CHUYẾN ĐI BIỂN THỨ TƯ CỦA TÔI

Niềm khát khao mãnh liệt được chiêm ngưỡng những vùng đất xa lạ khiến tôi dần chán ngán những thú vui êm đềm nơi quê nhà. Ngay sau đó, tôi thu xếp gọn gàng mọi công việc, nhanh chóng chuẩn bị cho một chuyến viễn du đến tận xứ Ba Tư¹. Gom góp được một chuyến hàng khổng lồ, tôi chất tất cả lên boong rồi lại giong buồm ra khơi, nhắm hướng những chân trời mới. Nhưng rồi sóng gió bất thần nổi lên. Con tàu của chúng tôi đâm vào một rạn đá ngầm nguy hiểm, vỡ nát, nhấn chìm toàn bộ hàng hóa xuống đáy đại dương sâu thẳm. Tôi cùng vài người sống sót bị những dòng hải lưu mạnh mẽ cuốn dạt vào một hòn đảo hoang sơ. Vừa lên bờ, chúng tôi đã hoảng hốt khi bị bủa vây bởi một đám người man rợ da đen nhẻm, rồi bị áp giải về những túp lều của bọn chúng.

Bọn man rợ đưa cho chúng tôi những bó thảo mộc. Những người bạn đồng hành của tôi, vì đã quá đói khát, liền vội vã vơ lấy nhai ngon lành. Riêng tôi, nỗi buồn bã và lo âu trĩu nặng trong lòng khiến tôi chẳng tài nào nuốt nổi thứ gì. Và rồi, một sự thật tàn nhẫn bày ra trước mắt: tôi nhận ra thứ thảo mộc kỳ lạ kia đã tước đoạt toàn bộ lý trí của các bạn mình, biến họ thành những kẻ ngây dại. Tiếp đó, bọn chúng bưng ra những mâm cơm trộn mỡ dừa. Những người bạn của tôi cứ thế ăn no nê, thân hình ngày một tròn trịa. Để rồi, từng người một lần lượt bị mang đi làm thịt, trở thành bữa ăn cho lũ người ăn thịt đồng loại. May mắn thay, vì tôi quá tiều tụy, gầy gò ốm yếu nên bọn chúng chê bai, cho rằng không bõ dính răng. Bọn chúng bèn giao tôi cho một lão già canh giữ. Thừa lúc lão lơ là, tôi đã lẳng lặng bỏ trốn. Tôi thận trọng lần mò theo hướng ngược lại với bầy người man rợ kia, cứ thế dồn hết sức lực chạy mải miết cho đến khi màn đêm buông xuống.

Ròng rã bước đi cho đến ráng chiều ngày thứ bảy, khi lang thang bên bờ biển, tôi tình cờ bắt gặp một nhóm người da trắng đang thoăn thoắt hái tiêu. Bằng tiếng Ả Rập, họ hỏi thăm tôi là ai, từ phương nào trôi dạt tới đây. Tôi bèn kể hết mọi chuyện về tai họa đắm tàu và cuộc tẩu thoát gian nan của mình. Các anh ấy tỏ lòng xót thương, đối đãi với tôi bằng sự tử tế ân cần rồi dẫn tôi đến yết kiến nhà vua của họ. Đức vua đã chào đón tôi bằng sự khoan dung và rộng lượng hiếm thấy. Trong những ngày tháng tá túc ở vương quốc lạ kỳ này, tôi để ý thấy mỗi khi bệ hạ cùng giới quý tộc đi săn, họ đều cưỡi ngựa lưng trần mà chẳng hề có yên cương. Nhờ sự khéo léo của vài thợ thủ công, tôi đã chế tác ra một bộ yên cương đẹp đẽ. Tự tay nai nịt gọn gàng cho một con ngựa của nhà vua, tôi kính cẩn dâng lên bệ hạ con vật đã được trang bị đầy đủ này. Đức vua tỏ ra thích thú, ngài lập tức bước lên lưng ngựa, phi ngựa dạo quanh các khu vườn gần như suốt cả ngày trời. Thấy vậy, các quan đại thần và tầng lớp quý tộc đều lần lượt tìm đến nhờ tôi làm yên cương cho họ. Đổi lại, họ ban tặng cho tôi rất nhiều món quà giá trị đến mức chỉ trong thời gian ngắn, tôi đã trở nên vô cùng giàu có.

Thời gian trôi qua, bệ hạ ngỏ ý mong tôi sẽ lập gia đình và gắn bó lâu dài như thần dân của ngài. Lâm vào tình cảnh ấy, tôi chẳng thể nào tìm cách chối từ. Vậy là bệ hạ đã ban hôn cho tôi với một tiểu thư cao quý trong triều - một người con gái không chỉ trẻ trung, giàu có mà còn vẹn toàn nhan sắc lẫn đức hạnh. Chúng tôi chung sống đầm ấm, êm đềm trong một cung điện tráng lệ của nàng. Tại nơi đây, tôi còn kết giao được một người bạn tri kỷ, một người đàn ông vô cùng đáng kính.

Nhưng rồi một ngày kia, tin buồn truyền đến rằng vợ của anh ấy vừa tạ thế. Tôi vội vã sang nhà để chia sẻ nỗi mất mát này. Khi chỉ còn hai người trong phòng, anh ấy gục ngã trong nỗi bi thương đến tột cùng. Tôi hết lời khuyên can anh rằng đừng quá bi lụy thì anh mới buồn bã tiết lộ một sự thật trớ trêu: luật pháp xứ này quy định nghiêm ngặt, người chồng còn sống phải bị chôn sống cùng người vợ đã khuất; và chỉ chưa đầy một canh giờ² nữa, anh sẽ phải chấp hành luật lệ hà khắc ấy! Tôi không khỏi rùng mình trước tập tục đáng sợ này.

Một lát sau, thi hài người vợ được khoác lên những bộ xiêm y lộng lẫy và đắt giá nhất, cẩn thận đặt vào một chiếc quan tài để ngỏ. Đám rước tang lễ bắt đầu khởi hành, người chồng lặng lẽ bước theo sau linh cữu. Họ cất bước leo lên đỉnh của một ngọn núi cao. Tại đây, một phiến đá lớn được dời đi, để lộ miệng của một cái hố sâu thẳm, tối tăm. Thi hài từ từ được hạ xuống. Người chồng sau khi ngậm ngùi nói lời từ biệt bạn bè, cũng bước vào một chiếc quan tài mở nắp khác, mang theo một vò nước và đúng bảy ổ bánh mì nhỏ, rồi được thả thẳng xuống hố sâu. Phiến đá tảng nặng nề lập tức được đậy lại, và đoàn người quay gót trở về.

Nỗi lo sợ dai dẳng về hủ tục ấy vẫn còn in đậm trong tâm trí tôi, thì thật không may, người vợ của tôi bỗng nhiên ngã bệnh rồi qua đời. Nhà vua cùng toàn thể bá quan văn võ, nể trọng danh tiếng của tôi, lập tức khẩn trương chuẩn bị một nghi lễ đưa tang y hệt. Tôi cố nén sự bi thương cay đắng cho đến khi đoàn rước đặt chân lên đỉnh núi. Đến lúc ấy, tôi mới quỳ gối dưới chân bệ hạ, thiết tha van xin bệ hạ rủ lòng thương tha mạng cho tôi. Nhưng quả thực, mọi lời khẩn cầu đều chẳng thể lay chuyển! Ngay sau khi thi hài vợ tôi được thả xuống, tôi cũng bị đưa vào cái hố sâu thăm thẳm ấy. Bọn họ hoàn toàn phớt lờ những tiếng kêu la, van vỉ thống thiết của tôi. Trong cái hang động lạnh lẽo, tối tăm, chỉ còn những tiếng oán than vô vọng của tôi dội vào vách đá.

Tôi gắng gượng sống sót qua vài ngày đầu nhờ số bánh mì và vò nước được đặt sẵn trong quan tài. Nhưng rồi, nguồn lương thực ấy cũng cạn kiệt. Kiệt sức, tôi mệt mỏi lùi về một góc tăm tối của cái hang ngầm, nằm xuống, nhắm mắt cam chịu chờ đợi cái chết gõ cửa.

Giữa lúc tôi chỉ hằng mong chuỗi ngày bi đát này sớm khép lại, thì bỗng nhiên, lọt vào tai tôi là tiếng bước chân sột soạt cùng tiếng thở phì phò của một sinh vật bí ẩn nào đó. Tôi giật nảy mình bật dậy, khiến con vật hoảng hốt thở dốc mạnh hơn rồi cuống cuồng bỏ chạy. Chồm dậy với chút hy vọng vừa nhen nhóm, tôi lần theo dấu vết của nó. Thỉnh thoảng con vật dường như dừng lại chờ đợi, nhưng hễ tôi lặng lẽ đến gần là nó lại tiến lên phía trước. Tôi kiên nhẫn bám theo không buông, cho đến khi con mắt tôi bắt gặp một tia sáng le lói, nhấp nháy như một vì sao xa xăm nơi cuối đường hầm. Thứ ánh sáng ấy như tiếp thêm sức mạnh dồi dào, thúc đẩy mong muốn sống sót trong tôi. Cuối cùng, tôi cũng lần mò ra một cái lỗ vừa đủ lớn để lách mình thoát ra ngoài. Chui qua khe hở chật hẹp, tôi thở phào nhẹ nhõm khi nhận ra mình đang đứng trên bãi cát của bờ biển lộng gió. Bấy giờ tôi mới nhận ra, sinh vật tôi đuổi theo vốn là một con vật biển kỳ dị, thường luồn lách qua cái lỗ này để tìm xác chết làm thức ăn.

Ăn vội một ít động vật có vỏ cho đỡ đói, tôi thận trọng lần mò trở lại cái hang ngầm. Lợi dụng bóng tối, tôi gom góp tất cả những món đồ trang sức quý giá nhất mà mình có thể tìm thấy vương vãi dưới đáy hố. Khệ nệ ôm đống của cải ra bờ biển, tôi dùng chính những sợi thừng từng thả quan tài để cột chặt chúng thành từng kiện vuông vắn. Tôi xếp gọn ghẽ mọi thứ trên bãi cát, kiên nhẫn chờ đợi một bóng buồm ngang qua.

Hai ngày đằng đẵng trôi qua, cuối cùng cũng có một con tàu nhổ neo từ bến cảng, chầm chậm đi ngang qua khúc quanh bờ biển này. Tôi mừng rỡ vẫy gọi, và một chiếc thuyền con đã được hạ xuống để đón tôi lên tàu. Để giữ lấy mạng sống, tôi đành phải bịa ra câu chuyện mình là một nạn nhân đắm tàu. Bởi lẽ, nếu để lộ thân phận thật, tôi chắc chắn sẽ bị bắt đưa trở lại cái hố sâu kia, vì ngài thuyền trưởng lại chính là người bản xứ của vương quốc ấy. Đoàn tàu ghé qua vài hòn đảo nhỏ trước khi neo đậu tại cảng Kela. Tại đây, tôi tìm được một con tàu khác đang chuẩn bị giăng buồm trở về Balsora. Sau khi trả công ngài thuyền trưởng bằng một ít đồ trang sức, tôi ung dung bước lên tàu, giong buồm thẳng tiến, và cuối cùng cũng bình an đặt chân về đến quê nhà Bagdad.

MY FOURTH VOYAGE

My desire of seeing foreign countries rendered my pleasures at home unsatisfactory. I therefore arranged my affairs, commenced a voyage to Persia, and having bought a large stock of goods loaded a ship and again embarked. The ship struck upon a rock, and the cargo was lost. A few others and myself were borne by the current to an island, on which we were surrounded by black savages, and carried to their huts. The savages offered us herbs; my companions eagerly took them, for they were hungry. Grief would not allow me to eat; and presently I saw that the herbs had made my comrades senseless. Rice, mixed with oil of cocoanuts, was then offered to us, which my companions ate greedily and grew fat. My unhappy friends were then devoured one after another, having become appetizing to the cannibals. But I languished so much that they did not think me fit to eat. They left me to the care of an old man, from whom I managed to escape; and taking care to go a contrary way from that which the savages had taken I never stopped till night. At the end of seven days, on the seashore I found a number of white persons gathering pepper. They asked me in Arabic who I was, and whence I came; and I gave them an account of the shipwreck, and of my escape. They treated me kindly and presented me to their King, who treated me with great liberality. During my stay with them, I observed that when the King and his nobles went hunting, they rode their horses without bridle or saddle. With the assistance of some workmen I made a bridle and saddle, and having put them upon one of the King's horses, presented the animal, thus equipped, to His Majesty. He was so delighted that he instantly mounted and rode about the grounds almost the whole day. All the ministers of state and the nobility induced me to make saddles and bridles for them, for which they made me such magnificent presents that I soon became very rich. The King at last requested that I would marry, and become one of his nation. From a variety of circumstances I could not refuse, and he therefore gave me one of the ladies of his Court, who was young, rich, beautiful, and virtuous. We lived in the greatest harmony in a palace belonging to my wife. I had made a good friend of a very worthy man who lived in this place. Hearing one day that his wife had just died, I went to condole with him on this unexpected calamity. We were alone together, and he appeared to be in the deepest grief. After I had talked with him some time on the uselessness of so much sorrow, he told me that it was an established law that the living husband should be buried with the deceased wife, and that within an hour he must submit. I shuddered at the dreadful custom. In a short time the woman was attired in her most costly dress and jewels, and placed in an open coffin. The procession then began, the husband following the corpse. They ascended to the top of an exceedingly high mountain, and a great stone was removed, which covered the mouth of a deep pit. The corpse was let down, and the husband, having taken leave of his friends, was put into another open coffin, with a pot of water and seven small loaves, and he was let down. The stone was replaced and they all returned. The horror of this was still fresh upon my mind, when my wife fell sick and died. The King and the whole Court, out of respect to me, instantly prepared to assist at a similar ceremony with me. I restrained the feeling of despair until we arrived at the top of the mountain, when I fell at the feet of the King and begged him to spare my life. All I said was ineffectual, and after my wife was let down, I also was put into the deep pit, everyone being totally indifferent to my cries and lamentations. I made the cave echo with my vain complaints. I lived some days on the bread and water which had been put into my coffin, but this supply was at length exhausted. I then wandered to a remote part of this frightful cave and lay down to prepare for death. I was thus wishing only for a speedy termination of my misery, when I heard something walking and panting. I started up, upon which the thing panted still more, and then ran away. I pursued it, and sometimes it seemed to stop, but on my approach continued to go on before me. I pursued it, until at last I saw a glimmering light like a star. This redoubled my eagerness, until at last I discovered a hole large enough to allow my escape. I crept through the aperture, and found myself on the seashore, and discovered that the creature was a sea monster which had been accustomed to enter at that hole to feed upon the dead bodies. Having eaten some shellfish, I returned to the cave, where I collected all the jewels I could find in the dark. These I carried to the seashore, and tied them up very neatly into bales with the cords that let down the coffins. I laid them on the beach, waiting till some ship should pass. In two days a ship came out of the harbor, and passed by that part of the coast. I made a signal, and a boat took me on board. I was obliged to say that I had been wrecked; for, had they known my real story, I should have been carried back, as the captain was a native of this country. We touched at several islands, and at the port of Kela, where I found a ship ready to sail for Balsora; and having presented some jewels to the captain who had brought me to Kela, I sailed, and at last arrived at Bagdad.