Đã hiệu đính

QUYỂN VI.

Glaucus và Diomed-Câu chuyện về Bellerophon-Hector và Andromache.

Lúc này, trận chiến giữa quân Trojan và quân Achaean cứ thế tự do hoành hành. Làn sóng chiến tranh sục sôi khắp bình nguyên. Giữa hai dòng sông Simois và Xanthus, những chiến binh xông lên, chĩa thẳng mũi giáo bọc đồng sắc bén vào nhau.

Trước tiên, Ajax con trai của Telamon - bức tường thành vững chãi của quân Achaean - đã phá vỡ một đội hình phalanx của quân Trojan. Chàng xông tới ứng cứu đồng đội và kết liễu mạng sống của Acamas con trai Eussorus. Acamas vốn là chiến binh xuất sắc nhất trong số những người Thracian, mang một thân hình vạm vỡ và lòng quả cảm phi phàm. Ngọn giáo đâm hiểm hóc trúng phần chóp nhô ra trên mũ bảo hiểm, xuyên thủng trán ghim thẳng vào tận não. Bóng tối mịt mù liền bao phủ lấy đôi mắt người chiến binh.

Tiếp đó, Diomed hạ sát Axylus con trai Teuthranus. Axylus là một người giàu có, sống tại thành Arisbe kiên cố và được bao người mến mộ. Quanh năm suốt tháng, anh mở cửa ngôi nhà ven đường, nồng hậu thết đãi bất kỳ khách bộ hành nào ngang qua. Thế nhưng giữa chốn sa trường này, chẳng một vị khách nào xuất hiện để bảo vệ mạng sống cho anh. Diomed đã tước đi sinh mệnh của cả anh cùng người hầu Calesius - kẻ đang đánh xe ngựa. Thế là cả hai người cùng vĩnh viễn nằm lại dưới lòng đất mẹ.

Euryalus tước đoạt sinh mạng của Dresus và Opheltius, rồi tiếp tục truy đuổi gắt gao Aesepus và Pedasus. Họ là những đứa con mà tiên nữ Abarbarea đã hạ sinh cho dòng dõi Bucolion cao quý. Bucolion vốn là con trai cả của Laomedon nhưng lại là phận con rơi. Trong những khoảng thời gian đi chăn cừu, ông đã gặp gỡ cùng nàng tiên nữ. Nàng hoài thai và hạ sinh hai người con trai sinh đôi. Nhưng giờ đây, con trai của Mecisteus đã giết chết hai anh em họ, lột sạch lớp áo giáp nặng nề khỏi đôi vai rộng lớn. Sau đó, Polypoetes vung giáo hạ sát Astyalus. Ulysses đốn ngã Pidytes người Percote, và Teucer đoạt mạng Aretaon. Ablerus đổ gục xuống trước mũi giáo của Antilochus con trai Nestor. Còn Agamemnon - vị vua cai trị muôn người - đã giết chết Elatus, kẻ ngụ tại Pedasus bên bờ sông Satnioeis hiền hòa. Leitus tước mạng Phylacus khi hắn đang hoảng loạn bỏ chạy, và Eurypylus ra tay kết liễu Melanthus.

Kế đến, Menelaus với tiếng thét xung trận vang dội đã bắt sống Adrestus. Giữa lúc tháo chạy tán loạn trên bình nguyên, đàn ngựa của Adrestus đâm sầm vào một bụi cây thánh liễu làm gãy nát càng xe. Bầy ngựa hoảng sợ cắm cổ chạy về phía thành phố cùng với tàn quân đang tháo lui. Adrestus bị hất văng ra ngoài, ngã sấp mặt xuống nền đất bụi bặm ngay bên cạnh bánh xe gãy. Menelaus dứt khoát tiến đến chỗ anh ta, tay nắm chắc ngọn giáo dài. Adrestus vội vã ôm chặt lấy đầu gối ngài, khẩn khoản van xin tha mạng. "Xin ngài hãy bắt sống tôi," anh ta cất tiếng kêu lớn, "hỡi con trai của Atreus, và ngài sẽ nhận được một khoản tiền chuộc hậu hĩnh: cha tôi rất giàu. Ông có muôn vàn kho báu bằng vàng, đồng và sắt rèn cất giữ trong nhà. Từ những kho báu này, cha tôi sẽ trao cho ngài một khoản tiền chuộc khổng lồ nếu biết tôi còn sống và đang bị giam giữ nơi chiến thuyền của quân Achaean."

Lời van nài cất lên nức nở. Menelaus đã xiêu lòng, định giao kẻ tù binh cho một người hầu đưa về tàu của quân Achaean. Nhưng Agamemnon chạy đến và nghiêm khắc quở trách em trai. "Menelaus nhân từ," Agamemnon gầm lên, "đây không phải lúc để khoan nhượng! Chẳng lẽ quân Trojan đã đối đãi quá đỗi tử tế với gia đình em sao? Chúng ta tuyệt đối đừng tha cho bất kỳ tên nào trong số chúng - kể cả đứa trẻ chưa chào đời còn nằm trong bụng mẹ. Đừng để một tên nào sống sót! Hãy để tất cả ở Ilius phải bỏ mạng, không một ai thương tiếc và mãi mãi bị lãng quên."

Người anh cất lời như vậy, và người em đã hoàn toàn bị thuyết phục, vì những lời ấy quá đỗi đúng đắn. Menelaus lạnh lùng đẩy Adrestus ra khỏi người. Ngay lập tức, Vua Agamemnon vung giáo đâm phập vào mạn sườn Adrestus khiến anh ta đổ gục xuống đất. Con trai của Atreus đạp chân lên ngực kẻ chiến bại, rút thẳng ngọn giáo ra ngoài.

Trong lúc đó, Nestor cất giọng sang sảng kêu gọi quân Argive: "Các bạn của ta, hỡi các chiến binh Danaan, những tôi tớ của thần Mars! Đừng ai nấn ná lại để lột đồ kẻ chết hòng gom góp chiến lợi phẩm về tàu. Chúng ta hãy giết càng nhiều càng tốt; xác chết sẽ ngổn ngang khắp bình nguyên, và các bạn có thể thong thả lột đồ chúng sau."

Bằng những lời lẽ ấy, vị lão tướng đã thổi bùng ngọn lửa dũng cảm và tinh thần chiến đấu trong lòng tất cả binh sĩ. Và lúc này, quân Trojan lẽ ra đã bị đánh tan tác và phải tháo chạy nhục nhã về Ilius, nếu Helenus con trai Priam - người khôn ngoan nhất trong số các nhà tiên tri - không kịp thời nói với Hector và Aeneas rằng: "Anh Hector và ngài Aeneas, hai người là trụ cột vững chắc của quân Trojan và Lycian. Hai người luôn dẫn đầu trong mọi hoàn cảnh, cả khi xông pha chiến đấu lẫn lúc bàn mưu tính kế. Hãy giữ vững vị trí ở đây! Hãy đi khắp các hàng quân để tập hợp họ lại trước cổng thành, kẻo họ hoảng loạn lao thẳng vào vòng tay của vợ mình, để rồi trở thành trò cười cho kẻ thù. Sau khi hai người đã vực dậy tinh thần cho toàn bộ quân đội, chúng ta sẽ đứng vững tại đây. Chúng ta sẽ nghênh chiến với quân Danaan dù chúng có tấn công dữ dội đến đâu, vì chúng ta không còn con đường nào khác. Trong khi đó, anh Hector, anh hãy trở về thành phố và báo cho mẹ chúng ta biết tình hình. Nhờ mẹ triệu tập các phu nhân đến đền thờ Minerva trên thành cổ, rồi bảo mẹ lấy chìa khóa mở cánh cửa tòa nhà linh thiêng. Tại đó, trên đầu gối của nữ thần Minerva, mẹ hãy đặt chiếc áo choàng lớn nhất và đẹp nhất trong nhà - chiếc áo mà mẹ quý trọng nhất. Hơn nữa, mẹ hãy hứa sẽ hiến tế mười hai con bò cái tơ chưa từng biết đến ách trong đền thờ của người, nếu người xót thương cho thành phố cùng với những người vợ và trẻ nhỏ của quân Trojan. Mong nữ thần ngăn không cho con trai của Tydeus tấn công thành Ilius tươi đẹp. Hắn đang chiến đấu vô cùng điên cuồng và gieo rắc nỗi kinh hoàng tột độ vào tâm hồn binh sĩ. Em cho rằng hắn chính là kẻ mạnh nhất trong số bọn chúng. Ngay cả nhà vô địch vĩ đại Achilles của chúng cũng chẳng khiến ta e dè, dù hắn có là con trai của một nữ thần đi chăng nữa, nhiều như gã đàn ông này. Cơn thịnh nộ của hắn đã vượt qua mọi giới hạn, và không một ai có thể sánh kịp với hắn về lòng dũng cảm."

Hector tuân theo lời căn dặn của em trai. Chàng vội vã nhảy xuống khỏi chiến xa, lao đi khắp nơi giữa các hàng quân. Chàng vung cao những ngọn giáo, thúc giục binh lính tử chiến và cất lên tiếng thét xung trận xé trời. Ngay lập tức, quân lính trấn tĩnh, tập hợp đội hình và một lần nữa nghênh diện quân Achaean. Quân Achaean đành phải lùi bước và ngừng cuộc thảm sát, vì ngỡ rằng có một vị thần bất tử nào đó từ bầu trời đầy sao vừa giáng trần để tương trợ quân Trojan, bởi kẻ thù đã tập hợp lại một cách quá đỗi diệu kỳ. Hector cất giọng uy linh hét lớn với quân Trojan: "Hỡi quân Trojan và các đồng minh, hãy chứng tỏ mình là những người đàn ông đích thực! Các bạn của ta, hãy chiến đấu bằng toàn bộ sức mạnh, trong khi ta trở về Ilius để bảo những vị trưởng lão trong hội đồng cùng những người vợ của chúng ta cầu nguyện các vị thần, và thề sẽ hiến tế hàng trăm con bò để tôn vinh họ."

Nói dứt lời, chàng quay gót cất bước. Vành da đen bọc quanh chiếc khiên lớn của chàng cứ thế va đập liên hồi vào cổ và mắt cá chân chàng.

Lúc bấy giờ, Glaucus, con trai của Hippolochus, và Diomed, con trai của Tydeus, sải bước tiến ra khoảng trống giữa hai đạo quân để giao đấu tay đôi. Khi đôi bên tiến lại gần nhau, Diomed cất tiếng gọi lớn vang, mở lời ngay trước trận chiến: "Thưa ngài, ngài là ai giữa thế gian rộng lớn này? Từ trước đến nay, tôi chưa từng thấy ngài trên chiến địa, song ngài quả là kẻ táo bạo hơn hết thảy khi dám đương đầu với ngọn giáo của tôi. Bất hạnh thay cho những người cha nào có con trai phải gánh chịu sức mạnh tàn khốc của tôi! Thế nhưng, giả như ngài là một trong những vị thần bất tử vừa giáng trần, tôi tuyệt đối sẽ không giao tranh. Bởi lẽ, ngay cả Lycurgus quả cảm, con trai của Dryas, cũng đoản mệnh khi dám thách thức chư thần. Chính hắn từng xua đuổi những nhũ mẫu chăm sóc Bacchus cuồng loạn, khiến họ phải chạy trốn qua vùng đất Nysa thiêng liêng. Những nhũ mẫu ấy đã phải vứt bỏ gậy thyrsus1 xuống đất khi Lycurgus tàn bạo vung roi đuổi bò quật không thương tiếc vào họ. Bản thân Bacchus kinh hãi tột độ, lao mình xuống đáy biển sâu, và nữ thần Thetis đã phải ôm lấy vị thần vào lòng để vỗ về, bởi Bacchus đã khiếp vía trước cơn phẫn nộ của gã đàn ông tàn ác kia. Cũng vì cớ đó, những vị thần vốn sống trong yên bình đã nổi trận lôi đình với Lycurgus, khiến con trai của Saturn trừng phạt làm cho đôi mắt hắn mù lòa. Hắn cũng chẳng sống được bao lâu sau khi chuốc lấy sự căm ghét từ các vị thần bất diệt. Bởi thế, tôi sẽ không cất bước nghênh chiến với các bậc thần linh; song, nếu ngài chỉ là một sinh linh lớn lên nhờ hoa trái của đất đai, hãy tiến lại gần đây và đối mặt với số phận nghiệt ngã của mình!"

Đáp lời, con trai của Hippolochus uy dũng cất tiếng: "Hỡi con trai của Tydeus, cớ sao ngài lại gạn hỏi về dòng dõi của tôi? Đời người đến rồi đi tựa như những chiếc lá trên cành, năm này qua năm khác. Cơn gió mùa thu cuốn lá úa rụng đầy mặt đất, để rồi khi mùa xuân ấm áp trở về, cánh rừng lại vươn mình đâm chồi nảy lộc. Thế hệ nhân loại cũng hệt như vậy, lớp trẻ vươn lên thay thế lớp già lụi tàn. Tuy nhiên, nếu ngài muốn tỏ tường cội nguồn của tôi, thì đó vốn là một lai lịch mà biết bao người đều tường tận. Có một thành trì nằm ngay giữa trái tim xứ Argos, vương quốc của những đàn ngựa chiến dũng mãnh, được gọi là Ephyra. Nơi ấy từng là chốn định cư của Sisyphus, kẻ xảo quyệt nhất trong toàn thể nhân gian. Sisyphus là con trai của Aeolus, sinh ra một người con trai tên là Glaucus, và Glaucus chính là cha của Bellerophon - một nam nhân được trời phú cho vẻ anh tuấn và nét hào hoa xuất chúng. Thế nhưng, Proetus lại ấp ủ mưu đồ hủy hoại ông. Dựa vào thế lực mạnh hơn, Proetus đã trục xuất Bellerophon khỏi mảnh đất của người Argive, nơi thần Jove đã trao quyền cai trị vào tay hắn. Nguyên cớ là do Antea, vợ của Proetus, sinh lòng thèm khát và rắp tâm muốn lén lút tư thông cùng ông. Song, Bellerophon vốn dĩ là một bậc nam nhi trọng danh dự nên đã thẳng thừng khước từ. Tức giận, ả liền bịa chuyện thêu dệt với Proetus. Ả nói khống rằng: 'Hỡi Proetus, xin chàng hãy ban cái chết cho Bellerophon, hoặc bằng không chàng sẽ phải chết, vì hắn đã toan giở trò đồi bại trái với ý thiếp.' Bừng bừng lửa giận nhưng lại e ngại việc tự tay đổ máu Bellerophon, nhà vua bèn đày ông đến xứ Lycia cùng những lá thư giới thiệu dối trá. Những dòng chữ độc địa ấy được khắc trên một phiến bảng gập kín, chứa đựng vô vàn điều vu khống hiểm độc về người mang thư. Hắn căn dặn Bellerophon phải trình những bức thư này cho cha vợ của hắn, rắp tâm đẩy ông vào chỗ chết. Bellerophon khởi hành đến Lycia, và dưới sự chở che của chư thần, ông đã đến nơi an toàn.

"Khi Bellerophon đặt chân đến bên dòng sông Xanthus ở xứ Lycia, nhà vua đã ân cần đón tiếp ông bằng tất cả thiện ý. Ngài mở tiệc thiết đãi ròng rã suốt chín ngày, giết chín con bò cái tơ để vinh danh người khách lạ. Nhưng khi Rạng Đông hé những ngón tay ửng hồng vươn lên2 vào sáng ngày thứ mười, nhà vua mới cất lời dò hỏi và yêu cầu được xem bức thư từ người con rể Proetus. Vừa đọc xong những dòng chữ thâm độc, mệnh lệnh đầu tiên ông ta giáng xuống là buộc Bellerophon phải tiêu diệt Chimaera. Đó không phải là một giống loài phàm tục, mà là một con quái vật mang dòng máu thần linh: đầu sư tử, đuôi rắn độc, thân hình oai vệ của một con dê rừng, và từ miệng nó luôn phun ra những cuộn lửa hừng hực. Thế nhưng, Bellerophon đã anh dũng kết liễu nó, nhờ được chỉ lối bởi những điềm báo thiêng liêng từ trời cao. Kế đến, ông giao chiến với tộc người Solymi lừng lẫy, và chính ông từng thừa nhận đây là trận huyết chiến gian nan nhất trong cuộc đời. Thử thách thứ ba, ông đè bẹp các chiến binh Amazon, những nữ trung hào kiệt có sức mạnh sánh ngang nam giới. Và khi ông đang trên đường khải hoàn, nhà vua lại bày ra một quỷ kế khác nhằm đoạt mạng ông. Ông ta tuyển lựa những chiến binh can trường nhất khắp cõi Lycia, bí mật dàn trận phục kích, nhưng rốt cuộc không một bóng người nào sống sót trở về, bởi Bellerophon đã tiêu diệt không sót một ai. Đến lúc bấy giờ, nhà vua mới ngộ ra rằng người đàn ông này đích thị là dòng dõi kiêu hùng của một vị thần. Thế là, ông ta quyết định giữ Bellerophon ở lại Lycia, gả con gái yêu cho ông, và san sẻ vinh quang ngang hàng với mình trong vương quốc. Cư dân Lycia cũng cắt nhượng cho ông một thái ấp màu mỡ nhất toàn xứ, bạt ngàn những vườn nho trĩu quả và những cánh đồng cày xới thẳng tắp, để ông đời đời sở hữu và gìn giữ.

"Công chúa của Lycia đã hạ sinh cho Bellerophon ba người con: Isander, Hippolochus, và Laodameia. Thần Jove, đấng chúa tể của muôn vàn mưu trí, đã sủng ái Laodameia, và nàng đã sinh cho ngài vị anh hùng Sarpedon cao quý. Thế nhưng, khi Bellerophon chuốc lấy sự căm ghét của toàn thể chư thần, ông đã phải sống cảnh lưu đày trong cô độc và tuyệt vọng trên bình nguyên Alean, tự gặm nhấm trái tim đau thương của chính mình, xa lánh mọi dấu chân của nhân loại. Hung thần Mars, kẻ khát máu chiến tranh, đã kết liễu con trai ông là Isander khi người thanh niên này đang xông pha cùng tộc Solymi. Con gái ông cũng bỏ mạng dưới tay nữ thần Diana của những dây cương vàng, bởi nàng đã vô tình chọc giận vị nữ thần quyền uy. Người con còn lại, Hippolochus, chính là cha đẻ của tôi. Lúc tiễn tôi lên đường tòng quân đến Troy, cha đã năm lần bảy lượt dặn dò rằng tôi phải luôn dũng cảm xông pha nơi tuyến đầu, phải kiệt xuất hơn tất thảy những người đồng trang lứa. Có như vậy, tôi mới không bôi nhọ dòng máu vinh quang của cha ông, những bậc hào kiệt cao quý bậc nhất chốn Ephyra và trên toàn cõi Lycia. Đó chính là dòng dõi mà tôi luôn tự hào mang trong huyết quản!"

Nghe những lời ấy, trong lòng Diomed chợt trào dâng một niềm vui sướng hân hoan. Ngài cắm thẳng ngọn giáo dài xuống mặt đất dưới chân, cất giọng thân tình đáp lời: "Vậy ra, ngài đích thị là cố nhân của gia tộc tôi! Ngày trước, ông nội Oeneus vĩ đại đã từng mở tiệc thiết đãi Bellerophon ròng rã suốt hai mươi ngày. Hai người họ đã trao nhau những kỷ vật vô giá. Oeneus tặng một chiếc thắt lưng rực rỡ sắc tím, còn Bellerophon trao lại một chiếc cúp hai quai tuyệt đẹp, thứ mà tôi vẫn hằng trân giữ ở quê nhà trước lúc giương buồm đến Troy. Về phần cha Tydeus, tôi chẳng còn vương chút ký ức nào, bởi lẽ ông đã bị tước đoạt khỏi tay chúng tôi khi tôi hãy còn là một đứa trẻ ẵm ngửa, giữa lúc đạo quân Achaean bị tàn sát đẫm máu trước cổng thành Thebes. Bất luận thế nào, kể từ khoảnh khắc này trở đi, tôi sẽ vinh dự là chủ nhà của ngài nơi trung tâm xứ Argos, và ngài cũng sẽ là chủ nhà của tôi ở đất Lycia, nếu một ngày nào đó tôi có dịp đặt chân tới. Từ nay, hãy để cho mũi giáo của đôi ta né tránh nhau, dẫu là giữa cơn hỗn chiến ác liệt nhất! Thiếu gì những chiến binh Trojan kiêu hãnh và các đồng minh cao quý để tôi tước đoạt mạng sống, miễn là bước chân tôi đuổi kịp và thần linh phó thác họ vào tay tôi. Về phần ngài cũng vậy, có vô số người Achaean để ngài gặt hái sinh mạng, nếu ngài đủ sức vung gươm. Vậy nên, hai ta hãy cùng nhau trao đổi giáp bào, để cho thảy những ai đang chứng kiến đều tỏ tường về tình thâm giao từ muôn đời vẫn còn bền chặt giữa hai dòng họ!"

Vừa dứt lời, cả hai anh hùng liền nhảy phắt xuống khỏi chiến xa, siết chặt tay nhau và cùng cất lời thề nguyền giao hảo son sắt. Thế nhưng, chẳng rõ vì đâu mà thần Jove, con trai của Saturn, lại khiến tâm trí Glaucus hóa ra mờ mịt. Ngài đã dại dột đem bộ áo giáp bằng vàng ròng, đáng giá cả trăm con bò mộng3, để đổi lấy bộ giáp bằng đồng thau, thứ chỉ đáng giá vỏn vẹn chín con bò!

Khi Hector vừa đặt chân đến cổng Scaean và gốc sồi già, những người vợ và con gái của quân Trojan vội vã ùa ra đón chàng. Họ dồn dập hỏi han tin tức về những đứa con trai, những người anh em, người thân và phu quân của mình. Chàng chỉ biết khuyên họ hãy bắt đầu dâng lời cầu nguyện lên chư thần. Nghe những lời ấy, nỗi buồn bã lan tỏa, len lỏi vào tâm trí của biết bao người.

Ngay sau đó, chàng sải bước tới cung điện tráng lệ của vua Priam, nơi được điểm tô lộng lẫy bởi những hàng cột đá đẽo tinh xảo. Cung điện có đến năm mươi gian phòng ngủ cũng được dựng bằng đá đẽo, xếp san sát nhau; đó là nơi các vương tử của Priam say giấc nồng bên những người vợ danh chính ngôn thuận. Đối diện qua khoảng sân rộng, mười hai căn phòng khác vươn cao trên tầng lầu, cũng bằng đá đẽo và kề cận nhau, dành riêng cho các phò mã và những nàng công chúa của ngài. Khi Hector vừa bước tới, Hecuba, người mẹ hiền từ của chàng, cùng Laodice-cô con gái mang vẻ đẹp kiều diễm nhất-đã tiến ra đón. Bà xót xa nắm lấy tay chàng, cất lời: "Con trai, cớ sao con lại rời bỏ chiến địa ác liệt để về đây? Phải chăng lũ Achaean khốn khiếp kia đang dồn ép các con quá đỗi gắt gao ngoài bờ thành? Phải chăng bước đường cùng đã khiến con phải quay về để giơ cao đôi tay cầu khẩn đấng Jove từ tòa thành này? Hãy nán lại chút thôi, đợi mẹ mang rượu ra cho con dâng lễ lên đấng Jove cùng các vị thần bất tử, rồi sau đó con hãy uống để vơi bớt nhọc nhằn. Rượu ngọt sẽ rót thêm sức mạnh cho những thân hình mỏi mệt, như chính con lúc này, khi đang vắt kiệt sức mình để chở che cho người thân."

Nhưng Hector đáp lời: "Mẹ kính yêu, xin mẹ đừng mang rượu. Thứ nước ấy chỉ làm con thêm ủy mị và làm tiêu hao sức vóc của con mà thôi. Hơn nữa, con đâu dám dùng đôi bàn tay chưa gột rửa này để rót rượu dâng lên đấng Jove. Một kẻ còn đang vấy bẩn bởi máu tanh và bùn đất, làm sao có thể cất lời cầu khẩn con trai của thần Saturn? Giờ đây, mẹ hãy tập hợp các phu nhân lại. Xin mẹ hãy mang những lễ vật trân quý nhất đến đền thờ của nữ thần Minerva, người nắm giữ quyền năng định đoạt những chiến lợi phẩm. Tại đó, mẹ hãy đặt lên đầu gối của nữ thần chiếc áo choàng lớn nhất, lộng lẫy nhất-chiếc áo mà mẹ nâng niu nhất trong nhà. Và mẹ hãy lập lời thề: nguyện sẽ hiến tế mười hai con bò cái tơ chưa từng cúi đầu mang ách ngay trong đền thờ, nếu nữ thần rủ lòng thương xót lấy thành phố này, cứu lấy những người vợ và đám trẻ thơ yếu ớt của quân Trojan; nếu nữ thần chịu ngăn bước tiến của con trai Tydeus, không cho hắn tàn phá thành phố Ilius hoa lệ. Bởi lẽ hắn đang say máu chiến đấu một cách điên cuồng, gieo rắc nỗi kinh hoàng tột độ vào tâm can của tất cả mọi người. Vậy nên, xin mẹ hãy nhanh chóng đến đền thờ của nữ thần Minerva. Còn con, con phải đi tìm Paris và hối thúc em, mong sao em chịu lắng nghe những lời con nói. Ước gì mặt đất nứt toác ra và nuốt chửng lấy em, vì đấng Jove đã sinh ra em chỉ để rước họa diệt vong cho quân Trojan, cho vua Priam và tất cả những vương tử của ngài. Giá như con được nhìn thấy em khuất bóng nơi âm ty của thần Hades, trái tim con hẳn sẽ vơi đi phần nào nỗi ưu phiền này."

Nghe lời con, Hecuba quay vào trong, gọi các nữ tỳ đi tập hợp những phu nhân khắp thành phố. Bà bước xuống gian nhà kho ngát hương thơm, nơi cất giữ những tấm áo choàng thêu tuyệt mỹ. Đó là kiệt tác của những người phụ nữ Sidon, được Alexandrus mang về từ chuyến vượt biển đoạt lấy Helen. Hecuba chọn ra chiếc áo choàng lớn nhất, lộng lẫy nhất để làm lễ vật dâng lên Minerva. Chiếc áo được giấu tận đáy rương, giờ đây tỏa sáng lấp lánh như một vì tinh tú. Ôm trọn tấm áo thiêng liêng ấy, bà cất bước, dẫn đầu một đoàn phu nhân đông đảo cùng hướng về đền thờ.

Khi họ đến nơi, Theano kiều diễm-con gái của Cisseus và cũng là hiền thê của Antenor-đã mở sẵn cánh cửa đền. Người dân Trojan đã suy tôn bà làm nữ tư tế của Minerva. Tại đây, những người phụ nữ đồng loạt giơ cao hai tay, cất lên tiếng than khóc thấu trời để cầu khẩn nữ thần. Theano nâng dải áo choàng đặt lên đầu gối của Minerva, tha thiết dâng lời nguyện cầu lên người con gái vĩ đại của đấng Jove: "Nữ thần Minerva thánh thiện," bà nức nở, "vị thần bảo hộ thành phố của chúng con, nữ thần đầy uy quyền! Xin người hãy bẻ gãy ngọn giáo của Diomed, hãy hạ gục hắn ngay trước cổng Scaean. Cúi xin người hãy làm điều đó! Chúng con nguyện sẽ hiến tế mười hai con bò cái tơ chưa từng cúi đầu mang ách ngay trong đền thờ này, nếu nữ thần rủ lòng xót thương thành phố, cứu lấy những người vợ và trẻ nhỏ của quân Trojan." Bà khẩn thiết cầu xin là vậy, nhưng Pallas Minerva vẫn lạnh lùng chối từ.

Giữa lúc những người phụ nữ thành Troy đang thành kính khẩn cầu con gái của đấng Jove vĩ đại, Hector rảo bước tới cơ ngơi tuyệt mỹ của Alexandrus. Dinh thự này do chính tay những người thợ xây tài ba bậc nhất vương quốc cất lên. Họ đã dựng cho cậu ta một tư dinh nguy nga, gồm nhà lớn, các gian sảnh và khoảng sân rộng bề thế, nằm kề bên cung điện của vị vua cha Priam và dinh thự của Hector ngay trên khu thành cổ. Hector bước vào, tay vững vàng nắm chặt ngọn giáo dài mười một cubit4. Mũi giáo bằng đồng thau sắc bén, được gắn liền vào thân giáo bằng một vòng vàng kiên cố, chĩa thẳng về phía trước theo từng bước chân chàng. Vừa bước vào trong, chàng bắt gặp Alexandrus đang lúi húi đánh bóng khiên giáp, áo chẽn và kiểm tra lại cây cung cong tít của mình. Cách đó không xa, nàng Helen xứ Argive đang ngồi giữa vòng vây của các nữ tỳ, bận rộn phân phó những công việc thường nhật. Trông thấy bộ dạng thảnh thơi của em trai, Hector không khỏi bực dọc, liền buông lời quở trách nặng nề: "Em trai, em thật tồi tệ khi cứ mãi ôm ấp mối hận thù này. Ngoài kia, biết bao binh sĩ đang ngã xuống trong vòng vây ác chiến quanh thành trì của chúng ta. Chính em cũng sẽ nổi trận lôi đình nếu thấy kẻ nào dám trốn tránh bổn phận ngoài sa trường. Đứng dậy mau, trước khi cả thành phố chìm trong biển lửa bạo tàn!"

Alexandrus cất lời đáp lại, "Anh Hector, anh quở trách em hoàn toàn đúng; nhưng xin anh hãy lắng nghe, và hãy tin em khi em nói rằng, em giam mình ở đây không phải vì lòng căm phẫn hay oán hờn quân Trojan, mà chỉ vì muốn buông mình vào niềm xót xa. Vợ em vừa mới dịu dàng khuyên nhủ em ra trận, và bản thân em cũng thấy mình nên khoác áo giáp lên đường, bởi chiến thắng vốn là một nữ thần đầy đỏng đảnh. Vậy thì, xin anh nán lại chốc lát đợi em nai nịt xong, hoặc anh cứ đi trước rồi em sẽ bám gót theo sau. Chắc chắn em sẽ đuổi kịp anh thôi."

Hector đứng lặng thinh, chẳng màng đáp lại. Thấy vậy, nàng Helen cất lời, cố gắng xoa dịu cơn thịnh nộ của anh chồng. "Anh ơi," nàng rưng rưng, "đối với bản thân em, một kẻ đầy tội lỗi và đáng kinh tởm, em chỉ ước gì một cơn lốc hung dữ đã cuốn phăng em đi vào cái ngày mẹ cưu mang em vượt cạn, ném em lên một đỉnh núi hoang vu hay dìm xuống những con sóng của vùng biển đang gầm rú ngoài kia. Giá như biển cả nuốt trọn lấy em trước khi thảm họa này ập đến. Thế nhưng, vì các đấng thiêng liêng đã sắp đặt nên những tai ương này, thì ít nhất, em ước mình được làm vợ của một người đàn ông tốt hơn - một người biết xấu hổ trước những lời sỉ nhục và những lời đàm tiếu cay nghiệt của thiên hạ. Kẻ này từ trước tới nay chưa bao giờ là một người đáng để nương tựa, và bản tính đó sẽ chẳng bao giờ thay đổi, chắc chắn rồi hắn sẽ phải nếm quả đắng do chính mình gieo trồng. Dẫu sao đi nữa, thưa anh, xin anh hãy bước vào trong và ngả lưng trên chiếc ghế này đôi chút. Em biết chính anh đang oằn mình gánh vác phần lớn những nhọc nhằn do bản thân em đáng ghét và tội lỗi của Alexandrus gây ra - cả hai chúng em đều đã bị đấng Jove định đoạt phải trở thành trung tâm cho những khúc bi ca của các thế hệ mai sau."

Nhưng Hector kiên quyết đáp lời, "Xin em đừng bảo anh ngồi lại, Helen, dẫu anh thấu hiểu tấm lòng thiện ý của em. Anh không thể chần chừ thêm nữa. Anh đang vội quay lại chiến trường để tiếp ứng cho quân Trojan, họ đang mỏi mắt ngóng chờ khi vắng bóng anh ngoài tiền tuyến. Xin em hãy hối thúc chồng em, và bản thân cậu ta cũng phải tức tốc lên đường để đuổi kịp anh trước khi anh rời khỏi cổng thành. Giờ đây, anh phải tạt về nhà một lát để thăm gia đình, thăm vợ hiền và đứa con trai bé bỏng của anh. Bởi lẽ, anh không thể biết liệu mình có còn cơ hội để quay về với mẹ con nàng nữa hay không, hay các vị thần đã định sẵn cho anh phải gục ngã dưới lưỡi gươm của quân Achaean."

Rời gót khỏi cung điện, Hector tức tốc trở về tòa dinh thự của mình. Nhưng chàng chẳng thấy bóng dáng Andromache, bởi phu nhân cùng đứa con thơ và một thị nữ đang đứng trên tường thành cao vợi, than khóc thảm thiết. Không thấy vợ ở nhà, chàng đứng trước cửa gian phòng dành cho nữ giới và cất lời hỏi: "Các ngươi, hãy nói ta nghe, và phải nói sự thật, Andromache đã đi đâu khi rời khỏi nhà? Có phải nàng sang thăm các chị em gái của ta, hay đến chỗ vợ các anh em của ta? Hay nàng đang dâng lễ ở đền thờ Minerva, nơi những người phụ nữ khác đang tìm cách xoa dịu cơn thịnh nộ của nữ thần uy nghiêm?"

Người quản gia tận tụy của chàng kính cẩn đáp lời: "Thưa ngài Hector, vì ngài đã sai tôi phải nói sự thật, phu nhân chẳng hề đến chỗ các chị em của ngài, cũng không sang thăm vợ của các anh em ngài. Phu nhân cũng không đến đền thờ Minerva nơi những thục nữ khác đang nguyện cầu xoa dịu nữ thần đáng sợ. Thưa ngài, phu nhân hiện đang ở trên bức tường thành cao ngất của đỉnh Ilius, bởi phu nhân nghe hung tin quân Trojan đang bị vây ép khốn cùng, trong khi quân Achaean lại ngày một áp đảo. Phu nhân đã hớt hải chạy đến bức tường thành trong nỗi hoảng loạn tột độ, và bà nhũ mẫu cũng vội vã bế theo đứa trẻ đi cùng phu nhân."

Vừa dứt lời, Hector hối hả rời khỏi dinh thự. Chàng rảo bước qua những dãy phố, men theo đúng con đường cũ để trở lại cổng Scaean, nơi dẫn thẳng ra bình nguyên mênh mông. Ngay khi chàng vừa đến cổng, Andromache - người vợ hiền của chàng - hớt hải chạy ra đón. Nàng là con gái của Eetion vĩ đại, vị vua anh minh cai trị người Cilician tại thành Thebe, nơi nép mình dưới những sườn dốc rợp bóng cây của đỉnh Placus. Cùng đi với Andromache có nhũ mẫu đang bồng bế đứa con trai bé bỏng, giọt máu yêu quý của Hector, với vẻ đẹp ngời sáng như một vì sao. Hector vẫn thường gọi con là Scamandrius, nhưng người đời trìu mến gọi cậu bé là Astyanax, bởi cha cậu chính là bức tường thành duy nhất bảo vệ cõi Ilius. Nhìn thấy con, Hector mỉm cười lặng lẽ. Andromache bước đến sát bên chàng. Nàng nắm lấy bàn tay chồng, rơm rớm nước mắt cất lời khuyên can: "Chàng ơi, chính lòng dũng cảm sẽ đưa chàng đến bước đường diệt vong mất! Xin chàng hãy nghĩ đến đứa con thơ dại, hãy xót thương cho thân thiếp bất hạnh chẳng bao lâu nữa sẽ mang cảnh góa bụa. Bọn người Achaean sẽ đổ xô lại vây hãm và tước đoạt mạng sống của chàng. Nếu mất chàng, thà thiếp xuôi tay nhắm mắt và nằm lại dưới lòng đất còn hơn. Khi chàng ra đi, thiếp chẳng còn gì bấu víu ngoài nỗi đau đớn đến xé lòng. Thiếp nay đã không còn cha, cũng chẳng còn mẹ. Achilles đã ra tay sát hại cha thiếp khi hắn càn quét Thebe, tòa thành tuyệt mỹ của người Cilician. Hắn đã tước đi mạng sống của cha, nhưng lòng áy náy khiến hắn không lột đi tấm áo giáp tuyệt đẹp của ông. Hắn tự tay hỏa táng thi hài ông cùng bộ giáp ấy, rồi đắp lên tro cốt một nấm mồ. Các tiên nữ trên núi, những người con gái kiều diễm của đấng Jove mang khiên aegis, đã xót thương và trồng một rặng du bao quanh mộ phần. Bảy người anh em ruột thịt của thiếp cùng chung sống trong một mái nhà, cũng trong cùng một ngày đen tối ấy, đã nối gót nhau bước xuống âm phủ sầu thảm. Lại là Achilles đã tàn sát họ khi họ đang mải mê chăn dắt bầy cừu và đàn gia súc. Mẹ thiếp - người từng là bậc mẫu nghi của toàn cõi dưới chân núi Placus - bị hắn bắt làm chiến lợi phẩm mang đến tận nơi này. Tuy sau đó bà được chuộc lại bằng một khoản tiền lớn, nhưng rồi nữ thần cung thủ Diana cũng cướp đi sinh mạng bà ngay tại dinh thự của cha chàng. Giờ đây, Hector ơi, đối với thiếp, chàng là cha, là mẹ, là anh em máu mủ, và là người chồng yêu dấu nhất đời thiếp. Cúi xin chàng hãy rủ lòng thương xót. Xin chàng hãy ở lại trên bức tường thành này, đừng để con thơ côi cút, đừng để vợ hiền phải chịu cảnh góa bụa. Về phần đội quân, xin chàng hãy bố trí họ đồn trú gần cây vả, nơi bờ thành mỏng manh và dễ bị quân thù leo qua nhất. Đã ba lần, những chiến binh dũng mãnh nhất của chúng - dưới sự thống lĩnh của hai vị Ajax, Idomeneus, những người con trai của Atreus, cùng chiến binh can trường nhà Tydeus - đã kéo đến tấn công nơi đó. Chẳng rõ do tự chúng vạch ra mưu đồ này, hay có lời sấm truyền nào từ các nhà tiên tri đã xui khiến chúng."

Hector cất lời đáp lại: "Nàng ơi, tất thảy những điều ấy ta đều thấu tỏ. Thế nhưng, ta làm sao còn mặt mũi nào đối diện với thần dân Trojan, với những người đàn ông can trường và cả những người phụ nữ, nếu ta quay lưng lẩn trốn khỏi chiến trận như một kẻ nhu nhược? Ta không thể để mình hèn hạ như thế! Đời ta chỉ biết xông pha chiến đấu thật dũng mãnh nơi tiền tuyến của đội quân Trojan, để giành lấy vinh quang rạng rỡ cho cha ta và cho chính bản thân ta. Ta ý thức quá rõ rằng, rồi sẽ đến một ngày Ilius hùng mạnh đành phải ngã gục, bệ hạ Priam cùng thần dân của người rồi sẽ chung số phận diệt vong. Nhưng nỗi xót xa ta dành cho họ - dẫu đó là mẫu hậu Hecuba, bệ hạ Priam, hay vô số những người anh em quả cảm rồi sẽ phơi thây dưới gót sắt quân thù - chẳng thể nào lớn bằng nỗi quặn thắt khi nghĩ về nàng. Rồi một ngày kia, một kẻ nào đó trong hàng ngũ Achaean sẽ tước đoạt vĩnh viễn quyền tự do của nàng, lôi nàng đi giữa hai hàng nước mắt nhạt nhòa. Nàng sẽ phải mỏi mòn dệt cửi ở tận xứ Argos xa xôi dưới đòn roi của một mụ chủ ác nghiệt, hoặc phải lầm lũi xách từng vò nước từ những con suối Messeis hay Hypereia, cam chịu mọi sự đày đọa của một tên quản nô tàn độc. Để rồi, khi thấy nàng nức nở, sẽ có kẻ cay nghiệt thốt lên: 'Đó từng là vợ của Hector, dũng tướng kiệt xuất nhất của quân Trojan trong cuộc chiến bảo vệ thành Ilius đấy.' Những lời lẽ ấy sẽ lại khơi dậy nỗi buồn nơi nàng, làm dòng lệ tuôn rơi vì xót thương người chồng lẽ ra đã dang tay che chở nàng khỏi kiếp đọa đày. Thay vì phải tận tai nghe tiếng khóc than sầu thảm khi nàng bị kéo lê vào vòng nô lệ, ta chỉ ao ước mình đã được yên nghỉ sâu dưới nấm mồ đắp vùi thi hài."

Nói đoạn, chàng vươn đôi tay lớn ra định bế con. Thế nhưng cậu bé lại bật khóc, rúc mình vào vòng tay nhũ mẫu, sợ hãi né tránh trước bộ giáp sắt cứng cáp cùng chùm lông bờm ngựa đang phất phơ dồn dập trên đỉnh mũ bảo hiểm của cha. Cả cha lẫn mẹ đều phì cười trước vẻ ngây thơ ấy. Hector vội vàng cởi bỏ chiếc mũ bảo hiểm, nhẹ nhàng đặt món vũ khí sáng loáng xuống mặt đất. Lúc này, chàng mới ôm trọn đứa con trai bé bỏng vào lòng, đặt lên trán con nụ hôn chan chứa yêu thương. Bồng bế sinh linh nhỏ bé ấy trong vòng tay, vị anh hùng ngẩng mặt lên trời cao, thành tâm cầu nguyện đấng Jove cùng toàn thể chư thần: "Lạy đấng Jove tối cao! Cúi xin Ngài hãy ban phước cho đứa trẻ này cũng được vinh quang như con, trở thành người thủ lĩnh vĩ đại nhất của quân Trojan. Xin Ngài rèn giũa cho nó một sức mạnh vô song, để nó có thể cai trị Ilius bằng chính uy quyền của mình. Để rồi, khi nó khải hoàn trở về từ chiến địa, người đời sẽ phải trầm trồ ngợi ca: 'Người con này quả thực còn xuất chúng hơn cả cha mình!'. Cầu mong nó sẽ mang về vô số chiến lợi phẩm đẫm máu từ những kẻ thù đã bị nó quật ngã, để cho trái tim người mẹ được ngập tràn trong niềm tự hào kiêu hãnh."

Dứt lời cầu nguyện, chàng cẩn thận trao lại đứa trẻ cho vợ. Andromache nhẹ nhàng ôm con vào bộ ngực mềm mại, hé nở một nụ cười rạng rỡ xuyên qua hàng nước mắt đang lã chã rơi. Nhìn thấy cảnh tượng ấy, trái tim vị dũng tướng bỗng trào dâng một niềm rung động mãnh liệt. Chàng âu yếm vuốt ve gò má nàng, khẽ khàng an ủi: "Người vợ hiền yêu dấu của ta, xin nàng đừng giam cầm những nỗi cay đắng này quá sâu trong lòng. Sẽ chẳng một thế lực nào có thể ép ta vội vã bước xuống cõi Hades trước khi định mệnh điểm nhịp. Còn khi giờ khắc sinh tử của một người đàn ông đã điểm, thì dẫu anh ta có can trường hay hèn nhát, anh ta cũng chẳng thể nào trốn tránh số mệnh kể từ khoảnh khắc cất tiếng khóc chào đời. Thôi nào, nàng hãy trở vào nhà đi. Hãy cứ tiếp tục bận rộn với những công việc thường nhật, với khung cửi, với con suốt chỉ, và hãy quán xuyến việc nhà bằng cách sai bảo đám gia nhân. Binh đao khói lửa là chuyện của những người đàn ông, và hơn tất thảy những kẻ sinh ra tại Ilius này, đó chính là sứ mệnh thiêng liêng của ta."

Đoạn, chàng cúi xuống nhặt chiếc mũ bảo hiểm đính chùm lông bờm ngựa từ mặt đất lên. Andromache lặng lẽ quay gót trở về dinh thự, nàng bước đi trong những tiếng nức nở thảm thiết, chốc chốc lại ngoái đầu nhìn theo bóng lưng phu quân. Vừa bước chân vào nhà, nhìn thấy đám tỳ nữ đang túc trực, nàng liền ra lệnh cho tất cả cùng khóc than. Vậy là, tiếng khóc than xót thương cho Hector đã cất lên ngay trong chính ngôi nhà của chàng, dẫu vị chiến binh ấy vẫn còn đang sống sót trở về. Bởi lẽ, sâu thẳm trong thâm tâm, họ tin chắc rằng chàng sẽ chẳng bao giờ sống sót trở về từ chốn sa trường rực lửa, chẳng thể nào thoát khỏi bàn tay bạo tàn của quân Achaean.

Paris chẳng nán lại trong dinh thự bao lâu. Chàng khoác lên mình bộ chiến giáp đồng lấp lánh, tuyệt mỹ, rồi sải những bước chân thần tốc lao qua khắp nẻo đường thành phố. Tựa như một con chiến mã bấy lâu bị kìm kẹp, nay được vỗ béo no nê, chợt bứt tung dây cương, dũng mãnh phi nước đại qua những bình nguyên mênh mông để tìm đến dòng sông tươi mát nơi nó vẫn thường ngâm mình-nó kiêu hãnh ngẩng cao đầu, chiếc bờm tung bay trong gió trên đôi vai oai vệ, hân hoan phô diễn sức mạnh trào dâng, nhẹ tựa luồng gió thoảng lướt tới những đồng cỏ thênh thang của bầy ngựa cái-Paris cũng lao đi như thế từ đỉnh Pergamus cao vợi. Chàng sáng lòa như ánh thái dương rực rỡ trong bộ chiến giáp uy nghi, cất tiếng cười sảng khoái khi vun vút lướt qua những con phố. Chẳng mấy chốc, chàng bắt kịp người anh trai Hector, đúng lúc Hector vừa quay gót rời khỏi nơi chàng vừa trò chuyện cùng người vợ hiền. Paris vội vàng cất tiếng trước. "Anh ơi," chàng nói, "em e rằng mình đã giữ chân anh lại khi anh đang vội vàng xuất trận, và đã không tới nhanh như lời anh căn dặn."

"Em trai ngoan của anh," Hector ôn tồn đáp, "em vốn mang một trái tim quả cảm, và công bằng mà nói, chẳng ai có quyền xem nhẹ những chiến công hiển hách của em nơi sa trường đẫm máu. Chỉ tiếc rằng em lại hay chểnh mảng và cố tình buông xuôi. Lòng anh đau xót khôn nguôi khi phải nghe những lời cay nghiệt mà binh sĩ Trojan bàn tán về em, bởi lẽ họ đã vì em mà phải gánh chịu quá nhiều bi kịch khổ đau. Thôi, chúng ta hãy mau chóng xuất trận, và ta sẽ cùng nhau làm sáng tỏ mọi chuyện sau này, nếu đấng Jove ban cho chúng ta cơ hội được nâng chén rượu vinh quang dâng lên các vị thần bất tử ngay tại quê nhà thiêng liêng, vào cái ngày chúng ta quét sạch toàn bộ quân Achaean ra khỏi bờ cõi Troy."

  1. Thyrsus là cây quyền trượng làm từ nhánh cây thì là khổng lồ hoặc được quấn bằng dây thường xuân, trên đỉnh gắn quả thông. Đây là biểu tượng đặc trưng của thần rượu nho Bacchus (Dionysus) và những người tôn thờ ông. ↩

  2. "Rạng đông ngón tay hồng" (rosy-fingered Dawn) là một ẩn dụ mang tính sử thi đặc trưng của Homer để miêu tả vẻ đẹp của tia sáng mặt trời lúc bình minh. ↩

  3. Trong thời kỳ Homer, khi tiền xu chưa phổ biến, gia súc (đặc biệt là bò) được sử dụng làm đơn vị trao đổi và thước đo chuẩn mực cho sự giàu có hay giá trị của hàng hóa. ↩

  4. Cubit là đơn vị đo chiều dài cổ đại, dựa trên khoảng cách từ khuỷu tay đến đầu ngón tay giữa, tương đương khoảng 45 đến 50 cm. Mười một cubit tương đương hơn 5 mét. ↩