Trong Phúc âm Matthew có chép lại dụ ngôn về mười nàng trinh nữ đi đón chú rể. Năm người khờ dại mang đèn mà quên dự trữ dầu. Năm người khôn ngoan không những mang theo bình dầu đầy, mà còn cẩn thận cắt tỉa bấc đèn thật tinh tươm.

NGỌN ĐÈN ĐÃ KHÊU BẤC

Lẽ dĩ nhiên, đồng xu nào cũng có hai mặt. Nào, ta hãy cùng lật xem mặt còn lại. Thiên hạ vẫn hay quen miệng nhắc đến những "cô gái bán hàng". Thật ra chẳng làm gì có người nào như thế. Chỉ có những cô gái làm việc trong các cửa tiệm. Họ nương vào đó để kiếm sống. Cớ sao ta lại biến cái nghề mưu sinh của họ thành một tính từ định danh? Hãy công bằng chút đi. Chúng ta đâu có gọi những tiểu thư đài các sống trên Đại lộ số Năm là những "cô gái kết hôn".

Lou và Nancy là bạn tâm giao. Họ rủ nhau lên chốn đô hội tìm việc vì quê nhà không đủ cái ăn cho ngần ấy miệng người. Nancy mười chín; Lou tròn đôi mươi. Cả hai đều là những thôn nữ xinh xắn, lanh lợi và không hề có tham vọng bước chân vào chốn sân khấu.

Tiểu thiên thần ngự trên cao đã dẫn lối đưa đường cho họ tới một khu trọ giá bèo nhưng đàng hoàng tươm tất. Cả hai đều kiếm được việc làm và chính thức có thu nhập riêng. Tình chị em vẫn thắm thiết như xưa. Khi sáu tháng đã trôi qua, tôi muốn mời bạn bước tới và làm quen với họ. Hỡi độc giả hiếu kỳ: Xin giới thiệu những cô bạn của tôi, cô Nancy và cô Lou. Trong lúc bắt tay, xin bạn hãy chú ý-nhưng nhớ là phải thật ý tứ đấy-đến y phục của họ. Vâng, phải thật ý tứ; bởi vì hai cô nàng cũng dễ nổi đóa trước một ánh nhìn soi mói chẳng kém gì một phu nhân quyền quý ngự trên lô ghế VIP tại buổi biểu diễn ngựa đâu.

Lou làm thợ ủi khoán ăn theo sản phẩm trong một tiệm giặt là thủ công. Cô nàng diện chiếc váy màu tím thùng thình, và cọng lông chim cắm trên mũ thì dài thượt quá bốn inch; nhưng bộ bao tay và tấm khăn choàng cổ bằng lông chồn ermine của cô lại có giá tận 25 đô la, trong khi những con thú đồng loại với nó sẽ bị treo mác giá 7,98 đô la bên ngoài tủ kính trước khi mùa lễ hội khép lại. Hai má cô ửng hồng, đôi mắt xanh lơ bừng sáng. Sự viên mãn toát ra từ từng đường nét trên người cô.

Hẳn bạn sẽ gọi Nancy là một cô gái bán hàng-bởi bạn đã vướng phải cái thói quen đó rồi. Chẳng có một khuôn mẫu mực thước nào cả; nhưng cái thế hệ ngang ngạnh này lại luôn mải miết đi tìm một hình mẫu; thế nên, đây chính là những gì mà hình mẫu ấy nên có. Cô nàng vấn mái tóc phồng độn cao ngất, cùng phần ngực áo ưỡn thẳng về trước. Váy cô mặc tuy là hàng rẻ tiền, nhưng độ xòe lại chuẩn xác đến từng ly. Chẳng có tấm áo lông thú nào chở che cho cô trước cái lạnh cắt da của mùa xuân, nhưng cô lại diện chiếc áo khoác len lửng của mình đầy tự tin cứ như thể nó là lông cừu Ba Tư! Trên khuôn mặt và sâu trong ánh mắt cô, hỡi những kẻ mải miết chạy theo hình mẫu khắt khe kia, là vẻ mặt điển hình của một cô gái bán hàng. Đó là ánh nhìn của một sự nổi loạn câm lặng nhưng đầy khinh bỉ nhắm vào cái phận nữ nhi bị lừa dối; của một lời sấm truyền u buồn về sự báo thù sắp sửa ập đến. Ngay cả những lúc cô cười tươi nhất, vẻ mặt ấy vẫn chực chờ nơi đó. Ánh nhìn tương tự có thể bắt gặp trong đôi mắt của những người nông dân nước Nga; và những ai trong chúng ta còn trụ lại được sẽ thấy nó vào một ngày nào đó trên gương mặt của thiên thần Gabriel¹ khi ngài giáng trần để thổi bay tất cả chúng ta. Lẽ ra đó phải là một ánh nhìn khiến cánh đàn ông phải co rúm và xấu hổ cúi đầu; nhưng gã ta lại chỉ biết nhăn nhở cười cợt trước nó và tiếp tục tặng những bó hoa-kèm theo một sợi dây buộc vào chúng.

Bây giờ thì bạn hãy nhấc mũ lên và cáo từ đi, trong lúc nhận lại câu chào lanh lảnh của Lou "Hẹn gặp lại", cùng nụ cười nhếch mép, ngọt ngào của Nancy dường như, bằng một cách nào đó, bỏ qua bạn và bay lơ lửng như một con bướm đêm trắng tinh lướt qua những mái nhà để vươn tới những vì sao.

Hai người nán lại góc phố đợi Dan. Dan là người yêu của Lou. Chung thủy ư? Khỏi phải nói, anh chàng luôn kề cận cô nàng đến mức cô bé Mary trong bài đồng dao² có khi phải thuê cả tá thừa phát lại mới mong giữ được chú cừu non của mình chặt đến thế.

"Cậu không thấy lạnh sao, Nance?" Lou lên tiếng. "Này, cậu đúng là ngốc nghếch khi cứ chôn chân trong cái cửa tiệm cũ rích đó với mức lương tám đô la một tuần! Tuần trước mình kiếm được những mười tám rưỡi đô la đấy. Dĩ nhiên, nghề ủi đồ thì chẳng thể nào sang chảnh bằng việc đứng bán ren sau quầy, nhưng bù lại tiền rủng rỉnh. Đám thợ ủi bọn mình chẳng ai kiếm dưới mười đô cả. Vả lại, mình cũng chẳng thấy công việc đó có gì kém danh giá hơn."

"Cậu cứ việc giữ lấy," Nancy vểnh mũi đáp trả. "Mình thà nhận tám đô la một tuần và sống trong căn phòng ngủ ngoài hành lang còn hơn. Mình thích được vây quanh bởi những thứ tao nhã và những con người quý phái. Cứ nhìn cơ hội của mình mà xem! Chà, mới hôm nọ thôi, một cô bán găng tay chỗ bọn mình vừa kết hôn với một tay trùm ngành thép ở Pittsburg - hay thợ rèn gì đó đại loại thế - nắm trong tay cả triệu đô la. Biết đâu đấy, chính mình rồi cũng vớ được một anh chàng bảnh chọe. Mình chẳng phải đang khoe khoang nhan sắc hay gì đâu; nhưng mình thà thử vận may ở nơi có giải thưởng lớn. Chứ một cô gái thì mong chờ cơ hội gì ở một tiệm giặt ủi cơ chứ?"

"Chà, tiệm giặt ủi chính là nơi mình gặp Dan đấy," Lou đắc ý khoe. "Anh ấy bước vào lấy áo sơ mi và cổ áo để diện ngày Chủ nhật, rồi tình cờ thấy mình đang ủi đồ ngay bàn đầu tiên. Bọn mình ai cũng tranh nhau cái bàn ủi số một đó. Hôm ấy Ella Maginnis đổ bệnh nên mình mới được thế chỗ. Anh ấy kể rằng điều đầu tiên anh ấy chú ý chính là cánh tay của mình, khen chúng mới tròn trịa và trắng trẻo làm sao. Lúc đó mình đang xắn tay áo lên mà. Cũng có khối anh chàng bảnh bao lui tới tiệm giặt đấy nhé. Cậu có thể nhận ra họ ngay: toàn xách quần áo trong mấy chiếc vali, rồi bước qua cửa tiệm với dáng vẻ vội vã, thoăn thoắt."

"Sao cậu lại có thể khoác lên người chiếc áo cánh như thế nhỉ, Lou?" Nancy buông lời, đưa ánh mắt trĩu nặng nhìn xuống món đồ nhức mắt với vẻ khinh khỉnh đầy ngọt ngào. "Trông nó tố cáo một gu thẩm mỹ tệ hại khủng khiếp."

"Cái áo cánh này á?" Lou ré lên, trợn tròn mắt phẫn nộ. "Trời đất ơi, mình đã phải cắn răng bỏ ra mười sáu đô la cho cái áo này đấy. Giá trị thực của nó phải tới hai mươi lăm đô. Một bà khách mang tới giặt rồi mất hút, chẳng buồn quay lại lấy. Thế là ông chủ bán lại cho mình. Trên áo có đính hằng mét ren thêu tay đấy nhé. Tốt hơn hết là cậu nên tự xem lại bộ đồ phẳng lì, thô kệch mà cậu đang mặc đi thì hơn."

"Cái bộ đồ phẳng lì, thô kệch này ấy à," Nancy bình thản đáp, "là bản sao y chang bộ đầm mà phu nhân Van Alstyne Fisher từng mặc đấy. Mấy cô gái trong tiệm kháo nhau rằng năm ngoái, hóa đơn mua sắm của bà ấy ở cửa hàng lên tới mười hai ngàn đô la. Mình tự tay may bộ này đấy. Chỉ tốn vỏn vẹn một đô rưỡi. Đứng cách xa mười feet thì đố cậu phân biệt được nó với bộ đồ của phu nhân đấy."

"Ồ, thôi được rồi," Lou hớn hở chốt lại, "nếu cậu thích chịu đói để giữ cái mác đài các thì cứ tự nhiên. Còn mình, mình sẽ chọn công việc nhàn hạ lương cao; và sau giờ làm, cứ để mình diện những bộ cánh rực rỡ, hút mắt nhất mà túi tiền mình có thể kham nổi."

Vừa lúc đó, Dan xuất hiện - một chàng trai trẻ đứng đắn thắt chiếc cà vạt may sẵn, mang dáng vẻ của kẻ đứng ngoài vòng xoáy phù phiếm của chốn thị thành. Anh là một thợ điện với mức lương ba mươi đô la một tuần, kẻ luôn nhìn Lou bằng ánh mắt si tình kiểu Romeo, và tin rằng chiếc áo cánh thêu ren của cô là tấm mạng nhện mà mọi chú ruồi đều sẵn lòng sa lưới.

"Bạn của em đây, anh Owens - anh hãy bắt tay làm quen với cô Danforth đi," Lou lanh chanh giới thiệu.

"Rất hân hạnh được làm quen với cô, cô Danforth," Dan chìa tay ra. "Tôi đã nghe Lou nhắc tới cô rất nhiều lần."

"Cảm ơn anh," Nancy đáp, khẽ chạm những ngón tay mát lạnh của mình vào tay Dan. "Tôi cũng đã nghe cậu ấy nhắc về anh - một vài lần."

Lou cười khúc khích.

"Cậu học được cái kiểu bắt tay đài các đó từ phu nhân Van Alstyne Fisher phải không, Nance?" cô nàng trêu chọc.

"Nếu đúng thế thật, cậu cứ yên tâm mà học lỏm nhé," Nancy vặc lại.

"Ồ, mình thì chịu, chẳng thể nào bắt chước nổi đâu. Nó quá đỗi điệu đà so với mình. Cái kiểu giơ tay cao vót ấy chỉ cốt để phô trương mấy chiếc nhẫn kim cương thôi. Đợi đến khi nào mình sắm được vài chiếc thì mình sẽ thử."

"Cứ học điệu bộ đó trước đi," Nancy khôn ngoan lên lớp, "rồi cậu sẽ có nhiều cơ hội kiếm được kim cương hơn đấy."

"Bây giờ, để hòa giải cuộc tranh luận này," Dan lên tiếng với nụ cười tươi tắn thường trực trên môi, "hãy để tôi đưa ra một gợi ý. Vì tôi không thể hộ tống cả hai cô đến thẳng tiệm kim hoàn Tiffany's để hành xử cho thật hào phóng, các cô nghĩ sao về việc đi xem kịch tạp kỹ? Tôi đã thủ sẵn vé đây rồi. Chúng ta không thể chạm tay vào những viên kim cương thật, vậy đi ngắm kim cương trên sân khấu thì sao?"

Thế là chàng hiệp sĩ trung thành bước ra sát mép vỉa hè; kế đến là Lou, dáng vẻ hơi vênh váo trong bộ cánh sặc sỡ và bắt mắt; còn Nancy đi ở phía trong cùng, vóc dáng mảnh khảnh, khoác trên người bộ đồ nhã nhặn tựa một chú chim sẻ, nhưng lại sải bước với phong thái đài các đúng chuẩn phu nhân Van Alstyne Fisher - cả ba cùng lên đường, tận hưởng niềm vui giải trí nho nhỏ của buổi tối hôm đó.

Chắc hẳn chẳng mấy ai coi một cửa hàng bách hóa lớn là chốn học hành giáo dưỡng. Nhưng với Nancy, nơi cô làm việc lại chính là một ngôi trường như thế. Xung quanh cô ngập tràn những món đồ tuyệt mỹ, toát lên gu thẩm mỹ và sự tinh tế. Khi sống giữa bầu không khí xa hoa, sự xa hoa ấy tự nhiên cũng thấm vào bạn, bất kể là tiền của bạn hay tiền của ai khác đã chi trả cho nó.

Khách hàng của cô đa phần là những quý bà mà cách ăn vận, cung cách cư xử và vị thế trong giới thượng lưu vốn được xem là khuôn vàng thước ngọc. Từ những người phụ nữ ấy, Nancy bắt đầu chắt lọc - gom nhặt lại những gì tinh túy nhất từ mỗi người theo cách đánh giá của riêng cô.

Từ người này, cô sao chép và tập tành một điệu bộ; từ người khác, một cái nhướng mày đầy biểu cảm. Rồi từ vô số những vị khách khác nữa, cô học lỏm dáng đi, cách cầm ví, cách mỉm cười, cách chào hỏi bạn bè, và cả cái kiểu cách chuyện trò với "kẻ dưới". Từ hình mẫu mà cô ngưỡng mộ nhất, phu nhân Van Alstyne Fisher, cô đã vay mượn được một báu vật tuyệt diệu: một chất giọng trầm ấm, mượt mà, trong trẻo như tiếng bạc va vào nhau, với cách phát âm hoàn hảo tựa tiếng hót của chim hoét. Đắm mình trong vầng hào quang của nét tinh hoa và nền giáo dục quý tộc ấy, cô không sao tránh khỏi những ảnh hưởng sâu sắc hơn từ nó. Người ta vẫn thường nói thói quen tốt còn giá trị hơn cả nguyên tắc tốt; vậy nên, biết đâu đấy, tư cách tốt lại còn đáng giá hơn cả thói quen tốt. Những lời răn dạy của mẹ cha có lẽ chẳng thể nào giữ cho cái lương tâm kiểu New England³ trong bạn sống mãi; nhưng nếu bạn ngồi ngay ngắn trên một chiếc ghế tựa lưng thẳng tắp và lẩm nhẩm liên tục những từ "lăng kính và người hành hương"⁴ chừng bốn chục lần, thì ma quỷ ắt hẳn cũng phải chào thua mà tránh xa. Và mỗi khi Nancy cất giọng theo kiểu của Van Alstyne Fisher, cô lại cảm nhận được sự rung cảm của nghĩa vụ quý tộc (noblesse oblige)⁵ ngấm vào tận xương tủy.

Lại còn một nguồn tri thức khác ở ngôi trường bách hóa rộng thênh thang này. Bất cứ khi nào bạn thấy dăm ba cô bán hàng túm tụm lại, khua khoắng mấy chiếc vòng tay kim loại rủng rỉnh như đang đệm đàn cho những câu chuyện phiếm tưởng chừng vô thưởng vô phạt, thì đừng vội nghĩ họ xúm vào chỉ để mỉa mai cái kiểu tóc tết búi sau gáy của Ethel. Cuộc họp ấy có thể thiếu đi vẻ uy nghiêm như những hội đồng nghị sự của cánh mày râu; nhưng nó lại mang tầm quan trọng chẳng kém gì cái thuở xa xưa khi Eva và cô con gái đầu lòng lần đầu chụm đầu bàn mưu tính kế, cốt để Adam hiểu rõ vị trí đúng đắn của ông ta trong gia đình. Đó đích thị là Hội nghị Phụ nữ vì Mục đích Phòng vệ Chung, nơi trao đổi những chiến lược tấn công và đánh bật cái Thế giới vốn dĩ chỉ là một Sân khấu, và Đàn ông thì lại là những Khán giả cứ khăng khăng đòi ném hoa lên đó. Phụ nữ, những sinh linh yếu ớt nhất trong muôn loài - mang vẻ yêu kiều của nai tơ nhưng lại thiếu đi sự lanh lẹ; mang vẻ sặc sỡ của loài chim nhưng lại chẳng biết vỗ cánh vút bay; mang trên mình gánh nặng mật ngọt của loài ong nhưng lại chẳng có... Ôi dào, thôi bỏ qua cái sự so sánh ấy đi - hẳn là có vài gã trong số chúng ta đã từng bị ong đốt rồi.

Xuyên suốt cái hội đồng tham mưu này, họ truyền tay nhau vũ khí, và trao đổi cho nhau những mưu mẹo mà mỗi người đã tự nặn ra và đúc rút được từ chiến trường cuộc đời.

"Tôi mới bảo thẳng mặt hắn," Sadie kể lể, "anh đúng là cái đồ vô học! Anh nghĩ tôi là hạng người nào mà dám buông mấy lời buông tuồng ấy ra? Rồi mấy bồ đoán xem hắn trả treo lại thế nào?"

Những mái đầu đủ màu - nâu, đen, bạch kim, hung đỏ, và vàng rực - nhấp nhô chụm lại; câu trả lời được xướng lên; và miếng đòn phản công cũng được quyết định, để rồi mỗi người sẽ găm làm vốn liếng phòng thân trong những cuộc đụng độ về sau với kẻ thù chung: đàn ông.

Cứ thế, Nancy đã học được nghệ thuật phòng ngự; và với đàn bà con gái, cứ phòng thủ thành công thì đã coi như là chiến thắng.

Giáo trình của trường đại học bách hóa này quả thực rất đồ sộ. Có lẽ chẳng có một ngôi trường nào khác lại có thể trang bị cho cô hành trang vững chãi đến thế để chinh phục tham vọng lớn nhất đời mình - bốc trúng một giải độc đắc trong canh bạc hôn nhân.

Vị trí cô đứng ở cửa hàng cũng là một chỗ đầy lợi thế. Gian hàng âm nhạc nằm đủ gần để cô có thể lắng nghe và trở nên quen thuộc với các kiệt tác của những nhà soạn nhạc lừng lẫy nhất - ít nhất thì cái sự quen thuộc ấy cũng đủ để được coi là khiếu cảm thụ trong cái thế giới thượng lưu mà cô đang mơ hồ, rụt rè nhưng đầy khao khát chen chân vào. Cô thẩm thấu sự giáo dưỡng từ những mặt hàng mang tính nghệ thuật, từ những súc vải đắt tiền, tinh xảo, và từ những món nữ trang vốn đã nghiễm nhiên trở thành nét văn hóa gắn liền với phái đẹp.

Đám con gái làm cùng sớm đánh hơi được tham vọng của Nancy. "Triệu phú của cô lại tới rồi kìa, Nancy," họ hay trêu cô như thế mỗi khi có gã trai nào đó trông có vẻ ra dáng nhà giàu bước tới quầy của cô. Vốn dĩ, bọn đàn ông trong lúc tha thẩn đợi vợ hay bạn gái mua sắm, thường có thói quen tản bộ ngang qua quầy khăn tay rồi nấn ná lại bên những chiếc khăn cambric vuông vắn. Chính cái cốt cách đài các học mót và nhan sắc thanh tú bẩm sinh của Nancy là thỏi nam châm thu hút bọn họ. Hết gã này đến gã khác đã tìm tới đây để ra sức thi triển sự quyến rũ của mình trước mặt cô. Trong số đó, cũng có người là triệu phú thật; nhưng phần đông thì hẳn chỉ là những kẻ đua đòi bắt chước. Nancy đã học được cách soi người. Có một ô cửa sổ nằm ngay cuối quầy; và từ đó, cô có thể nhìn xuống dãy xe cộ đang xếp hàng đợi khách mua sắm dưới phố. Cô nhìn, và rồi nhận ra rằng, mấy chiếc ô tô cũng muôn hình vạn trạng hệt như chủ nhân của chúng vậy.

Có bận, một quý ông bảnh chọe nọ đã vung tiền mua liền bốn tá khăn tay, tiện thể trổ tài tán tỉnh cô qua mặt quầy với cái phong thái bề trên hệt như Vua Cophetua⁶. Ngay khi gã vừa rời đi, một cô gái trong quầy bèn lên tiếng:

"Sao thế, Nance, sao cô không mặn mà gì với gã đó vậy. Tôi thấy anh chàng trông bảnh bao gớm đấy chứ."

"Tên đó ấy hả?" Nancy buông lời, kèm theo nụ cười kiểu Van Alstyne Fisher - nụ cười lạnh nhạt nhất, ngọt ngào nhất, và vô hồn nhất mà cô có; "Không phải gu của tôi. Tôi thấy hắn lái xe đỗ xịch ngoài kia. Chỉ là một con xe 12 mã lực với gã tài xế gốc Ireland! Mà cô có để ý xem hắn mua loại khăn tay gì không - khăn lụa! Còn người ngợm hắn thì nức mũi mùi nước hoa dactylis⁷. Đã chọn thì cho tôi hàng thật, còn không thì xin kiếu."

Hai trong số những quý cô "sành điệu" nhất nhì cửa tiệm - một nữ quản đốc và một cô thu ngân - có quen vài "người bạn trai bảnh bao", thỉnh thoảng vẫn rủ họ đi ăn tối cùng. Có bận, họ lôi kéo Nancy tham gia một chầu. Bữa tối hôm ấy được dọn ra tại một nhà hàng hào nhoáng, nơi mà muốn có bàn đêm Giao thừa thì người ta phải đặt gạch trước cả năm trời. Hai "người bạn trai" cũng xuất hiện - một gã thì đầu nhẵn thín chẳng còn lấy một sợi tóc - hậu quả của lối sống sa đọa vương giả; và chúng tôi hoàn toàn có cơ sở để chứng minh điều đó - người còn lại thì là một gã trai trẻ, kẻ mà ngay lập tức khiến người ta phải choáng ngợp bởi độ đẳng cấp và sành sỏi của anh ta thông qua hai minh chứng không thể chối cãi: anh ta quả quyết rằng đám rượu vang kia rặt toàn những chai hỏng nút bần; và anh ta đeo măng sét nạm kim cương. Gã trai trẻ này lập tức bị hớp hồn bởi sự xuất chúng không thể cưỡng lại toát ra từ Nancy. Khẩu vị của gã xưa nay vốn ưa chuộng các cô nàng bán hàng; và ở đây lại xuất hiện một cô nàng vừa sở hữu vẻ quyến rũ chân phương của giới bình dân, lại vừa điểm xuyết thêm cốt cách cùng giọng điệu của giới thượng lưu quý tộc nhà gã.

Thế nên, vào ngày hôm sau, gã mò đến tận cửa hàng và trịnh trọng ngỏ lời cầu hôn cô ngay phía trên một hộp khăn lanh trắng viền vắt sổ của Ireland. Nancy đã cự tuyệt. Một cô ả tóc nâu uốn phồng đứng cách đó chừng chục thước đã huy động tối đa cả mắt lẫn tai để hóng chuyện. Ngay khi gã si tình vừa bị chối từ quay lưng bước đi, cô ả lập tức trút cả rổ lời quở trách lẫn kinh hãi lên đầu Nancy.

"Cô đúng là đồ đại ngốc! Gã đó là một triệu phú đấy - cháu trai của chính lão Van Skittles chứ chẳng đùa. Mà anh ta lại còn nghiêm túc nữa. Cô bị điên rồi hả, Nance?"

"Tôi điên á?" Nancy đáp trả. "Tôi đâu có lấy gã ta, đúng không? Chẳng qua gã cũng đâu phải loại triệu phú nứt đố đổ vách gì cho cam. Gia đình gã ta mỗi năm chỉ ném cho gã hai vạn đô la để tiêu vặt. Cái gã đầu hói hôm bữa tối còn mang chuyện đó ra trêu chọc gã kia kìa."

Cô ả tóc nâu uốn phồng xấn lại gần, đôi mắt nheo nheo đầy soi mói.

"Này, thế rốt cuộc là cô muốn cái gì?" cô ả xỉa xói, giọng the thé đặc sệt kiểu mấy kẻ nhai kẹo cao su nhai bỏm bẻm. "Thế vẫn chưa đủ với cô chắc? Cô muốn gia nhập phái Mormon⁸, rồi lấy Rockefeller, Gladstone Dowie, Vua Tây Ban Nha, và rinh tuốt tuồn tuột đám bọn họ về làm chồng hay sao? Hai vạn đô la một năm chưa đủ tốt với cô à?"

Nancy thoáng ửng hồng hai gò má trước cái nhìn chằm chằm soi mói của đôi mắt đen láy và nông cạn nọ.

"Cũng không hẳn là vì tiền đâu, Carrie," cô giải thích. "Bạn của gã đã tóm gọn việc gã nói dối trơ trẽn ngay bữa tối hôm nọ. Chuyện là về một cô gái mà gã thề thốt rằng chưa từng đưa đi xem kịch. Chà, tôi thì chúa ghét loại người dối trá. Gộp tất cả lại - tôi không ưa gã; chỉ đơn giản vậy thôi. Khi tôi định giá bán mình, thì chắc chắn đó sẽ không phải vào một ngày đại hạ giá nào cả. Dù thế nào đi nữa, tôi cũng phải có được một người biết ngồi ngay ngắn trên ghế cho ra dáng một người đàn ông. Đúng, tôi đang săn tìm một món hời; nhưng cái món hời ấy ít nhất cũng phải làm được trò trống gì đó chứ không chỉ biết kêu xủng xoảng như con heo đất đồ chơi."

"Cái thứ tâm lý học chập mạch ấy là dành cho cô đấy!" cô ả tóc nâu uốn phồng hừ nhạt, rồi ngoảy mông bỏ đi.

Chính những suy tưởng cao vời này, hay đúng hơn là một thứ lý tưởng, đã được Nancy tiếp tục nuôi dưỡng bằng mức lương cỏn con tám đô la một tuần. Cô hạ trại mai phục, lần theo dấu vết của "món hời" lớn chưa lộ diện kia, ngày ngày gặm bánh mì khô và thắt lưng buộc bụng. Đọng trên gương mặt cô là một nụ cười mờ nhạt, ngoan cường, đầy ngọt ngào nhưng cũng thật nghiệt ngã - nụ cười của một kẻ đi săn đàn ông bẩm sinh. Cửa hàng chính là khu rừng của cô; và đã bao bận cô nâng súng nhắm vào con mồi với cặp sừng nom có vẻ đồ sộ; nhưng rồi luôn có một thứ bản năng mách bảo sâu kín không thể nhầm lẫn-có lẽ là bản năng của một nữ thợ săn, hay chăng là bản năng của một người phụ nữ-đã níu tay cò, buộc cô ngừng nổ súng để tiếp tục kiên nhẫn lần theo dấu vết.

Lou phất lên trông thấy ở tiệm giặt ủi. Từ mức lương 18,50 đô la mỗi tuần, cô trích ra sáu đô la lo tiền phòng và ăn uống. Khoản còn lại, cô vung tay chủ yếu vào áo quần. Cơ hội để cô gọt giũa gu thẩm mỹ và phong thái mỏng manh hơn Nancy rất nhiều. Trong cái không khí mù mịt hơi nước của tiệm giặt, chẳng có gì khác ngoài công việc, công việc, và những mộng tưởng miên man về các cuộc vui buổi tối đang chờ. Biết bao súc vải đắt tiền, lộng lẫy đã lướt qua dưới sức nóng từ bàn ủi của cô; và biết đâu chăng, chính cái khối kim loại dẫn nhiệt ấy đã âm thầm truyền sang cô cả niềm đam mê chưng diện ngày một lớn dần.

Mỗi khi xong việc trong ngày, Dan lại đứng đợi cô bên ngoài, như một cái bóng trung thành bất kể cô đứng dưới thứ ánh sáng nào.

Đôi lúc, anh ném một cái nhìn thẳng thắn nhưng đầy phiền muộn vào những bộ cánh của Lou, thứ rực rỡ phô trương nhiều hơn là phong cách. Dẫu vậy, đây chẳng phải là sự phai nhạt tình cảm; anh chỉ không ưng cái cách mà những bộ đồ ấy hút chặt lấy ánh nhìn của thiên hạ trên phố đổ dồn vào cô.

Và Lou cũng một lòng trung thành với cô bạn thân chẳng kém. Cứ như một luật bất thành văn, Nancy luôn đi cùng họ trong mọi cuộc dạo chơi mà cả hai vẽ ra. Dan gánh lấy cái "gánh nặng" dư thừa ấy một cách chân thật và đầy vui vẻ. Có thể nói rằng Lou mang đến sắc màu, Nancy góp thêm âm sắc, còn Dan chính là điểm tựa vững chãi của bộ ba đi tìm thú tiêu khiển. Chàng hộ tống ấy, trong bộ vest may sẵn gọn gàng nhưng rập khuôn, thắt chiếc cà vạt cũng may sẵn nọ, cùng khiếu hài hước luôn thường trực, vui tươi, chẳng bao giờ khiến người ta phải giật mình hay xích mích. Anh thuộc tuýp người tốt bụng mà bạn có thể dễ dàng quên bẵng đi khi họ đang ở đó, nhưng lại nhớ rõ mồn một hễ họ vừa cất bước rời đi.

Với gu thẩm mỹ tinh tế của Nancy, dư vị từ những cuộc vui dọn sẵn này đôi khi lại hơi chát chúa. Nhưng cô còn trẻ; và tuổi trẻ thường giống một kẻ phàm ăn, nhất là khi nó chưa đủ tầm để làm một người sành sỏi.

"Dan lúc nào cũng muốn mình cưới anh ấy ngay lập tức," một lần Lou tâm sự. "Nhưng tại sao mình phải làm thế chứ? Mình đang độc lập cơ mà. Mình có thể làm bất cứ thứ gì mình muốn với những đồng tiền tự tay mình kiếm ra; và anh ấy sẽ chẳng bao giờ chịu để mình tiếp tục đi làm sau khi cưới đâu. Mà này Nance, cậu cứ muốn bám trụ ở cái cửa hàng cũ rích đó làm gì, để rồi phải chịu cảnh nhịn ăn nhịn mặc? Mình có thể xin cho cậu một chân trong tiệm giặt ngay bây giờ nếu cậu qua đó. Chắc cậu cũng bớt làm cao đi một chút nếu cậu kiếm được nhiều tiền hơn đấy."

"Mình không nghĩ là mình đang làm cao đâu, Lou," Nancy đáp, "nhưng mình thà sống với một nửa khẩu phần ăn và ở lại nơi mình đang làm còn hơn. Chắc là mình quen với nó mất rồi. Đó chính là cơ hội mà mình hằng mong đợi. Mình không định sẽ đứng sau quầy hàng mãi đâu. Ngày nào mình cũng học được đôi ba điều mới mẻ. Mình luôn được tiếp xúc với những con người tinh tế và giàu có-dù chỉ là phục vụ họ thôi; và mình chẳng bao giờ bỏ lỡ bất cứ manh mối nào đang phảng phất quanh mình."

"Thế cậu đã tóm được anh triệu phú nào chưa?" Lou hỏi, nở một nụ cười trêu chọc.

"Mình chưa chọn ai cả," Nancy thản nhiên trả lời. "Mình vẫn đang xem xét."

"Trời đất! Cứ làm như cậu được quyền chọn bọn họ ấy! Đừng bao giờ để tuột mất ai nhé Nance-kể cả khi anh ta có thiếu mất vài đô la. Nhưng tất nhiên là cậu đang đùa rồi-những tay triệu phú chẳng bao giờ để mắt tới mấy cô gái đi làm công ăn lương như chúng mình đâu."

"Sẽ tốt hơn cho họ nếu họ làm vậy đấy," Nancy buông lời với sự khôn ngoan điềm tĩnh. "Một vài người trong chúng ta có thể dạy họ cách quản lý tiền bạc của chính họ."

"Nếu có ai đó bắt chuyện với mình," Lou cười phá lên, "chắc mình sướng phát điên lên mất."

"Đó là vì cậu không biết ai trong số họ thôi. Sự khác biệt duy nhất giữa giới thượng lưu và những người còn lại là cậu phải quan sát họ kỹ hơn một chút. Cậu không nghĩ lớp lót lụa đỏ đó hơi quá chói so với chiếc áo khoác kia sao, Lou?"

Lou cúi nhìn chiếc áo khoác màu xanh ô liu xỉn màu, trơn tuột của bạn mình.

"Chà, không đâu-nhưng trông nó có vẻ thế khi đặt cạnh cái mớ đồ nhợt nhạt mà cậu đang mặc."

"Chiếc áo khoác này," Nancy nói với vẻ tự mãn, "có đường cắt và độ ôm y hệt chiếc mà phu nhân Van Alstyne Fisher đã mặc hôm nọ. Tiền vải tốn của mình có 3,98 đô la. Mình đoán chiếc của bà ấy đắt hơn khoảng một trăm đô la là ít."

"Ồ, thôi được rồi," Lou nói nhẹ tênh, "nó không khiến mình ấn tượng như một thứ mồi nhử triệu phú đâu. Cũng chẳng có gì ngạc nhiên nếu mình tóm được một anh trước cậu đấy."

Quả thực sẽ cần đến cả một triết gia để cân đong đo đếm giá trị những triết lý mà hai cô bạn đang theo đuổi. Lou, thiếu đi sự kiêu hãnh và tính cầu kỳ cẩn trọng vốn giữ chân hàng lớp những cô gái chấp nhận mức lương chết đói ở các cửa hàng và bàn giấy, vẫn ngày ngày vui vẻ nện chiếc bàn ủi của mình trong tiệm giặt ủi ồn ào và ngột ngạt. Tiền lương của cô đủ nuôi sống cô vượt xa mức gọi là thoải mái; nhờ thế mà tủ quần áo của cô cũng được tươm tất, cho đến một lúc nào đó, cô lại liếc nhìn đầy sốt ruột vào bộ cánh gọn gàng nhưng kém phần thanh lịch của Dan-Dan, người đàn ông kiên định, người đàn ông bất biến, người đàn ông chẳng hề lay chuyển.

Về phần Nancy, hoàn cảnh của cô cũng giống như hàng chục ngàn cô gái khác. Lụa là, trang sức, đăng ten, đồ trang trí cùng hương nước hoa và những giai điệu của thế giới tinh tế, có học thức và gu thẩm mỹ thanh cao-những thứ này sinh ra là dành cho phụ nữ; chúng là đặc quyền chính đáng của phái đẹp. Hãy để cô ấy được sống trong ánh hào quang ấy nếu đó là một phần hơi thở của cô, và nếu cô thực lòng khao khát. Cô ấy chẳng phải là kẻ tự bán rẻ chính mình, như Esau năm xưa⁹; bởi lẽ cô vẫn giữ trọn quyền thừa kế của mình, dẫu cho bát súp đậu lăng mà cô đổi lấy thường vô cùng ít ỏi.

Nancy thuộc về bầu không khí ấy; và cô thăng hoa trong nó, nhấm nháp những bữa ăn đạm bạc và toan tính cho những chiếc váy rẻ tiền bằng một tâm trí kiên định và mãn nguyện. Cô đã thấu hiểu phụ nữ; và giờ đây, cô đang mổ xẻ đàn ông, cái giống loài ấy, cả về thói quen lẫn sự phù hợp của họ. Sẽ có một ngày cô hạ gục được con mồi mà mình mong muốn; nhưng cô tự hứa với lòng rằng, đó phải là con mồi trông vĩ đại và tuyệt vời nhất đối với cô, chứ tuyệt đối không được kém cỏi hơn.

Vì vậy, cô luôn giữ cho ngọn đèn của mình được cắt tỉa và thắp sáng rực rỡ để đón chú rể khi anh ta xuất hiện.

Nhưng, cô cũng đã học được một bài học khác, có lẽ là một cách vô thức. Hệ quy chiếu giá trị của cô bắt đầu dịch chuyển và đổi thay. Đôi khi, ký hiệu đô la bỗng trở nên nhạt nhòa trong tâm trí cô, và dần biến thành những chữ cái xếp thành các từ như "sự thật", "danh dự" và thi thoảng chỉ đơn thuần là "lòng tốt". Hãy thử vẽ ra bức chân dung của một người thợ săn nai sừng tấm hay nai sừng xám giữa một khu rừng già hùng vĩ. Anh ta bắt gặp một thung lũng nhỏ, phủ đầy rêu phong và bóng cây râm mát, nơi một con suối nhỏ chảy róc rách, ngân nga với anh bài ca về sự bình yên và thanh thản. Vào những khoảnh khắc ấy, ngay cả ngọn giáo của thần săn bắn Nimrod¹⁰ cũng trở nên cùn mòn.

Thế nên, Nancy đôi khi tự hỏi, liệu lớp lông cừu Ba Tư có luôn được báo giá theo đúng giá trị thị trường của những trái tim mà nó đang ấp ủ hay không.

Vào một buổi tối thứ Năm, Nancy rời cửa hàng, quẹo sang Đại lộ số Sáu rồi đi về hướng tây để đến tiệm giặt ủi. Theo kế hoạch, cô sẽ cùng Lou và Dan đi xem một vở hài kịch âm nhạc.

Đúng lúc cô tới nơi thì Dan cũng vừa bước ra khỏi cửa tiệm. Gương mặt anh lộ rõ vẻ căng thẳng, kỳ lạ.

"Anh nghĩ mình nên tạt qua xem người ta có tin tức gì của cô ấy chưa," anh cất lời.

"Tin tức của ai cơ?" Nancy ngơ ngác. "Lou không có ở trong đó à?"

"Anh cứ tưởng em phải biết rồi chứ," Dan đáp. "Cô ấy chẳng tới tiệm, cũng không về nhà trọ từ hôm thứ Hai. Đồ đạc thì đã dọn sạch sành sanh. Cô ấy còn khoe với mấy cô thợ giặt rằng có khi mình sẽ đi Châu Âu."

"Thế không một ai nhìn thấy cậu ấy ở đâu sao?" Nancy sốt sắng.

Dan nhìn cô, quai hàm bặm lại đầy giận dữ, một tia nhìn sắc lạnh như thép lóe lên trong đôi mắt xám vốn điềm tĩnh của anh.

"Mấy người trong tiệm giặt kể với anh," anh nói, giọng gay gắt, "rằng hôm qua họ thấy cô ấy đi ngang qua đây-trên một chiếc ô tô. Chắc hẳn là đang đi cùng với một gã triệu phú nào đó, cái loại mà em và Lou lúc nào cũng tốn công tơ tưởng đến đấy."

Lần đầu tiên trong đời, Nancy thấy nao núng trước một người đàn ông. Cô đặt bàn tay đang run rẩy nhè nhẹ lên ống tay áo Dan.

"Anh không có quyền nói với em những lời như thế, Dan-cứ làm như em có liên can tới chuyện này vậy!"

"Anh không có ý đó," Dan vội dịu giọng. Anh lục lọi trong túi áo gi lê.

"Anh lỡ mua vé cho buổi diễn tối nay rồi," anh cất tiếng, cố gượng tỏ ra hào hiệp để xua đi bầu không khí ngột ngạt. "Nếu em-"

Xưa nay Nancy vẫn luôn ngưỡng mộ lòng can đảm mỗi khi cô bắt gặp nó.

"Em sẽ đi cùng anh, Dan," cô khẽ nói.

Ba tháng ròng rã trôi qua trước khi Nancy gặp lại Lou.

Vào một buổi chạng vạng nọ, cô gái bán hàng đang tất tả cuốc bộ về nhà dọc theo rìa một công viên nhỏ yên tĩnh. Chợt nghe có tiếng gọi tên mình, cô quay ngoắt lại vừa vặn đón lấy Lou đang lao tới ôm chầm lấy mình.

Sau cái ôm vồ vập đầu tiên, cả hai rụt đầu lại như những con rắn thường làm, trong tư thế sẵn sàng tấn công hoặc quyến rũ, với hàng ngàn câu hỏi run rẩy chực trào trên đầu lưỡi liến thoắng. Và rồi Nancy nhận ra sự giàu sang đã trút xuống người Lou, hiện rõ mồn một qua chiếc áo lông thú đắt tiền, những viên đá quý lấp lánh, cùng muôn vàn tuyệt tác nghệ thuật từ bàn tay các thợ may.

"Cái đồ ngốc này!" Lou kêu lên, to tiếng mà đầy âu yếm. "Mình thấy cậu vẫn đang chôn chân trong cái cửa hàng đó, và vẫn tàn tạ như mọi khi. Thế còn mẻ cá lớn mà cậu định cất thì sao - vẫn trắng tay à, mình đoán thế?"

Và rồi đến lượt Lou nhìn, và cô thấy có một điều gì đó còn tuyệt vời hơn cả sự giàu sang đã tìm đến với đời Nancy - một điều gì đó tỏa sáng rực rỡ trong ánh mắt cô hơn mọi viên ngọc, thắm đỏ trên gò má cô hơn bất kỳ đóa hồng nào, và nhảy múa như một dòng điện khao khát tuôn trào khỏi đầu lưỡi cô.

"Đúng vậy, mình vẫn ở cửa hàng," Nancy đáp lời, "nhưng tuần tới mình sẽ nghỉ việc. Mình đã tóm được con mồi của mình rồi - con mồi lớn nhất thế gian. Cậu sẽ không để bụng đâu Lou, phải không? - Mình sắp kết hôn với Dan rồi - với Dan! - anh ấy là Dan của mình bây giờ - ôi, Lou!"

Bên góc công viên, một chàng cảnh sát trẻ măng vừa ra trường đang rảo bước tuần tra, mang theo gương mặt nhẵn nhụi làm dịu bớt vẻ cứng nhắc của lực lượng an ninh - ít nhất là đối với mắt nhìn. Anh ta thấy một người phụ nữ khoác áo lông thú đắt tiền, đôi bàn tay lấp lánh những chiếc nhẫn kim cương đang thu mình tựa vào hàng rào sắt của công viên mà nức nở dữ dội, trong khi một cô gái làm công ăn lương mảnh khảnh, ăn vận tuềnh toàng đang cúi sát vào, ra sức dỗ dành cô ấy. Nhưng viên cảnh sát có dáng dấp hệt như tranh vẽ của Gibson¹¹ này, một đại diện cho thế hệ mới, đã lặng lẽ bước đi, vờ như không mảy may chú ý. Anh ta đủ khôn ngoan để hiểu rằng những vấn đề thế này nằm ngoài tầm can thiệp của thứ quyền lực mà anh ta đại diện, dẫu cho anh ta có nện chiếc gậy tuần tra xuống vỉa hè đến mức âm thanh vang dội tới tận những vì sao xa xôi nhất đi chăng nữa.

---

THE TRIMMED LAMP

Of course there are two sides to the question. Let us look at the other. We often hear “shop-girls” spoken of. No such persons exist. There are girls who work in shops. They make their living that way. But why turn their occupation into an adjective? Let us be fair. We do not refer to the girls who live on Fifth Avenue as “marriage-girls.”

Lou and Nancy were chums. They came to the big city to find work because there was not enough to eat at their homes to go around. Nancy was nineteen; Lou was twenty. Both were pretty, active, country girls who had no ambition to go on the stage.

The little cherub that sits up aloft guided them to a cheap and respectable boarding-house. Both found positions and became wage-earners. They remained chums. It is at the end of six months that I would beg you to step forward and be introduced to them. Meddlesome Reader: My Lady friends, Miss Nancy and Miss Lou. While you are shaking hands please take notice-cautiously-of their attire. Yes, cautiously; for they are as quick to resent a stare as a lady in a box at the horse show is.

Lou is a piece-work ironer in a hand laundry. She is clothed in a badly-fitting purple dress, and her hat plume is four inches too long; but her ermine muff and scarf cost $25, and its fellow beasts will be ticketed in the windows at $7.98 before the season is over. Her cheeks are pink, and her light blue eyes bright. Contentment radiates from her.

Nancy you would call a shop-girl-because you have the habit. There is no type; but a perverse generation is always seeking a type; so this is what the type should be. She has the high-ratted pompadour, and the exaggerated straight-front. Her skirt is shoddy, but has the correct flare. No furs protect her against the bitter spring air, but she wears her short broadcloth jacket as jauntily as though it were Persian lamb! On her face and in her eyes, remorseless type-seeker, is the typical shop-girl expression. It is a look of silent but contemptuous revolt against cheated womanhood; of sad prophecy of the vengeance to come. When she laughs her loudest the look is still there. The same look can be seen in the eyes of Russian peasants; and those of us left will see it some day on Gabriel’s face when he comes to blow us up. It is a look that should wither and abash man; but he has been known to smirk at it and offer flowers-with a string tied to them.

Now lift your hat and come away, while you receive Lou’s cheery “See you again,” and the sardonic, sweet smile of Nancy that seems, somehow, to miss you and go fluttering like a white moth up over the housetops to the stars.

The two waited on the corner for Dan. Dan was Lou’s steady company. Faithful? Well, he was on hand when Mary would have had to hire a dozen subpoena servers to find her lamb.

“Ain’t you cold, Nance?” said Lou. “Say, what a chump you are for working in that old store for $8 a week! I made $18.50 last week. Of course ironing ain’t as swell work as selling lace behind a counter, but it pays. None of us ironers make less than $10. And I don’t know that it’s any less respectful work, either.”

“You can have it,” said Nancy, with uplifted nose. “I’ll take my eight a week and hall bedroom. I like to be among nice things and swell people. And look what a chance I’ve got! Why, one of our glove girls married a Pittsburg-steel maker, or blacksmith or something-the other day worth a million dollars. I’ll catch a swell myself some time. I ain’t bragging on my looks or anything; but I’ll take my chances where there’s big prizes offered. What show would a girl have in a laundry?”

“Why, that’s where I met Dan,” said Lou, triumphantly. “He came in for his Sunday shirt and collars and saw me at the first board, ironing. We all try to get to work at the first board. Ella Maginnis was sick that day, and I had her place. He said he noticed my arms first, how round and white they was. I had my sleeves rolled up. Some nice fellows come into laundries. You can tell ’em by their bringing their clothes in suit cases; and turning in the door sharp and sudden.”

“How can you wear a waist like that, Lou?” said Nancy, gazing down at the offending article with sweet scorn in her heavy-lidded eyes. “It shows fierce taste.”

“This waist?” cried Lou, with wide-eyed indignation. “Why, I paid $16 for this waist. It’s worth twenty-five. A woman left it to be laundered, and never called for it. The boss sold it to me. It’s got yards and yards of hand embroidery on it. Better talk about that ugly, plain thing you’ve got on.”

“This ugly, plain thing,” said Nancy, calmly, “was copied from one that Mrs. Van Alstyne Fisher was wearing. The girls say her bill in the store last year was $12,000. I made mine, myself. It cost me $1.50. Ten feet away you couldn’t tell it from hers.”

“Oh, well,” said Lou, good-naturedly, “if you want to starve and put on airs, go ahead. But I’ll take my job and good wages; and after hours give me something as fancy and attractive to wear as I am able to buy.”

But just then Dan came-a serious young man with a ready-made necktie, who had escaped the city’s brand of frivolity-an electrician earning 30 dollars per week who looked upon Lou with the sad eyes of Romeo, and thought her embroidered waist a web in which any fly should delight to be caught.

“My friend, Mr. Owens-shake hands with Miss Danforth,” said Lou.

“I’m mighty glad to know you, Miss Danforth,” said Dan, with outstretched hand. “I’ve heard Lou speak of you so often.”

“Thanks,” said Nancy, touching his fingers with the tips of her cool ones, “I’ve heard her mention you-a few times.”

Lou giggled.

“Did you get that handshake from Mrs. Van Alstyne Fisher, Nance?” she asked.

“If I did, you can feel safe in copying it,” said Nancy.

“Oh, I couldn’t use it, at all. It’s too stylish for me. It’s intended to set off diamond rings, that high shake is. Wait till I get a few and then I’ll try it.”

“Learn it first,” said Nancy wisely, “and you’ll be more likely to get the rings.”

“Now, to settle this argument,” said Dan, with his ready, cheerful smile, “let me make a proposition. As I can’t take both of you up to Tiffany’s and do the right thing, what do you say to a little vaudeville? I’ve got the tickets. How about looking at stage diamonds since we can’t shake hands with the real sparklers?”

The faithful squire took his place close to the curb; Lou next, a little peacocky in her bright and pretty clothes; Nancy on the inside, slender, and soberly clothed as the sparrow, but with the true Van Alstyne Fisher walk-thus they set out for their evening’s moderate diversion.

I do not suppose that many look upon a great department store as an educational institution. But the one in which Nancy worked was something like that to her. She was surrounded by beautiful things that breathed of taste and refinement. If you live in an atmosphere of luxury, luxury is yours whether your money pays for it, or another’s.

The people she served were mostly women whose dress, manners, and position in the social world were quoted as criterions. From them Nancy began to take toll-the best from each according to her view.

From one she would copy and practice a gesture, from another an eloquent lifting of an eyebrow, from others, a manner of walking, of carrying a purse, of smiling, of greeting a friend, of addressing “inferiors in station.” From her best beloved model, Mrs. Van Alstyne Fisher, she made requisition for that excellent thing, a soft, low voice as clear as silver and as perfect in articulation as the notes of a thrush. Suffused in the aura of this high social refinement and good breeding, it was impossible for her to escape a deeper effect of it. As good habits are said to be better than good principles, so, perhaps, good manners are better than good habits. The teachings of your parents may not keep alive your New England conscience; but if you sit on a straight-back chair and repeat the words “prisms and pilgrims” forty times the devil will flee from you. And when Nancy spoke in the Van Alstyne Fisher tones she felt the thrill of noblesse oblige to her very bones.

There was another source of learning in the great departmental school. Whenever you see three or four shop-girls gather in a bunch and jingle their wire bracelets as an accompaniment to apparently frivolous conversation, do not think that they are there for the purpose of criticizing the way Ethel does her back hair. The meeting may lack the dignity of the deliberative bodies of man; but it has all the importance of the occasion on which Eve and her first daughter first put their heads together to make Adam understand his proper place in the household. It is Woman’s Conference for Common Defense and Exchange of Strategical Theories of Attack and Repulse upon and against the World, which is a Stage, and Man, its Audience who Persists in Throwing Bouquets Thereupon. Woman, the most helpless of the young of any animal-with the fawn’s grace but without its fleetness; with the bird’s beauty but without its power of flight; with the honey-bee’s burden of sweetness but without its-Oh, let’s drop that simile-some of us may have been stung.

During this council of war they pass weapons one to another, and exchange stratagems that each has devised and formulated out of the tactics of life.

“I says to ’im,” says Sadie, “ain’t you the fresh thing! Who do you suppose I am, to be addressing such a remark to me? And what do you think he says back to me?”

The heads, brown, black, flaxen, red, and yellow bob together; the answer is given; and the parry to the thrust is decided upon, to be used by each thereafter in passages-at-arms with the common enemy, man.

Thus Nancy learned the art of defense; and to women successful defense means victory.

The curriculum of a department store is a wide one. Perhaps no other college could have fitted her as well for her life’s ambition-the drawing of a matrimonial prize.

Her station in the store was a favored one. The music room was near enough for her to hear and become familiar with the works of the best composers-at least to acquire the familiarity that passed for appreciation in the social world in which she was vaguely trying to set a tentative and aspiring foot. She absorbed the educating influence of art wares, of costly and dainty fabrics, of adornments that are almost culture to women.

The other girls soon became aware of Nancy’s ambition. “Here comes your millionaire, Nancy,” they would call to her whenever any man who looked the rôle approached her counter. It got to be a habit of men, who were hanging about while their women folk were shopping, to stroll over to the handkerchief counter and dawdle over the cambric squares. Nancy’s imitation high-bred air and genuine dainty beauty was what attracted. Many men thus came to display their graces before her. Some of them may have been millionaires; others were certainly no more than their sedulous apes. Nancy learned to discriminate. There was a window at the end of the handkerchief counter; and she could see the rows of vehicles waiting for the shoppers in the street below. She looked and perceived that automobiles differ as well as do their owners.

Once a fascinating gentleman bought four dozen handkerchiefs, and wooed her across the counter with a King Cophetua air. When he had gone one of the girls said:

“What’s wrong, Nance, that you didn’t warm up to that fellow. He looks the swell article, all right, to me.”

“Him?” said Nancy, with her coolest, sweetest, most impersonal, Van Alstyne Fisher smile; “not for mine. I saw him drive up outside. A 12 H. P. machine and an Irish chauffeur! And you saw what kind of handkerchiefs he bought-silk! And he’s got dactylis on him. Give me the real thing or nothing, if you please.”

Two of the most “refined” women in the store-a forelady and a cashier-had a few “swell gentlemen friends” with whom they now and then dined. Once they included Nancy in an invitation. The dinner took place in a spectacular café whose tables are engaged for New Year’s eve a year in advance. There were two “gentlemen friends”-one without any hair on his head-high living ungrew it; and we can prove it-the other a young man whose worth and sophistication he impressed upon you in two convincing ways-he swore that all the wine was corked; and he wore diamond cuff buttons. This young man perceived irresistible excellencies in Nancy. His taste ran to shop-girls; and here was one that added the voice and manners of his high social world to the franker charms of her own caste. So, on the following day, he appeared in the store and made her a serious proposal of marriage over a box of hem-stitched, grass-bleached Irish linens. Nancy declined. A brown pompadour ten feet away had been using her eyes and ears. When the rejected suitor had gone she heaped carboys of upbraidings and horror upon Nancy’s head.

“What a terrible little fool you are! That fellow’s a millionaire-he’s a nephew of old Van Skittles himself. And he was talking on the level, too. Have you gone crazy, Nance?”

“Have I?” said Nancy. “I didn’t take him, did I? He isn’t a millionaire so hard that you could notice it, anyhow. His family only allows him $20,000 a year to spend. The bald-headed fellow was guying him about it the other night at supper.”

The brown pompadour came nearer and narrowed her eyes.

“Say, what do you want?” she inquired, in a voice hoarse for lack of chewing-gum. “Ain’t that enough for you? Do you want to be a Mormon, and marry Rockefeller and Gladstone Dowie and the King of Spain and the whole bunch? Ain’t $20,000 a year good enough for you?”

Nancy flushed a little under the level gaze of the black, shallow eyes.

“It wasn’t altogether the money, Carrie,” she explained. “His friend caught him in a rank lie the other night at dinner. It was about some girl he said he hadn’t been to the theater with. Well, I can’t stand a liar. Put everything together-I don’t like him; and that settles it. When I sell out it’s not going to be on any bargain day. I’ve got to have something that sits up in a chair like a man, anyhow. Yes, I’m looking out for a catch; but it’s got to be able to do something more than make a noise like a toy bank.”

“The physiopathic ward for yours!” said the brown pompadour, walking away.

These high ideas, if not ideals-Nancy continued to cultivate on $8. per week. She bivouacked on the trail of the great unknown “catch,” eating her dry bread and tightening her belt day by day. On her face was the faint, soldierly, sweet, grim smile of the preordained man-hunter. The store was her forest; and many times she raised her rifle at game that seemed broad-antlered and big; but always some deep unerring instinct-perhaps of the huntress, perhaps of the woman-made her hold her fire and take up the trail again.

Lou flourished in the laundry. Out of her $18.50 per week she paid $6. for her room and board. The rest went mainly for clothes. Her opportunities for bettering her taste and manners were few compared with Nancy’s. In the steaming laundry there was nothing but work, work and her thoughts of the evening pleasures to come. Many costly and showy fabrics passed under her iron; and it may be that her growing fondness for dress was thus transmitted to her through the conducting metal.

When the day’s work was over Dan awaited her outside, her faithful shadow in whatever light she stood.

Sometimes he cast an honest and troubled glance at Lou’s clothes that increased in conspicuity rather than in style; but this was no disloyalty; he deprecated the attention they called to her in the streets.

And Lou was no less faithful to her chum. There was a law that Nancy should go with them on whatsoever outings they might take. Dan bore the extra burden heartily and in good cheer. It might be said that Lou furnished the color, Nancy the tone, and Dan the weight of the distraction-seeking trio. The escort, in his neat but obviously ready-made suit, his ready-made tie and unfailing, genial, ready-made wit never startled or clashed. He was of that good kind that you are likely to forget while they are present, but remember distinctly after they are gone.

To Nancy’s superior taste the flavor of these ready-made pleasures was sometimes a little bitter: but she was young; and youth is a gourmand, when it cannot be a gourmet.

“Dan is always wanting me to marry him right away,” Lou told her once. “But why should I? I’m independent. I can do as I please with the money I earn; and he never would agree for me to keep on working afterward. And say, Nance, what do you want to stick to that old store for, and half starve and half dress yourself? I could get you a place in the laundry right now if you’d come. It seems to me that you could afford to be a little less stuck-up if you could make a good deal more money.”

“I don’t think I’m stuck-up, Lou,” said Nancy, “but I’d rather live on half rations and stay where I am. I suppose I’ve got the habit. It’s the chance that I want. I don’t expect to be always behind a counter. I’m learning something new every day. I’m right up against refined and rich people all the time-even if I do only wait on them; and I’m not missing any pointers that I see passing around.”

“Caught your millionaire yet?” asked Lou with her teasing laugh.

“I haven’t selected one yet,” answered Nancy. “I’ve been looking them over.”

“Goodness! the idea of picking over ’em! Don’t you ever let one get by you Nance-even if he’s a few dollars shy. But of course you’re joking-millionaires don’t think about working girls like us.”

“It might be better for them if they did,” said Nancy, with cool wisdom. “Some of us could teach them how to take care of their money.”

“If one was to speak to me,” laughed Lou, “I know I’d have a duck-fit.”

“That’s because you don’t know any. The only difference between swells and other people is you have to watch ’em closer. Don’t you think that red silk lining is just a little bit too bright for that coat, Lou?”

Lou looked at the plain, dull olive jacket of her friend.

“Well, no I don’t-but it may seem so beside that faded-looking thing you’ve got on.”

“This jacket,” said Nancy, complacently, “has exactly the cut and fit of one that Mrs. Van Alstyne Fisher was wearing the other day. The material cost me $3.98. I suppose hers cost about $100. more.”

“Oh, well,” said Lou lightly, “it don’t strike me as millionaire bait. Shouldn’t wonder if I catch one before you do, anyway.”

Truly it would have taken a philosopher to decide upon the values of the theories held by the two friends. Lou, lacking that certain pride and fastidiousness that keeps stores and desks filled with girls working for the barest living, thumped away gaily with her iron in the noisy and stifling laundry. Her wages supported her even beyond the point of comfort; so that her dress profited until sometimes she cast a sidelong glance of impatience at the neat but inelegant apparel of Dan-Dan the constant, the immutable, the undeviating.

As for Nancy, her case was one of tens of thousands. Silk and jewels and laces and ornaments and the perfume and music of the fine world of good-breeding and taste-these were made for woman; they are her equitable portion. Let her keep near them if they are a part of life to her, and if she will. She is no traitor to herself, as Esau was; for she keeps her birthright and the pottage she earns is often very scant.

In this atmosphere Nancy belonged; and she throve in it and ate her frugal meals and schemed over her cheap dresses with a determined and contented mind. She already knew woman; and she was studying man, the animal, both as to his habits and eligibility. Some day she would bring down the game that she wanted; but she promised herself it would be what seemed to her the biggest and the best, and nothing smaller.

Thus she kept her lamp trimmed and burning to receive the bridegroom when he should come.

But, another lesson she learned, perhaps unconsciously. Her standard of values began to shift and change. Sometimes the dollar-mark grew blurred in her mind’s eye, and shaped itself into letters that spelled such words as “truth” and “honor” and now and then just “kindness.” Let us make a likeness of one who hunts the moose or elk in some mighty wood. He sees a little dell, mossy and embowered, where a rill trickles, babbling to him of rest and comfort. At these times the spear of Nimrod himself grows blunt.

So, Nancy wondered sometimes if Persian lamb was always quoted at its market value by the hearts that it covered.

One Thursday evening Nancy left the store and turned across Sixth Avenue westward to the laundry. She was expected to go with Lou and Dan to a musical comedy.

Dan was just coming out of the laundry when she arrived. There was a queer, strained look on his face.

“I thought I would drop around to see if they had heard from her,” he said.

“Heard from who?” asked Nancy. “Isn’t Lou there?”

“I thought you knew,” said Dan. “She hasn’t been here or at the house where she lived since Monday. She moved all her things from there. She told one of the girls in the laundry she might be going to Europe.”

“Hasn’t anybody seen her anywhere?” asked Nancy.

Dan looked at her with his jaws set grimly, and a steely gleam in his steady gray eyes.

“They told me in the laundry,” he said, harshly, “that they saw her pass yesterday-in an automobile. With one of the millionaires, I suppose, that you and Lou were forever busying your brains about.”

For the first time Nancy quailed before a man. She laid her hand that trembled slightly on Dan’s sleeve.

“You’ve no right to say such a thing to me, Dan-as if I had anything to do with it!”

“I didn’t mean it that way,” said Dan, softening. He fumbled in his vest pocket.

“I’ve got the tickets for the show to-night,” he said, with a gallant show of lightness. “If you-”

Nancy admired pluck whenever she saw it.

“I’ll go with you, Dan,” she said.

Three months went by before Nancy saw Lou again.

At twilight one evening the shop-girl was hurrying home along the border of a little quiet park. She heard her name called, and wheeled about in time to catch Lou rushing into her arms.

After the first embrace they drew their heads back as serpents do, ready to attack or to charm, with a thousand questions trembling on their swift tongues. And then Nancy noticed that prosperity had descended upon Lou, manifesting itself in costly furs, flashing gems, and creations of the tailors’ art.

“You little fool!” cried Lou, loudly and affectionately. “I see you are still working in that store, and as shabby as ever. And how about that big catch you were going to make-nothing doing yet, I suppose?”

And then Lou looked, and saw that something better than prosperity had descended upon Nancy-something that shone brighter than gems in her eyes and redder than a rose in her cheeks, and that danced like electricity anxious to be loosed from the tip of her tongue.

“Yes, I’m still in the store,” said Nancy, “but I’m going to leave it next week. I’ve made my catch-the biggest catch in the world. You won’t mind now Lou, will you?-I’m going to be married to Dan-to Dan!-he’s my Dan now-why, Lou!”

Around the corner of the park strolled one of those new-crop, smooth-faced young policemen that are making the force more endurable-at least to the eye. He saw a woman with an expensive fur coat, and diamond-ringed hands crouching down against the iron fence of the park sobbing turbulently, while a slender, plainly-dressed working girl leaned close, trying to console her. But the Gibsonian cop, being of the new order, passed on, pretending not to notice, for he was wise enough to know that these matters are beyond help so far as the power he represents is concerned, though he rap the pavement with his nightstick till the sound goes up to the furthermost stars.