DICK WHITTINGTON VÀ CHÚ MÈO CỦA CẬU

Vào thời trị vì của Vua Edward Đệ Tam¹, tận một miền quê xa xôi hẻo lánh cách biệt với London, có một cậu bé mồ côi nghèo khổ tên là Dick Whittington. Dick vốn lanh lợi sáng dạ. Những lời đồn đại về một London nguy nga dát đầy vàng ròng cứ thế dấy lên trong cậu niềm ao ước lớn lao được một lần đặt chân đến chốn thị thành. Một ngày nọ, có một cỗ xe ngựa đồ sộ do tám chú tuấn mã kéo gõ móng lộc cộc đi qua làng, cổ bầy ngựa rung lên những hồi chuông leng keng rộn rã. Chắc mẩm cỗ xe ấy đang hướng thẳng đến London, Dick bèn tiến tới, xin phép bác xà ích cho mình được cuốc bộ theo cùng. Vừa hay tin cậu nhóc Dick tội nghiệp chịu cảnh mồ côi cả cha lẫn mẹ, lại nhìn bộ quần áo rách tả tơi trông thật thảm hại, bác xà ích liền động lòng bảo rằng cậu cứ việc đi cùng nếu muốn. Thế là, hai người họ cùng nhau rong ruổi lên đường. Đặt chân đến London an toàn, Dick vui mừng khôn xiết vội rảo bước qua vô số góc phố, rảo mắt kiếm tìm những cung đường khang trang được lát bằng vàng ròng². Cậu cứ đinh ninh rằng chỉ cần rẽ qua góc phố tiếp theo thôi, mặt đường dát vàng sẽ hiện ra chói lóa. Ở quê nhà nhỏ bé, Dick từng ba lần được mục sở thị một đồng tiền vàng, và vẫn nhớ như in người ta có thể đổi nó lấy cơ man nào là tiền lẻ. Thế nên, cậu ngây thơ nghĩ rằng chỉ cần cạy vài mảng lát đường thôi là đã rủng rỉnh tiền tiêu thỏa thích. Cậu bé tội nghiệp cứ cắm đầu chạy cho đến khi đôi chân rã rời, quên khuấy mất cả bác xà ích tốt bụng. Rốt cuộc, màn đêm dần buông xuống, và muôn nẻo đường cậu qua rốt cục cũng chỉ toàn bùn đất lầy lội chứ bói đâu ra bạc vàng. Mệt mỏi và rã rời, cậu thu mình vào một góc tối tăm rồi khóc hoài cho đến khi thiếp đi. Sáng hôm sau, cái đói xót ruột đã đánh thức cậu dậy. Cậu chầm chậm bước đi, ngửa tay xin từng người khách qua đường dăm ba đồng xu lẻ để cầm cự qua cơn đói khát. May thay, một quý ông với gương mặt hiền hậu đã trông thấy bộ dạng rã rời của cậu. "Sao cháu không đi tìm việc làm, cậu bé?" ngài ân cần hỏi. "Cháu muốn lắm," Dick đáp lời, "nhưng cháu chẳng biết làm sao để kiếm được việc thưa ngài." "Nếu cháu thực tâm muốn," vị quý ông nói, "hãy đi theo ta." Dứt lời, ngài dẫn cậu đến một cánh đồng cỏ khô. Nơi ấy, Dick hăng say làm việc vã mồ hôi, tận hưởng những ngày tháng no đủ vui vẻ cho đến khi toàn bộ đồng cỏ được thu hoạch xong xuôi. Nhưng rồi, cậu lại phải đối mặt với cảnh túng quẫn bủa vây như trước. Khi sắp sửa lả đi vì cái đói thêm lần nữa, cậu ngã khuỵu ngay trước cửa nhà ông Fitzwarren, một vị thương gia giàu có. Chẳng may thay, bà đầu bếp của gia đình, một người đàn bà thô lỗ cộc cằn, to tiếng quát tháo vào mặt cậu bé tội nghiệp: "Mày đang làm cái trò gì ở đó hả, thằng nhãi ranh lười chảy thây kia? Nếu mày không cút ngay cho khuất mắt, tao sẽ hất thẳng mớ nước rửa bát đĩa này vào người mày, nó đủ nóng để khiến mày phải nhảy dựng lên đấy!" Đúng lúc ấy, ông Fitzwarren trở về nhà dùng bữa tối. Thoáng thấy một cậu bé nhem nhuốc, rách rưới đang nằm gục trước hiên nhà, ngài liền cất giọng ôn tồn, hiền từ: "Cớ sao cháu lại nằm đó hỡi cậu bé? Cháu trông cũng đã đủ lớn để kiếm việc làm rồi cơ mà; hay ta e rằng cháu sinh thói lười biếng quá chăng?" "Không đâu thưa ngài," Dick nhỏ nhẹ đáp. "Cháu sẵn lòng làm việc với tất thảy sức lực của mình; ngặt nỗi cháu chẳng quen biết một ai, lại mệt mỏi rã rời vì thiếu cái ăn." "Tội nghiệp cậu bé!" ông Fitzwarren mủi lòng; "đứng dậy nào, để ta xem cháu bị làm sao." Dick gắng gượng đứng dậy, nhưng đôi chân cậu bủn rủn chẳng thể nào đứng vững, bởi lẽ cậu đã phải nhịn đói suốt ba ngày ròng rã. Thấy vậy, vị thương gia nhân từ bèn sai người dìu cậu vào nhà, ban cho cậu một bữa ăn no nê thỏa thuê. Ngài cũng quyết định giữ cậu lại, giao cho cậu làm những công việc lặt vặt dưới bếp. Đáng ra Dick đã có thể tận hưởng cuộc sống êm đềm dưới mái nhà êm ấm này, nếu như không có sự hiện diện của mụ đầu bếp xấu tính kia. Mụ ta suốt ngày săm soi vạch lá tìm sâu, nhiếc móc cậu xối xả từ sáng sớm cho tới tận đêm khuya. Tệ hại hơn, mụ còn mắc cái tật thích đánh đòn. Cứ hễ lúc nào rảnh rỗi không phải phết mỡ lên những tảng thịt nướng, mụ lại lôi Dick tội nghiệp ra đánh đập không thương tiếc.

Bù lại cho sự cay nghiệt của bà đầu bếp, bác quản gia lại là một người hoàn toàn khác. Bác là một người đàn ông lớn tuổi hiền từ, đã gắn bó với gia đình này qua nhiều năm tháng. Bác từng có một cậu con trai trạc tuổi Dick nhưng không may qua đời sớm; vì thế, bác luôn dành cho cậu bé nghèo khó một niềm thương cảm sâu sắc. Thỉnh thoảng, bác lại dúi cho cậu một đồng xu để mua chiếc bánh gừng hay một con quay. Bác quản gia cũng rất đam mê sách vở. Những buổi tối rảnh rỗi, bác thường lấy một cuốn sách thú vị ra đọc cho đám người hầu cùng nghe. Dick bé nhỏ mê mẩn những câu chuyện từ giọng đọc trầm ấm của người đàn ông tốt bụng, đến mức cậu khao khát cháy bỏng được tự mình biết chữ. Thế là, khi bác quản gia cho cậu đồng xu tiếp theo, Dick đã dùng nó để mua một cuốn sách nhỏ. Nhờ sự tận tình chỉ bảo của bác, chẳng mấy chốc cậu đã thuộc lòng mặt chữ và dần dà biết đọc. Cũng vào khoảng thời gian ấy, cô Alice, con gái của ông Fitzwarren, có buổi tản bộ vào một buổi sáng. Dick được yêu cầu mặc bộ quần áo tươm tất mà ông chủ đã ban cho để đi theo tháp tùng cô. Dọc đường, cô Alice trông thấy một người phụ nữ khốn khổ, tay ẵm một đứa bé, lưng cõng thêm một đứa nữa. Cô liền rút ví, lấy ra ít tiền để giúp đỡ người phụ nữ đáng thương; nhưng lúc cất ví vào, cô lỡ tay đánh rơi xuống đất rồi cứ thế bước tiếp. Thật may là Dick đi ngay phía sau, chứng kiến toàn bộ sự việc. Cậu nhanh nhẹn nhặt chiếc ví lên và đem trả lại cho cô. Một bận khác, khi cô Alice đang ngồi chơi đùa với chú vẹt cưng bên khung cửa sổ để ngỏ, con chim bất thần vỗ cánh bay vút lên cành của một cây cao chót vót. Đám người hầu đều sợ hãi, chẳng ai dám trèo lên bắt nó về. Ngay khi nghe thấy chuyện này, Dick liền cởi phăng áo khoác, trèo lên cây thoăn thoắt như một chú sóc. Sau một hồi chật vật, cậu cũng tóm được con vẹt, cẩn thận mang nó xuống an toàn cho cô chủ của mình. Cô Alice rối rít cảm ơn cậu, và từ dạo ấy luôn dành cho cậu một sự quý mến đặc biệt. Bà đầu bếp khó tính giờ đây cũng đã dịu đi đôi chút. Tuy nhiên, gạt chuyện đó sang một bên, Dick lại phải vượt qua một nỗi thống khổ khác. Giường của cậu đặt tít trên căn gác mái tồi tàn, nơi sàn và tường lỗ chỗ những khe hở. Đêm nào cậu cũng bị đánh thức bởi bầy chuột cống và chuột nhắt thi nhau chạy vắt qua mặt. Chúng làm ồn đến mức đôi khi cậu cứ ngỡ những bức tường đang sụp đổ quanh mình. Một ngày nọ, có một vị khách đến thăm ông Fitzwarren và cần người đánh bóng giày. Dick đã dồn hết tâm sức để chà đôi giày sáng bóng, khiến vị khách hài lòng thưởng cho cậu một xu. Cầm đồng tiền trên tay, cậu nảy ra ý định mua một con mèo. Ngay hôm sau, khi thấy một bé gái đang ôm một chú mèo dưới nách, cậu liền bước tới hỏi xem cô bé có bằng lòng nhượng lại cho cậu với giá một xu hay không. Cô bé gật đầu đồng ý, và bảo đó là một con mèo bắt chuột rất cừ. Dick giấu nhẹm con mèo trên gác mái, và luôn ân cần nhường lại một phần bữa tối của mình cho nó. Quả nhiên, chỉ trong một thời gian ngắn, cậu không còn bị lũ chuột nhắt và chuột cống quấy rầy thêm nữa.

Không lâu sau, ông Fitzwarren chuẩn bị cho một con tàu nhổ neo ra khơi. Vốn tin rằng bất kỳ người hầu nào cũng nên có cơ hội đổi đời như mình, ông gọi tất cả vào phòng khách, hỏi xem có ai muốn góp vốn vào chuyến buôn này không. Mọi người đều có sẵn chút tiền để sẵn sàng thử vận may, chỉ trừ Dick tội nghiệp chẳng có lấy một xu hay món hàng nào. Vì thế, cậu đứng lại bên ngoài, chẳng bước vào phòng khách cùng những người khác. Nhưng cô Alice tinh ý đoán được sự tình, liền sai người gọi cậu vào. Cô lên tiếng ngỏ ý muốn bỏ tiền túi ra góp vốn thay cậu. Thế nhưng, cha cô bảo làm vậy không đúng quy củ, vì Dick phải đóng góp bằng chính món đồ của mình. Khi nghe vậy, Dick e dè đáp lời rằng mình chẳng có gì ngoài một con mèo.

"Vậy thì mang con mèo của cháu ra đây, cậu bé ngoan," ông Fitzwarren mỉm cười bảo, "và để nó ra khơi."

Dick lầm lũi bước lên lầu, bế chú mèo cưng xuống, rồi gạt nước mắt trao nó cho thuyền trưởng. Thấy vụ đầu tư kỳ quặc của Dick, mọi người trong phòng đều bật cười ồ lên. Riêng cô Alice lại thấy xót xa cho hoàn cảnh nghèo khó của cậu, liền lén cho cậu vài đồng xu để mua một con mèo khác.

Sự việc này, cùng những cử chỉ ân cần khác mà cô Alice dành cho Dick, càng khiến mụ đầu bếp xấu tính nảy sinh lòng đố kỵ. Mụ bắt đầu hành hạ cậu thậm tệ hơn bao giờ hết, liên tục dè bỉu chuyện cậu gửi mèo đi biển. Mụ cay nghiệt hạch sách: "Mày nghĩ con mèo rách ấy bán được đủ tiền để tao mua một cây gậy nện đòn mày không?". Cuối cùng, sức chịu đựng của Dick đã đi đến giới hạn. Cậu quyết chí trốn khỏi chốn địa ngục này. Thế là cậu gom góp chút đồ đạc ít ỏi và lặng lẽ lên đường từ lúc tinh mơ ngày mùng một tháng Mười một. Cậu mải miết đi bộ mãi đến tận Highgate³, rồi ngồi phịch xuống một tảng đá - nơi mà đến tận ngày nay người đời vẫn gọi là tảng đá của Whittington - và thẫn thờ suy tính xem bước tiếp theo nên đi đâu về đâu. Đang lúc đầu óc rối bời, chuông nhà thờ Bow⁴ bỗng ngân vang. Trong tiếng chuông dồn dập, cậu ngỡ như đang nghe thấy những âm thanh văng vẳng thôi thúc:

"Quay lại đi, Whittington, Thị trưởng đáng kính của London⁵."

"Thị trưởng đáng kính của London!" cậu sững sờ tự nhủ. "Chà, nếu lớn lên được làm Thị trưởng London, chễm chệ ngồi trên cỗ xe ngựa lộng lẫy, thì dù hiện tại có phải cắn răng chịu đựng bao nhiêu đi nữa mình cũng cam lòng! Mình sẽ quay lại. Mặc kệ những cái tát nảy lửa hay lời chửi rủa thậm tệ của mụ đầu bếp già, miễn là cuối cùng mình được làm Thị trưởng London."

Nghĩ vậy, Dick tức tốc quay gót. Thật may mắn, cậu lẻn được vào nhà và hối hả bắt tay ngay vào việc trước khi mụ đầu bếp bước xuống lầu.

Con tàu mang theo con mèo kia đã lênh đênh giữa biển khơi suốt một khoảng thời gian dài. Sau bao ngày tháng, cuối cùng, những luồng gió mạnh cũng đẩy họ trôi dạt vào một dải bờ biển thuộc xứ Barbary⁶ xa xôi. Thấy người lạ, dân bản xứ ùn ùn kéo tới bến cảng ngắm nghía đám thủy thủ ngoại quốc và đón tiếp họ bằng sự hiếu khách đến lạ kỳ. Khi đôi bên đã trở nên thân tình hơn, họ háo hức ngỏ ý muốn mua lại những món hàng tinh xảo đang chất đầy trong khoang tàu. Nhận thấy cơ hội, vị thuyền trưởng liền gửi những mẫu hàng hóa tốt nhất mình có dâng lên Quốc vương xứ này. Vị quân vương tỏ ra vô cùng kinh ngạc và thích thú trước những kỳ trân dị bảo ấy, lập tức hạ chỉ truyền gọi thuyền trưởng cùng thuyền phó tiến cung. Tại vương điện uy nghi, theo phong tục bản địa, họ được nghênh tiếp nồng hậu và an tọa trên những tấm thảm nhung mềm mại, thêu hoa văn vàng bạc sáng lóa. Nhà vua và Hoàng hậu ngự ở vị trí trang trọng nhất nơi đầu phòng. Ngay sau đó, những bữa tiệc linh đình với vô vàn sơn hào hải vị hiếm có được dâng lên. Thế nhưng, đĩa thức ăn vừa được dọn ra chưa đầy một khắc, một đàn chuột cống và chuột nhắt khổng lồ từ đâu ùa tới như bão táp, sục sạo cắn xé mâm cỗ tan hoang. Vị thuyền trưởng trố mắt kinh ngạc trước cảnh tượng đó, liền mở lời dò hỏi xem đám sâu bọ này có làm phiền đến hoàng gia hay chăng.

"Ôi, phiền chứ, phiền lắm thay!" những người hầu thở dài, "Và Đức vua sẵn lòng đánh đổi cả một nửa giang sơn chỉ để tống khứ chúng đi! Ngài xem, chúng đâu chỉ phá nát bữa ăn thế này, mà còn ngày đêm quấy nhiễu trong chốn tẩm cung, đến mức lúc ngài ngả lưng cũng phải có lính canh gác."

Vị thuyền trưởng nghe vậy thì mừng rỡ đến mức chỉ chực nhảy cẫng lên. Trong đầu anh lập tức lóe lên hình ảnh cô mèo ngoan ngoãn của cậu bé Dick tội nghiệp, liền bước tới tâu với nhà vua rằng mình đang giữ trên tàu một sinh linh kỳ diệu, đủ sức giết sạch đám chuột cống và chuột nhắt oái oăm kia. Quốc vương nghe xong thì nét mặt giãn ra, hân hoan còn hơn cả thuyền trưởng.

"Hãy mang ngay sinh vật đó đến cho trẫm," ngài phán, "Và nếu nó thực sự làm được những điều nhà ngươi vừa nói, trẫm sẽ thưởng cho nhà ngươi nguyên một con tàu chất đầy vàng ròng để đổi lấy nó!"

Thuyền trưởng, muốn nắm chắc vận may hiếm có này, khéo léo thưa rằng cô mèo ấy bắt chuột tài tình đến nỗi anh chẳng nỡ rời xa; nhưng để làm vừa lòng bệ hạ, anh sẽ mang nó tới tiến cung.

"Đi mau, đi mau!" Hoàng hậu hối hả thúc giục, "Ta nóng lòng muốn tận mắt chứng kiến sinh vật nào lại có thể lập được kỳ tích lớn lao nhường ấy." Thuyền trưởng vội vã quay ngoắt về tàu, trong lúc đám người hầu lật đật chuẩn bị một mâm cỗ mới. Anh quay lại cung điện kịp lúc để chứng kiến bàn tiệc một lần nữa lại đặc nghẹt chuột là chuột, và mâm cỗ thứ hai cũng đứng trên bờ vực bị phá nát y như lần trước. Cô mèo chẳng đợi ai ra lệnh, lập tức phóng vút từ vòng tay thuyền trưởng xuống sàn, và chỉ trong vài khoảnh khắc, đã hạ gục gần như toàn bộ lũ chuột vứt la liệt ngay dưới chân mình. Đám chuột sống sót hoảng loạn tột độ, ba chân bốn cẳng chạy thục mạng về hang.

Nhà vua và Hoàng hậu hết sức vui sướng, vô cùng mãn nguyện khi mối phiền toái dai dẳng bấy lâu cuối cùng cũng được dẹp bỏ êm thấm đến thế. Họ hào hứng truyền lệnh mang sinh vật kỳ diệu kia đến gần để ngắm nhìn cho thỏa. Bấy giờ, thuyền trưởng cất tiếng gọi lảnh lót: "Puss, puss!⁷" Cô mèo ngoan ngoãn lon ton chạy tới, nhảy phốc lên đậu gọn trên đầu gối anh. Kế đó, anh bế nó trao cho Hoàng hậu. Bà có chút sợ hãi, rụt rè chẳng dám chạm tay vào con vật vừa tàn sát cả ngàn con chuột quái ác; nhưng khi thấy cô mèo chớp mắt hiền lành, lại tỏ ra thích thú ra sao mỗi khi được thuyền trưởng vuốt ve, bà cũng can đảm đưa tay vuốt lớp lông mềm, miệng không ngớt cưng nựng: "Poot, poot," bởi lẽ bà đâu có biết tiếng Anh. Cuối cùng, Hoàng hậu âu yếm đặt cô mèo cuộn tròn trên vạt áo mình, và dần dà trở nên dạn dĩ và thoải mái chơi đùa với nó, cho tới khi nó cất tiếng gừ gừ nhè nhẹ rồi tự ru mình chìm vào giấc ngủ. Chứng kiến dáng vẻ đáng yêu của cô mèo, lại được nghe tâu rằng nó sắp hạ sinh một đàn mèo con, để rồi một ngày nào đó sẽ diệt trừ tận gốc hiểm họa chuột bọ trên khắp vương quốc, Đức vua lập tức hạ lệnh mua lại toàn bộ số hàng hóa trên tàu. Không những vậy, ngài còn hào phóng ban tặng cho thuyền trưởng một lượng vàng khổng lồ, giá trị hơn cả chỗ hàng hóa kia gộp lại, cốt chỉ để đổi lấy cô mèo. Vị thuyền trưởng hân hoan cúi chào cáo biệt, căng buồm đón gió thuận, và cứ thế thẳng tiến cập bến an toàn tại London.

Một buổi sáng nọ, khi ông Fitzwarren vừa bước vào phòng kế toán và ngồi xuống bàn làm việc, bỗng có tiếng gõ cửa vang lên cộc, cộc, cộc. "Ai ngoài đó vậy?" ông Fitzwarren cất tiếng hỏi. "Là một người bạn đây," giọng ai đó đáp lời. Cửa mở ra, và người bước vào chẳng phải ai xa lạ mà chính là viên thuyền trưởng, theo sau là mấy người đàn ông đang khệ nệ khiêng những khối vàng khổng lồ. Đó là số vàng mà Vua xứ Barbary đã trả để đổi lấy số hàng hóa trên tàu. Viên thuyền trưởng say sưa kể lại câu chuyện về chú mèo, rồi cẩn thận lấy ra món quà vô giá mà nhà vua nọ gửi tặng riêng cho Dick. Nghe xong, vị thương gia liền gọi vọng ra ngoài bảo những người hầu: "Mau đi gọi cậu bé tới đây, ta có chuyện này muốn kể; Và xin hãy gọi cậu ấy là ngài Whittington." Chính vào lúc này, ông Fitzwarren mới bộc lộ tấm lòng vô cùng nhân hậu của mình. Bởi lẽ, khi vài gã thư ký xì xầm rằng một kho báu khổng lồ như thế là quá đỗi to lớn đối với một cậu bé như Dick, ông liền gạt đi: "Ta sẽ không giữ lại của cháu dù chỉ một đồng xu nhỏ! Tất cả số của cải này đều là của cháu, và cháu sẽ nhận được trọn vẹn từng đồng." Ông sai người đi gọi Dick. Cậu bé lúc ấy tình cờ đang lúi húi cọ rửa đống xoong nồi cho bà đầu bếp, bùn đất và nhọ nồi bám đầy người; nên cậu cứ rụt rè, ngập ngừng xin phép không lên gặp ông chủ. Thế nhưng, ông Fitzwarren nhất quyết gọi cậu vào, lại còn sai người kê hẳn một chiếc ghế cho cậu ngồi. Thấy vậy, cậu bé Dick tội nghiệp cứ ngỡ họ đang giễu cợt mình. Cậu khúm núm van xin ông chủ đừng lôi một đứa trẻ nghèo hèn ra làm trò cười, mà hãy cho phép cậu quay lại làm việc dưới bếp. "Thực tình mà nói, ngài Whittington ạ," vị thương gia ôn tồn cất lời, "chúng ta đều rất nghiêm túc với cháu; và ta chân thành vui mừng trước những tin tức tốt lành mà các vị đây mang đến. Chẳng là viên thuyền trưởng đã bán chú mèo của cháu cho Vua xứ Barbary, và mang về một khối tài sản khổng lồ, thậm chí còn nhiều hơn tất cả những gì ta đang có; ta mong cháu sẽ tận hưởng số của cải này thật dài lâu!" Ông Fitzwarren sau đó bảo những người đàn ông mở tung rương báu mà họ mang tới, rồi tươi cười nói, "Ngài Whittington bây giờ chẳng có việc gì phải làm ngoài việc mang cất chỗ của nải này vào một nơi an toàn." Cậu bé Dick tội nghiệp sững sờ, luống cuống không biết làm gì giữa niềm sung sướng tột độ. Cậu khẩn khoản cầu xin ông chủ hãy lấy đi bất cứ phần nào ngài muốn, bởi lẽ cậu có được tất cả những thứ này cũng nhờ vào lòng tốt vô bờ bến của ngài. "Không, không," ông Fitzwarren dịu dàng đáp, "tất cả là của cháu; và ta không mảy may nghi ngờ việc cháu sẽ sử dụng nó thật xứng đáng."

Tiếp đó, Dick mời bà chủ, rồi đến cô Alice, nhận lấy một phần gia tài của mình. Nhưng họ một mực chối từ, bảo rằng chính sự thành công của cậu đã là niềm vui lớn nhất đối với họ. Thế nhưng, chàng trai nghèo vốn mang bản tính lương thiện nên chẳng màng giữ lại tất cả cho riêng mình. Cậu hào phóng tặng những món quà hậu hĩnh cho thuyền trưởng, thuyền phó cùng từng người thủy thủ. Sau đó, cậu tặng quà cho người bạn quản gia tốt bụng, rồi chia đều cho những người hầu còn lại trong nhà ông Fitzwarren, thậm chí chẳng bỏ sót cả bà đầu bếp cục cằn, khó tính. Thấy vậy, ông Fitzwarren khuyên cậu nên ăn mặc sao cho ra dáng một quý ông, và ân cần bảo rằng cậu luôn được chào đón sống lại ngôi nhà này cho đến khi tự sắm sửa được một chốn ở đàng hoàng hơn.

Khi mặt mũi Whittington được rửa ráy sạch sẽ, mái tóc uốn xoăn gọn gàng, đầu đội chiếc nón oai vệ, khoác lên mình bộ trang phục lộng lẫy, cậu bỗng trông khôi ngô tuấn tú chẳng kém cạnh bất cứ chàng trai đài các nào từng bước chân đến nhà ông Fitzwarren. Cô Alice, người vốn luôn đối xử tử tế và xót thương cho hoàn cảnh của cậu, giờ đây nhìn cậu bằng ánh mắt đầy ngưỡng mộ, xem cậu như một người hoàn toàn xứng đáng để trao gửi trái tim. Và chắc chắn cậu ngày càng xứng đáng hơn thế, bởi giờ đây Whittington luôn để tâm xem mình có thể làm gì khiến cô vui lòng, và luôn mang đến cho cô những món quà tuyệt mỹ nhất. Ông Fitzwarren nhanh chóng nhận ra tình cảm thắm thiết họ dành cho nhau, liền đề nghị tác hợp cho đôi trẻ nên duyên vợ chồng, và cả hai đều ngập tràn hạnh phúc ưng thuận. Ngày cưới được ấn định ngay sau đó. Họ vinh dự được ngài Thị trưởng, Hội đồng Ủy viên, các Cảnh sát trưởng cùng vô số những thương gia giàu có bậc nhất London đích thân tháp tùng đến nhà thờ, và sau buổi lễ, tất cả cùng nhau chung vui trong một bữa tiệc cưới vô cùng linh đình, tráng lệ.

Sử sách ngàn xưa còn lưu truyền rằng, ngài Whittington cùng phu nhân đã sống một cuộc đời phồn vinh tột bậc và vô cùng viên mãn. Họ có với nhau vài người con. Năm 1360, ông vinh dự nhậm chức Cảnh sát trưởng London, và nhiều lần sau đó được tín nhiệm giữ chức Thị trưởng. Trong nhiệm kỳ cuối cùng, ông đã long trọng nghênh tiếp Vua Henry V, nhân dịp Bệ hạ ca khúc khải hoàn trở về từ trận chiến Agincourt lẫy lừng⁸. Ngay trong buổi dạ yến linh đình ấy, cảm kích trước sự hào hiệp của Whittington, đức vua đã cất lời khen ngợi: "Chưa từng có vị quân vương nào có được một bề tôi như khanh;" và khi nghe được những lời này ngay tại bàn tiệc, Whittington kính cẩn đáp lời: "Và thần thiết nghĩ, cũng chưa từng có bề tôi nào có diễm phúc được hầu hạ một vị vua như bệ hạ." Về sau, trong một lần tháp tùng phái đoàn từ thành phố đến dâng lời chúc tụng cho một chiến thắng vẻ vang của đức vua, ông đã vinh dự được Bệ hạ phong tước hiệp sĩ. Ngài Richard Whittington đã cưu mang và giúp đỡ vô vàn mảnh đời nghèo khó; ông xây dựng một nhà thờ, rồi lập ra cả một trường đại học với quỹ trợ cấp hàng năm dành cho các học giả nghèo, và dựng lên một bệnh viện ngay gần đó. Bức tượng tạc bằng đá khắc họa hình ảnh ngài Richard Whittington ôm chú mèo cưng trong tay, vẫn sừng sững trên mái vòm của nhà tù Newgate cũ⁹ nằm vắt ngang Phố Newgate, cho đến tận năm 1780.

DICK WHITTINGTON AND HIS CAT

IN the reign of King Edward the Third there was a poor orphan boy, named Dick Whittington, living in a country village a long way from London. He was a sharp little lad, and the stories that he heard of London being paved with gold made him long to visit that city. One day, a large wagon and eight horses, with bells at their heads, drove through the village. Dick thought it must be going to London, so he asked the driver to let him walk by the side of the wagon. As soon as the driver heard that poor Dick had neither father nor mother, and saw by his ragged clothes that he could not be worse off than he was, he told him he might go if he would; so they set off together. Dick got safely to London, and was in such a hurry to see the fine streets paved with gold, that he ran through many of them, thinking every moment to come to those that were paved with gold; for Dick had seen a guinea three times in his own little village, and remembered what a lot of money it brought in change; so he thought he had nothing to do but to take up some little bits of pavement, and he would then have as much money as he could wish for. Poor Dick ran till he was tired, and had quite forgotten his friend the driver. At last, finding it grow dark, and that every way he turned he saw nothing but dirt instead of gold, he sat down in a dark corner, and cried himself to sleep. Next morning, being very hungry, he got up and walked about, and asked everybody he met to give him a halfpenny to keep him from starving. At last, a good-natured-looking gentleman saw how hungry he looked. "Why don't you go to work, my lad?" said he. "I would," answered Dick, "but I do not know how to get any." "If you are willing," said the gentleman, "come with me;" and so saying, he took him to a hayfield, where Dick worked briskly, and lived merrily till the hay was all made. After this, he found himself as badly off as before; and being almost starved again, he laid himself down at the door of Mr. Fitzwarren, a rich merchant. Here the cook, an ill-tempered woman, called out to poor Dick: "What business have you there, you lazy rogue? If you do not take yourself away, we will see how you like a sousing of some dish-water I have here, that is hot enough to make you jump." At this time Mr. Fitzwarren himself came home to dinner; and when he saw a dirty ragged boy lying at the door, he said, in a kind and gentle voice: "Why do you lie there, my lad? you seem old enough to work; I am afraid you are lazy." "No, sir," said Dick to him. "I would work with all my heart; but I do not know anybody, and I am sick for want of food." "Poor fellow!" answered Mr. Fitzwarren; "get up, and let me see what ails you." Dick tried to rise, but was too weak to stand, for he had not eaten anything for three days. So the kind merchant ordered him to be taken into the house, and have a good dinner given to him; and to be kept to do what dirty work he could for the cook. Dick would have lived happily in this good family, if it had not been for the ill-natured cook, who was finding fault and scolding him from morning till night; and, besides, she was so fond of basting, that, when she had no roast meat to baste, she would be basting poor Dick. But though the cook was so ill-tempered, the footman was quite different. He had lived in the family many years, and was an elderly man, and very kind-hearted. He had once a little son of his own, who died when about the age of Dick; so he could not help feeling pity for the poor boy, and sometimes gave him a halfpenny to buy gingerbread or a top. The footman was fond of reading, and used often in the evening to entertain the other servants with some amusing book. Little Dick took pleasure in hearing this good man, which made him wish very much to learn to read too; so the next time the footman gave him a halfpenny, he bought a little book with it; and with the footman's help, Dick soon learnt his letters, and afterwards to read. About this time, Miss Alice, Mr. Fitzwarren's daughter, was going out one morning for a walk, and Dick was told to put on a suit of good clothes that Mr. Fitzwarren gave him, and walk behind her. As they went, Miss Alice saw a poor woman with one child in her arms and another on her back. She pulled out her purse and gave the woman some money; but as she was putting it into her pocket again, she dropped it on the ground and walked on. It was lucky that Dick was behind, and saw what she had done, for he picked up the purse and gave it to her again. Another time, when Miss Alice was sitting with the window open and amusing herself with a favorite parrot, it suddenly flew away to the branch of a high tree, where all the servants were afraid to venture after it. As soon as Dick heard of this, he pulled off his coat, and climbed up the tree as nimbly as a squirrel; and, after a great deal of trouble, caught her and brought her down safely to his mistress. Miss Alice thanked him, and liked him ever after for this. The ill-humored cook was now a little kinder; but, besides this, Dick had another hardship to get over. His bed stood in a garret, where there were so many holes in the floor and the walls, that every night he was waked in his sleep by the rats and mice, which ran over his face, and made such a noise that he sometimes thought the walls were tumbling down about him. One day, a gentleman who came to see Mr. Fitzwarren wanted his shoes polished; Dick took great pains to make them shine, and the gentleman gave him a penny. With this he thought he would buy a cat; so the next day, seeing a little girl with a cat under her arm, he went up to her, and asked if she would let him have it for a penny. The girl said she would, and that it was a very good mouser. Dick hid the cat in the garret, and always took care to carry a part of his dinner to her; and in a short time he had no more trouble from the rats and mice. Soon after, his master had a ship ready to sail; and as he thought it right all his servants should have some chance for good fortune as well as himself, he called them into the parlor, and asked them if they wanted to take a share in the trading trip. They all had some money that they were willing to venture, except poor Dick, who had neither money nor goods. For this reason he did not come into the parlor with the rest; but Miss Alice guessed what was the matter, and ordered him to be called in. She then said she would put in money for him from her own purse; but her father told her this would not do, for Dick must send something of his own. When poor Dick heard this, he said he had nothing but a cat. "Fetch your cat then, my good boy," said Mr. Fitzwarren, "and let her go." Dick went upstairs and brought down poor puss, and gave her to the captain with tears in his eyes. All the company laughed at Dick's odd venture; and Miss Alice, who felt pity for the poor boy, gave him some halfpence to buy another cat. This, and other marks of kindness shown him by Miss Alice, made the ill-tempered cook jealous of poor Dick; and she began to use him more cruelly than ever, and always made fun of him for sending his cat to sea. She asked him if he thought his cat would sell for as much money as would buy a stick to beat him. At last, poor Dick could not bear this any longer, and thought he would run away from his place; so he packed up his few things, and set out very early in the morning on the first of November. He walked as far as Highgate, and there sat down on a stone, which to this day is called Whittington's stone, and began to think which road he should take farther. While he was thinking what he should do, the bells of Bow Church began to ring, and he fancied their sounds seemed to say: "Turn again, Whittington, Lord Mayor of London." "Lord Mayor of London!" said he to himself. "Why, to be sure I would put up with almost anything, now, to be Lord Mayor of London, and ride in a fine coach, when I grow to be a man! I will go back and think nothing of the cuffing and scolding of the old cook, if I am to be Lord Mayor of London at last." Dick went back, and was lucky enough to get into the house and set about his work before the cook came down. The ship, with the cat on board, was a long time at sea; and was at last driven by the winds on a part of the coast of Barbary. The people came in great numbers to see the sailors, and treated them very civilly; and, when they became better acquainted, were eager to buy the fine things with which the ship was laden. When the captain saw this, he sent patterns of the best things he had to the King of the country; who was so much pleased with them, that he sent for the captain and the chief mate to the palace. Here they were placed, as is the custom of the country, on rich carpets, marked with gold and silver flowers. The King and Queen were seated at the upper end of the room; and a number of dishes, of the greatest rarities, were brought in for dinner; but, before they had been on the table a minute, a vast number of rats and mice rushed in, and helped themselves from every dish. The captain wondered at this, and asked if these vermin were not very unpleasant. "Oh, yes!" they said, "and the King would give half of his riches to get rid of them; for they not only waste his dinner, as you see, but disturb him in his bedroom, so that he is obliged to be watched while he is asleep." The captain was ready to jump for joy when he heard of this. He thought of poor Dick's cat, and told the King he had a creature on board his ship that would kill all the rats and mice. The King was still more glad than the captain. "Bring this creature to me," said he, "and if it can do what you say, I will give you your ship full of gold for her." The captain, to make quite sure of his good luck, answered, that she was such a clever cat for catching rats and mice, that he could hardly bear to part with her; but that to oblige His Majesty he would fetch her. "Run, run!" said the Queen, "for I long to see the creature that will do such service." Away went the captain to the ship while another dinner was got ready. He came back to the palace soon enough to see the table full of rats and mice again, and the second dinner likely to be lost in the same way as the first. The cat did not wait for bidding, but jumped out of the captain's arm, and in a few moments laid almost all the rats and mice dead at her feet. The rest, in a fright, scampered away to their holes. The King and Queen were delighted to get rid of such a plague so easily. They desired that the creature might be brought for them to look at. On this, the captain called out: "Puss, puss!" and the cat ran and jumped upon his knee. He then held her out to the Queen, who was afraid to touch an animal that was able to kill so many rats and mice; but when she saw how gentle the cat seemed, and how glad she was at being stroked by the captain, she ventured to touch her too, saying all the time: "Poot, poot," for she could not speak English. At last the Queen took puss on her lap, and by degrees became quite free with her, till puss purred herself to sleep. When the King had seen the actions of mistress puss, and was told that she would soon have young ones, which might in time kill all the rats and mice in his country, he bought the captain's whole ship's cargo; and afterwards gave him a great deal of gold besides, which was worth still more, for the cat. The captain then took leave, and set sail with a fair wind, and arrived safe at London. One morning, when Mr. Fitzwarren had come into the counting house, and seated himself at the desk, somebody came tap, tap, tap, at the door. "Who is there?" asked Mr. Fitzwarren. "A friend," answered someone; and who should it be but the captain, followed by several men carrying vast lumps of gold, that had been paid him by the King of Barbary for the ship's cargo. They then told the story of the cat, and showed the rich present that the King had sent to Dick for her; upon which the merchantman called out to his servants: "Go fetch him, we will tell him of the same; Pray call him Mr. Whittington by name." Mr. Fitzwarren now showed himself a really good man, for while some of his clerks said so great a treasure was too much for such a boy as Dick, he answered: "I will not keep the value of a single penny from him! It is all his own, and he shall have every farthing's worth of it." He sent for Dick, who happened to be scouring the cook's kettles, and was quite dirty; so that he wanted to excuse himself from going to his master. Mr. Fitzwarren, however, made him come in, and ordered a chair to be set for him, so that poor Dick thought they were making fun of him, and began to beg his master not to play tricks with a poor boy, but to let him go again to his work. "Indeed, Mr. Whittington," said the merchant, "we are all in earnest with you; and I heartily rejoice in the news these gentlemen have brought you; for the captain has sold your cat to the King of Barbary, and brought you, in return for her, more riches than I possess; and I wish you may long enjoy them!" Mr. Fitzwarren then told the men to open the great treasure they had brought with them, and said, "Mr. Whittington has now nothing to do but to put it in some place of safety." Poor Dick hardly knew how to behave himself for joy. He begged his master to take what part of it he pleased, since he owed it all to his kindness. "No, no," answered Mr. Fitzwarren, "this is all your own; and I have no doubt you will use it well." Dick next asked his mistress, and then Miss Alice, to accept a part of his good fortune; but they would not, and at the same time told him that his success afforded them great pleasure. But the poor fellow was too kind-hearted to keep it all to himself; so he made a handsome present to the captain, the mate, and every one of the sailors, and afterwards to his good friend the footman, and the rest of Mr. Fitzwarren's servants; and even to the ill-natured cook. After this, Mr. Fitzwarren advised him to get himself dressed like a gentleman; and told him he was welcome to live in his house till he could provide himself with a better. When Whittington's face was washed, his hair curled, his hat cocked, and he was dressed in a nice suit of clothes, he was as handsome as any young man who visited at Mr. Fitzwarren's; so that Miss Alice, who had been so kind to him, and thought of him with pity, now looked upon him as fit to be her sweetheart; and the more so, no doubt, because Whittington was now always thinking what he could do to oblige her, and making her the prettiest presents that could be. Mr. Fitzwarren soon saw their love for each other, and proposed to join them in marriage; and to this they both readily agreed. A day for the wedding was soon fixed; and they were attended to church by the Lord Mayor, the Court of Aldermen, the Sheriffs, and a great number of the richest merchants in London, whom they afterwards treated with a fine feast. History tells us that Mr. Whittington and his lady lived in great splendor, and were very happy. They had several children. He was Sheriff of London in the year 1360, and several times afterwards Lord Mayor; the last time, he entertained King Henry the Fifth, on his Majesty's return from the famous Battle of Agincourt. In this company, the King, on account of Whittington's gallantry, said: "Never had prince such a subject;" and when Whittington was told this at the table, he answered: "Never had subject such a king." Going with an address from the city, on one of the King's victories, he received the honor of knighthood. Sir Richard Whittington supported many poor; he built a church, and also a college, with a yearly allowance to poor scholars, and near it raised a hospital. The figure of Sir Richard Whittington, with his cat in his arms, carved in stone, was to be seen till the year 1780, over the archway of the old prison of Newgate, that stood across Newgate Street.