CÔ BÉ BÁN DIÊM

Trời rét căm căm, tuyết rơi mù mịt và bóng tối đang dần bao trùm khắp lối. Đêm cũng dần buông-cái đêm cuối cùng của năm cũ. Nhưng mặc cho trời rét mướt hay đêm tối mịt mờ, một cô bé nghèo khổ, đầu trần chân đất, vẫn đang lặng lẽ đi dọc theo những con phố. Thực ra lúc rời khỏi nhà, cô bé có đi một đôi giày vải. Nhưng ngặt nỗi, chúng vốn là giày của mẹ cô nên quá đỗi rộng, và khi cô bé bước vội qua đường để tránh hai cỗ xe ngựa đang lao tới, đôi giày đã văng mất tiêu. Một chiếc chẳng thể nào tìm thấy đâu nữa, chiếc còn lại thì bị một thằng nhóc chộp lấy. Nó ôm chiếc giày chạy biến đi, với ý nghĩ rằng sau này có thể dùng làm nôi cho búp bê.

Thế là cô bé cứ tiếp tục bước đi, đôi bàn chân trần đỏ ửng và tím bầm vì giá rét. Tay cô cầm một bao diêm nhỏ, còn chiếc tạp dề rách rưới thì chứa thêm rất nhiều bao khác. Cả ngày dài trôi qua mà chẳng một ai ghé lại mua lấy bao nào-chẳng ai đưa cho cô dù chỉ là một đồng xu lẻ. Vừa run lẩy bẩy vì rét, vừa cồn cào vì đói lả, cô bé lê bước, hiện thân của nỗi bi thương; thật là một đứa trẻ tội nghiệp!

Tuyết vẫn lả tả rơi trên mái tóc óng ả, kết thành những lọn xoăn tuyệt đẹp xõa xuống bờ vai. Nhưng giờ đây, cô bé đâu còn tâm trí nào đoái hoài tới vẻ đẹp của chính mình, hay đến sự lạnh lẽo đang bủa vây kia nữa. Ánh đèn nến ấm áp lấp lánh hắt ra từ mọi ô cửa sổ, và mùi ngỗng quay ngào ngạt bay ra từ những ngôi nhà quanh đó. Đêm nay là Đêm Giao Thừa, và trong đầu cô bé chỉ quẩn quanh duy nhất một ý nghĩ ấy.

Tại một góc phố kẹp giữa hai tòa nhà, nơi có một bờ tường nhô ra, cô bé ngồi thụp xuống. Cô thu mình lại, rút hai bàn chân bé nhỏ vào sát người, nhưng chẳng ích gì-cái lạnh vẫn thấm buốt, không sao ngăn được. Cô bé sợ không dám trở về nhà. Bởi lẽ chưa bán được bao diêm nào, chẳng kiếm được đồng xu cắc bạc nào, ắt hẳn người cha sẽ đánh đòn cô. Hơn nữa, căn gác xép của nhà cô cũng lạnh lẽo nào có kém gì ngoài phố. Dù cho bao khe hở lớn trên mái nhà đã được nhét giẻ rách và rơm khô, gió bấc cùng tuyết lạnh vẫn cứ lùa vào từng chặp.

Đôi bàn tay cô bé đã cứng đờ, gần như tê dại vì rét buốt. Chỉ cần rút một que diêm bé nhỏ trong bao ra quẹt vào tường thôi, đôi tay cô hẳn sẽ được sưởi ấm đôi chút. Và rồi, cô bé rút ra một que, đem quẹt vào tường. Chà! Ngọn lửa bừng lên sáng rực, tỏa ra hơi ấm chan hòa. Cô bé liền khum đôi bàn tay hơ trên ngọn lửa. Với cô bé tội nghiệp, ánh sáng chói lòa ấy dường như không chỉ là ngọn lửa diêm mỏng manh - không, phải gọi đó là một ngọn nến ma thuật mới đúng! Trong khoảnh khắc, cô ngỡ như mình đang ngồi sưởi trước một chiếc lò sưởi bằng sắt¹ to lớn, điểm xuyết những hoa văn đồng thau bóng loáng. Ngọn lửa bên trong chiếc lò mới rực rỡ, huy hoàng và ấm áp làm sao! Cô bé duỗi đôi bàn chân ra, định bụng sưởi ấm cả chúng nữa. Nhưng kìa! Chỉ trong chớp mắt, ngọn lửa đã tắt ngấm. Chiếc lò sưởi to lớn tan biến đi mất. Cô bé lại thu mình giữa góc phố giá lạnh, trên tay chỉ còn trơ lại mẩu diêm đã cháy đen.

Que diêm thứ hai quẹt vào tường. Ngọn lửa bén lên cháy rực. Thật diệu kỳ, ánh sáng rọi đến đâu, bức tường bỗng hóa trong suốt như một tấm màn mỏng manh, để cô bé có thể nhìn thấu tận căn phòng bên trong. Nơi ấy có một chiếc bàn phủ khăn trắng muốt như tuyết, bày biện những chiếc đĩa sứ sáng bóng. Một con ngỗng quay nhồi đầy táo và mận sấy² đặt ở đầu bàn, nóng hổi bốc khói. Và rồi - điều kỳ diệu nhất đã xảy ra - con ngỗng quay, trên mình vẫn cắm sẵn bộ dao nĩa, bỗng nhảy phốc khỏi đĩa. Nó lạch bạch bước dọc theo sàn nhà, tiến thẳng về phía cô bé tội nghiệp. Chợt que diêm vụt tắt, và chỉ còn lại bức tường dày, lạnh lẽo bên cạnh cô.

Cô bé quẹt que diêm thứ ba. Ngọn lửa lại bùng lên. Giờ đây, cô bé thấy mình đang ngồi dưới một cây thông Noel lộng lẫy vô ngần. Nó to lớn và được trang hoàng rực rỡ hơn hẳn cây thông cô từng ngắm nhìn qua cửa kính nhà một phú thương vào Đêm Giáng sinh năm ngoái. Hàng trăm ngọn nến sáp lung linh thắp sáng những nhành lá xanh tươi. Những bức tượng nhỏ xíu, rực rỡ sắc màu, hệt như món đồ chơi bày sau tủ kính các cửa tiệm, đang từ trên cao hướng mắt nhìn xuống cô. Cô bé hân hoan dang rộng đôi tay bé nhỏ về phía chúng. Nhưng đúng khoảnh khắc ấy, ánh diêm lại phụt tắt. Dẫu vậy, những ngọn nến Giáng sinh vẫn cứ bay vút lên, vút lên mãi. Cô bé ngước nhìn, thấy chúng hóa thành vô vàn vì sao lấp lánh trên bầu trời đêm. Chợt, một ngôi sao xẹt ngang qua, vạch một vệt sáng dài như chiếc đuôi rực lửa.

"Chắc hẳn đang có ai đó qua đời," cô bé khẽ thì thầm. Cô nhớ lại lời người bà kính yêu từng kể. Bà là người duy nhất trên đời này đối xử dịu dàng với cô, nhưng giờ bà đã không còn nữa. Bà từng bảo rằng, mỗi khi có một ngôi sao rụng xuống, một linh hồn lại cất cánh bay về với Thượng Đế.

Cô bé lại quẹt thêm một que diêm nữa vào tường. Ngọn lửa bừng sáng. Giữa quầng sáng chói lòa ấy, người bà kính yêu hiện ra trước mắt cô bé. Bà vẫn hiền từ và chan chứa tình yêu thương như thuở nào, nhưng rạng rỡ và hạnh phúc hơn bất cứ lúc nào khi còn trên cõi đời.

"Bà ngoại ơi!" cô bé reo lên, "Ôi, xin bà hãy đưa cháu đi cùng! Cháu biết bà sẽ rời đi ngay khi que diêm này vụt tắt. Bà sẽ tan biến hệt như ngọn lửa ấm áp trong lò sưởi, hệt như bữa tiệc Năm Mới thịnh soạn, và hệt như cây thông Noel to lớn tuyệt đẹp kia!" Để người bà yêu dấu không vụt mất, cô bé vội vã quẹt tất cả những que diêm còn lại trong bao. Chùm diêm bùng cháy rực rỡ, tỏa ra ánh hào quang tráng lệ đến mức ánh dương chói lòa của buổi ban trưa cũng khó lòng sánh kịp. Chưa bao giờ người bà hiền từ lại hiện lên cao lớn, uy nghi mà vẫn vẹn nguyên vẻ đẹp dịu dàng đến thế. Bà dang tay ôm trọn cô bé vào lòng, và cả hai cùng nhau bay lên. Họ vút bay giữa vùng ánh sáng rạng rỡ, bay lên cao mãi, cao mãi, cho đến khi chạm tới nơi chẳng còn cái giá lạnh, chẳng còn cơn đói lả, cũng chẳng còn bất kỳ nỗi đớn đau nào - họ đã về với Thiên đàng.

Nhưng rồi, giữa ánh ban mai giá lạnh, thu mình nơi góc tường, người ta tìm thấy thi thể của cô bé tội nghiệp - đôi má ửng hồng, miệng vẫn đọng nụ cười - cô đã chết cóng vào đúng cái đêm cuối cùng của Năm Cũ. Ánh mặt trời rạng rỡ của ngày Năm Mới chiếu rọi lên thân xác bé nhỏ. Cô bé ngồi đó bất động, vạt áo vương vãi những que diêm, trong đó có một bao diêm đã cháy rụi hoàn toàn.

"Con bé đã cố gắng sưởi ấm," họ bảo nhau; nhưng chẳng một ai hay biết về những ảo ảnh ngọt ngào mà cô bé vừa được chiêm ngưỡng, hay khoảnh khắc huy hoàng rực rỡ khi cô cùng người bà thân yêu đón mừng lễ hội Năm Mới.

THE LITTLE MATCH GIRL

IT was dreadfully cold, it was snowing fast, and almost dark; the evening-the last evening of the Old Year-was drawing in. But cold and dark as it was, a poor little girl, with bare head and feet, was still wandering about the streets. When she left her home she had slippers on, but they were much too large for her-indeed, really, they belonged to her mother-and had dropped off her feet while she was running very fast across the road, to get out of the way of two carriages. One of the slippers was not to be found; the other had been snatched up by a little boy, who ran off with it thinking it might serve him as a doll's cradle. So the little girl now walked on, her bare feet quite red and blue with the cold. She carried a small bundle of matches in her hand, and a good many more in her tattered apron. No one had bought any of them the livelong day-no one had given her a single penny. Trembling with cold and hunger she crept on, the picture of sorrow; poor little child! The snowflakes fell on her long fair hair, which curled in such pretty ringlets over her shoulders; but she thought not of her own beauty, nor of the cold. Lights were glimmering through every window, and the savor of roast goose reached her from several houses. It was New Year's Eve, and it was of this that she thought. In a corner formed by two houses, one of which projected beyond the other, she sat down, drawing her little feet close under her, but in vain-she could not warm them. She dared not go home, she had sold no matches, earned not a single penny, and perhaps her father would beat her. Besides her home was almost as cold as the street-it was an attic; and although the larger of the many chinks in the roof were stopped up with straw and rags, the wind and snow often came through. Her hands were nearly dead with cold; one little match from her bundle would warm them, perhaps, if she dare light it. She drew one out, and struck it against the wall. Bravo! it was a bright, warm flame, and she held her hands over it. It was quite an illumination for that poor little girl-nay, call it rather a magic taper-for it seemed to her as though she were sitting before a large iron stove with brass ornaments, so beautifully blazed the fire within! The child stretched out her feet to warm them also. Alas! in an instant the flame had died away, the stove vanished, the little girl sat cold and comfortless, with the burnt match in her hand. A second match was struck against the wall. It kindled and blazed, and wherever its light fell the wall became transparent as a veil-the little girl could see into the room within. She saw the table spread with a snow-white damask cloth, whereon were ranged shining china dishes; the roast goose, stuffed with apples and dried plums, stood at one end, smoking hot, and-which was pleasantest of all to see-the goose, with knife and fork still in her breast, jumped down from the dish, and waddled along the floor right up to the poor child. Then the match went out, and only the thick, hard wall was beside her. She kindled a third match. Again up shot the flame. And now she was sitting under a most beautiful Christmas tree, far larger, and far more prettily decked out, than the one she had seen last Christmas Eve through the glass doors of the rich merchant's house. Hundreds of wax tapers lighted up the green branches, and tiny painted figures, such as she had seen in the shop windows, looked down from the tree upon her. The child stretched out her hands towards them in delight, and in that moment the light of the match was quenched. Still, however, the Christmas candles burned higher and higher-she beheld them beaming like stars in heaven. One of them fell, the lights streaming behind it like a long, fiery tail. "Now someone is dying," said the little girl softly, for she had been told by her old grandmother-the only person who had ever been kind to her, and who was now dead-that whenever a star falls an immortal spirit returns to God who gave it. She struck yet another match against the wall. It flamed up, and, surrounded by its light, appeared before her that same dear grandmother, gentle and loving as always, but bright and happy as she had never looked during her lifetime. "Grandmother!" exclaimed the child, "Oh, take me with you! I know you will leave me as soon as the match goes out. You will vanish like the warm fire in the stove, like the splendid New Year's feast, like the beautiful large Christmas tree!" And she hastily lighted all the remaining matches in the bundle, lest her grandmother should disappear. And the matches burned with such a blaze of splendor, that noonday could scarcely have been brighter. Never had the good old grandmother looked so tall and stately, so beautiful and kind. She took the little girl in her arms, and they both flew together-joyfully and gloriously they flew-higher and higher, till they were in that place where neither cold, nor hunger, nor pain is ever known-they were in Paradise. But in the cold morning hour, crouching in the corner of the wall, the poor little girl was found-her cheeks glowing, her lips smiling-frozen to death on the last night of the Old Year. The New Year's sun shone on the lifeless child. Motionless she sat there with the matches in her lap, one bundle of them quite burnt out. "She has been trying to warm herself, poor thing!" the people said; but no one knew of the sweet visions she had beheld, or how gloriously she and her grandmother were celebrating their New Year's festival.