6. CLAUS KHÁM PHÁ THẾ GIỚI LOÀI NGƯỜI

Dẫn Claus đến một khoảng trống nhỏ giữa chốn rừng thẳm, Bậc thầy dặn dò: "Hãy đặt tay con lên đai lưng của ta và giữ cho thật chặt, bởi vì chúng ta sắp sửa du hành xuyên qua không trung. Ta sẽ đưa con bay một vòng quanh thế giới, ngắm nhìn những nơi chốn nương náu của loài người - chính là cội nguồn nơi con được sinh ra."

Những lời ấy khiến Claus vô cùng kinh ngạc. Từ trước đến nay, cậu vẫn hằng đinh ninh bản thân là sinh thể duy nhất thuộc giống loài này trên thế gian. Dù vậy, cậu vẫn một mực lặng im. Cậu nắm chặt lấy đai lưng của Bậc thầy Ak vĩ đại, cõi lòng sững sờ đến mức chẳng thể thốt nên lời.

Rồi thì khu rừng Burzee mênh mông dường như lùi tít tắp xuống phía dưới gót chân. Chàng trai trẻ thấy mình đang lướt đi vun vút qua không trung ở một độ cao chót vót.

Chẳng bao lâu sau, phía bên dưới bắt đầu hiện ra những ngọn tháp nhọn hoắt cùng muôn vàn tòa nhà với đủ mọi hình dáng và sắc màu. Cả hai đang thu vào tầm mắt một thành phố của loài người. Ak từ từ hạ xuống, dẫn Claus tiến vào bên trong. Bậc thầy cất giọng:

"Chừng nào tay con còn giữ chặt đai lưng của ta, không một kẻ phàm trần nào có thể nhìn thấy con, dẫu con vẫn quan sát được vạn vật vô cùng tường tận. Nhược bằng con buông tay ra, con sẽ mãi mãi phải chia lìa khỏi ta và rời xa mái nhà của con ở rừng Burzee."

Sự phục tùng luôn là một trong những luật lệ đầu tiên của Khu Rừng. Claus hoàn toàn không có mảy may ý định làm trái lệnh Bậc thầy. Cậu bám chặt vào chiếc đai lưng và tiếp tục duy trì trạng thái vô hình.

Kể từ lúc ấy, qua từng khắc dạo bước giữa chốn thị thành, nỗi kinh ngạc trong lòng chàng trai trẻ cứ thế dâng đầy. Cậu, kẻ từng đinh ninh mình là một hữu thể đơn độc chẳng giống bất kỳ sinh linh nào khác, giờ đây lại thấy khắp cõi trần ngập tràn những con người mang hình hài y hệt mình.

"Thực ra," Ak cất lời, "những bậc bất tử thì ít ỏi; còn loài người lại đông đúc vô chừng."

Claus tha thiết ngắm nhìn những người đồng loại. Nơi đây chất chứa biết bao nhân ảnh đan xen hỗn độn đầy khó hiểu: có những gương mặt vương sầu, có những nét tươi vui ngang tàng, lại có vẻ hiền hòa, đầy âu lo hay ngập tràn nhân ái. Kẻ thì gồng mình gánh vác những công việc nhọc nhằn tẻ ngắt; kẻ lại vênh váo sải bước đầy kiêu ngạo xấc xược; người trầm mặc trang nghiêm, trong khi kẻ khác lại ánh lên nét rạng ngời mãn nguyện. Ở chốn này, cũng như muôn nơi khác, bản ngã con người muôn hình vạn trạng, để rồi Claus tìm thấy biết bao điều làm cậu hân hoan, nhưng cũng chẳng thiếu những điều gieo vào lòng nỗi sầu muộn.

Nhưng cậu đặc biệt để tâm đến những đứa trẻ - thoạt tiên là sự tò mò, kế đến là nỗi háo hức, để rồi bừng lên thành niềm thương mến. Những đứa trẻ rách rưới đang lăn lộn giữa lớp bụi lề đường, đùa nghịch cùng dăm mẩu rác và mấy hòn sỏi. Lại có những đứa trẻ khác, khoác lên mình lụa là gấm vóc, đang tựa lưng trên đệm êm gối ấm và được nhấm nháp từng viên kẹo mận¹. Thế nhưng, Claus cảm giác đám trẻ nhà giàu nọ trông cũng chẳng hạnh phúc hơn là bao so với những đứa trẻ đang vầy lấm lem trong cát sỏi ngoài kia.

"Tuổi thơ là khoảng thời gian viên mãn nhất của kiếp người," Ak lên tiếng, thấu tỏ mọi suy tư của chàng trai trẻ. "Chính trong những tháng năm đùa vui ngây thơ ấy, bọn trẻ là những sinh linh ít phải vướng bận ưu phiền nhất."

"Xin ngài hãy nói cho con hay," Claus tò mò hỏi, "tại sao chẳng phải mọi đứa trẻ trên đời đều chung một số phận?"

"Bởi lẽ chúng được sinh ra dưới muôn vàn mái nhà, từ túp lều tranh nghèo khó cho đến chốn cung vàng điện ngọc," Bậc thầy đáp lời. "Chính sự giàu sang hay bần hàn của mẹ cha đã định đoạt số phận đứa trẻ. Có những đứa được nâng niu chăm bẵm, xúng xính trong lụa là gấm vóc; lại có những đứa bị ngó lơ, phải cam chịu khoác lên mình mảnh áo vá víu tả tơi."

"Nhưng trông tất thảy chúng đều vô tư và ngọt ngào như nhau," Claus buông lời trầm ngâm.

"Lúc hãy còn ẵm ngửa-đúng là vậy;" Ak gật đầu đồng tình. "Niềm vui sướng của chúng chỉ đơn thuần là được hít thở khí trời, và chúng nào đã biết chững lại để suy tư. Thế nhưng ở những năm tháng trưởng thành, bánh xe định mệnh của nhân loại sẽ giáng xuống đầu chúng, và rồi chúng sẽ nhận ra bản thân phải gồng mình vật lộn cùng âu lo, phải oằn lưng làm lụng và mang nặng ưu phiền, cốt chỉ để tranh đoạt những phú quý vinh hoa vốn rất được thế nhân trọng vọng. Những điều ấy thảy đều quá đỗi xa lạ ở Khu Rừng nơi con được nuôi khôn lớn."

Claus im lặng một đỗi. Lát sau, chàng khẽ cất lời:

"Ngài ơi, tại sao con lại được cưu mang chốn rừng thẳm, giữa những tạo vật chẳng cùng chung nòi giống?"

Bấy giờ, bằng chất giọng ôn tồn bao dung, Ak kể cho chàng nghe câu chuyện thuở ấu thơ. Ngài kể về một sinh linh bé bỏng bị bỏ rơi nơi mép rừng, tưởng chừng đã làm mồi cho bầy thú đói. Ngài kể về nàng tiên Necile mang trái tim chan chứa tình thương, người đã dang tay giải cứu và nuôi nấng đứa trẻ ấy khôn lớn thành một trang nam tử, dưới vòng tay che chở của những đấng bất tử thiêng liêng.

"Nhưng con đâu thuộc về thế giới của họ," Claus trầm ngâm đáp.

"Phải, con không thuộc về giống loài của họ," Bậc thầy Rừng thẳm từ tốn nói. "Nàng tiên từng chăm bẵm con như một người mẹ, nay lại mang dáng dấp của một người chị; và chẳng bao lâu nữa, khi tấm thân con già cỗi và mái đầu điểm sương, nàng trông sẽ như một người con gái bên cạnh con. Chỉ một thoáng thời gian ngắn ngủi nữa thôi, con sẽ hóa thành tro bụi của ký ức, trong khi nàng vẫn mãi mãi là một Necile thanh xuân."

"Vậy nếu cõi nhân sinh mỏng manh và buộc phải lụi tàn, cớ sao loài người còn được sinh ra?" chàng thanh niên thắc mắc.

"Vạn vật rồi sẽ tàn phai, ngoại trừ thế giới này và những đấng gìn giữ nó," Ak đáp. "Nhưng chừng nào nhịp đập của sự sống còn tiếp diễn, thì mọi sinh linh trên trái đất đều mang một sứ mệnh của riêng mình. Những bậc trí giả sẽ tìm cách hiến dâng giá trị của mình cho cõi đời, bởi những ai sống một cuộc đời hữu ích, ắt hẳn sẽ được ban cho một sinh mệnh nữa."

Claus vẫn chưa tỏ tường trọn vẹn những triết lý xa xăm ấy. Thế nhưng, khát vọng được cống hiến, được sưởi ấm những đồng loại của mình đã âm thầm bám rễ trong tim chàng. Xuyên suốt chặng đường dài tiếp nối, chàng trai cứ mãi mang dáng vẻ nghiêm nghị mà trầm mặc, đắm chìm trong dòng suy tưởng miên man.

Họ mải miết bay qua bao miền đất lạ, ghé thăm vô số chốn nương náu của loài người. Ở đó, họ lặng lẽ quan sát những người nông dân nhọc nhằn cày cuốc trên những cánh đồng, những chiến binh say máu lao vào vòng xoáy chém giết bạo tàn, và cả những thương nhân mải miết đổi chác hàng hóa để lấy những mảnh kim loại màu trắng và vàng. Giữa bức tranh nhân sinh bề bộn ấy, ánh mắt Claus chỉ dõi theo những đứa trẻ với niềm xót thương và tình yêu vô bờ bến. Hồi ức về một tuổi thơ bơ vơ, trôi dạt lại cuộn trào mãnh liệt trong tâm trí, thôi thúc khát khao cháy bỏng: cậu muốn dang tay che chở cho những sinh linh bé bỏng, vô tội của đồng loại mình, hệt như cái cách người mẹ tiên nữ nhân từ đã từng cưu mang cậu.

Ngày qua ngày, Bậc thầy Rừng rậm cùng người học trò mải miết lướt đi khắp cõi nhân gian. Suốt chặng đường, Ak hiếm khi cất lời với chàng trai trẻ đang bám chặt lấy đai lưng ngài. Thay vào đó, ngài âm thầm dẫn dắt con đi vào mọi ngóc ngách tối tăm lẫn sáng sủa, để con tự mình chiêm nghiệm và thấu hiểu tận cùng kiếp sống của loài người.

Rồi cuối cùng, bước chân du hành cũng đưa họ trở lại vòng tay che chở của Khu Rừng già Burzee hùng vĩ. Bậc thầy nhẹ nhàng đặt Claus xuống giữa bầy tiên nữ đang quây quần đón đợi, nơi có nàng Necile xinh đẹp đang ngóng trông con mòn mỏi.

Lúc này đây, vầng trán của Bậc thầy Ak vĩ đại toát lên vẻ bình yên, thanh thản lạ thường; thế nhưng, trên trán Claus lại hằn sâu những nếp nhăn trăn trở. Trông thấy dáng vẻ u sầu của đứa con nuôi-một chàng trai vốn dĩ luôn rạng rỡ, tràn trề nhựa sống-Necile không khỏi nén một tiếng thở dài. Trái tim người mẹ tiên nữ mơ hồ linh cảm rằng: sau chuyến du hành định mệnh cùng Bậc thầy, cuộc đời con mình sẽ vĩnh viễn đổi thay và chẳng bao giờ có thể quay lại những tháng ngày hồn nhiên như trước nữa.

6. Claus Discovers Humanity

Taking Claus to a small clearing in the forest, the Master said: "Place your hand upon my girdle and hold fast while we journey through the air; for now shall we encircle the world and look upon many of the haunts of those men from whom you are descended."

These words caused Claus to marvel, for until now he had thought himself the only one of his kind upon the earth; yet in silence he grasped firmly the girdle of the great Ak, his astonishment forbidding speech.

Then the vast forest of Burzee seemed to fall away from their feet, and the youth found himself passing swiftly through the air at a great height.

Ere long there were spires beneath them, while buildings of many shapes and colors met their downward view. It was a city of men, and Ak, pausing to descend, led Claus to its inclosure. Said the Master:

"So long as you hold fast to my girdle you will remain unseen by all mankind, though seeing clearly yourself. To release your grasp will be to separate yourself forever from me and your home in Burzee."

One of the first laws of the Forest is obedience, and Claus had no thought of disobeying the Master's wish. He clung fast to the girdle and remained invisible.

Thereafter with each moment passed in the city the youth's wonder grew. He, who had supposed himself created differently from all others, now found the earth swarming with creatures of his own kind.

"Indeed," said Ak, "the immortals are few; but the mortals are many."

Claus looked earnestly upon his fellows. There were sad faces, gay and reckless faces, pleasant faces, anxious faces and kindly faces, all mingled in puzzling disorder. Some worked at tedious tasks; some strutted in impudent conceit; some were thoughtful and grave while others seemed happy and content. Men of many natures were there, as everywhere, and Claus found much to please him and much to make him sad.

But especially he noted the children-first curiously, then eagerly, then lovingly. Ragged little ones rolled in the dust of the streets, playing with scraps and pebbles. Other children, gaily dressed, were propped upon cushions and fed with sugar-plums. Yet the children of the rich were not happier than those playing with the dust and pebbles, it seemed to Claus.

"Childhood is the time of man's greatest content," said Ak, following the youth's thoughts. "'Tis during these years of innocent pleasure that the little ones are most free from care."

"Tell me," said Claus, "why do not all these babies fare alike?"

"Because they are born in both cottage and palace," returned the Master. "The difference in the wealth of the parents determines the lot of the child. Some are carefully tended and clothed in silks and dainty linen; others are neglected and covered with rags."

"Yet all seem equally fair and sweet," said Claus, thoughtfully.

"While they are babes-yes;" agreed Ak. "Their joy is in being alive, and they do not stop to think. In after years the doom of mankind overtakes them, and they find they must struggle and worry, work and fret, to gain the wealth that is so dear to the hearts of men. Such things are unknown in the Forest where you were reared." Claus was silent a moment. Then he asked:

"Why was I reared in the forest, among those who are not of my race?"

Then Ak, in gentle voice, told him the story of his babyhood: how he had been abandoned at the forest's edge and left a prey to wild beasts, and how the loving nymph Necile had rescued him and brought him to manhood under the protection of the immortals.

"Yet I am not of them," said Claus, musingly.

"You are not of them," returned the Woodsman. "The nymph who cared for you as a mother seems now like a sister to you; by and by, when you grow old and gray, she will seem like a daughter. Yet another brief span and you will be but a memory, while she remains Necile."

"Then why, if man must perish, is he born?" demanded the boy.

"Everything perishes except the world itself and its keepers," answered Ak. "But while life lasts everything on earth has its use. The wise seek ways to be helpful to the world, for the helpful ones are sure to live again."

Much of this Claus failed to understand fully, but a longing seized him to become helpful to his fellows, and he remained grave and thoughtful while they resumed their journey.

They visited many dwellings of men in many parts of the world, watching farmers toil in the fields, warriors dash into cruel fray, and merchants exchange their goods for bits of white and yellow metal. And everywhere the eyes of Claus sought out the children in love and pity, for the thought of his own helpless babyhood was strong within him and he yearned to give help to the innocent little ones of his race even as he had been succored by the kindly nymph.

Day by day the Master Woodsman and his pupil traversed the earth, Ak speaking but seldom to the youth who clung steadfastly to his girdle, but guiding him into all places where he might become familiar with the lives of human beings.

And at last they returned to the grand old Forest of Burzee, where the Master set Claus down within the circle of nymphs, among whom the pretty Necile anxiously awaited him.

The brow of the great Ak was now calm and peaceful; but the brow of Claus had become lined with deep thought. Necile sighed at the change in her foster-son, who until now had been ever joyous and smiling, and the thought came to her that never again would the life of the boy be the same as before this eventful journey with the Master.