Đã hiệu đính

QUYỂN XI.

Vào buổi sáng, thế trận diễn ra ngang ngửa. Agamemnon đã xoay chuyển cục diện, tạo lợi thế cho người Achaean cho đến khi ông trúng thương và phải rút khỏi chiến trường. Sau đó, Hector càn quét mọi thế lực cản đường cho tới lúc chịu một đòn đả thương từ Diomed. Paris nhắm bắn vào chân Diomed. Ulysses, Nestor cùng Idomeneus phô diễn lòng quả cảm phi thường. Machaon trúng thương, được Nestor đỡ lên chiến xa đưa về tuyến sau. Nhìn thấy hai người hối hả chạy về doanh trại, Achilles bèn sai Patroclus đi hỏi thăm xem ai là người bị thương. Bi kịch của Patroclus cũng chính thức bắt đầu từ đây. Nestor đáp lời bằng một bài phát biểu dài.

Lúc này, Nữ thần Rạng đông bừng tỉnh, rời khỏi chiếc giường êm ái bên cạnh Tithonus1 để mang theo ánh sáng chiếu rọi cả chốn phàm trần lẫn thế giới của chư thần. Jove phái Nữ thần Bất hòa hung bạo mang lá cờ chiến tranh bay tới các chiến thuyền của người Achaean. Nàng hiện diện bên cạnh con tàu đen tuyền khổng lồ của Ulysses ở ngay chính giữa đội hình, để tiếng thét của nàng có thể vang vọng đến tận hai điểm cực, một hướng tới lều trại của Ajax con trai Telamon, hướng còn lại vọng về lều của Achilles. Hai người hùng này vẫn luôn tràn trề tự tin vào sức mạnh vô song của bản thân, nên đã dũng mãnh neo đậu tàu chiến ở tận hai đầu chiến tuyến. Đứng sừng sững tại đó, nàng cất lên một tiếng thét đinh tai nhức óc, thổi bùng nhuệ khí vào trái tim người Achaean. Nàng tiếp thêm sức mạnh, thắp lên ngọn lửa quyết tâm chiến đấu tới cùng, khiến họ thà bám trụ nơi này để xả thân ngoài sa trường còn hơn là dong buồm quay về cố hương.

Con trai của Atreus cất tiếng thét vang dội, ra lệnh cho người Argive mặc áo giáp chuẩn bị nghênh chiến, trong khi chính ông cũng bắt đầu trang bị vũ khí. Trước tiên, ông quấn quanh chân những tấm giáp ống chân tuyệt mĩ, gài chặt lại bằng những chiếc khuy bạc lấp lánh nơi mắt cá. Tiếp đó, ông khoác lên ngực tấm giáp mà Cinyras từng trao tặng như một món quà trân quý dành cho khách phương xa. Dạo nọ, tin tức người Achaean chuẩn bị giương buồm tiến đánh Troy đã lan truyền đến tận Đảo Síp, nên vị vua xứ này đã tự tay dâng tặng nó. Tấm giáp mang mười đường vân lam ngọc sẫm, mười hai đường vân vàng rực rỡ và mười đường vân thiếc sáng lòa. Quanh cổ giáp là hình ảnh ba cặp mãng xà lam ngọc đang ngóc đầu lên, vươn mình tựa như những dải cầu vồng mà con trai của Saturn vẫn thường giăng trên bầu trời, như một điềm báo uy nghiêm cho cõi phàm trần. Quanh vai, ông vác thanh gươm nạm những chóp vàng lộng lẫy. Vỏ gươm đúc bằng bạc nguyên chất, kết nối với một sợi dây chuyền vàng để đeo bên mình. Hơn thế nữa, tay ông nắm chặt chiếc khiên chạm trổ tinh xảo để che chắn thân thể khi xông pha trận mạc-một tuyệt tác oai phong với mười vòng tròn đồng sáng loáng chạy quanh. Trên bề mặt khiên khảm hai mươi núm thiếc trắng toát, làm nền cho một núm lam ngọc thẫm đặt ngay chính giữa: núm này được chạm khắc thành hình đầu quỷ Gorgon tàn độc và hung ác, đứng giữa hai bóng ma của Nỗi Sợ Hãi và Sự Hoảng Loạn. Dải ruy băng để luồn cánh tay qua cũng được dệt từ bạc, khắc hình một con rắn lam ngọc vặn mình, cuộn xoắn ba cái đầu vươn ra từ một chiếc cổ duy nhất. Trên đầu, Agamemnon đội một chiếc mũ giáp nhọn hoắt cả trước lẫn sau, điểm xuyết bốn dải lông ngựa tung bay đầy vẻ dọa dẫm. Sau cùng, ông nắm lấy hai ngọn giáo bịt đồng nhọn hoắt, thứ ánh sáng hắt ra từ bộ giáp rực rỡ như một ngọn lửa vút thẳng lên không trung, hòa cùng tiếng sấm sét mà Juno và Minerva tạo ra để tôn vinh vị quân vương quyền uy của vùng Mycene trù phú.

Lúc bấy giờ, các chiến binh đều giao phó ngựa chiến cho người đánh xe túc trực sẵn bên chiến hào, còn bản thân họ thì khoác giáp đầy đủ, băng bộ xông thẳng vào trận địa. Tiếng hò reo, la hét ầm ĩ vang dội thấu tận trời cao ngay từ lúc bình minh vừa hé rạng. Các thủ lĩnh đã nai nịt gọn gàng, dàn quân tại chiến hào trước khi bầy ngựa kéo tới, nhưng các cỗ chiến xa cũng nhanh chóng đuổi kịp. Con trai của Saturn đã thả xuống một điềm báo kinh hoàng rền vang khắp quân đoàn, giáng xuống những giọt sương đỏ thẫm màu máu, báo hiệu ngài sắp sửa đẩy hàng loạt chiến binh can trường xuống cõi chết của Hades.

Phía bên kia, trên sườn dốc thoai thoải của vùng đồng bằng, người Trojan đang tập hợp quanh Hector vĩ đại, Polydamas cao quý và Aeneas-người được dân Trojan sùng bái như một vị thần bất tử, cùng ba người con trai của Antenor là Polybus, Agenor, và chàng trai trẻ Acamas với vẻ đẹp tựa thần linh. Chiếc khiên tròn của Hector thấp thoáng ở hàng đầu, tỏa sáng rực rỡ trong thoáng chốc như một vì sao tử thần lọt qua khe mây rồi lại chìm lấp vào bóng tối. Hector thoắt ẩn thoắt hiện, lúc thì dẫn đầu đội ngũ, lúc lại lui về yểm trợ hàng sau, bộ giáp đồng của chàng chớp lóa như những tia sét vút ra từ chiếc khiên aegis của Jove.

Giờ đây, như một toán thợ gặt vung liềm cắt những vạt lúa mì hay lúa mạch trên cánh đồng của một phú nông, khiến những bó lúa rơi rụng lớp lớp, người Trojan và người Achaean cũng lao vào nhau chém giết điên cuồng như vậy. Không ai có ý định chùn bước, họ chiến đấu tàn độc như những con sói đói, chưa bên nào giành được ưu thế rõ rệt. Nữ thần Bất hòa sung sướng tột độ khi chứng kiến cảnh tượng đẫm máu ấy, bởi nàng là vị thần duy nhất rảo bước giữa hai đạo quân. Chư thần khác đều lánh mặt, an vị trong những dinh thự giữa thung lũng của đỉnh Olympus mây phủ. Họ ngầm oán trách con trai của Saturn vì đã cố tình ban chiến thắng cho người Trojan, nhưng cha Jove chẳng mảy may để tâm. Ngài đứng ngoài cuộc chiến, uy nghi ngự trị trên ngai vàng tối cao, phóng tầm mắt nhìn xuống thành Troy, nhìn những chiến thuyền Achaean, nhìn ánh đồng lấp lánh và nhìn cả những kẻ sát nhân cùng những vong hồn ngã xuống.

Ban ngày còn dài, khi buổi sớm vẫn chưa qua đi, những cơn mưa giáo mác trút xuống dày đặc, tước đoạt sinh mạng của biết bao binh sĩ. Thế nhưng, khi đến lúc một người tiều phu đẵn gỗ trên rừng sâu thấm mệt và chuẩn bị bữa trưa-khi cánh tay đã rã rời, cơ thể kiệt quệ và cần thức ăn để nạp lại năng lượng-thì người Danaan lại đồng loạt thét vang một tiếng dậy trời, xuyên thủng đội hình của kẻ địch. Agamemnon xông lên dẫn đầu. Nạn nhân đầu tiên của ông là Bienor, thủ lĩnh của chính đội quân địch, rồi đến Oileus, người đồng chí kiêm người đánh xe cho Bienor. Oileus liều lĩnh nhảy khỏi cỗ xe, lao sầm sập về phía Agamemnon, nhưng ngọn giáo của ông đã xuyên thẳng qua trán hắn. Tấm che mặt bằng đồng đã trở nên vô dụng; mũi giáo xuyên thủng cả kim loại lẫn xương sọ, nghiền nát bộ não, kết liễu mạng sống của hắn ngay giữa sa trường.

Agamemnon lột phăng áo giáp của chúng, bỏ mặc hai cái xác phơi ngực trần nằm lại trên nền đất lạnh. Sau đó, ông lao đến kết liễu Isus và Antiphus, hai người con trai của Priam. Một người là con rơi, một người là con chính thất; cả hai cùng chung một cỗ chiến xa-người con rơi cầm cương, còn Antiphus cao quý tả xung hữu đột bên cạnh. Achilles từng bắt sống cả hai ở những khúc quanh của dãy Ida, dùng những sợi dây thừng mới bện để trói nghiến chúng lại khi chúng đang mải mê chăn cừu. Sau này chàng đã nhận tiền chuộc để thả tự do cho chúng. Nhưng lần này, ngọn giáo của Agamemnon con trai Atreus đã găm thẳng vào ngực Isus ngay trên núm vú, trước khi ông tung một đòn chí mạng sượt qua mang tai Antiphus, quật ngã hắn khỏi cỗ xe. Ngay lập tức, ông lột bỏ bộ giáp lộng lẫy và nhận ra mặt chúng, bởi ông từng gặp cả hai tại khu chiến thuyền khi Achilles dẫn chúng từ dãy Ida trở về. Giống như một con sư tử vồ lấy bầy nai non nớt, nghiền nát chúng bằng bộ hàm khổng lồ, tước đoạt sinh mệnh của chúng trên đường tha mồi về hang-con nai mẹ chẳng thể làm gì để cứu con dù đang đứng ngay gần, bởi chính nó cũng đang ngập chìm trong nỗi khiếp đảm, tháo chạy trối chết qua khu rừng rậm rạp, mồ hôi nhễ nhại, cố thoát khỏi nanh vuốt của con quái thú bạo tàn-giờ đây, không một binh sĩ Trojan nào có thể cứu mạng Isus và Antiphus, bởi chính họ cũng đang hoảng loạn tháo chạy trước sức mạnh của người Argive.

Tiếp đó, Vua Agamemnon tóm gọn hai con trai của Antimachus là Pisander và Hippolochus quả cảm. Antimachus chính là kẻ từng đứng đầu phe phản đối việc giao trả Helen cho Menelaus, bởi hắn đã bị những món hối lộ hậu hĩnh của Alexandrus làm mờ mắt. Và giờ đây, Agamemnon đã túm được hai đứa con của hắn trên cùng một cỗ chiến xa. Bọn chúng đang tuyệt vọng kìm hãm bầy ngựa-những sợi dây cương đã tuột khỏi tay, bầy ngựa thì đang phát điên vì hoảng sợ. Con trai của Atreus vồ lấy chúng như một con mãnh thú, hai anh em trên xe ngựa cất lời van nài. "Xin ngài hãy bắt sống chúng tôi," họ nức nở, "thưa con trai của Atreus, ngài sẽ nhận được một khoản tiền chuộc khổng lồ. Cha chúng tôi là Antimachus nắm giữ cơ man nào là vàng, đồng và sắt rèn. Chắc chắn ngài sẽ hài lòng với món tiền chuộc vô giá nếu ông ấy biết chúng tôi còn sống sót tại chiến thuyền của người Achaean."

Họ van xin nhà vua bằng những lời lẽ bi thương và dòng nước mắt tuôn rơi, nhưng chẳng nhận lại được mảy may thương xót. "Nếu," Agamemnon lạnh lùng nói, "các ngươi là máu mủ của Antimachus-kẻ từng xúi giục hội đồng Trojan sát hại Menelaus và Ulysses khi họ đến đây với tư cách là sứ giả hòa bình, không cho họ đường lui-thì giờ đây, chính các ngươi phải lấy mạng đền mạng cho tội ác tày trời của cha các ngươi."

Dứt lời, ông giáng một đòn chí mạng hất văng Pisander khỏi xe ngựa, mũi giáo cắm phập vào ngực khiến hắn ngã ngửa trên mặt đất. Hippolochus hoảng hồn tháo chạy, nhưng cũng không thoát khỏi lưỡi gươm của Agamemnon; ông vung tay chặt đứt cánh tay rồi đến cái đầu của hắn-cái đầu lăn lông lốc vào giữa đám đông tựa như một quả bóng. Ông bỏ mặc hai cái xác nằm đó, lao thẳng vào nơi trận mạc đang sục sôi nhất, kéo theo vô số người Achaean dũng mãnh theo sau. Lính bộ binh chém giết lính bộ binh đang hoảng loạn tháo chạy; kỵ binh cũng đè bẹp kỵ binh địch, tiếng vó ngựa rền vang cuốn theo một màn bụi mù mịt bay lên từ đáy đồng bằng. Vua Agamemnon truy đuổi gắt gao, tay không ngừng hạ sát, miệng liên tục hò hét thúc giục người Achaean. Cảnh tượng tựa như một khu rừng già chìm trong biển lửa ngút ngàn-những cơn lốc xoáy cuốn ngọn lửa điên cuồng văng khắp ngả, thiêu rụi từng gốc cây ngọn cỏ-những cái đầu của quân Trojan cũng rụng rơi lả tả trước uy quyền của Agamemnon con trai Atreus. Vô số bầy ngựa chiến mạnh mẽ kéo lê những cỗ xe trống rỗng chạy quẩn quanh các con đường chiến trận, vắng bóng những người cầm cương dũng cảm giờ đã nằm lại nơi đồng bằng. Cái xác của họ giờ chỉ còn là mồi cho lũ kền kền, chẳng thể mang lại mảy may ích lợi nào cho những người vợ nơi quê nhà.

Jove bao bọc lấy Hector, kéo chàng ra khỏi làn giáo mác và khói bụi mịt mù, tách chàng khỏi cuộc tàn sát và những tiếng gầm thét. Trong lúc đó, con trai của Atreus lao vút đi, hét lớn để xốc lại tinh thần người Danaan. Họ phóng qua lăng mộ của Ilus già, con trai của Dardanus, băng qua cánh đồng bằng phẳng, sượt qua gốc vả dại, hướng thẳng về phía cổng thành-tiếng thét của con trai Atreus vẫn vang vọng, đôi bàn tay vấy máu quân thù. Nhưng khi vừa chạm đến cổng Scaean và gốc sồi già, họ khựng lại, chờ đợi đồng đội tiến lên. Ở phía sau, người Trojan vẫn hốt hoảng tháo chạy giữa đồng bằng, tựa như một đàn bò điên cuồng trốn chạy nanh vuốt của con sư tử trong đêm tối mịt mùng. Con dã thú sẽ vồ lấy một con mồi xấu số, dùng hàm răng sắc nhọn ngoạm nát cổ, liếm láp dòng máu nóng hổi rồi ngấu nghiến buồng gan lục phủ-Vua Agamemnon con trai của Atreus cũng truy sát quân thù y như vậy. Ông liên tục tàn sát những kẻ tụt lại phía sau đang nháo nhác tìm đường sống. Rất nhiều binh lính ngã nhào khỏi chiến xa bởi bàn tay của con trai Atreus, bởi lẽ ông vung giáo với một sự cuồng nộ không gì cản nổi.

Nhưng ngay khi ông chuẩn bị tiến sát bức tường cao vời vợi bảo vệ thành phố, cha của chư thần và phàm nhân đã từ trên chín tầng mây hạ phàm, an tọa trên ngai vàng tại đỉnh Ida với vô vàn dòng suối chảy quanh, tay nắm chặt tia sét quyền uy. Ngài truyền lệnh cho Iris-nàng nữ thần mang đôi cánh vàng rực rỡ. "Hãy đi," ngài nói, "nàng Iris nhanh nhẹn, mang lời ta đến với Hector: chừng nào ngài ấy vẫn thấy Agamemnon tiên phong xông pha, càn quét hàng ngũ Trojan, bảo ngài ấy hãy lánh mặt, để mặc những người khác hứng chịu sự khốc liệt của trận mạc. Nhưng một khi Agamemnon trúng mũi giáo hay làn tên mà phải lùi về chiến xa, thì ta sẽ ban cho ngài ấy sức mạnh vô song để tàn sát quân thù cho đến khi chạm tới chiến thuyền Achaean, và cho tới khi màn đêm buông xuống cùng ánh dương tắt lịm."

Iris cẩn trọng lắng nghe và tuân lệnh. Nàng sải cánh bay từ đỉnh Ida xuống Ilius oai hùng, bắt gặp Hector con trai của Priam đang đứng kề bên cỗ chiến xa và bầy ngựa. Nàng cất lời: "Hector con trai của Priam, bậc kỳ tài sánh ngang thần linh, cha Jove phái ta đến truyền lệnh thế này cho ngài: chừng nào ngài vẫn thấy Agamemnon tiên phong xông pha, càn quét hàng ngũ Trojan, ngài phải lánh mặt và để mặc những người khác hứng chịu sự khốc liệt của trận mạc. Nhưng một khi Agamemnon trúng mũi giáo hay làn tên mà phải lùi về chiến xa, thì Jove sẽ ban cho ngài sức mạnh vô song để tàn sát quân thù cho đến khi ngài chạm tới chiến thuyền, và cho tới khi màn đêm buông xuống cùng ánh dương tắt lịm."

Truyền lệnh xong, Iris biến mất. Hector, toàn thân bọc trong bộ giáp sáng loáng, tung mình từ cỗ chiến xa xuống mặt đất, vung vẩy ngọn giáo đi khắp các ngả, hò hét xốc lại tinh thần binh sĩ, thổi bùng lên một ngọn lửa giao tranh ngút ngàn. Binh lính Trojan lập tức quay gót, một lần nữa nghênh chiến với quân Achaean; người Argive cũng hối hả củng cố lại các tiểu đoàn. Cuộc giao tranh lại một lần nữa bùng nổ, thế trận đã giăng sẵn, hai bên giáp mặt. Agamemnon vẫn không ngừng lao về phía trước, khao khát được xông pha, được dẫn đầu hơn tất thảy.

Giờ đây, hỡi các nàng Muses ngự trị tại những dinh thự trên đỉnh Olympus chói lọi, hãy cho ta biết, ai, bất luận là người Trojan hay phe đồng minh, là người đầu tiên dám đối đầu với Agamemnon? Đó chính là Iphidamas con trai của Antenor, một tráng sĩ với vóc dáng lực lưỡng, trái tim quả cảm, lớn lên ở vùng Thrace phì nhiêu, vùng đất của những đàn cừu vô tận. Cisses, người ông ngoại đáng kính, đã cưu mang anh tại chính cơ ngơi của mình từ thuở ấu thơ-Cisses, người cha sinh ra nàng Theano kiều diễm. Khi Iphidamas đến tuổi trưởng thành, Cisses đã giữ anh lại, hứa gả con gái cho anh. Nhưng ngay khi hôn lễ vừa cử hành, anh đã vội vã lên đường tham chiến chống lại người Achaean cùng mười hai con tàu hộ tống. Anh neo tàu lại ở Percote và hành quân bộ đến Ilius. Giờ đây, chính anh là kẻ giáp mặt với Agamemnon con trai của Atreus. Khi hai bên sáp lá cà, ngọn giáo của con trai Atreus phóng chệch mục tiêu. Iphidamas tự tin vào sức mạnh của đôi tay, giáng một đòn sấm sét vào đai lưng dưới tấm giáp ngực của kẻ thù. Thế nhưng chiếc đai lưng kiên cố không hề suy suyển; mũi giáo găm vào phần bạc chạm trổ, lập tức bị đánh bật ra, cong oằn như một thanh chì. Vua Agamemnon giật phăng ngọn giáo từ tay Iphidamas, điên cuồng lôi anh về phía mình như một con mãnh sư đói khát. Rút thanh gươm sắc lẹm, ông chém đứt phăng cổ Iphidamas. Chàng trai xấu số ngã gục, chìm vào giấc ngủ bằng đồng. Anh đã bỏ mạng khi đang dũng cảm bảo vệ đồng bào, rời xa người vợ mới cưới mà chưa kịp chung hưởng hạnh phúc, dẫu đã đánh đổi bao sính lễ quý giá: một trăm con bò đực béo tốt, cùng lời hứa dâng thêm một ngàn con cừu và dê non từ vô số đàn gia súc của mình. Agamemnon con trai của Atreus lột sạch quân tư trang của kẻ bại trận, vác bộ giáp lẫy lừng của anh về phía chiến tuyến Achaean.

Coon cao quý, người con trai cả của Antenor, tận mắt chứng kiến cảnh tượng ấy. Đôi mắt hắn đau xót khôn nguôi trước cái chết của đứa em trai ruột thịt. Nhân lúc Agamemnon không để ý, hắn rón rén áp sát, lăm lăm ngọn giáo, đâm thẳng vào phần dưới khuỷu tay ông; mũi kim loại sắc lạnh xuyên thủng cả cánh tay. Agamemnon đau đớn đến thấu xương, nhưng không vì thế mà chùn bước. Nắm chặt lấy ngọn giáo bay nhanh tựa gió lốc, ông lao vút tới Coon-kẻ đang cố gắng nắm lấy chân để kéo lê xác em trai - đứa con của chính cha mình, mồm gào thét kêu gọi những chiến binh dũng mãnh nhất đến tiếp ứng. Nhưng Agamemnon đã găm ngọn giáo bịt đồng xuyên qua người Coon, kết liễu mạng sống của hắn khi hắn đang tuyệt vọng lôi cái xác qua đám đông dưới sự yểm trợ của tấm khiên. Tiếp đó, ông vung gươm chặt đầu hắn, đứng hiên ngang trên cái xác của Iphidamas. Cứ như vậy, những người con trai của Antenor đã gục ngã trước sức mạnh vô song của con trai Atreus, nối gót nhau bước xuống âm ty của Hades.

Chừng nào dòng huyết nóng còn tuôn trào nơi miệng vết thương, Agamemnon vẫn tả xung hữu đột giữa vòng vây quân thù, vung giáo, vung gươm và ném những tảng đá lớn. Thế nhưng, khi dòng máu ấy ngừng tuôn và vết thương bắt đầu se lại, một cơn đau buốt óc bỗng ập đến. Tựa hồ những cơn quặn thắt xé lòng mà các Eilithuiae - những nữ thần sinh nở, con gái của hoàng hậu Juno và là những người gieo rắc nỗi đớn đau cùng cực - giáng xuống một người phụ nữ trong giờ vượt cạn, nỗi thống khổ của con trai Atreus lúc này cũng buốt nhói nhường ấy. Lập tức, ông gieo mình lên cỗ chiến xa, cắn răng chịu đựng cơn đau thấu xương, rồi lệnh cho người đánh xe tức tốc hướng về phía chiến thuyền. Với một giọng vang dội và rành rọt, ông cất tiếng thét gọi người Danaan: "Các bạn, hỡi những vương hầu và quân sư của người Argive! Hãy tự mình bảo vệ bờ cõi chiến thuyền, vì thần Jove tối cao không cho phép ta lưu lại chiến đấu cả ngày dài với quân Trojan."

Nghe lệnh truyền, người đánh xe liền ghìm cương, chuyển hướng đàn chiến mã lao thẳng về phía bờ biển. Lũ ngựa tung vó bay vút đi chẳng chút ngập ngừng, dũng mãnh đưa vị quân vương mang thương tích rời khỏi chiến địa, vòm ngực chúng phủ trắng bọt sùi còn phần bụng thì nhuốm mờ cát bụi.

Khi thấy Agamemnon rời khỏi chiến trường, Hector liền cất tiếng thét vang, khích lệ cả quân Trojan và Lycian: "Hỡi các chiến hữu Trojan, Lycian và Dardanian, hãy chứng tỏ bản lĩnh nam nhi, hỡi các chiến hữu của ta, và chiến đấu thật dũng cảm! Chiến binh xuất chúng nhất của bọn chúng đã rút lui, và thần Jove đã ban cho ta một vinh quang vĩ đại. Hãy thúc chiến xa lao thẳng vào hàng ngũ kẻ thù để giành lấy những vinh quang rực rỡ hơn thế nữa!"

Vừa dứt lời, chàng như truyền thêm nhuệ khí và ngọn lửa tinh thần vào huyết quản của toàn quân. Tựa như một người thợ săn xua bầy chó săn hung tợn truy đuổi ác thú sư tử hay lợn rừng, Hector, bậc anh hùng sánh ngang với thần chiến tranh Mars, cũng xua đoàn quân Trojan kiêu hãnh tràn lên giáp lá cà với quân Achaean. Hừng hực niềm tin chiến thắng, chàng lao thẳng vào những toán quân đi đầu, xông xáo giữa vòng vây như một cơn bão thịnh nộ giáng xuống mặt biển, gào thét càn quét qua những vùng nước sâu thẳm.

Vậy thì, hỡi ôi, ai là những kẻ đã bỏ mạng dưới tay Hector, con trai của vua Priam, trong giờ phút khải hoàn mà thần Jove ban tặng cho chàng? Trút hơi thở đầu tiên là Asaeus, Autonous, và Opites; kế tiếp là Dolops con trai của Clytius, Opheltius và Agelaus; rồi đến Aesymnus, Orus và cả Hipponous kiên cường thiện chiến. Những thủ lĩnh của quân Achaean ấy lần lượt gục ngã trước mũi giáo của Hector, và sau đó chàng tiếp tục càn quét đám binh sĩ bình thường. Giống như cơn gió tây cuồng nộ xô dạt những đám mây trắng xóa từ phương nam rồi quật ngã chúng bằng sức mạnh kinh hồn-khiến những con sóng biển dâng cao sừng sững, bọt nước tung trắng xóa giữa không trung trong cơn thịnh nộ của trận cuồng phong-những chiếc đầu của những kẻ gục ngã dưới tay Hector cũng rụng xuống la liệt, đặc kín cả chiến trường.

Mọi thứ tưởng chừng đã tiêu tan và chẳng còn cách nào cứu vãn, quân Achaean suýt chút nữa đã bỏ chạy tán loạn về phía những cỗ chiến thuyền. Giữa lúc nguy nan ấy, Ulysses lớn tiếng gọi Diomed: "Hỡi con trai của Tydeus, chuyện gì đã xảy ra khiến chúng ta quên bẵng đi lòng dũng cảm thế này? Lại đây, ngài hãy sát cánh cùng tôi. Chúng ta sẽ chuốc lấy nỗi nhục muôn đời nếu để Hector đoạt được chiến thuyền."

Nghe vậy, Diomed dõng dạc đáp lời: "Bất kể ra sao, tôi cũng sẽ trụ vững. Nhưng e rằng chúng ta sẽ chẳng có lấy một niềm vui, bởi thần Jove quyền năng đã quyết định ban phần thắng cho quân Trojan thay vì chúng ta."

Dứt lời, ngài vung giáo đâm thẳng vào ngực trái Thymbraeus, hất tung hắn khỏi cỗ xe ngựa ngã nhào xuống đất. Cùng lúc đó, Ulysses cũng đoạt mạng Molion, tùy tùng của hắn. Để mặc những xác chết nằm lại nơi chiến địa, hai người hùng tiếp tục gieo rắc nỗi kinh hoàng cho quân thù. Khí thế của họ dũng mãnh tựa như hai con lợn rừng nổi cơn thịnh nộ, quay ngoắt lại xé xác bầy chó săn đang mải miết truy đuổi. Họ điên cuồng lao vào tấn công quân Trojan, chém giết không nương tay, tạo ra một khoảng thời gian nghỉ ngơi vô giá cho quân Achaean trong cuộc tháo chạy khỏi sự truy sát của Hector.

Giữa vòng vây máu lửa, họ bắt sống được hai vị hoàng tử cùng cỗ xe ngựa. Đó là hai người con trai của Merops xứ Percote, vị hoàng đế xuất chúng hơn người trong thuật bói toán. Dù cha đã cấm cản không cho tham gia chiến trận, nhưng họ nào chịu nghe lời, bởi định mệnh đã xui khiến hai chàng trai trẻ bước vào con đường vong mạng. Không chút xót thương, con trai của Tydeus, Diomed vĩ đại, đã tước đoạt mạng sống của cả hai và lột sạch bộ áo giáp. Ở một diễn biến khác, Ulysses cũng ra tay sát hại Hippodamus và Hypeirochus.

Cùng lúc bấy giờ, từ đỉnh núi Ida linh thiêng, con trai của Saturn đưa mắt nhìn xuống trận đồ. Ngài quyết định không cho bên nào chiếm thế thượng phong, khiến cả hai phe tiếp tục lao vào nhau trong một cuộc tàn sát đẫm máu. Bằng ngọn giáo sắc lẹm, con trai của Tydeus đâm xuyên qua khớp háng của Agastrophus, con trai của Paeon. Vì quá mù quáng vào tài năng của mình, hắn đã để cỗ xe ngựa ở một nơi cách xa, khiến bản thân không còn đường tháo chạy. Trong khi người tùy tùng còn đang điều khiển xe ở phía xa tít tắp, hắn đành phải chiến đấu bộ giữa đội hình tiên phong, cho đến khi gục ngã và bỏ mạng. Chứng kiến sức tàn phá khủng khiếp mà Diomed và Ulysses đang gây ra, Hector ngay lập tức phát hiện. Chàng lao thẳng về phía hai người anh hùng với một tiếng thét rách toạc bầu trời, theo sát phía sau là đoàn quân Trojan dũng mãnh. Diomed quả cảm thoáng chút kinh ngạc khi thấy cảnh tượng ấy, bèn quay sang nói với Ulysses: "Hector vĩ đại đang lao đến, chúng ta sắp phải đối mặt với sự hủy diệt mất thôi! Hãy trụ vững và sẵn sàng đón nhận đợt tấn công của hắn."

Vừa dứt lời, Diomed vung cánh tay giương ngọn giáo tẩm đầy sức mạnh rồi phóng đi, mũi giáo xé gió lao tới mục tiêu không hề chệch hướng. Ngài nhắm thẳng vào đầu Hector, ngay sát chóp chiếc mũ giáp lấp lánh. Thế nhưng, đồng lại vấp phải đồng. Hector hoàn toàn bình an vô sự, bởi ngọn giáo chí mạng đã bị cản lại bởi chiếc mũ giáp trang bị tấm che mặt làm từ ba lớp kim loại kiên cố - món quà quý giá mà thần Phoebus Apollo đã ban tặng cho chàng. Nhanh như chớp, Hector lùi lại bằng một cú nhảy dài, hòa mình vào sự che chở của đội hình. Chàng lảo đảo khuỵu gối, dùng bàn tay vạm vỡ chống đỡ lấy thân thể khi bóng tối bất chợt bao trùm lấy đôi mắt. Sau cú phóng giáo uy mãnh, con trai của Tydeus lập tức lao vào hàng ngũ tiên phong, tìm đến nơi mũi giáo găm chặt xuống mặt đất. Cùng lúc đó, Hector đã lấy lại được sự tỉnh táo. Chàng nhanh chóng lùi bước, trèo lên xe ngựa rồi lẩn khuất vào đám đông, thoát khỏi lưỡi hái tử thần trong gang tấc. Không cam tâm, Diomed chĩa mũi giáo về phía kẻ thù, cất giọng đầy mỉa mai: "Đồ chó kia, cái chết đã kề sát gót mà ngươi vẫn may mắn thoát thân! Hẳn là thần Phoebus Apollo, vị thần mà ngươi vẫn hằng cầu nguyện trước mỗi trận chiến, lại một lần nữa ra tay cứu mạng ngươi. Nhưng hãy đợi đấy, ta sẽ tìm đến và kết liễu ngươi, nếu có một vị thần nào đó chịu sát cánh và che chở cho ta. Còn bây giờ, ta phải tiếp tục truy sát những kẻ đang nằm trong tầm tay."

Vừa nói dứt câu, ngài quay sang lột chiến lợi phẩm từ xác con trai của Paeon. Nhưng từ đằng xa, Alexandrus - phu quân của nàng Helen kiều diễm - đã sớm nhắm một mũi tên về phía ngài. Hắn tựa mình vào cây cột đá của đài kỷ niệm uy nghi, nơi tưởng nhớ Ilus - con trai của Dardanus - vị minh quân đã trị vì từ thuở xa xưa. Đúng lúc Diomed đang loay hoay tháo chiếc khiên trước ngực, lột bỏ chiếc mũ giáp nặng trĩu và chiếc khiên oai vệ trên vai Agastrophus, thì Paris lạnh lùng buông dây cung. Mũi tên xé gió lao đi không chút hoài phí, đâm xuyên qua lòng bàn chân phải của Diomed, cắm phập xuống lớp đất bụi mù mịt. Từ nơi ẩn nấp, Paris bước ra với một tràng cười sảng khoái, lên tiếng chế nhạo ngài: "Ngươi đã bị thương! Mũi tên của ta quả không uổng phí! Giá như nó găm trúng bụng và lấy mạng ngươi, thì quân Trojan - những kẻ vốn khiếp sợ ngươi như bầy dê kinh hãi sư tử - đã có được một chút bình yên."

Bất chấp vết thương rỉ máu, Diomed không chút e sợ mà đáp trả đanh thép: "Tên cung thủ hèn mọn kia! Kẻ vô dụng không thể sống thiếu cây cung, thứ vu khống, thứ quyến rũ trơ trẽn! Nếu ngươi dám khoác lên người bộ giáp hoàn chỉnh và đọ sức tay đôi, thì cây cung cùng mớ mũi tên kia sẽ chẳng thể cứu rỗi mạng ngươi đâu. Những lời khoác lác của ngươi thật nực cười, bởi ngươi chỉ làm xước chút da dưới lòng bàn chân ta. Bị ngươi bắn trúng, ta coi chẳng khác nào trò đùa của một ả đàn bà yếu đuối hay một thằng nhãi ranh ngu ngốc. Một kẻ đớn hèn vô dụng chỉ có thể để lại một vết thương xoàng xĩnh! Nhưng khi ngọn giáo của ta đã vung lên, dù chỉ sượt nhẹ qua da, số phận kẻ đó cũng an bài, vũ khí của ta sẽ quật ngã hắn không thương tiếc. Vợ hắn sẽ phải cào nát hai má trong nỗi đau tột cùng, những đứa con thơ dại của hắn sẽ rơi vào cảnh mồ côi. Còn hắn, hắn sẽ bỏ mạng tại đây, da thịt thối rữa nhuốm đỏ mặt đất bằng dòng máu tanh tưởi. Và bầy kền kền phàm ăn, chứ không phải những người phụ nữ, mới là những kẻ bủa vây lấy cái xác không hồn của hắn."

Khi ngài đang cất lời, Ulysses đã kịp thời chạy tới và đứng chắn phía trước để bảo vệ ngài. Dưới sự che chắn của người đồng đội, Diomed cắn răng ngồi xuống, dùng sức rút phăng mũi tên sắc nhọn ra khỏi bàn chân, kéo theo một cơn đau nhói thấu xương. Ngay sau đó, ngài nhanh chóng bước lên cỗ xe ngựa, ra lệnh cho người đánh xe tức tốc hướng về phía chiến thuyền, cõi lòng ngập tràn một nỗi buồn bã, day dứt khôn nguôi.

Ulysses lúc này chỉ còn lại một mình; chẳng còn một chiến binh Argive nào sát cánh bên ngài, bởi tất thảy đều đã hoảng loạn bỏ chạy. "Than ôi," ngài tự nhủ trong nỗi tuyệt vọng, "điều gì sẽ xảy đến với ta đây? Thật hèn mạt nếu ta quay đầu chạy trốn trước cảnh tượng này, nhưng sẽ còn tệ hại hơn nếu ta bị bỏ lại đơn độc và sa vào tay giặc, vì con trai của Saturn đã gieo rắc nỗi kinh hoàng cho những người Danaan. Nhưng cớ sao ta lại phải bận tâm những điều như vậy? Ta thừa hiểu rằng dẫu những kẻ hèn nhát có vứt bỏ chiến trường, một người hùng, dù đả thương kẻ địch hay chính mình nhuốm máu, vẫn phải hiên ngang trụ vững và kiên cường bám trụ trận địa."

Khi ngài còn đang phân vân như vậy, lớp lớp lính Trojan đã ùa tới và bủa vây ngài, để rồi chuốc lấy nỗi hối hận tột cùng. Giống như bầy chó săn cùng những chàng thanh niên cường tráng lao vào vây ráp một con lợn rừng vừa lao ra khỏi hang ổ, ra sức mài bộ nanh trắng hếu-họ tấn công nó từ tứ phía, mặc cho nghe rõ tiếng răng nanh nghiến kèn kẹt, và dù nó có hung tợn đến đâu, họ vẫn kiên cường bám trụ-đạo quân Trojan cũng bủa vây và tấn công Ulysses một cách hung hãn y như thế. Trước tiên, ngài cầm ngọn giáo nhảy bổ vào Deiopites, giáng một đòn sấm sét làm hắn bị thương ở vai; kế đến ngài đoạt mạng Thoon và Ennomus. Chẳng dừng lại, ngài đâm xuyên thắt lưng Chersidamas ngay dưới tấm khiên khi hắn vừa nhảy khỏi chiến xa; hắn ngã vật xuống đám bụi mờ, bàn tay co quắp cào cấu lớp đất lạnh. Mặc thây chúng, ngài tiếp tục đả thương Charops, con trai của Hippasus, anh em ruột với Socus cao quý. Socus, một người anh hùng dũng mãnh, vội vã lao đến cứu anh mình, và khi áp sát Ulysses, hắn cất lời: "Hỡi Ulysses lừng danh, kẻ chưa bao giờ biết thỏa mãn với những mưu hèn kế bẩn và bao công sức nhọc nhằn, hôm nay ngươi sẽ phải lớn tiếng khoe khoang rằng đã hạ sát cả hai người con trai của Hippasus và lột sạch chiến giáp của họ, hoặc chính ngươi sẽ phải bỏ mạng trước mũi giáo của ta."

Dứt lời, hắn phóng ngọn giáo đập mạnh vào khiên của Ulysses. Mũi giáo xuyên thủng tấm khiên, đâm toạc chiếc áo giáp được rèn đúc tinh xảo và xé rách lớp thịt bên mạn sườn ngài, nhưng nữ thần Pallas Minerva đã ngăn không cho lưỡi giáo xuyên vào tận tâm can người anh hùng. Nhận ra tử thần vẫn chưa gõ cửa, Ulysses lùi lại một bước và đanh giọng đáp trả Socus: "Hỡi kẻ khốn cùng, cái chết của ngươi nay đã điểm. Ngươi đã cản bước không cho ta tiếp tục tàn sát quân Trojan, nhưng hôm nay ngươi sẽ phải gục ngã dưới mũi giáo của ta, dâng hiến vinh quang cho ta, và linh hồn ngươi sẽ bị đày xuống cõi âm của Hades - chúa tể của những chiến mã nức tiếng."

Socus hoảng hốt quay đầu toan bỏ chạy, nhưng ngay khoảnh khắc ấy, ngọn giáo của Ulysses đã phóng tới, cắm phập vào giữa hai bả vai và xuyên thủng lồng ngực hắn. Hắn ngã sầm xuống mặt đất, Ulysses liền vỗ ngực cất tiếng ca khúc khải hoàn: "Ôi Socus, con trai của Hippasus - người thuần hóa ngựa tài ba, cái chết đã ập đến với ngươi quá đỗi bất thần khiến ngươi chẳng thể nào trốn thoát: hỡi kẻ khốn khổ tội nghiệp, nếu có thác đi, cha mẹ cũng chẳng thể ở bên vuốt mắt cho ngươi, mà bầy kền kền háu đói sẽ bủa vây, phành phạch đôi cánh đen đúa cắn xé xác thịt ngươi. Còn ta, nếu có phải ngã xuống trên sa trường, những người Achaean vẫn sẽ táng liệm ta trong danh dự."

Vừa dứt lời, ngài mạnh tay rút ngọn giáo nặng trịch của Socus ra khỏi mạn sườn và tấm khiên, dòng máu đỏ tươi ứa ra theo mũi giáo khiến ngài không khỏi âu lo. Vừa thoáng thấy Ulysses đổ máu, đám quân Trojan liền gầm lên những tiếng hú hét man rợ và ùa tới bủa vây; thế nên ngài đành phải lùi bước, cất tiếng gọi đồng đội đến ứng cứu. Ngài lấy hết sức bình sinh thét vang ba tiếng thật lớn, và người anh hùng Menelaus dũng cảm cũng nghe thấu cả ba lần; ngài lập tức quay sang Ajax đang đứng kề bên, giục giã: "Hỡi Ajax, người con trai cao quý của Telamon, vị thủ lĩnh uy dũng của anh em, tiếng kêu cứu của Ulysses đang văng vẳng bên tai tôi, dường như quân Trojan đã chia cắt và đang dồn ép ngài ấy vào chỗ chết khi ngài ấy phải đơn độc chống chọi. Chúng ta hãy mau chóng rẽ lối qua đám đông; tốt nhất là hãy bảo vệ ngài ấy; tôi e rằng, dù có can trường đến mấy, ngài ấy cũng khó lòng thoát khỏi hiểm nguy nếu bị bỏ lại lẻ loi không ai ứng tiếp, và rồi người Danaan sẽ phải khóc than tiếc nuối khôn nguôi."

Ngài xông lên dẫn đường, và Ajax uy dũng cũng sát cánh theo sau. Lúc bấy giờ, bầy Trojan đang bủa vây Ulysses tựa như bầy chó rừng đói khát vây quanh xác một con hươu sừng tấm vừa trúng tên-con hươu đã trút hết sức lực phóng đi với tốc độ tột cùng chừng nào máu nó còn ấm và sinh lực còn chưa cạn, nhưng khi mũi tên tử thần đã quật ngã nó, bầy chó hung tợn sẽ lao vào xâu xé cái xác giữa chốn rừng sâu núi thẳm. Rồi định mệnh xui khiến một con sư tử hung hãn đi ngang qua đó, lũ chó rừng kinh hồn bạt vía bỏ chạy tán loạn, để mặc con sư tử độc chiếm con mồi-đám tàn quân Trojan dũng mãnh và đông đảo cũng đang vây hãm Ulysses đa mưu túc trí y như vậy, nhưng người anh hùng vẫn thủ thế kiên cường, vung ngọn giáo đẩy lui từng đợt tấn công. Chớp mắt, Ajax lao tới, giương cao chiếc khiên chắn như một bức tường thành vững chãi, đứng sừng sững ngay bên cạnh, khiến quân Trojan khiếp vía tản mát khắp nơi. Menelaus nắm lấy tay Ulysses, dìu ngài thoát khỏi vòng vây trong khi người hầu cận đánh xe ngựa tới đón. Còn Ajax, với cơn cuồng nộ ngút trời, đã lao thẳng vào đám lính Trojan, kết liễu Doryclus - một người con ngoài giá thú của Priam; sau đó chàng tiếp tục đả thương Pandocus, Lysandrus, Pyrasus, và Pylartes. Giống như một dòng thác lũ cuồn cuộn đổ từ đỉnh núi xuống chốn đồng bằng, dòng nước vẩn đục vì những cơn mưa tầm tã-nhấn chìm biết bao thân sồi khô và cội thông già, cuốn phăng theo bùn lầy rồi đổ ụp ra biển cả-Ajax dũng mãnh cũng đang giận dữ truy sát kẻ thù trên bình nguyên y như thế, tàn sát cả người lẫn ngựa.

Lúc bấy giờ, Hector vẫn chưa hay biết những gì Ajax đang gieo rắc, bởi chàng đang say sưa chiến đấu ở nơi tả ngự của trận đồ bên dòng sông Scamander, nơi cảnh tàn sát diễn ra khốc liệt nhất và tiếng gầm thét xung trận vang dội nhất quanh Nestor và Idomeneus dũng cảm. Giữa vòng vây ấy, Hector đang tàn sát đẫm máu bằng ngọn giáo sắc lẹm cùng tài ngự xa điêu luyện, càn quét tan nát mọi hàng ngũ dám cản bước chàng; dẫu vậy, những chiến binh Achaean vẫn kiên quyết không lùi bước, mãi cho đến khi Alexandrus - phu quân của nàng Helen kiều diễm - dập tắt lòng quả cảm của Machaon, vị thủ lĩnh đáng kính của họ, bằng một mũi tên ba ngạnh găm phập vào vai phải. Thấy trận chiến đang xoay vần theo chiều hướng bất lợi, người Achaean vô cùng âu lo rằng quân Trojan sẽ bắt sống được vị y sĩ làm tù binh, và Idomeneus vội vã giục Nestor: "Hỡi Nestor, người con của Neleus, niềm tự hào sáng chói của người Achaean, ngài hãy lên chiến xa ngay lập tức; hãy mang Machaon theo và hối thúc ngựa chạy về phía chiến thuyền nhanh nhất có thể. Một vị y sĩ tài ba còn đáng giá hơn hàng trăm người lính gộp lại, bởi người đó có thể rút mũi tên và đắp những phương thảo dược cứu mạng."

Hiệp sĩ Nestor xứ Gerene lập tức nghe theo lời khuyên của Idomeneus; ngài thoăn thoắt bước lên chiến xa, mang theo Machaon - con trai của vị danh y Aesculapius vĩ đại - cùng đồng hành. Ngài vung roi quất ngựa, và bầy chiến mã lao vút đi không chút ngần ngừ thẳng hướng chiến thuyền, tựa hồ như chúng cũng đang nóng lòng muốn thoát khỏi chốn này.

Vào lúc đó, Cebriones nhận thấy hàng ngũ quân Trojan đang dần vỡ trận, bèn cất lời gọi Hector từ vị trí sát cạnh: "Hector, chúng ta đang dồn sức chiến đấu ở nơi xa xôi nhất của chiến trường, trong khi những chiến binh Trojan khác đang bị đánh cho tơi bời hoa lá, tháo chạy tán loạn cùng bầy chiến mã. Kẻ đang xua đuổi họ không ai khác chính là Ajax, con trai của Telamon; tôi nhận ra anh ta qua tấm khiên rộng lớn ngoại cỡ: xin ngài hãy để tôi chuyển hướng cỗ chiến xa lao về phía ấy, nơi kỵ binh và bộ binh đang dấn thân vào cuộc tử chiến khốc liệt nhất, và cũng là nơi tiếng gầm thét xung trận vang rền nhất."

Dứt lời, hắn vung roi quất mạnh vào đàn chiến mã, và khi cảm nhận được đòn roi bỏng rát, chúng kéo cỗ xe băng băng lao vút đi giữa hai bờ trận tuyến Achaean và Trojan, nghiền nát qua những xác chết và những tấm khiên của biết bao kẻ đã ngã xuống: trục xe nhuốm đỏ máu tươi, và thanh chắn quanh xe vấy đầy những tia máu bắn lên từ móng ngựa và vành bánh xe đẫm máu. Hector xé toang đội hình, xông thẳng vào trung tâm chốn giao tranh, sự hiện diện bất thần của chàng khiến quân Danaan bàng hoàng rối loạn, bởi ngọn giáo trong tay chàng chẳng mấy chốc đã nhuốm máu quân thù; tuy vậy, dù chàng tung hoành giữa các hàng ngũ bằng gươm, bằng giáo, hay ném những tảng đá tảng, chàng vẫn cẩn trọng né tránh Ajax, con trai của Telamon, vì chàng biết thần Jove sẽ giáng cơn thịnh nộ nếu chàng cả gan thách đấu với một đối thủ vượt trội hơn mình.

Bấy giờ, từ ngai vàng cao thẳm trên đỉnh Olympus, Đức cha Jove đã gieo rắc nỗi kinh hoàng vào trái tim dũng cảm của Ajax, khiến chàng bỗng chốc đứng đờ đẫn, hốt hoảng quẳng tấm khiên ra sau lưng-chàng nhìn chằm chằm vào đám đông kẻ thù với ánh mắt sợ hãi như một con thú hoang, xoay trái rẽ phải nhưng thân hình vẫn từ từ lùi bước. Tựa như những gã nông phu cùng bầy chó săn hung hăng xua đuổi một con sư tử khỏi khu chuồng trại béo bở, canh thức thâu đêm để bảo vệ những con vật quý giá nhất trong đàn-tuy nó thèm khát nhảy bổ vào, nhưng mọi nỗ lực đều hoài công, bởi những mũi lao vun vút phóng ra từ những bàn tay gân guốc giăng kín quanh nó, cùng ánh đuốc bừng sáng rực rỡ khiến con thú cho dù hung bạo cũng phải khiếp vía, để rồi khi ánh bình minh ló rạng, nó đành lủi thủi quay đi trong sự tức tưởi và hậm hực-Ajax cũng đành ngậm đắng nuốt cay, miễn cưỡng lùi bước trong cơn thịnh nộ trước quân Trojan, lòng không ngừng lo âu cho sự an nguy của những chiến thuyền Achaean. Hay giống hệt một con lừa lỳ lợm từng chịu bao trận đòn bầm dập, thản nhiên mò vào ruộng lúa mạch nhai ngấu nghiến-lũ trẻ ra sức đánh đập nhưng nó chẳng hề hấn, dù có bị quất bằng gậy gộc cũng chẳng mảy may biết đau; chỉ đến khi ăn no nê, chúng mới có thể xua được nó ra khỏi ruộng ngô-quân Trojan và bè lũ đồng minh cũng ra sức xua đuổi Ajax vĩ đại bằng cách ấy, liên tục giáng những mũi lao sắc lẹm vào giữa tấm khiên của chàng. Thỉnh thoảng chàng lại ngoái đầu phản đòn, ghì chân đội hình quân Trojan, rồi lại hậm hực tiếp tục rút lui; nhưng chàng vẫn kiên cường tạo thành một phòng tuyến bất khả xâm phạm, không để bất kỳ kẻ thù nào tiến đến sát chiến thuyền. Chàng hiên ngang đứng sừng sững giữa ranh giới của quân Trojan và Achaean: vô vàn ngọn giáo được phóng đi từ những cánh tay thù địch đã cắm phập vào tấm khiên vững như bàn thạch của chàng, trong khi vô số ngọn giáo khác, dẫu khao khát nếm vị máu của chàng, đã rơi lả tả xuống mặt đất lạnh lẽo trước khi kịp chạm vào da thịt tráng kiện ấy.

Lúc này đây, khi Eurypylus - người con trai quả cảm của Euaemon - chứng kiến Ajax đang bị vùi dập dưới trận mưa tên bão đạn, ngài liền lao tới và vung tay phóng ngọn giáo. Mũi giáo xuyên thấu gan Apisaon, con trai của Phausius, ngay dưới cơ hoành, quật ngã hắn tắt thở. Eurypylus lập tức chồm lên người hắn, toan lột sạch bộ chiến giáp trên vai; nhưng Alexandrus đã tinh mắt phát hiện ra ngài, hắn giương cung bắn một mũi tên găm trúng đùi phải của ngài; mũi tên gãy gập, nhưng phần mũi nhọn vẫn cắm phập vào vết thương, rạch một đường dài buốt nhói trên đùi. Ngài đành phải rút lui, nấp dưới sự che chở của đồng đội để bảo toàn mạng sống, vừa lùi về phía quân Danaan vừa cất tiếng thét gào: "Hỡi các bạn, những bậc vương hầu và quân sư vĩ đại của người Argive, hãy mau chóng tụ họp lại bảo vệ Ajax đang bị kẻ thù chèn ép bủa vây, ta e rằng anh ấy khó lòng mà toàn mạng rời khỏi cuộc huyết chiến này. Các bạn hãy tới đây, hãy cứu lấy Ajax vĩ đại, người con dũng cảm của Telamon."

Ngài đã cất lên tiếng kêu cứu thảm thiết như vậy khi đang rỉ máu; thế là những chiến binh khác tức tốc xông lại gần, quây thành một vòng tròn bảo vệ ngài, giương cao những tấm khiên ngang vai tạo nên một bức tường đồng vách sắt. Ajax cũng nhân cơ hội ấy lùi dần về phía họ, và ngay khi chạm đến được đồng đội, chàng liền xoay người lại, tiếp tục hiên ngang đứng đón đợi kẻ thù.

Nơi sa trường, cuộc huyết chiến vẫn cuồng nộ hệt như một ngọn lửa bừng bừng thiêu rụi vạn vật. Trong lúc ấy, bầy tuấn mã của Neleus, toàn thân ướt đẫm mồ hôi, đang hối hả kéo cỗ xe đưa Nestor rời khỏi chốn lao xao, chở theo cả Machaon - vị thủ lĩnh anh tài của họ. Từ đằng xa, Achilles đã thu trọn khung cảnh ấy vào tầm mắt. Đứng sừng sững trên đuôi thuyền, chàng lặng lẽ dõi theo thế trận đang hồi khốc liệt và bi thương. Chàng cất tiếng gọi Patroclus, người đồng chí thân thiết. Vừa nghe tiếng gọi vang lên, Patroclus lập tức bước ra khỏi lều, mang dáng vẻ oai phong tựa như thần chiến tranh Mars - và than ôi, khoảnh khắc ấy chính là điềm báo cho tấn bi kịch sắp sửa giáng xuống đời chàng. "Vì sao anh gọi tôi, Achilles? Anh cần tôi làm gì?" Patroclus hỏi. Achilles liền đáp lời: "Hỡi người con trai cao quý của Menoetius, người anh em thân thiết của ta, ta đồ rằng chẳng bao lâu nữa, quân Achaean sẽ phải quỳ mọp dưới gối ta mà van nài ơn cứu mạng, bởi tình cảnh của họ lúc này đã đến hồi nguy ngập bế tắc. Anh hãy đi, Patroclus, hãy đến hỏi Nestor xem người thương binh mà ngài đang đưa khỏi chiến trường là ai. Nhìn từ phía sau, ta lờ mờ đoán đó là Machaon, con trai của Aesculapius, nhưng ta chẳng thể nhìn rõ mặt ông ấy vì bầy ngựa đã phi qua ta quá đỗi kinh hoàng."

Patroclus vâng theo lời căn dặn của người đồng chí thân thiết, lập tức cất bước chạy dọc theo những hàng chiến thuyền và dãy lều trại trải dài của người Achaean.

Khi Nestor và Machaon về đến lều của con trai Neleus, cả hai mệt mỏi bước xuống xe. Một hầu cận tên là Eurymedon vội vàng tháo ách cho bầy ngựa. Hai vị chiến binh già nua đứng nán lại trước từng cơn gió biển mặn mòi, để mặc gió lùa làm khô đi những giọt mồ hôi đang túa ra đẫm áo, rồi mới thong thả bước vào trong và an tọa. Tại đây, nàng Hecamede xinh đẹp tuyệt trần - món chiến lợi phẩm mà Nestor từng được tưởng thưởng từ Tenedos sau chiến thắng vang dội của Achilles - đang ân cần pha chế thức uống cho họ. Nàng là con gái của bậc hiền triết Arsinous, được quân Achaean kính cẩn dâng tặng cho Nestor bởi ngài sở hữu tài thao lược xuất chúng, vượt xa muôn người. Trước tiên, nàng bày ra một chiếc bàn tuyệt mỹ, được chạm khắc thủ công vô cùng tinh xảo với bốn chân khảm lam ngọc bừng sáng. Trên mặt bàn, nàng đặt một chiếc bát bằng đồng thanh, một củ hành hăng nồng để làm gia vị dâng hương cho thức uống, cùng với mật ong sóng sánh và những chiếc bánh bột mạch thơm lừng. Cạnh đó là một chiếc cúp rượu tinh xảo, món bảo vật mà ông lão đã cất công mang theo từ quê nhà, được nạm những chóp vàng lấp lánh. Chiếc cúp có đến bốn quai, trên mỗi quai chạm trổ tinh vi hai con bồ câu bằng vàng đang chụm mỏ rỉa mồi, và được nâng đỡ bởi hai chiếc chân đế vững chãi. Bất kỳ ai khác, nếu chiếc cúp chứa đầy rượu, khó lòng mà nhấc bổng nó lên khỏi bàn, vậy mà Nestor lại có thể làm điều đó nhẹ tựa lông hồng. Trong chiếc cúp quý giá ấy, người phụ nữ mang vẻ đẹp tựa nữ thần đã khéo léo pha chế một loại thức uống từ rượu vang Pramnian hảo hạng; nàng dùng chiếc nạo bằng đồng thanh bào từng lớp pho mát sữa dê béo ngậy rắc vào, thêm một nắm bột mạch trắng tinh tươm. Khi món thức uống đã hòa quyện hoàn hảo, nàng kính cẩn mời hai người thưởng thức. Vừa nhấp cạn thứ nước làm dịu đi cơn khát bỏng rát, họ bắt đầu cất lời tâm tình, và đúng khoảnh khắc ấy, bóng dáng Patroclus thình lình xuất hiện nơi bậu cửa.

Thoáng thấy chàng chiến binh trẻ tuổi, ông lão liền đứng phắt dậy khỏi ghế, ân cần nắm lấy tay chàng, dắt chàng bước vào trong lều và vồn vã mời chàng an tọa cùng họ. Thế nhưng, Patroclus vẫn chôn chân đứng lặng tại chỗ, cung kính cất lời: "Thưa ngài cao quý, cháu không thể nán lại đây, ngài không thể thuyết phục cháu vào trong đâu ạ. Người đã cử cháu đi không phải là người có thể buông lời đùa cợt; ngài ấy sai cháu đến chỉ để hỏi xem vị thương binh mà ngài đang hộ tống khỏi chiến trường là ai. Giờ đây, chính mắt cháu đã trông thấy đó là Machaon, vị thủ lĩnh kiên trung của quân dân. Cháu phải tức tốc quay lại và bẩm báo cho Achilles. Ngài biết đấy, ngài ấy là một con người vô cùng đáng sợ, lúc nào cũng sẵn sàng buông lời trách móc, kể cả đó là những chuyện chẳng đáng để hờn ghen."

Nghe vậy, Nestor thở dài đáp lời: "Cớ sao Achilles lại phải bận tâm xem có bao nhiêu chiến binh Achaean gục ngã? Cậu ta đâu hề đoái hoài đến nỗi hoảng loạn kinh hoàng đang bao trùm khắp toàn quân; những vị thủ lĩnh quả cảm nhất của chúng ta giờ đây đang rên xiết trên giường bệnh. Diomed gan dạ, con trai của Tydeus, đã dính thương; Ulysses và cả Agamemnon cũng chung số phận; Eurypylus thì bị một mũi tên cắm xuyên đùi, và ta vừa cõng trên lưng người đàn ông này rời khỏi vùng đất chết - ngài ấy cũng vừa dính một mũi tên nghiệt ngã. Dẫu mang trong mình lòng dũng cảm tột bậc, Achilles vẫn thản nhiên như không, cõi lòng lạnh lẽo chẳng còn vương vấn chút xót thương. Phải chăng cậu ta định nhẫn tâm đứng nhìn cho tới khi những chiến thuyền của chúng ta - bất chấp mọi nỗ lực chống đỡ - bị ngọn lửa thiêu rụi thành tro, và thân xác chúng ta đè lên nhau chết thảm? Về phần ta, ta chẳng còn giữ lại chút sức mạnh hay sự dẻo dai nào nữa; ôi, giá như ta vẫn còn trẻ trung và căng tràn nhựa sống như cái thuở xảy ra trận đụng độ đẫm máu giữa quân ta và bọn người Elis vì vụ cướp bóc gia súc. Thuở ấy, chính tay ta đã đoạt mạng Itymoneus, người con trai dũng cảm của Hypeirochus, một kẻ sống ở Elis, ngay trong lúc ta đang lùa đàn chiến lợi phẩm. Hắn đã lĩnh trọn mũi lao do chính tay ta phóng ra khi đang điên cuồng chiến đấu ở tuyến đầu nhằm bảo vệ đàn bò của mình. Hắn ngã gục, khiến đám dân chúng xung quanh kinh hồn bạt vía. Chúng ta đã cướp đi một lượng chiến lợi phẩm khổng lồ từ vùng đồng bằng: năm mươi đàn gia súc rống ran, năm mươi bầy cừu trắng muốt, năm mươi đàn lợn béo mập, và năm mươi bầy dê hoang dã. Chẳng những thế, chúng ta còn bắt sống một trăm năm mươi con tuấn mã, tất thảy đều là ngựa cái, trong đó có biết bao con đang dắt theo ngựa con lon ton. Tất thảy bầy thú ấy, chúng ta đã lùa đi xuyên màn đêm tĩnh mịch để trở về Pylus, thành bang của Neleus. Khi chúng ta tiến vào thành phố, trái tim Neleus đã nhảy múa trong niềm hân hoan tột độ trước chiến công lẫy lừng của ta, dù đó chỉ mới là lần đầu tiên ta nếm mùi trận mạc. Khi ánh bình minh vừa ló rạng, các sứ giả đã phi ngựa đi khắp chốn loan báo rằng bất kỳ ai ở Elis đang bị mang nợ đều phải tập hợp lại; và thế là các thủ lĩnh Pylian đã tề tựu đông đủ để chia chác chiến lợi phẩm. Rất nhiều người trong số chúng ta từng bị đám người Epean quỵt nợ đồ đạc, bởi người Pylus ta thế cô lực mỏng, lại thường xuyên phải chịu muôn vàn uất ức; còn nhớ những năm trước đó, khi Hercules đặt chân đến đây, ông ta đã giáng xuống một đòn chí mạng, cướp đi sinh mạng của tất cả những tinh hoa ưu tú nhất của chúng ta. Neleus từng tự hào với mười hai người con trai dũng mãnh, nhưng than ôi, giờ chỉ còn lại một mình ta trơ trọi; những người anh em khác đều đã vùi thây nơi đất lạnh. Bọn người Epean đã vin vào nỗi đau ấy để đè nén, khinh miệt và gieo rắc cho chúng ta vô vàn tai ương. Cha ta đã tự tay lựa ra một đàn gia súc và một bầy cừu khổng lồ - tổng cộng lên đến ba trăm con - và ông dẫn theo đám mục đồng của chúng, bởi ông mang một món nợ lớn ở Elis: bốn con tuấn mã từng giành vòng nguyệt quế. Những con ngựa ấy cùng cỗ xe lộng lẫy đã tham gia các cuộc đua tranh giải chiếc vạc ba chân2, nhưng Vua Augeas lại ngang ngược chiếm đoạt chúng, đuổi người đánh xe trở về trong nỗi uất hận tột cùng vì mất đi đàn ngựa quý. Quá phẫn nộ trước những lời lẽ và hành động ngạo mạn của ông ta, Neleus đã quyết định lấy lại một phần tài sản khổng lồ để đền bù tổn thất, còn phần dư ra ông đem chia đều cho mọi người, cốt để không một ai phải chịu thiệt thòi so với phần công trạng của mình.

"Đó là cách chúng ta thu xếp vẹn toàn mọi bề, rồi thành kính dâng lên chư thần khắp thành bang những lễ vật hiến tế linh thiêng. Nhưng chỉ ba ngày sau, quân Epean đã cuồn cuộn kéo đến đông như kiến cỏ. Cùng với đội quân trùng trùng điệp điệp là những cỗ xe ngựa được trang bị vũ khí tận răng, và giữa hàng ngũ ấy có cả hai anh em nhà Molione oai phong trong bộ giáp chiến, dù chúng chỉ là những gã thanh niên vắt mũi chưa sạch, hoàn toàn mù tịt chuyện đao kiếm binh đao. Nơi phên dậu của Pylus có một thị trấn mang tên Thryoessa, nằm chênh vênh trên một mỏm đá dốc đứng soi bóng xuống dòng sông Alpheus. Bọn chúng đã nhẫn tâm lập mưu san bằng thị trấn này, nhung nhúc dựng trại vây hãm quanh nó. Nhưng ngay khi chúng vừa càn quét qua toàn bộ vùng đồng bằng của mình, nữ thần Minerva đã từ đỉnh Olympus uy nghi lao vụt xuống giữa màn đêm đen kịt, truyền lệnh cho chúng ta chuẩn bị nghênh chiến. Nàng đã tìm thấy những chiến binh Pylos đang hừng hực khí thế, máu nóng sục sôi sẵn sàng xông trận. Khi ấy, Neleus không cho phép ta mặc áo giáp, thậm chí còn đem giấu biệt đàn ngựa của ta đi, bởi ông cho rằng ta hãy còn quá non nớt, chưa từng nếm mùi binh đao máu lửa. Tuy vậy, dưới sự dẫn dắt của Minerva, cục diện trận đánh đã hoàn toàn thay đổi: dù chỉ là một kẻ bộ binh thấp bé, ta vẫn hiên ngang tả xung hữu đột giữa đám kỵ binh, ganh đua sòng phẳng với những kẻ sừng sỏ nhất ở tuyến đầu. Nơi con sông Minyeius đổ ra biển cả gần Arene, đám kỵ binh (có cả ta trong đó) đã kiên nhẫn phục kích cho đến tận bình minh, khi lực lượng bộ binh của ta bắt đầu áp sát. Từ đó, trong bộ võ phục uy nghi, chúng ta rầm rập hành quân cho tới lúc mặt trời đứng bóng thì đến được dòng nước thiêng Alpheus. Tại đây, chúng ta dâng lên Jove toàn năng những lễ vật hiến tế máu, dâng một con bò tót dũng mãnh cho thần sông Alpheus, một con khác cho thần biển Neptune, và một con bò cái tơ thanh khiết cho nữ thần Minerva. Xong xuôi, chúng ta cùng nhau quây quần dùng bữa giữa đội ngũ, rồi ngả lưng say giấc bên dòng sông tĩnh lặng, trên người vẫn vận nguyên bộ giáp lạnh lẽo.

"Quân Epean vẫn đang siết chặt vòng vây quanh thành phố, hừng hực quyết tâm nuốt trọn lấy nó. Nhưng trước khi dã tâm ấy kịp thành hình, một trận chiến khốc liệt và tuyệt vọng đã đợi sẵn chúng. Khi những tia nắng ban mai đầu tiên vừa hé rạng rải vàng khắp mặt đất, chúng ta đồng loạt xung phong, miệng không ngừng cầu khấn Jove và Minerva. Vừa lâm trận, ta chính là người đầu tiên vung tay tước đi sinh mạng của kẻ thù và cướp lấy cỗ xe ngựa của hắn - kẻ xấu số ấy là chiến binh Mulius. Hắn là con rể của Augeas, phu quân của nàng Agamede tóc vàng kiều diễm, người con gái cả am tường công dụng của mọi loại thảo mộc sinh trưởng trên mặt đất này. Ta phóng ngọn giáo nhọn hoắt đâm xuyên qua người hắn ngay lúc hắn đang hùng hổ lao tới. Khi thân hình đồ sộ của hắn đổ ụp xuống giữa đám bụi mờ, ta lập tức nhảy phốc lên cỗ xe ngựa và hiên ngang chiếm lĩnh vị trí tiên phong. Quân Epean kinh hoàng bỏ chạy tán loạn như ong vỡ tổ khi chứng kiến vị chỉ huy kỵ binh lỗi lạc nhất của chúng gục ngã thê thảm. Ta cuồng nộ càn quét qua đội hình địch tựa một cơn lốc xoáy tàn khốc, tước đoạt được năm mươi chiếc xe ngựa - và trên mỗi chiếc xe ấy, hai sinh mạng đã vĩnh viễn nằm lại dưới mũi giáo nhuốm máu của ta. Lẽ ra ta đã có thể kết liễu luôn sinh mạng của cả hai anh em nhà Molione, những đứa con của Actor, nếu cha đẻ của chúng - Neptune, vị thần cai quản những cơn địa chấn - không tung ra một làn sương mù mờ mịt giấu nhẹm chúng đi và bốc chúng rời khỏi chốn binh đao. Ngay sau đó, Jove đã ban phát cho quân Pylian một chiến thắng vinh quang chói lọi; chúng ta đã rượt đuổi lũ tàn quân chạy thục mạng qua những cánh đồng bằng bát ngát, chém giết và lột sạch áo giáp của chúng, mãi cho đến khi lùa đàn ngựa tiến vào vùng Buprasium trù phú ngập tràn lúa mì, tới tận mỏm đá Olenian và ngọn đồi mang tên Alision. Chính tại nơi đây, Minerva đã truyền lệnh thu quân quay bước. Ta đã lạnh lùng kết liễu kẻ thù cuối cùng ngay tại chốn ấy rồi vứt bỏ thi thể hắn lại; sau đó, những chiến binh Achaean oai hùng dong ngựa từ Buprasium quay trở về Pylus, lòng hân hoan dâng lời cảm tạ Jove giữa muôn vàn chư thần, và tôn vinh Nestor giữa những người trần mắt thịt nhỏ bé.

"Đó chính là những kỳ tích oai hùng mà ta đã khắc tạc giữa những người bạn đồng trang lứa, một sự thật hiển nhiên không thể phai mờ. Vậy mà Achilles lại chỉ chăm chăm ôm khư khư lòng dũng cảm ấy cho riêng mình; rồi đây, cậu ta sẽ phải gặm nhấm nỗi hối hận đắng cay tột cùng khi tận mắt chứng kiến đoàn quân bị băm vằm thành trăm mảnh đẫm máu. Cháu ngoan, chẳng phải Menoetius đã ân cần căn dặn cháu những lời tâm can ấy vào cái ngày ông tiễn cháu từ Phthia đến yết kiến Agamemnon hay sao? Thuở ấy, Ulysses và ta vô tình có mặt trong nhà, đã lắng nghe trọn vẹn từng lời ông răn dạy cháu; bởi lẽ chúng ta đã dừng chân tại dinh thự lộng lẫy của Peleus trong chuyến đi chiêu mộ binh sĩ khắp xứ Achaea. Ngay khi bước tới, chúng ta đã trông thấy Menoetius, cháu, và cả Achilles nữa. Lão kỵ sĩ Peleus đáng kính đang đứng ngoài khoảng sân rộng, cẩn trọng nướng những khúc đùi béo ngậy của một con bò cái tơ để làm lễ dâng lên Jove, vị chúa tể của sấm sét. Đôi tay sừng sẹo của ông nâng chiếc ly thánh bằng vàng ròng, thành kính rót những giọt rượu cúng lên ngọn lửa hiến tế đang rừng rực cháy. Khi ấy, hai người các cháu đang mải mê xẻ thịt con bò cái tơ; vừa nhác thấy chúng ta đứng lặng ở cổng, Achilles liền đứng phắt dậy, vồn vã nắm tay dẫn chúng ta vào trong nhà, ân cần mời an tọa bên bàn tiệc, và hào phóng thiết đãi những món ngon vật lạ thịnh soạn nhất dành cho những vị khách quý. Lát sau, khi thịt ngon và rượu ngọt đã no nê, ta mới giãi bày tâm nguyện của mình và thiết tha hối thúc cả hai người cùng gia nhập đoàn quân. Cháu đã lập tức đồng ý không chút đắn đo, và hai người cha già đã răn dạy cháu bằng những lời lẽ vô cùng nghiêm khắc và tâm huyết. Lão Peleus dặn dò cậu con trai Achilles phải luôn xông pha chiến đấu ở tuyến đầu lửa đạn, phải vươn lên xuất chúng vượt xa bạn bè đồng lứa. Còn Menoetius, con trai của Actor, lại nghẹn ngào dặn cháu rằng: 'Con trai,' ông nói, 'Achilles mang trong mình dòng máu cao quý hơn con, nhưng con lại dạn dày tuổi đời hơn cậu ấy, mặc dù về tài năng, cậu ấy có phần lấn lướt hơn. Con hãy dùng sự khôn ngoan của mình mà khuyên nhủ cậu ấy, dẫn dắt cậu ấy đi đúng con đường chính đạo, và rồi cậu ấy sẽ răm rắp nghe theo con, bởi điều đó mang lại lợi ích cho chính cậu ấy.' Cha cháu đã gửi gắm những lời ruột gan như thế, vậy mà cháu nỡ lòng quên béng đi mất. Dẫu sao, ngay lúc này đây, cháu hãy khơi lại những lời vàng ngọc ấy với Achilles xem cậu ta có hồi tâm chuyển ý hay không. Biết đâu đấy, nhờ sự phù trợ của trời cao, cháu lại có thể thuyết phục được cậu ta, bởi dù thế nào, đón nhận lời khuyên chân thành từ một người bạn tri kỷ luôn là một điều tốt đẹp. Còn nếu như cậu ta lùi bước vì lo sợ một lời sấm truyền vô hình nào đó, hay e ngại những lời cảnh báo từ Jove mà nữ thần mẹ cậu ta đã rỉ tai, thì hãy cầu xin cậu ta trao quyền chỉ huy cho cháu, để đội quân Myrmidon kiêu hùng theo gót cháu ra trận, ngõ hầu mang lại ánh sáng của sự sống và cứu rỗi sinh mạng cho những người Danaan khốn khổ. Hơn thế nữa, hãy xin cậu ta cho phép cháu khoác lên mình bộ chiến giáp uy nghi của cậu ta khi xung trận, để đám quân Trojan khiếp đảm nhầm tưởng cháu là vị chiến thần bách chiến bách thắng mà chùn bước giao phong; nhờ thế, những người con trai quả cảm của xứ Achaea mới có cơ hội tìm lại nhịp thở, bởi họ đang bị dồn ép đến chân tường, và chút thời gian quý giá để dưỡng sức giữa muôn trùng vây là vô cùng mong manh. Cháu, với bầu nhiệt huyết vẫn đang sục sôi sức trẻ, hoàn toàn có thể dễ dàng quét sạch đám kẻ thù đang rã rời kiệt sức, đẩy lùi chúng về tận bức tường thành vững chãi của chúng, cách xa những khu lều trại và đoàn chiến thuyền của chúng ta."

Với những lời bộc bạch ấy, lão tướng Nestor đã làm lay động tâm can Patroclus. Chàng lập tức băng qua dãy chiến thuyền, chạy thẳng đến nơi ở của Achilles - hậu duệ vĩ đại dòng dõi Aeacus. Khi chạy ngang qua bến thuyền của Ulysses, nơi quân lính thường nhóm họp, phân xử và lập bàn thờ tế tự chư thần, chàng bắt gặp Eurypylus, con trai của Euaemon. Vị anh hùng đang bước đi khập khiễng, cố lết ra khỏi trận chiến khốc liệt với một mũi tên cắm ngập vào đùi. Mồ hôi vã ra ướt đẫm đầu và vai ngài, dòng máu đen kịt không ngừng ứa ra từ vết thương ác nghiệt, nhưng ánh mắt ngài vẫn ánh lên vẻ tỉnh táo, kiên cường.

Vừa trông thấy cảnh tượng ấy, con trai của Menoetius đã nhói lòng thương cảm. Chàng cất giọng chua xót: "Ôi, những vương hầu và quân sư bất hạnh của người Danaan! Phải chăng số mệnh đã định sẵn các ngài sẽ phải bỏ mạng nơi đất khách quê người, trở thành mồi ngon cho bầy chó hoang thành Troy cắn xé? Xin ngài hãy cho tôi biết, hỡi Eurypylus cao quý, liệu quân Achaean có thể cản bước tiến của Hector vĩ đại, hay tất cả sẽ gục ngã dưới ngọn giáo oan nghiệt của hắn?"

Kìm nén nỗi đau, Eurypylus đáp lời: "Patroclus cao quý ơi, quân Achaean chẳng còn lấy một tia hy vọng nào nữa đâu. Họ sẽ phải bỏ mạng ngay bên những chiến thuyền của mình. Tất cả những dũng tướng trụ cột của chúng ta đều đã gục ngã hoặc mang trọng thương dưới tay người Trojan, trong khi thế lực của kẻ thù ngày một bành trướng. Xin ngài hãy rủ lòng thương, đưa tôi về thuyền của ngài. Hãy giúp tôi rút mũi tên này ra khỏi đùi, dùng nước ấm rửa sạch lớp máu đen và đắp lên đó những thứ thảo dược xoa dịu cơn đau. Người ta truyền tai nhau rằng ngài đã được chính Achilles truyền dạy y thuật - những bí kíp mà vị nhân mã thông thái Chiron đã truyền lại cho cậu ấy. Những y sĩ tài ba như Podalirius và Machaon nay cũng chẳng thể cậy nhờ; tôi nghe phong phanh một người đang mang thương tích nằm trong lều chờ người đến cứu chữa, còn người kia vẫn đang gồng mình chống đỡ quân Trojan ngoài sa trường."

"Hỡi người hùng Eurypylus," người con trai dũng cảm của Menoetius đáp lời, "việc này sao có thể vẹn cả đôi đường? Tôi biết phải làm sao đây? Tôi đang vội vã mang tin tức từ lão tướng Nestor xứ Gerene - bức tường thành vững chãi của quân Achaean - về cho Achilles cao quý. Thế nhưng, làm sao tôi nỡ bỏ mặc ngài trong cơn nguy khốn này?"

Nói đoạn, chàng lấy tay đỡ ngang hông vị tướng đang lảo đảo, dìu ngài vào lều. Thấy vậy, một người hầu cận vội vàng trải những tấm da bò xuống nền đất để ngài ngả lưng. Patroclus cẩn thận đặt ngài nằm xuống, rồi lấy dao cắt bỏ mũi tên sắc lẹm khỏi đùi ngài. Chàng dùng nước ấm rửa sạch dòng máu đen kịt túa ra từ vết thương. Sau đó, chàng lấy một loại thảo dược có vị đắng, dùng hai bàn tay vò nát rồi đắp lên chỗ bị thương. Đó vốn là một phương thuốc vô cùng linh nghiệm, xua tan mọi cơn đau đớn. Chẳng mấy chốc, vết thương đã khô miệng và máu cũng ngừng tuôn rơi.

  1. Trong thần thoại Hy Lạp, Tithonus là một hoàng tử thành Troy, người tình phàm trần của Nữ thần Rạng đông (Eos). Hình ảnh "rời khỏi giường Tithonus" là ước lệ thi ca quen thuộc trong sử thi Homer để miêu tả khoảnh khắc bình minh thức giấc. ↩

  2. Trong văn hóa Hy Lạp cổ đại, vạc ba chân (tripod) bằng đồng không chỉ là vật dụng tế lễ thiêng liêng mà còn được dùng làm phần thưởng danh giá nhất trong các cuộc thi đấu thể thao hoặc đua xe ngựa, tượng trưng cho vinh quang và sự công nhận từ chư thần. ↩