Có ạ."
"Được rồi, vậy thì chúng ta hãy đến Bougival, thẳng tiến tới Point du Jour, ghé quán nhà bà góa Arnould. Cậu Armand này, hãy gọi một cỗ xe mui trần đi."
Chỉ một tiếng rưỡi sau, chúng tôi đã có mặt tại quán trọ của bà góa Arnould.
Có lẽ anh cũng biết quán trọ này, một nơi vốn là khách sạn vào những ngày trong tuần, nhưng lại hóa thành một khu vườn thưởng trà nhộn nhịp mỗi dịp Chủ nhật. Từ khu vườn nằm ngang tầm với một tầng lầu thông thường ấy, người ta có thể phóng tầm mắt bao quát một khung cảnh tuyệt mỹ. Phía bên trái, cầu máng Marly3 sừng sững khép lại đường chân trời; còn phía bên phải là bức tranh đồi núi trập trùng uốn lượn. Dòng sông vắt ngang qua chốn ấy dường như chẳng hề tuôn chảy, cứ trải dài như một dải lụa trắng xóa miên man giữa đồng bằng Gabillons và hòn đảo Croissy, được ru ngủ ngàn thu bởi những hàng bạch dương cao vút đang rung rinh trước gió cùng tiếng rì rào của những rặng liễu rủ. Xa hơn chút nữa, hiện lên rực rỡ dưới ánh mặt trời là những nếp nhà nhỏ nhắn tường trắng ngói đỏ, xen lẫn vài khu xưởng, mà từ khoảng cách này, chúng tựa như những nét điểm xuyết hoàn mỹ cho phong cảnh. Và xa tít tắp, là một Paris lẩn khuất trong màn sương mờ ảo! Quả đúng như lời Prudence đã hứa hẹn, đó đích thực là một vùng quê trọn vẹn, và, tôi cũng phải nói thêm rằng, đó đích thực là một bữa trưa tuyệt hảo.
Không chỉ vì lòng biết ơn trước những phút giây hạnh phúc mà nơi đây đã mang lại cho tôi, mà thực sự, Bougival, dẫu mang một cái tên nghe có phần thô kệch, lại là một trong những chốn mỹ lệ nhất mà con người ta có thể mường tượng ra. Tôi đã từng ngao du khá nhiều nơi, từng chiêm ngưỡng biết bao cảnh sắc hùng vĩ hơn thế, nhưng quả thực chẳng có nơi đâu lại duyên dáng và nên thơ như ngôi làng nhỏ bé này, cứ vui vẻ cuộn mình nép dưới chân ngọn đồi rợp bóng chở che.
Bà Arnould ân cần hỏi chúng tôi xem có muốn thuê một chiếc thuyền để dạo mát không, và Marguerite cùng Prudence vui vẻ nhận lời.
Người ta vẫn thường ví von chốn thôn quê với tình yêu, và quả thực họ đã đúng; chẳng có gì tô điểm cho nhan sắc của người phụ nữ ta yêu tuyệt vời hơn một bầu trời xanh ngắt, ngào ngạt hương hoa cỏ, làn gió hiu hiu cùng sự tĩnh lặng ươm nắng của những cánh đồng hay những cánh rừng thẳm. Dù có si tình đến nhường nào, dù có tự tin vào người ấy ra sao, hay dù quá khứ của nàng có đem lại cho ta bao nhiêu niềm tin vào tương lai đi chăng nữa, thì trong lòng ta vẫn luôn gợn lên đôi chút hờn ghen. Nếu anh từng nếm trải dư vị của tình yêu, hẳn anh cũng từng khao khát được mang người con gái mình muốn trọn đời gắn bó cất giấu khỏi thế gian này. Dường như, dẫu nàng có hững hờ với mọi thứ xung quanh đến mức nào, thì chỉ cần chạm mặt những gã đàn ông hay những cám dỗ khác, người phụ nữ ta yêu cũng sẽ phai nhạt đi đôi phần hương sắc và sự vẹn nguyên vốn có. Về phần mình, tôi lại càng thấm thía điều đó hơn ai hết. Tình yêu của tôi chẳng phải một mối tình bình dị; tôi đã yêu mãnh liệt như mọi khao khát trần tục có thể vươn tới, nhưng người tôi yêu lại là Marguerite Gautier. Điều đó đồng nghĩa với việc giữa chốn Paris hoa lệ, cứ mỗi bước chân đi, tôi lại có thể đụng mặt những gã đã từng, hoặc đang nhăm nhe trở thành nhân tình của em. Trong khi đó, ở chốn thôn quê thanh bình này, bao quanh bởi những gương mặt xa lạ chẳng đoái hoài gì đến chúng tôi, chỉ có hai đứa lẻ loi giữa thiên nhiên đang độ xuân thì-mùa của sự bao dung, cách biệt hoàn toàn khỏi những ồn ào huyên náo của phố thị, tôi mới có thể thu mình lại để giấu kín tình yêu của đời mình, để được yêu mà chẳng phải mang theo chút e dè hay sợ hãi.
Bóng dáng của nàng kỹ nữ xa hoa thuở nào cứ thế nhạt phai từng chút một. Giờ đây, đứng bên tôi chỉ là một người thiếu nữ trẻ trung và kiều diễm, người mà tôi đem lòng yêu say đắm, người cũng đáp lại tình tôi, và mang cái tên Marguerite. Quá khứ đã lùi vào dĩ vãng, còn tương lai cũng chẳng vương chút mây mù. Ánh nắng rực rỡ đậu trên bờ vai người tình của tôi, hệt như vầng hào quang ôm lấy một cô dâu đoan trang thanh khiết nhất. Chúng tôi cùng nhau dạo bước qua những chốn thơ mộng, những nơi tưởng chừng sinh ra chỉ để đánh thức những vần thơ của Lamartine4 hay cất lên những giai điệu êm ái của Scudo5. Marguerite diện một chiếc đầm trắng tinh khôi, em khoác tay tôi, rù rì bên tai tôi dưới vòm trời lấp lánh ánh sao những lời âu yếm em từng nói hôm qua. Và ở tít đằng xa kia, thế giới ngoài kia dẫu có xoay vần thế nào, cũng chẳng thể hắt cái bóng tối tăm của nó lên bức tranh rực rỡ của tuổi trẻ và tình yêu đôi lứa chúng tôi.
Đó là giấc mộng đẹp đẽ mà ánh nắng chói chang len lỏi qua từng tán lá đã mang đến cho tôi ngày hôm ấy. Ngả lưng trên thảm cỏ xanh nơi hòn đảo chúng tôi vừa cập bến, tôi mặc cho tâm trí mình thỏa sức phiêu diêu, trút bỏ mọi xiềng xích của trần tục để vươn tay hái lấy mọi hy vọng chợt lóe lên trên lối rẽ của cuộc đời.
Hơn thế nữa, từ chỗ tôi đứng, tôi có thể phóng tầm mắt về phía bờ bên kia, nơi ngự trị một nếp nhà hai tầng nhỏ nhắn xinh xắn, được ôm trọn bởi hàng rào hình bán nguyệt. Xuyên qua lớp rào thưa, ngay trước hiên nhà là một thảm cỏ xanh mướt, mềm mại tựa nhung lụa, và phía sau lưng là cả một khu rừng nhỏ giấu kín những lối mòn bí ẩn-nơi mà mỗi sớm mai, lớp rêu phong hẳn sẽ lại nhẹ nhàng xóa đi dấu chân của ngày hôm trước. Những khóm hoa leo cứ thế bám riết lấy lối vào của ngôi nhà vắng bóng người, leo miết lên tận tầng một như vươn mình tìm chút hơi ấm.
Tôi cứ mải miết ngắm nhìn ngôi nhà ấy lâu đến độ bắt đầu ngỡ như nó là của riêng mình, bởi nó là hiện thân quá đỗi hoàn mỹ cho giấc mơ tôi đang ôm ấp. Tôi mường tượng ra cảnh tôi và Marguerite sống ở đó, ban ngày ríu rít trong khu rừng nhỏ phủ kín sườn đồi, đêm xuống lại tựa lưng vào nhau trên thảm cỏ êm. Và tôi tự hỏi, liệu trên thế gian này, đã từng có sinh linh nào có thể chạm đến tận cùng của hạnh phúc như chúng tôi sẽ như thế chăng?
"Ngôi nhà đẹp quá!" Marguerite khẽ thốt lên với tôi, ánh mắt em nương theo cái nhìn và có lẽ là cả dòng suy tưởng miên man trong tôi.
"Ở đâu cơ?" Prudence tò mò hỏi.
"Ngay đằng kia kìa," Marguerite đáp, đưa tay chỉ về phía ngôi nhà chúng tôi vừa bận lòng để ý.
"Ôi, tuyệt quá!" Prudence trầm trồ. "Em có ưng nơi đó không?"
"Vô cùng ưng ý."
"Vậy thì, hãy bảo lão công tước thuê nó cho em; lão ta sẽ làm thế thôi, chị dám chắc đấy. Chị sẽ đánh tiếng lo liệu chuyện đó nếu em muốn."
Marguerite quay sang nhìn tôi, ánh mắt như muốn dò hỏi tâm ý. Những mộng tưởng êm đềm trong tôi phút chốc tan tành thành trăm mảnh trước lời Prudence vừa nói, ném tôi về lại với thực tại trần trụi và tàn nhẫn đến mức tôi vẫn còn chếnh choáng vì cú ngã bất thần ấy.
"Vâng, vâng, một ý kiến tuyệt vời đấy," tôi lắp bắp đáp lời, bờ môi mấp máy dẫu chẳng mường tượng nổi mình đang thốt ra điều gì.
"Được rồi, em sẽ tự tay thu xếp chuyện đó," Marguerite quả quyết, khẽ rút bàn tay mềm mại ra khỏi tay tôi và tự ý diễn giải câu nói hớ hênh ban nãy theo đúng ước muốn của em. "Chúng ta hãy qua đó xem thử người ta có cho thuê không nhé."
Ngôi nhà vẫn đang bỏ trống, mức giá cho thuê là hai nghìn franc.
"Anh sẽ cảm thấy hạnh phúc khi ở đây chứ?" em dịu dàng hỏi tôi.
"Liệu anh có chắc sẽ được đến đây chăng?" tôi ngập ngừng.
"Chứ em chôn vùi thanh xuân ở chốn này vì ai khác nữa, nếu không phải vì anh?"
"Vậy thì, Marguerite, hãy để anh tự đứng ra thuê nó đi em."
"Anh điên thật rồi; làm thế không những chẳng ích gì, mà còn mang lại rắc rối tày đình. Anh thừa hiểu em không có quyền nhận lấy một cơ ngơi nhường này từ bất kỳ ai ngoại trừ một người đàn ông chu cấp cơ mà. Cứ mặc em lo liệu, đồ trẻ con to xác của em, và xin anh đừng nói thêm gì nữa."
"Thế có nghĩa là," Prudence xen vào, "bất cứ khi nào rảnh rỗi dăm bữa nửa tháng, chị sẽ ghé qua đây và nán lại nghỉ ngơi cùng các con đấy nhé."
Chúng tôi rời khỏi ngôi nhà và bắt đầu quay trở về Paris, dọc đường đi không ngớt bàn tán về dự định mới mẻ này. Tôi ôm siết Marguerite trong vòng tay, và khi bước xuống khỏi chiếc xe ngựa, tôi đã bắt đầu buông lỏng lòng mình, nhìn nhận những toan tính sắp đặt của em bằng một ánh mắt vị tha và bớt phần khắt khe hơn.
-
Đồng tiền vàng truyền thống của Pháp, trị giá bằng 20 franc. Dù lúc bấy giờ đã được thay thế bằng đồng franc, giới thượng lưu vẫn quen dùng 'louis' làm đơn vị tính toán trong các khoản chi tiêu lớn. ↩
-
Một sòng bạc quy mô lớn và vô cùng xa hoa tại Paris dành cho giới thượng lưu, hoạt động rầm rộ cho đến khi các hình thức cờ bạc công khai bị cấm và đóng cửa vào năm 1837. ↩
-
Hệ thống dẫn nước bằng đá đồ sộ (aqueduct) được xây dựng từ thế kỷ 17 dưới thời vua Louis XIV để cung cấp nước cho các đài phun nước tại lâu đài Versailles, là một công trình kiến trúc nổi tiếng ở ngoại ô Paris. ↩
-
Alphonse de Lamartine (1790-1869), nhà thơ vĩ đại của trường phái lãng mạn Pháp, nổi tiếng với những vần thơ trữ tình, ngợi ca vẻ đẹp của thiên nhiên và những tình yêu u buồn. ↩
-
Paul Scudo (1806-1864), một nhà phê bình âm nhạc và nhà soạn nhạc người Pháp gốc Ý, tác giả của nhiều bài hát và giai điệu êm dịu rất được giới trẻ đương thời ưa chuộng. ↩
Chapter XVI
I might have told you of the beginning of this liaison in a few lines, but I wanted you to see every step by which we came, I to agree to whatever Marguerite wished, Marguerite to be unable to live apart from me.
It was the day after the evening when she came to see me that I sent her Manon Lescaut.
From that time, seeing that I could not change my mistress’s life, I changed my own. I wished above all not to leave myself time to think over the position I had accepted, for, in spite of myself, it was a great distress to me. Thus my life, generally so calm, assumed all at once an appearance of noise and disorder. Never believe, however disinterested the love of a kept woman may be, that it will cost one nothing. Nothing is so expensive as their caprices, flowers, boxes at the theatre, suppers, days in the country, which one can never refuse to one’s mistress.
As I have told you, I had little money. My father was, and still is, receveur général at C. He has a great reputation there for loyalty, thanks to which he was able to find the security which he needed in order to attain this position.
It is worth forty thousand francs a year, and during the ten years that he has had it, he has paid off the security and put aside a dowry for my sister. My father is the most honourable man in the world. When my mother died, she left six thousand francs a year, which he divided between my sister and myself on the very day when he received his appointment; then, when I was twenty-one, he added to this little income an annual allowance of five thousand francs, assuring me that with eight thousand francs a year I might live very happily at Paris, if, in addition to this, I would make a position for myself either in law or medicine. I came to Paris, studied law, was called to the bar, and, like many other young men, put my diploma in my pocket, and let myself drift, as one so easily does in Paris.
My expenses were very moderate; only I used up my year’s income in eight months, and spent the four summer months with my father, which practically gave me twelve thousand francs a year, and, in addition, the reputation of a good son. For the rest, not a penny of debt.
This, then, was my position when I made the acquaintance of Marguerite. You can well understand that, in spite of myself, my expenses soon increased. Marguerite’s nature was very capricious, and, like so many women, she never regarded as a serious expense those thousand and one distractions which made up her life. So, wishing to spend as much time with me as possible, she would write to me in the morning that she would dine with me, not at home, but at some restaurant in Paris or in the country. I would call for her, and we would dine and go on to the theatre, often having supper as well; and by the end of the evening I had spent four or five louis, which came to two or three thousand francs a month, which reduced my year to three months and a half, and made it necessary for me either to go into debt or to leave Marguerite. I would have consented to anything except the latter.
Forgive me if I give you all these details, but you will see that they were the cause of what was to follow. What I tell you is a true and simple story, and I leave to it all the naivete of its details and all the simplicity of its developments.
I realized then that as nothing in the world would make me forget my mistress, it was needful for me to find some way of meeting the expenses into which she drew me. Then, too, my love for her had so disturbing an influence upon me that every moment I spent away from Marguerite was like a year, and that I felt the need of consuming these moments in the fire of some sort of passion, and of living them so swiftly as not to know that I was living them.
I began by borrowing five or six thousand francs on my little capital, and with this I took to gambling. Since gambling houses were destroyed gambling goes on everywhere. Formerly, when one went to Frascati, one had the chance of making a fortune; one played against money, and if one lost, there was always the consolation of saying that one might have gained; whereas now, except in the clubs, where there is still a certain rigour in regard to payments, one is almost certain, the moment one gains a considerable sum, not to receive it. You will readily understand why. Gambling is only likely to be carried on by young people very much in need of money and not possessing the fortune necessary for supporting the life they lead; they gamble, then, and with this result; or else they gain, and then those who lose serve to pay for their horses and mistresses, which is very disagreeable. Debts are contracted, acquaintances begun about a green table end by quarrels in which life or honour comes to grief; and though one may be an honest man, one finds oneself ruined by very honest men, whose only defect is that they have not two hundred thousand francs a year.
I need not tell you of those who cheat at play, and of how one hears one fine day of their hasty disappearance and tardy condemnation.
I flung myself into this rapid, noisy, and volcanic life, which had formerly terrified me when I thought of it, and which had become for me the necessary complement of my love for Marguerite. What else could I have done?
The nights that I did not spend in the Rue d’Antin, if I had spent them alone in my own room, I could not have slept. Jealousy would have kept me awake, and inflamed my blood and my thoughts; while gambling gave a new turn to the fever which would otherwise have preyed upon my heart, and fixed it upon a passion which laid hold on me in spite of myself, until the hour struck when I might go to my mistress. Then, and by this I knew the violence of my love, I left the table without a moment’s hesitation, whether I was winning or losing, pitying those whom I left behind because they would not, like me, find their real happiness in leaving it. For the most of them, gambling was a necessity; for me, it was a remedy. Free of Marguerite, I should have been free of gambling.
Thus, in the midst of all that, I preserved a considerable amount of self-possession; I lost only what I was able to pay, and gained only what I should have been able to lose.
For the rest, chance was on my side. I made no debts, and I spent three times as much money as when I did not gamble. It was impossible to resist an existence which gave me an easy means of satisfying the thousand caprices of Marguerite. As for her, she continued to love me as much, or even more than ever.
As I told you, I began by being allowed to stay only from midnight to six o’clock, then I was asked sometimes to a box in the theatre, then she sometimes came to dine with me. One morning I did not go till eight, and there came a day when I did not go till twelve.
But, sooner than the moral metamorphosis, a physical metamorphosis came about in Marguerite. I had taken her cure in hand, and the poor girl, seeing my aim, obeyed me in order to prove her gratitude. I had succeeded without effort or trouble in almost isolating her from her former habits. My doctor, whom I had made her meet, had told me that only rest and calm could preserve her health, so that in place of supper and sleepless nights, I succeeded in substituting a hygienic regime and regular sleep. In spite of herself, Marguerite got accustomed to this new existence, whose salutary effects she already realized. She began to spend some of her evenings at home, or, if the weather was fine, she wrapped herself in a shawl, put on a veil, and we went on foot, like two children, in the dim alleys of the Champs-Elysées. She would come in tired, take a light supper, and go to bed after a little music or reading, which she had never been used to do. The cough, which every time that I heard it seemed to go through my chest, had almost completely disappeared.
At the end of six weeks the count was entirely given up, and only the duke obliged me to conceal my liaison with Marguerite, and even he was sent away when I was there, under the pretext that she was asleep and had given orders that she was not to be awakened.
The habit or the need of seeing me which Marguerite had now contracted had this good result: that it forced me to leave the gaming-table just at the moment when an adroit gambler would have left it. Settling one thing against another, I found myself in possession of some ten thousand francs, which seemed to me an inexhaustible capital.
The time of the year when I was accustomed to join my father and sister had now arrived, and I did not go; both of them wrote to me frequently, begging me to come. To these letters I replied as best I could, always repeating that I was quite well and that I was not in need of money, two things which, I thought, would console my father for my delay in paying him my annual visit.
Just then, one fine day in summer, Marguerite was awakened by the sunlight pouring into her room, and, jumping out of bed, asked me if I would take her into the country for the whole day.
We sent for Prudence, and all three set off, after Marguerite had given Nanine orders to tell the duke that she had taken advantage of the fine day to go into the country with Mme. Duvernoy.
Besides the presence of Mme. Duvernoy being needful on account of the old duke, Prudence was one of those women who seem made on purpose for days in the country. With her unchanging good-humour and her eternal appetite, she never left a dull moment to those whom she was with, and was perfectly happy in ordering eggs, cherries, milk, stewed rabbit, and all the rest of the traditional lunch in the country.
We had now only to decide where we should go. It was once more Prudence who settled the difficulty.
“Do you want to go to the real country?” she asked.
“Yes.”
“Well, let us go to Bougival, at the Point du Jour, at Widow Arnould’s. Armand, order an open carriage.”
An hour and a half later we were at Widow Arnould’s.
Perhaps you know the inn, which is a hotel on week days and a tea garden on Sundays. There is a magnificent view from the garden, which is at the height of an ordinary first floor. On the left the Aqueduct of Marly closes in the horizon, on the right one looks across hill after hill; the river, almost without current at that spot, unrolls itself like a large white watered ribbon between the plain of the Gabillons and the island of Croissy, lulled eternally by the trembling of its high poplars and the murmur of its willows. Beyond, distinct in the sunlight, rise little white houses, with red roofs, and manufactories, which, at that distance, put an admirable finish to the landscape. Beyond that, Paris in the mist! As Prudence had told us, it was the real country, and, I must add, it was a real lunch.
It is not only out of gratitude for the happiness I owe it, but Bougival, in spite of its horrible name, is one of the prettiest places that it is possible to imagine. I have travelled a good deal, and seen much grander things, but none more charming than this little village gaily seated at the foot of the hill which protects it.
Mme. Arnould asked us if we would take a boat, and Marguerite and Prudence accepted joyously.
People have always associated the country with love, and they have done well; nothing affords so fine a frame for the woman whom one loves as the blue sky, the odours, the flowers, the breeze, the shining solitude of fields, or woods. However much one loves a woman, whatever confidence one may have in her, whatever certainty her past may offer us as to her future, one is always more or less jealous. If you have been in love, you must have felt the need of isolating from this world the being in whom you would live wholly. It seems as if, however indifferent she may be to her surroundings, the woman whom one loves loses something of her perfume and of her unity at the contact of men and things. As for me, I experienced that more than most. Mine was not an ordinary love; I was as much in love as an ordinary creature could be, but with Marguerite Gautier; that is to say, that at Paris, at every step, I might elbow the man who had already been her lover or who was about to, while in the country, surrounded by people whom we had never seen and who had no concern with us, alone with nature in the spring-time of the year, that annual pardon, and shut off from the noise of the city, I could hide my love, and love without shame or fear.
The courtesan disappeared little by little. I had by me a young and beautiful woman, whom I loved, and who loved me, and who was called Marguerite; the past had no more reality and the future no more clouds. The sun shone upon my mistress as it might have shone upon the purest bride. We walked together in those charming spots which seemed to have been made on purpose to recall the verses of Lamartine or to sing the melodies of Scudo. Marguerite was dressed in white, she leaned on my arm, saying over to me again under the starry sky the words she had said to me the day before, and far off the world went on its way, without darkening with its shadow the radiant picture of our youth and love.
That was the dream that the hot sun brought to me that day through the leaves of the trees, as, lying on the grass of the island on which we had landed, I let my thought wander, free from the human links that had bound it, gathering to itself every hope that came in its way.
Add to this that from the place where I was I could see on the shore a charming little house of two stories, with a semicircular railing; through the railing, in front of the house, a green lawn, smooth as velvet, and behind the house a little wood full of mysterious retreats, where the moss must efface each morning the pathway that had been made the day before. Climbing flowers clung about the doorway of this uninhabited house, mounting as high as the first story.
I looked at the house so long that I began by thinking of it as mine, so perfectly did it embody the dream that I was dreaming; I saw Marguerite and myself there, by day in the little wood that covered the hillside, in the evening seated on the grass, and I asked myself if earthly creatures had ever been so happy as we should be.
“What a pretty house!” Marguerite said to me, as she followed the direction of my gaze and perhaps of my thought.
“Where?” asked Prudence.
“Yonder,” and Marguerite pointed to the house in question.
“Ah, delicious!” replied Prudence. “Do you like it?”
“Very much.”
“Well, tell the duke to take it for you; he would do so, I am sure. I’ll see about it if you like.”
Marguerite looked at me, as if to ask me what I thought. My dream vanished at the last words of Prudence, and brought me back to reality so brutally that I was still stunned with the fall.
“Yes, yes, an excellent idea,” I stammered, not knowing what I was saying.
“Well, I will arrange that,” said Marguerite, freeing my hand, and interpreting my words according to her own desire. “Let us go and see if it is to let.”
The house was empty, and to let for two thousand francs.
“Would you be happy here?” she said to me.
“Am I sure of coming here?”
“And for whom else should I bury myself here, if not for you?”
“Well, then, Marguerite, let me take it myself.”
“You are mad; not only is it unnecessary, but it would be dangerous. You know perfectly well that I have no right to accept it save from one man. Let me alone, big baby, and say nothing.”
“That means,” said Prudence, “that when I have two days free I will come and spend them with you.”
We left the house, and started on our return to Paris, talking over the new plan. I held Marguerite in my arms, and as I got down from the carriage, I had already begun to look upon her arrangement with less critical eyes.