Đã hiệu đính

QUYỂN XIX.

Achilles giảng hòa với Agamemnon, khoác lên bộ giáp phục do chính tay thần Vulcan rèn đúc và oai dũng xông ra chiến địa.

Khi nữ thần Rạng Đông khoác tấm áo choàng màu nghệ bay vút lên từ những dòng nước Oceanus để mang thứ ánh sáng quang vinh rọi soi cho cả người trần lẫn chư vị thần linh, cũng là lúc Thetis đặt chân đến bãi chiến thuyền. Trên tay bà là bộ giáp phục tuyệt mỹ, món quà thiêng liêng mà vị thần rèn đúc đã đích thân trao tặng. Giữa lúc ấy, bà trông thấy con trai mình đang gục ngã bên thi hài của Patroclus, nức nở khóc thương. Quanh chàng, biết bao người hầu cận cũng đang cất tiếng khóc than. Rẽ đám đông bước vào, vị nữ thần nhẹ nhàng nắm lấy tay con trai, cất lời an ủi: "Con trai của mẹ, dù lòng con có đớn đau tột cùng, chúng ta cũng đành phải để anh ấy nằm lại nơi đây. Anh ấy ngã xuống vốn là do ý nguyện an bài của chư thần. Vậy nên giờ đây, con hãy đón nhận lấy bộ giáp phục lộng lẫy và vô giá này từ thần Vulcan, một kiệt tác mà trần thế chưa từng có người phàm nào vinh dự khoác lên vai."

Dứt lời, bà trang trọng đặt bộ giáp xuống trước mặt Achilles. Bộ giáp sáng ngời vang lên những âm thanh va chạm hào hùng. Đội binh Myrmidon kinh ngạc tột độ, chẳng một ai đủ can đảm nhìn thẳng vào món thần vật ấy, nỗi sợ hãi bao trùm lấy họ. Thế nhưng, khi chiêm ngưỡng kiệt tác, cơn cuồng nộ trong trái tim Achilles lại càng bùng lên dữ dội, đôi mắt chàng rực sáng những tia nhìn sắc lẹm, bừng bừng nộ khí. Chàng thấy lòng vui sướng khi tự tay chạm vào món quà tuyệt diệu mà vị thần đã rèn nên. Rồi, sau khi đã thỏa thuê ngắm nhìn, chàng cất tiếng nói với mẹ: "Mẹ ơi, vị thần đã ban cho con một bộ giáp phục, một kiệt tác vĩ đại chỉ xứng tầm với những đấng bất tử và vượt xa mọi giới hạn tài hoa của con người phàm tục. Giờ đây con sẽ khoác nó lên người, nhưng lòng con lại quặn thắt nỗi lo âu. Con sợ bầy ruồi nhặng sẽ bâu lấy con trai của Menoetius, sinh ra giòi bọ từ những vết thương, để rồi thân xác anh ấy, dẫu đã lìa đời, vẫn sẽ phải chịu cảnh thối rữa và mục nát."

Thetis gót chân bạc dịu dàng đáp lời: "Con trai, hãy gạt đi nỗi bận lòng ấy. Mẹ sẽ che chở cho anh ấy, đánh bạt lũ ruồi nhặng gớm ghiếc chuyên rỉa xác những chiến binh đã ngã xuống trên sa trường. Dù anh ấy có nằm đây trọn một năm ròng, da thịt vẫn sẽ vẹn nguyên như cũ, thậm chí còn tươi tắn hơn xưa. Bởi vậy, giờ đây con hãy triệu tập các anh hùng Achaean lại mở một hội nghị; hãy gác lại cơn thịnh nộ giáng xuống đầu Agamemnon; hãy nai nịt giáp phục ngay lập tức và xông pha chiến đấu với tất cả sức mạnh hiên ngang của mình."

Vừa dứt lời, nữ thần liền truyền sức mạnh bền bỉ và lòng can đảm vững vàng vào trái tim con trai. Kế đó, bà cẩn thận nhỏ những giọt ambrosia cùng mật hoa đỏ thắm vào các vết thương của Patroclus, gìn giữ cho thi hài của người chiến binh mãi mãi vẹn toàn.

Sau đó, Achilles sải bước ra bờ biển lộng gió, cất tiếng thét vang gọi các vị anh hùng Achaean. Ngay cả những kẻ từ trước đến nay chỉ luôn bám trụ nơi bến thuyền - những tay hoa tiêu hay thợ lái, cả những quản gia chuyên lo việc phân phát khẩu phần ăn - tất thảy đều lũ lượt tuôn đến nơi tụ họp. Chẳng ai muốn bỏ lỡ khoảnh khắc dũng tướng Achilles tái xuất sau những tháng ngày dài đằng đẵng vắng bóng trên sa trường khói lửa. Kế đến là hai chiến binh dũng mãnh của thần Mars: Ulysses và con trai của Tydeus. Họ bước đi tập tễnh, những vết thương vẫn còn hằn lên nỗi đau nhức nhối; dù vậy, họ vẫn bước đến và an tọa ngay hàng ghế đầu tiên. Cuối cùng, vị chúa tể muôn người Agamemnon cũng giá lâm. Nhà vua vĩ đại cũng mang trên mình vết thương rỉ máu, di chứng từ ngọn giáo sắc lẹm của Coon, con trai Antenor, đâm trúng giữa vòng vây quân thù.

Khi binh đoàn Achaean đã tề tựu đông đủ, Achilles đứng dậy và cất lời: "Hỡi con trai của Atreus, chắc chắn sẽ tốt hơn cho cả ngài và ta, khi hai ta đang chìm trong hố sâu của cơn phẫn nộ tột cùng chỉ vì Briseis. Sẽ tốt hơn biết mấy, nếu mũi tên vô tình của nữ thần Diana đã tước đoạt mạng sống nàng ngay tại bến thuyền này, vào cái ngày ta chiếm lấy nàng làm chiến lợi phẩm sau khi san phẳng thành Lyrnessus. Nếu điều đó xảy ra, biết bao dũng sĩ Achaean đã chẳng phải gục ngã dưới lưỡi gươm quân thù trong những ngày ta để mặc cơn thịnh nộ bùng phát. Cuộc cãi vã oái oăm của chúng ta đã mang lại lợi thế vô ngần cho Hector và quân Trojan, nhưng người Achaean sẽ còn nhớ mãi chuyện này về sau. Dẫu vậy, hãy để những chuyện đã qua chìm vào dĩ vãng, bởi mọi thứ nay đã an bài. Dù nỗi uất hận từng dâng trào trong tim, chính tình cảnh trái ngang đã kìm nén cơn giận ấy. Ta sẽ gạt bỏ hận thù: ta không thể nuôi mãi hờn giận; vì thế, ngài hãy mau chóng truyền lệnh cho quân đội Achaean nai nịt giáp trụ để ta có thể lao ra sa trường, đối đầu trực diện với người Trojan. Hãy xem liệu chúng còn đủ mộng tưởng để yên giấc bên bờ chiến thuyền của chúng ta nữa chăng. Ta tin chắc rằng, kẻ thù nào may mắn né được mũi giáo tử thần khi ta vung lên, kẻ đó sẽ mừng rỡ biết bao khi được yên ổn thoát thân."

Chàng vừa dứt lời, toàn quân Achaean liền reo mừng hoan hỉ, bởi người anh hùng của họ cuối cùng cũng đã rũ bỏ được cơn thịnh nộ.

Bấy giờ, vua Agamemnon cất lời. Ngài đứng ngay tại chỗ chứ không bước ra giữa hội đồng. "Hỡi những chiến binh Danaan kiêu hãnh," ngài phán, "những bề tôi trung thành của thần Mars, đạo lý ở đời là phải biết lắng nghe khi có người đứng lên thuyết giảng. Sẽ thật khiếm nhã nếu ngắt lời người cất tiếng, bởi điều đó có thể làm chùn bước cả những hùng biện gia lão luyện nhất. Thử hỏi, ai có thể thấu hiểu hay diễn thuyết giữa chốn ồn ào hỗn loạn? Ngay đến một bậc thầy ngôn từ cũng đành phải bối rối. Ta xin được tỏ bày cùng con trai của Peleus, và hỡi những người Achaean khác, hãy lắng nghe và ghi nhớ những lời ta sắp nói. Thường ngày, quân Achaean vẫn hay xì xào trách cứ ta về cơ sự này, nhưng thủ phạm đâu phải là ta. Chính thần Jove, Số phận, và vị thần báo thù Erinys rảo bước trong đêm đen đã gieo rắc sự mù quáng vào tâm trí ta. Đó là vào ngày chúng ta hội họp, ngày mà ta đã đoạt mất phần thưởng của Achilles. Nhưng ta biết làm gì hơn? Mọi sự đều do bàn tay thần linh định đoạt. Cả Sự Điên Rồ, trưởng nữ của thần Jove1, cũng che mắt con người để xô họ vào chốn diệt vong. Ả ta bước đi nhẹ hẫng, chẳng màng chạm gót xuống mặt đất vững chãi, mà cứ lơ lửng trên đỉnh đầu nhân loại, chực chờ giăng bẫy và làm vấp ngã bao sinh linh.

"Thậm chí, đã có bận ả còn lừa gạt được cả chính thần Jove, đấng vẫn luôn được xưng tụng là đấng tối cao giữa muôn thần và muôn người. Chuyện là nữ thần Juno, dù mang phận nữ nhi, đã giăng mưu lừa gạt ngài đúng vào cái ngày Alcmena sắp hạ sinh người hùng Hercules dũng mãnh tại thành Thebes kiều diễm. Khi ấy, Jove đã cao giọng tuyên bố trước chư thần: 'Hỡi tất thảy nam thần và nữ thần, hãy lắng nghe ý chỉ của ta. Ngay trong ngày hôm nay, nữ thần hộ sản Ilithuia2 sẽ đưa một bé trai chào đời. Đứa bé mang dòng máu và dòng dõi của ta, sẽ trở thành bậc minh quân trị vì tất thảy những kẻ sống quanh mình.' Nghe vậy, nữ thần Juno đầy mưu mô xảo quyệt mới khích tướng: 'Ngài sẽ nuốt lời mất thôi, ngài sẽ chẳng giữ nổi lời hứa đâu. Nếu dám, hỡi chúa tể đỉnh Olympian, ngài hãy thề với ta một lời thề độc đi. Rằng kẻ nào ngày hôm nay lọt lòng mẹ, sẽ cai trị toàn bộ những kẻ sống quanh nó thuộc dòng máu và dòng dõi của ngài.'

"Hoàng hậu vừa thốt lời, thần Jove chẳng chút mảy may nghi ngờ mà lập tức thề độc, để rồi sau đó ngài phải ôm hận khôn nguôi. Ngay lập tức, Juno lao vút xuống từ ngọn Olympus sừng sững, tức tốc nhắm hướng thành Argos của người Achaean. Nữ thần thừa biết người vợ cao quý của Sthenelus, con trai của Perseus, đang trú ngụ tại đó. Người phụ nữ ấy đang mang thai ở tháng thứ bảy, và Juno đã ép đứa bé phải chào đời dù chưa đủ ngày đủ tháng. Cùng lúc đó, bà lại giam chân các nữ thần Ilithuiae, ngăn cản đứa con của Alcmena nhìn thấy ánh mặt trời. Xong xuôi, bà ta bèn đi báo tin cho Jove, con trai của Saturn: 'Thưa cha Jove, chúa tể của sấm sét-thiếp có tin báo cho ngài đây. Hôm nay, một bé trai ngoan ngoãn đã chào đời, đó là Eurystheus, con trai của Sthenelus và là cháu nội của Perseus. Đứa bé này mang dòng máu của ngài, vậy nên nó nghiễm nhiên xứng đáng để trở thành vị vua trị vì thần dân Argive.'

"Những lời ấy như lưỡi dao đâm thấu tận xương tủy thần Jove. Trong cơn thịnh nộ ngút trời, ngài túm lấy tóc Sự Điên Rồ và lập một lời thề cay độc rằng ả ta sẽ vĩnh viễn không bao giờ được đặt chân lên bầu trời đầy sao hay đỉnh Olympus thêm một lần nào nữa, bởi ả chính là mầm mống gieo rắc tai ương cho vạn vật. Kế đó, ngài quăng ả lộn nhào trên không trung bằng một cú vặn tay uy mãnh, ném ả văng từ thiên đình xuống thẳng những cánh đồng của loài người phàm tục. Và từ đó về sau, mỗi khi chứng kiến con trai mình phải rên xiết dưới ách sai sử đọa đày của Eurystheus, cơn phẫn nộ trong ngài lại trào dâng nhắm vào ả. Ta cũng vậy, ta cũng đã chìm trong nỗi bi thương tột độ khi thấy người hùng Hector tàn sát quân Argive ngay bên cạnh những chiến thuyền. Trong suốt quãng thời gian đen tối đó, tâm trí ta luôn bị ám ảnh bởi Sự Điên Rồ, kẻ đã rắp tâm hãm hại ta. Ta đã bị mù quáng, lý trí của ta đã bị thần Jove tước đoạt. Nhưng giờ đây, ta nguyện đứng ra chuộc lỗi và sẽ đền bù cho ngài bằng muôn vàn châu báu hằng mong khỏa lấp mọi mất mát. Vậy nên, xin ngài hãy ra trận, xin ngài hãy thống lĩnh đội quân của mình nghênh chiến. Ta sẽ trao tận tay ngài toàn bộ những lễ vật mà Ulysses đã hứa hẹn tại lều của ngài ngày hôm qua. Hoặc nếu ngài muốn, ngài cứ nán lại chờ đợi một chút, dẫu ngài đang sục sôi ngọn lửa chiến đấu. Các cận vệ của ta sẽ tức tốc mang lễ vật từ chiến thuyền đến đây, để ngài có thể tận mắt chứng kiến tấm lòng của ta xem có đủ đầy hay không."

Achilles bèn đáp lời: "Hỡi con trai của Atreus, vị vua cai trị muôn người Agamemnon, ngài có thể ban tặng những lễ vật ngài cho là xứng đáng, hoặc ngài cứ giữ lại: mọi quyền quyết định đều nằm trong tay ngài. Còn bây giờ, chúng ta hãy mau chóng dàn trận. Thật phí hoài thời gian khi cứ chần chừ buông lời bàn tán về những chuyện vặt vãnh, trong khi còn cả một đại cuộc đang dang dở. Achilles này sẽ một lần nữa tái xuất, chiến đấu oai dũng giữa hàng ngũ tiên phong và nghiền nát đội hình của quân Trojan. Mỗi người trong các bạn, hãy khắc sâu điều này vào tâm trí khi xông pha giữa sa trường!"

Sau đó Ulysses lên tiếng: "Hỡi Achilles, hỡi người dũng mãnh thiêng liêng như thánh thần! Xin ngài đừng xua đoàn quân Achaean ra chiến trường Ilius đối đầu với người Trojan khi bụng hãy còn đói lả. Trận huyết chiến này sẽ chẳng chóng vãn đâu. Một khi giáo gươm đã tuốt, và chư thần đã thổi bùng ngọn lửa cuồng nộ vào lồng ngực hai phe, cuộc chiến sẽ còn dai dẳng. Hãy truyền lệnh cho binh sĩ lót dạ bằng bánh mì và rượu vang ngay tại mạn thuyền, bởi đó là cội nguồn của sức lực và sự dẻo dai. Nào ai có thể phơi mình tử chiến suốt dọc dài một ngày cho tới khi mặt trời khuất bóng mà thiếu đi thức ăn? Dù nhiệt huyết chiến đấu có sục sôi đến nhường nào, sức lực của con người cũng sẽ cạn kiệt trước khi họ kịp nhận ra. Cơn đói khát sẽ bủa vây, khiến tay chân họ rã rời run rẩy. Nhưng nếu một người được nạp đầy bằng thịt nướng và rượu vang, người đó có thể xông pha suốt cả một ngày dài. Trái tim người đó sẽ đập nhịp đập của sự quả cảm, và dũng khí sẽ chẳng hề vơi cạn cho đến khi kẻ thù cuối cùng bị đánh tan. Vì lẽ đó, xin ngài hãy cho quân sĩ giải tán và truyền lệnh chuẩn bị bữa ăn. Vua Agamemnon sẽ mang những món quà ra giữa buổi hội họp để mọi người cùng chứng giám và để lòng ngài được nguôi ngoai. Hơn thế nữa, hãy để đức vua lập lời thề trước toàn thể người Argive rằng ngài ấy chưa từng chung chăn gối với Briseis, hay gần gũi nàng như quan hệ nam nữ thường tình. Và bản thân ngài cũng vậy, xin hãy mở lòng bao dung. Hãy để Agamemnon thiết đãi ngài một tiệc giảng hòa trong lều trại của ngài ấy, để ngài nhận lại trọn vẹn những vinh dự mà ngài xứng đáng được hưởng. Còn ngài, hỡi con trai của Atreus, mong ngài từ nay về sau hãy đối đãi với mọi người công bằng hơn. Ngay cả một đấng quân vương cũng chẳng có gì phải thẹn mặt khi chuộc lại lỗi lầm mà tự thân ngài ấy đã trót mang từ lúc khởi đầu."

Vua Agamemnon bèn đáp lời: "Hỡi con trai của Laertes, những lời của ngài khiến ta muôn phần đẹp ý, bởi từ đầu đến cuối ngài đều nói những lời vô cùng thấu tình đạt lý. Ta sẽ lập lời thề đúng như ngài mong muốn, và ta làm thế với tất cả sự chân thành, tuyệt nhiên không lấy danh xưng của các bậc thần minh ra đùa bỡn. Vậy thì, hãy để Achilles nán lại đôi chút, dẫu ngài ấy có nôn nóng lao vào vòng tử chiến ngay tắp lự. Và những người khác, các bạn cũng hãy nán lại đây, cho đến khi lễ vật từ lều của ta được mang tới và chúng ta sẽ đóng ấn lời thề bằng đồ tế lễ. Còn ngài, ta giao phó cho ngài việc này: ngài hãy dẫn theo vài tráng sĩ Achaean trẻ trung và cao quý, đến lều của ta mang ra những món quà mà ngày hôm qua ta đã hứa ban cho Achilles, và đưa cả những người phụ nữ ra đây. Hơn thế nữa, hãy truyền lệnh cho Talthybius tìm lấy một con lợn rừng trong doanh trại và sửa soạn nó thành đồ tế lễ để dâng lên thần Jove cùng thần Mặt Trời."

Nghe vậy, Achilles cất tiếng: "Hỡi con trai của Atreus, vị chúa tể muôn người Agamemnon, ngài hãy lo liệu những thứ này vào một dịp khác, khi binh đao đã tạm ngơi nghỉ và khi ngọn lửa hận thù trong ta đã bớt sục sôi. Ngài có muốn binh sĩ ngồi vào bàn tiệc khi thi hài của những người anh em bị Hector, con trai của Priam, tàn sát vẫn đang nằm la liệt và vỡ nát trên sa trường kia không? Ta nói, hãy để những người con trai của xứ Achaean ra trận với cái bụng rỗng không và đừng đoái hoài gì đến thức ăn, cho đến khi chúng ta rửa sạch hận này. Và rồi khi mặt trời lặn, họ sẽ được ăn cho thỏa. Về phần ta, thi hài Patroclus vẫn đang nằm lạnh lẽo trong lều của ta, thân thể anh bị chém nát, đôi chân hướng ra phía cửa, và những người đồng đội vẫn đang quây quần khóc thương anh. Vì lẽ đó, tâm trí ta chẳng thể nghĩ đến điều gì khác ngoài những cuộc chém giết, những dòng máu đỏ ối và tiếng rên rỉ nghẹn ngào của những kẻ sắp lìa đời."

Ulysses liền đáp: "Hỡi Achilles, con trai của Peleus, chiến binh vĩ đại nhất trong hàng ngũ những người Achaean. Trên chiến địa ngài dũng mãnh hơn tôi, vạn phần xuất chúng hơn tôi, nhưng trong mưu lược tôi lại nhỉnh hơn ngài rất nhiều, bởi lẽ tôi dạn dày năm tháng và tích lũy được nhiều hiểu biết hơn. Xin ngài hãy kiên nhẫn lắng nghe lời tôi. Chém giết là thứ mà con người ta rất dễ chán chường, và khi Jove, vị phán quan của chiến tranh, định đoạt kết cục, có lẽ rơm rạ mà lưỡi hái của chúng ta gặt được sẽ nặng nề hơn rất nhiều so với những hạt thóc còm cõi. Không lẽ nào người Achaean chúng ta lại nhịn đói để than khóc người đã khuất? Ngày qua ngày, chiến binh ngã xuống lớp lớp chất chồng; nếu cứ nhịn ăn mà than khóc thì biết đến khi nào chúng ta mới dứt khỏi những cơn sầu thảm? Chúng ta hãy dành một ngày để khóc thương những người đã bỏ mạng, rồi chôn cất họ để không còn phải ngày ngày chứng kiến mà nặng trĩu tâm can. Nhưng những người còn sống trong chúng ta, hãy ăn uống để được nạp đầy sức lực, để chúng ta khoác lên mình áo giáp và chiến đấu với quân thù quyết liệt hơn. Trong thời khắc sinh tử ấy, không ai được phép chùn chân hay chờ đợi một tiếng gọi thứ hai. Tiếng gọi thứ hai ấy sẽ mang lại điềm gở cho kẻ nào dám lui về nấp sau dãy chiến thuyền. Ngược lại, chúng ta hãy đoàn kết lại như một khối duy nhất và trút cơn thịnh nộ của chiến tranh xuống đầu quân Trojan."

Dứt lời, Ulysses dẫn theo những người con trai của Nestor, cùng với Meges con trai của Phyleus, Thoas, Meriones, Lycomedes con trai của Creontes, và Melanippus thẳng bước đến lều của Agamemnon, con trai của Atreus. Lời vừa trao, việc đã thành: họ mang ra bảy chiếc kiềng ba chân như nhà vua đã hứa, cùng hai mươi vạc đồng và mười hai thớt ngựa chiến. Họ cũng dẫn theo những người phụ nữ thạo nghề nữ công, tất thảy bảy người, và người thứ tám chính là nàng Briseis kiều diễm. Ulysses tự tay cân mười talent vàng ròng rồi dẫn đầu đoàn người quay lại, trong khi những thanh niên Achaean mang phần lễ vật còn lại, trang trọng đặt vào giữa buổi họp.

Bấy giờ, Agamemnon uy nghi đứng dậy. Talthybius, vị sứ giả mang giọng nói vang vọng như một vị thần, tiến đến bên ngài, dắt theo một con lợn rừng. Con trai của Atreus rút con dao găm sắc bén vẫn luôn đeo cạnh thanh gươm báu vĩ đại, bắt đầu nghi thức bằng việc xén vài sợi lông trên đầu con vật, đồng thời giơ cao hai tay khấn nguyện. Toàn thể quân Achaean vẫn ngồi im phăng phắc, trật tự lắng nghe đức vua cất lời. Agamemnon ngước mắt nhìn lên vòm trời cao thẳm, cầu nguyện: "Con xin thỉnh cầu Jove, vị thần tối cao và quyền năng nhất làm chứng. Con cũng xin thỉnh cầu Nữ thần Trái Đất, Thần Mặt Trời, cùng các nữ thần báo thù Erinyes dưới cõi âm ty - những đấng soi xét và trừng phạt kẻ thề gian. Xin các thần chứng giám rằng con chưa từng động tay đến nàng Briseis, chưa từng đưa nàng lên giường hay ép buộc bất cứ điều gì, mà nàng vẫn ở trong lều của con vẹn nguyên phẩm giá. Nếu con buông lời thề giả dối, xin thần linh hãy giáng xuống đầu con mọi tai ương nghiệt ngã nhất dành cho kẻ khai man!"

Vừa dứt lời thề, ngài cắt cổ con vật hiến tế. Sứ giả Talthybius vung xác con lợn rừng quay vòng trên đầu rồi quăng thẳng xuống biển sâu bao la để hiến cho tôm cá. Ngay sau đó, Achilles cũng hiên ngang đứng lên, cất tiếng trước hàng ngũ quân Argive: "Thưa cha Jove, ngài quả thực đã che mờ tâm trí con người và giáng xuống họ muôn nỗi khổ đau! Nếu không có sự xui khiến của ngài, con trai của Atreus đã chẳng thể nào khơi dậy trong con một cơn thịnh nộ cuồng điên đến thế, cũng chẳng ngang ngược tước đoạt nàng Briseis trái với ý muốn của con. Chắc chắn cha Jove đã an bài số mệnh, định sẵn sự diệt vong cho bao chiến binh Argive. Giờ đây, các ngươi hãy mau đi dùng bữa để chúng ta có thể bước vào trận huyết chiến!"

Dứt lời, Achilles giải tán buổi họp, và mọi người tản về nơi neo đậu những con tàu của mình. Đội quân Myrmidon quả cảm đón lấy các món lễ vật, rầm rập mang về con tàu của vị chủ tướng. Họ xếp đặt mọi thứ gọn gàng trong lều của Achilles, trong lúc những người giữ ngựa vội vã lùa bầy ngựa chiến vào chung chuồng với đàn ngựa cũ.

Vẻ đẹp ngời sáng tựa nữ thần Venus, Briseis khi vừa thoáng thấy thi hài nát bấy của Patroclus đã đổ gục và bật khóc nức nở. Nàng dùng hai tay cào xé lồng ngực, chiếc cổ thanh tao cùng khuôn mặt diễm lệ của mình. Đẹp tựa một vị tiên nữ giáng trần, nàng khóc than thảm thiết: "Patroclus, hỡi người bạn tri kỷ nhất đời tôi! Ngày tôi rời đi, chàng vẫn còn hiển hiện sự sống; cớ sao nay tôi trở về, hỡi vị hoàng tử cao quý, lại chỉ thấy cái chết bủa vây thân xác chàng? Cứ thế, tấn bi kịch này chưa nguôi ngoai thì nỗi đau tột cùng khác lại dội xuống đời tôi. Tôi đã tận mắt chứng kiến đức lang quân được cha mẹ gả cho bị chém gục ngay trước tường thành quê hương, và ba người anh em ruột thịt yêu dấu của tôi cũng tử trận cùng người trong cái ngày oan nghiệt ấy. Vậy mà chàng, Patroclus, ngay cả khi Achilles kết liễu phu quân tôi và san phẳng thành trì của Mynes vĩ đại, chàng vẫn ân cần dặn tôi đừng rơi lệ. Chàng từng hứa sẽ cầu xin Achilles lấy tôi làm vợ, rồi rước tôi về Phthia cùng ngài, để chúng tôi được cử hành một hôn lễ linh đình giữa vòng vây của tộc người Myrmidon. Chàng luôn đối đãi với tôi bằng muôn vàn ân tình, nên tôi sẽ mãi không thôi khóc thương chàng."

Nàng vừa cất lời than vãn vừa tuôn lệ đầm đìa, và những người phụ nữ xung quanh cũng hùa theo tiếng khóc xé lòng ấy, ngỡ như những giọt nước mắt tuôn rơi là dành cho Patroclus, song kỳ thực thẳm sâu mỗi người lại đang khóc than cho số kiếp bi đát của chính mình. Lúc bấy giờ, các bậc trưởng lão tộc Achaean vây quanh Achilles, khẩn khoản cầu xin dũng tướng lót dạ đôi chút, nhưng chàng chỉ cất lên những tiếng rên rỉ nghẹn ngào và kiên quyết chối từ. "Ta cầu xin các ngươi," chàng đau đớn thốt lên, "nếu có bằng hữu nào chịu thấu hiểu lòng ta, thì xin đừng ép ta ăn uống. Một nỗi u sầu nặng trĩu đang đè nát tâm can ta, và ta thề sẽ tuyệt thực cho đến khi vầng thái dương khuất bóng."

Dứt lời, chàng truyền lệnh cho các vị vương tôn khác lui bước, chỉ giữ lại hai người con trai của Atreus cùng Ulysses, Nestor, Idomeneus và chàng hiệp sĩ Phoenix. Họ nán lại và gắng sức xoa dịu chàng giữa niềm thống khổ tột cùng. Thế nhưng, Achilles một mực cự tuyệt mọi lời an ủi, tâm trí chỉ hướng về khoảnh khắc được lao mình vào nanh vuốt tử thần của chiến địa. Chàng liên tục buông những tiếng thở dài não nuột, tâm can không phút nào nguôi nhớ về Patroclus. Đoạn, chàng cất lời than:

"Hỡi người anh em bất hạnh và thân thương nhất của ta! Mọi bận, chính anh là người sốt sắng chuẩn bị mâm cỗ thịnh soạn không một chút chậm trễ giữa lúc quân Achaean đang tức tốc giương buồm đánh thành Troy. Thế nên giờ phút này, dù rượu thịt ê hề trong trướng, ta vẫn chẳng buồn đụng tới vì cõi lòng đã nát tan. Thử hỏi còn có niềm đau nào xé ruột hơn thế? Ngay cả khi hung tin cha ta qua đời báo về - vị phụ thân đang ở tận Phthia mỏi mòn khóc thương đứa con trai là ta, kẻ đang đày đọa mình ở chốn đất khách quê người để chinh phạt người Trojan chỉ vì cái duyên cớ oan nghiệt mang tên Helen - cũng chẳng thể sánh bằng. Hay dẫu có nghe tin đứa con trai bé bỏng Neoptolemus đang nương náu ở Scyros đã lìa trần - nếu như nó may ra còn sống sót trên cõi đời này - thì nỗi bi ai đó cũng chẳng vĩ đại bằng mất mát này. Cho tới tận lúc này, ta vẫn đinh ninh rốt cuộc chỉ có mạng ta phải vùi vĩnh viễn ở Troy, xa cách Argos vạn dặm, còn anh thì sẽ bình an quay gót về Phthia. Rằng chính anh sẽ rước con trai ta lên con thuyền của anh, dắt nó đi ngắm nhìn hết thảy cơ ngơi, bọn nô bộc và sự bề thế của gia tộc ta - bởi vì phụ thân Peleus ắt hẳn đã tàn hơi, hoặc chút sự sống le lói cuối đời ông cũng bị vắt kiệt bởi cơn bạo bệnh tuổi già, và cả nỗi thấp thỏm triền miên sợ một ngày tai họa ập xuống mang theo tin dữ về cái chết của ta."

Chàng vừa dốc cạn nỗi lòng vừa thổn thức, và các bậc trưởng lão cũng đồng loạt buông tiếng thở dài thườn thượt, bởi ai nấy đều chạnh lòng nhớ tới những người thân yêu đang ngóng đợi ở quê nhà. Từ trên cao xanh, con trai của Saturn động lòng xót thương nhìn xuống, và tức thì ngài phán cùng Minerva: "Con gái của ta, con đã ruồng bỏ người anh hùng của con rồi sao; lẽ nào hình bóng nó đã hoàn toàn phai mờ trong tâm trí con? Nó đang bó gối bên những chiến thuyền, tuyệt vọng cùng cực trước sự ra đi của người đồng đội dấu yêu. Bất chấp những kẻ khác đã no say tiệc tùng, nó vẫn kiên quyết nhịn đói. Vậy nên, con hãy giáng trần, nhỏ giọt mật hoa và rượu thần ambrosia vào lồng ngực nó, để nỗi cồn cào của cơn đói khát không còn cơ hội hành hạ thể xác nó nữa."

Nghe những lời hối thúc ấy, Minerva, vốn đã ấp ủ cùng chung suy nghĩ, liền hành động. Nàng lao vút từ tầng không xuống tựa hồ một con chim ưng sải rộng đôi cánh chao lượn và buông tiếng kêu rít xé gió. Trong lúc đó, khắp doanh trại, quân Achaean đang hối hả nai nịt gọn gàng. Minerva khéo léo rưới mật hoa và mĩ vị ambrosia lên người Achilles, cốt để cơn đói nghiệt ngã chẳng thể làm chùn bước hay làm chân tay chàng bủn rủn, trước khi nàng quay về chốn ngự trị của người cha quyền năng. Dày đặc như những bông tuyết lạnh giá tuôn rơi từ tay thần Jove thiêng liêng, nương theo từng cơn gió bấc buốt giá gào thét, những chiếc mũ sắt sáng loáng, những mặt khiên lồi kiên cố, những tấm áo che ngực bọc thép vững chãi, cùng vô vàn ngọn giáo bằng gỗ tần bì cũng ồ ạt tuôn ra từ các chiến thuyền với số lượng đông đảo y như vậy. Ánh hào quang xuyên thủng cả bầu trời, nhuộm rực rỡ toàn bộ mặt đất bởi sắc lấp lánh tỏa ra từ những bộ giáp, trong khi tiếng dậm chân hành quân rầm rập rền vang mặt đất dưới chân họ. Đứng giữa muôn trùng binh sĩ, Achilles khoác lên mình bộ giáp chói lọi; chàng nghiến chặt hàm răng, đôi mắt rực sáng tựa ngọn lửa cuồng nộ, bởi lẽ nỗi bi thương trong chàng lúc này đã vượt quá sức chịu đựng của một con người. Cứ thế, mang theo lòng thù hận ngút ngàn nhắm thẳng vào quân Trojan, chàng khoác lên mình món quà trân bảo của vị thần, bộ giáp uy dũng mà chính tay Vulcan đã cất công rèn đúc.

Đầu tiên, chàng ốp vào cẳng chân những bọc giáp sáng bóng, siết chặt bằng các khóa mắt cá tinh xảo, rồi dũng mãnh khoác tấm áo che ngực lên người. Chàng vắt ngang vai thanh gươm bằng đồng nạm bạc lấp lánh, rồi nâng bổng chiếc khiên to bản và rắn chắc, vầng hào quang tỏa ra rực rỡ từ xa hệt như ánh trăng vằng vặc. Cảnh tượng ấy giống như ánh sáng ngọn lửa rực lên từ một trang trại trên vùng núi thẳm, rọi vào mắt những thủy thủ đang lênh đênh giữa biển khơi mù mịt, dẫu cho gió bão cuồng nộ cứ vô tình cuốn họ ra xa tít tắp khỏi bến đỗ bình yên mà họ khao khát-ánh sáng chói lóa phát ra từ chiếc khiên tuyệt diệu của Achilles chiếu vút lên tận vòm trời vòi vọi cũng uy nghi y hệt như thế. Chàng vươn tay nâng chiếc mũ sắt đáng sợ lên rồi cẩn trọng đội lên đầu. Ngay tức khắc, chiếc mũ bừng sáng như một vì tinh tú, và những dải lông chim óng ả màu vàng được Vulcan kết dày đặc quanh chóp mũ tung bay phấp phới khắp xung quanh. Sau đó, Achilles cử động thử trong bộ giáp mới để kiểm chứng xem nó có vừa vặn trọn vẹn, liệu chân tay chàng có thể vung vẩy linh hoạt bên dưới lớp kim loại ấy hay không. Và thật kỳ diệu, bộ giáp dường như nâng bổng chàng lên tựa hồ những đôi cánh vô hình.

Chàng uy dũng rút ngọn giáo của cha mình ra khỏi giá đỡ, một ngọn giáo to lớn, nặng trĩu và rắn chắc đến mức chẳng một chiến binh Achaean nào ngoài Achilles đủ sức mạnh để vung nó lên. Đó là ngọn giáo đẽo từ gốc tần bì Pelian lấy trên những đỉnh núi cao ngất của rặng Pelion, bảo vật mà nhân mã Chiron từng trao tặng cho Peleus, thứ vũ khí gieo rắc cái chết đẫm máu cho biết bao anh hùng. Lúc này, Automedon cùng Alcimus đang hối hả thắng yên cho bầy chiến mã của anh; họ thắt chặt những vòng dây da quanh mình chúng, cẩn thận đặt ngàm thiếc vào miệng ngựa, rồi kéo căng dây cương ngược về phía thùng xe. Tay nắm chặt roi da, Automedon phốc lên xe đứng phía sau bầy ngựa, và ngay nối gót anh, Achilles cũng uy nghi bước lên xe với bộ giáp hoàn chỉnh, chói lòa rực rỡ tựa thần mặt trời Hyperion. Sau đó, cất giọng vang dội như sấm rền, chàng gầm lên với những con ngựa thần của cha mình: "Xanthus và Balius, dòng dõi lừng lẫy của Podarge-lần này khi trận chiến kết thúc, các ngươi hãy liệu mà đưa người đánh xe của mình bình an trở về với quân đội Achaean, và đừng có nhẫn tâm bỏ mặc anh ta bỏ mạng trên cánh đồng như các ngươi đã từng làm với Patroclus."

Ngay lập tức, Xanthus lanh lẹ cất lời đáp trả từ dưới ách ngựa-bởi nữ thần Juno với cánh tay trắng ngần đã ban cho nó khả năng nói tiếng người-nó cúi gập đầu vươn dài đến mức bờm rủ sát xuống mặt đất xuyên qua vòng dây cương. "Thưa ngài Achilles oai phong," con ngựa cất tiếng, "ngay lúc này chúng tôi nhất định sẽ cứu ngài, nhưng ngày tàn của ngài đã cận kề rồi, và đó hoàn toàn không phải lỗi của chúng tôi, bởi lẽ chính thánh thần và số phận nghiệt ngã sẽ hủy diệt ngài. Và cũng chẳng phải do bất kỳ sự lười nhác hay chểnh mảng nào từ phía chúng tôi mà quân Trojan tước đoạt được áo giáp của Patroclus; chính vị thần quyền năng do Leto kiều diễm sinh ra3 mới là kẻ đã đoạt mạng anh ta khi anh ta đang tả xung hữu đột giữa vòng vây tiên phong, và thần đã mỉm cười ban chiến thắng cho Hector. Hai chúng tôi có thể sải bước bay nhanh hơn cả Zephyrus4, người mà thiên hạ vẫn tụng ca là ngọn gió thần tốc nhất; tuy vậy, số phận đã định đoạt ngài phải gục ngã dưới tay của một kẻ phàm trần và một vị thần linh."

Khi nó vừa dứt lời, các nữ thần báo thù Erinyes đã tước đi giọng nói của nó. Achilles hướng về phía con ngựa mà đáp lời với một nỗi u buồn khôn tả, chàng trầm giọng: "Cớ sao, hỡi Xanthus, ngươi lại đi tiên tri về cái chết của ta như vậy? Ngươi đâu cần phải làm thế, vì tự ta biết rất rõ rằng ta sẽ phải gục ngã tại mảnh đất này, cách biệt muôn trùng với người cha và người mẹ kính yêu của ta; dẫu vậy ta thề sẽ không ngừng tay chém giết cho đến khi ta bắt quân Trojan phải nếm đủ mùi tuyệt vọng của chiến trận."

Nói đoạn, bật ra một tiếng thét rung chuyển đất trời, chàng vung roi xua bầy chiến mã cuồn cuộn lao về phía trước.

  1. Ám chỉ Ate, nữ thần của sự mù quáng và lầm lỗi trong thần thoại Hy Lạp. Bà là nguồn cơn xui khiến con người và thần linh đưa ra những quyết định bồng bột dẫn đến tai họa. ↩

  2. Ilithuia (hoặc Eileithyia) là nữ thần cai quản quá trình sinh nở và chuyển dạ trong thần thoại Hy Lạp, người có quyền quyết định trì hoãn hoặc thúc đẩy sự ra đời của một đứa trẻ. ↩

  3. Ám chỉ thần Apollo, thần ánh sáng và chân lý. ↩

  4. Thần gió Tây trong thần thoại Hy Lạp, mang đến không khí mùa xuân ấm áp và được xem là hiện thân của ngọn gió di chuyển nhanh nhẹn nhất. ↩