QUYỂN XII.

Quân Trojan cùng các đồng minh đã phá vỡ bức tường phòng ngự, dưới sự thống lĩnh dũng mãnh của Hector.

Trong lúc con trai của Menoetius tận tâm chăm sóc vết thương cho Eurypylus nơi túp lều, thì ngoài kia, quân Argive và Trojan vẫn lao vào nhau trong một cuộc kịch chiến dữ dội. Hào sâu và bức tường cao sừng sững giờ đây không thể cản bước tiến của quân Trojan thêm nữa. Quân Argive từng dốc sức xây dựng nó để che chắn chiến thuyền, tiến hành đào hào sâu bao bọc nhằm bảo vệ những chiến lợi phẩm phong phú mà họ đoạt được, thế nhưng họ lại không hề dâng lễ tế hecatomb lên các vị thần. Bức tường ấy dựng lên khi chưa được các vị thần bất tử chuẩn thuận, nên số phận của nó vốn đã định sẵn là chẳng thể bền lâu. Chỉ chừng nào Hector còn thở, Achilles còn ôm hận, và thành trì của Priam vẫn chưa thất thủ, thì bức tường vĩ đại của quân Achaean mới mong đứng vững. Thế nhưng, khi những chiến binh quả cảm nhất của quân Trojan đã ngã xuống không còn một ai, cùng với biết bao binh sĩ Argive - dẫu một số ít ỏi còn may mắn sống sót; và hơn thế nữa, khi thành phố kiêu hãnh ấy bị san phẳng vào năm thứ mười, để quân Argive căng buồm trở về quê hương, thì thần Neptune cùng thần Apollo đã bắt tay bàn mưu phá hủy bức tường ấy. Hai vị thần uy quyền đổi hướng dòng chảy của tất thảy các con sông hùng vĩ từ Núi Ida tuôn ra biển cả: Rhesus, Heptaporus, Caresus, Rhodius, Grenicus, Aesopus, và dòng Scamander hiền hòa, cùng với Simois - nơi biết bao khiên giáp mũ miện từng rơi rụng rã rời, và biết bao dũng tướng mang dòng máu bán thần đã phải bỏ mạng nơi bãi chiến trường. Thần Phoebus Apollo gom vòi nước của các cửa sông này lại, trút cơn hồng thủy suốt chín ngày đêm đập gầm gào vào bức tường, trong khi đấng Jove oai nghiêm liên tục giáng những trận mưa dữ dội, cốt để công trình kiên cố ấy nhanh chóng bị cuốn phăng ra biển lớn. Đích thân thần Neptune vĩ đại, tay nắm chặt cây đinh ba huyền thoại, chỉ huy công cuộc hủy diệt và hất tung xuống đáy biển sâu toàn bộ nền móng bằng gỗ đá mà quân Achaean từng đổ bao mồ hôi công sức gây dựng. Ngài san phẳng mọi tàn tích bằng dòng chảy cuồn cuộn của Hellespont. Sau khi cuốn trôi bức tường vào cõi hư vô, ngài rải một bãi cát mênh mông phủ kín nơi công trình từng sừng sững hiên ngang. Mọi việc hoàn tất, ngài mới trả các con sông về lại dòng chảy êm đềm thuở trước.

Đó là những viễn cảnh mà thần Neptune và Apollo sẽ định đoạt trong tương lai; nhưng ở hiện tại, khói lửa chiến tranh và sự hỗn loạn tột độ vẫn đang sục sôi quanh bức tường. Những thanh gỗ rắn chắc rền rĩ vang lên chan chát dưới những đòn giáng xối xả như mưa rào. Quân Argive, phần vì khiếp đảm trước ngọn roi trừng phạt của thần Jove, phần bị dồn ép đến sát mép chiến thuyền bởi nỗi e sợ Hector - vị sứ giả oai linh của thần Hỗn loạn. Chàng vẫn đang tả xung hữu đột với sức mạnh vô song và cơn cuồng nộ hủy diệt của một trận lốc xoáy. Tựa như một con sư tử kiêu hãnh hay lợn rừng hung tợn bị dồn vào đường cùng, phẫn nộ quay lại đối mặt với bầy chó săn và đám thợ săn đang bủa vây gào thét. Đám người ấy sát cánh bên nhau lập thành một phòng tuyến vững chãi, phóng những ngọn lao sắc nhọn xé gió về phía con thú hoang. Tuy vậy, lòng can đảm của nó không mảy may run sợ, dù chính sự kiêu hãnh ngoan cường ấy rồi sẽ cướp đi sinh mạng nó. Hết lần này đến lần khác, con ác thú điên cuồng lao thẳng vào đội hình truy đuổi hòng phá vỡ vòng vây, và mỗi lần nó lao đến, những kẻ đi săn lại phải kinh hãi lùi bước. Hector vĩ đại cũng sừng sững xông vào giữa đội hình quân địch y như vậy, lớn tiếng đốc thúc binh sĩ của mình và khích lệ họ dũng mãnh vượt qua con hào sâu trước mặt.

Thế nhưng, bầy chiến mã chẳng dám vượt qua con hào. Chúng chùn bước, đứng hí vang đầy kinh hãi trước bề rộng của nó. Chúng không sao nhảy qua nổi, cũng chẳng thể tìm đường lách xuống, bởi hai bên bờ hào dốc đứng nhô ra tua tủa những cọc nhọn hoắt. Đó là hệ thống phòng ngự kiên cố mà những người con Achaean đã dày công chôn chặt san sát nhau để cản bước mọi kẻ tấn công. Chẳng một con ngựa nào có thể bước xuống đó mà vẫn an toàn kéo theo cỗ chiến xa, dù cho những binh sĩ đi bộ vẫn đang dốc toàn lực tiến lên. Giữa tình cảnh ấy, Polydamas bước đến bên Hector và lên tiếng, "Thưa ngài Hector, cùng các vị thủ lĩnh lừng danh của quân Trojan và các đồng minh! Thật điên rồ nếu chúng ta cứ cố chấp đánh xe ngựa qua con hào này. Sẽ vô cùng khó khăn để vượt qua, bởi dưới kia đầy rẫy cọc nhọn, và ngay phía sau lại là bức tường sừng sững. Chiến mã của chúng ta không thể nào đi xuống đó, mà dẫu có xuống được thì cũng chẳng ích gì; trái lại, trong cái chốn chật hẹp ấy, chúng ta chỉ rước họa vào thân. Nếu đấng Jove vĩ đại thực lòng muốn phò trợ quân Trojan mà giáng cơn thịnh nộ hòng mạt sát toàn bộ quân Achaean, tôi sẽ vô cùng hoan hỉ được chứng kiến bọn họ bỏ mạng ngay tại đây, phơi thây cách xa quê hương Argos. Thế nhưng, nếu bọn họ kịp xốc lại đội hình và đánh bật chúng ta từ các chiến thuyền dồn xuống bờ hào trong hỗn loạn, thì e rằng sẽ chẳng còn lấy một người sống sót trở về thành phố báo tin. Vậy nên, ngay lúc này, xin tất cả hãy nghe theo lời tôi. Hãy để các hầu cận trông giữ ngựa ngay bên bờ hào. Còn chúng ta, trong giáp phục nai nịt chỉnh tề, sẽ tập hợp theo ngài Hector xông lên bộ. Nếu ngày tàn của quân Achaean quả thực đã điểm, bọn chúng sẽ chẳng tài nào trụ vững trước bước tiến của chúng ta."

Lời can gián khôn ngoan của Polydamas khiến Hector vô cùng ưng ý. Ngài lập tức tung mình từ trên chiến xa xuống đất trong bộ giáp phục uy dũng. Thấy chủ tướng hành động như vậy, toàn thể quân Trojan cũng đồng loạt rời khỏi chiến xa. Kế đến, mỗi người đều giao lại ngựa cho xa phu túc trực ngay sát bờ hào. Họ hối hả chấn chỉnh đội hình, sẵn sàng nghênh chiến, rồi chia làm năm cánh quân hùng hậu bám sát gót các thủ lĩnh. Cánh quân thứ nhất đi cùng Hector và Polydamas - quy tụ những chiến binh dũng cảm nhất, đông đảo nhất, sục sôi quyết tâm húc đổ bức tường thành để sát phạt kẻ thù ngay tại bến thuyền. Sát cánh cùng họ có Cebriones trong vai trò người chỉ huy thứ ba, bởi lẽ Hector đã giao cỗ chiến xa của mình cho một chiến binh khác kém dũng cảm hơn trông giữ. Cánh quân thứ hai do Paris, Alcathous và Agenor cầm trịch. Cánh thứ ba được dẫn dắt bởi hai người con trai của vua Priam là Helenus và Deiphobus; đồng hành cùng họ là vị anh hùng Asius - Asius, con trai của Hyrtacus, người sở hữu bầy ngựa ô vạm vỡ mang giống ngựa từ dòng Selleis, đã đưa ông đến tận đây từ vùng Arisbe. Aeneas, người con trai dũng mãnh của Anchises, thống lĩnh cánh quân thứ tư, kề vai cùng hai người con của Antenor là Archelochus và Acamas - cả hai đều là những bậc kỳ tài binh pháp. Trong khi đó, Sarpedon đứng đầu hàng ngũ quân đồng minh, mang theo Glaucus cùng Asteropaeus, những người được ông đánh giá là xuất chúng nhất chỉ sau chính mình, bởi lẽ ông luôn kiệt xuất hơn tất thảy. Dàn chiến binh anh dũng ấy giúp nhau trang bị những tấm khiên da bò, rồi hừng hực khí thế xông thẳng vào quân Danaan. Họ đinh ninh một niềm tin mãnh liệt rằng kẻ thù sẽ không cầm cự được lâu hơn nữa, và chính họ sẽ lao vào tấn công các chiến thuyền ngay lúc này.

Phần lớn quân Trojan và các đồng minh nay đã tuân theo lời khuyên của Polydamas. Thế nhưng Asius, con trai của Hyrtacus, lại kiên quyết không chịu bỏ lại bầy ngựa cùng những người hầu cận. Trong cơn liều lĩnh đến ngu muội, ông dẫn họ rầm rập tiến thẳng về phía các chiến thuyền, để rồi tự rước lấy một kết cục bi thảm, không thể trốn tránh số mệnh diệt vong. Không bao giờ ông còn được trở về thành Ilius lộng gió, chẳng bao giờ còn được bước lên cỗ chiến xa quen thuộc cùng bầy chiến mã cừ khôi. Trước khi ông kịp thực hiện điều mong mỏi đó, cái chết mang hình hài của một điềm gở đã phủ bóng đen lên số phận ông. Ông gục ngã dưới ngọn giáo sắc bén của Idomeneus, người con trai dòng dõi cao quý của Deucalion. Ông đánh xe lao thẳng về phía cánh trái nơi neo đậu các chiến thuyền, chính con đường mà quân Achaean thường dùng để rút lui từ đồng bằng cùng với ngựa xe của họ. Khi xe ngựa sầm sập kéo đến, ông bỗng thấy cánh cổng thành vĩ đại đang mở toang, thanh chắn khổng lồ đã được dỡ xuống. Những người lính gác vẫn đang để ngỏ lối vào, chừa đường sống cho những đồng đội tháo chạy về phía chiến thuyền được an toàn rút lui. Nhắm trúng cơ hội, Asius lập tức quất ngựa lao thẳng vào cánh cổng mở. Binh lính của ông hò reo vang dậy, rầm rập xông lên theo tiếng thét xung trận đinh tai nhức óc. Họ đinh ninh rằng quân Achaean đã tới giới hạn, không tài nào cầm cự thêm được nữa, và đây chính là thời khắc để họ lao tới tàn sát chiến thuyền. Thế nhưng, họ nào ngờ ngay tại cổng thành, một tử địa đang chờ đón. Đứng chực sẵn là hai thủ lĩnh dũng cảm bậc nhất, những người con vô cùng kiêu hãnh của tộc Lapithae thiện chiến: Polypoetes, người con trai dũng mãnh của Pirithous, và Leonteus, một dũng tướng uy dũng sánh ngang thần Mars khát máu. Hai người hùng đứng sừng sững trước cổng, oai phong như hai gốc sồi đại thụ trên đỉnh núi vút cao. Bám chặt vào lòng đất bằng bộ rễ cuồn cuộn lan rộng, năm này qua năm khác, những gốc sồi ấy bất chấp mọi phong ba bão táp. Cũng hệt như vậy, hai vị tướng kiên cường bám trụ, điềm nhiên chờ đón cuộc tấn công vũ bão của Asius vĩ đại mà không một cái chớp mắt nao núng. Đội quân Trojan do ông dẫn đầu cùng với Iamenus, Orestes, Adamas con trai Asius, Thoon và Oenomaus, đồng loạt cất cao tiếng thét xung trận, giơ cao những tấm khiên da bò khô khốc rồi xông thẳng vào bức tường phòng ngự. Lúc đầu, hai người hùng vẫn đứng trong thành trì, lớn tiếng khích lệ quân Achaean đứng vững đội hình, quyết tử bảo vệ chiến thuyền. Thế nhưng, khi tận mắt thấy quân Trojan hung hãn phá tường, còn quân Danaan thì đang hoảng loạn kêu cứu và bị đánh tơi bời, hai vị tướng lập tức xông thẳng ra ngoài. Họ tả xung hữu đột ngay trước cổng thành, dũng mãnh và cuồng nộ như hai con lợn rừng trên đỉnh núi vắng đương đầu với bầy chó săn và thợ săn. Bầy lợn rừng lồng lộn lao sang hai bên, húc đổ mọi cành cây ngọn cỏ xung quanh, bật cả gốc rễ lên không trung, tiếng răng nanh nghiến vào nhau lách cách rợn người cho tới khi ngọn giáo tử thần đâm phập vào và kết liễu chúng. Những âm thanh chát chúa của binh khí va đập chan chát vào tấm áo giáp đồng trên ngực hai dũng sĩ cũng vang vọng một cách rùng rợn như thế. Họ chiến đấu bằng ngọn lửa phẫn nộ tột độ, đặt trọn vẹn niềm tin vào sức mạnh vô song của chính mình cùng với những đồng đội đang yểm trợ từ trên bức tường thành phía trên. Từ trên cao, hàng loạt tảng đá khổng lồ liên tiếp được ném xuống đầu kẻ thù để bảo vệ tính mạng, lều trại và các chiến thuyền. Đá trút xuống dày đặc tợ những bông tuyết trắng bị cuồng phong hung hãn thổi tung từ những đám mây đen đặc, dội xuống mặt đất thành từng đợt không ngớt. Mưa binh khí tuôn ra từ tay cả quân Trojan lẫn quân Achaean cũng rơi rụng tơi bời chẳng kém. Tiếng mũ sắt và khiên đồng va đập loong coong dội lên thảm thiết dưới cơn mưa đá lạnh lẽo. Giữa khung cảnh hỗn loạn, Asius, con trai của Hyrtacus, bị kẹp trong nỗi hoảng sợ kinh hoàng, bật thét lớn và tự vỗ mạnh vào hai bên đùi mình. “Lạy ngài Jove,” ông cay đắng kêu lên, “thực sự ngài cũng lừa lọc đến tột cùng! Con đã đinh ninh bọn anh hùng Argive chẳng thể nào chống cự lại sức mạnh của chúng ta. Vậy mà, hãy xem chúng có khác gì bầy ong bắp cày eo thon ranh mãnh, hay lũ ong độc làm tổ trên những vách đá chênh vênh ven đường! Chúng thà chết chứ chẳng bao giờ chịu rời bỏ tổ ấm, sẵn sàng liều mạng bảo vệ bầy con non trước bất kỳ kẻ nào nhăm nhe đến cướp. Và những kẻ này cũng thế! Dù chỉ có hai người, chúng nhất quyết không lùi nửa bước khỏi cổng thành. Chúng đã thề bám trụ tới cùng, thà bị tiêu diệt chứ không buông tha cho kẻ thù!”

Ông cất lời như vậy, nhưng chẳng thể làm lay chuyển được tâm ý kiên định của thần Jove, bởi lúc này, ý định duy nhất của ngài là ban phước lành và vinh quang hiển hách cho Hector. Trong lúc đó, ngọn lửa chiến tranh vẫn bùng cháy rực rỡ, quân Trojan ở các ngả khác đang điên cuồng vây hãm quanh những cổng thành. Thế nhưng, tôi nào phải thần thánh để có thể kể lại tường tận mọi diễn biến khốc liệt ấy, bởi trận chiến bùng nổ dữ dội khắp nơi quanh bức tường đá như một lò lửa hừng hực. Trận chiến bùng nổ dữ dội khắp nơi quanh bức tường đá, rực sáng và nóng rực như một lò lửa hừng hực nuốt trọn sinh linh. Dù phải gánh chịu vô vàn thương vong và tổn thất, quân Argive vẫn nghiến răng tử thủ để bảo vệ bằng được các chiến thuyền. Trên đỉnh Olympus, tất cả các vị thần đang âm thầm bảo trợ cho quân Achaean đều vô cùng bực dọc, bứt rứt trong lòng trước cảnh tượng này. Dẫu vậy, trên chiến trường, những dũng sĩ tộc Lapithae vẫn vung kiếm và phô diễn sức mạnh tột độ bằng sự quyết tâm không gì lay chuyển nổi.

Ngay lúc đó, Polypoetes, người con anh dũng của Pirithous, đã vung tay ném một ngọn giáo dài lao thẳng vào Damasus. Mũi giáo sắc nhọn đâm trúng chiếc mũ đồng bảo vệ gò má. Lớp giáp che chở mong manh ấy chẳng thể cứu mạng ông; ngọn giáo sắc lẹm đâm xuyên thủng lớp kim loại, làm nát vụn mảnh xương hàm, khiến não tủy bên trong văng tung tóe ra ngoài, và người chiến binh ấy gục chết ngay giữa vùng chiến địa. Kế đến, Polypoetes liên tiếp kết liễu mạng sống của Pylon và Ormenus. Cùng lúc đó, Leonteus, dòng dõi mang máu chiến thần Mars, cũng tung đòn hiểm hóc, phóng ngọn giáo đâm xuyên thấu thắt lưng Hippomachus, con trai của Antimachus. Nhanh như cắt, ngài tuốt gươm khỏi vỏ, chồm lên như một con mãnh thú và lao thẳng vào Antiphates trong trận cận chiến đẫm máu. Nhát chém lạnh lùng giáng xuống khiến hắn ngã ngửa, đập lưng xuống mặt đất lạnh lẽo. Không dừng lại ở đó, mãnh tướng Leonteus tiếp tục vung gươm hạ sát Menon, Iamenus và Orestes, lần lượt hạ gục tất thảy bọn họ trên sa trường.

Trong lúc binh sĩ đang hối hả tước đoạt chiến giáp của những vị anh hùng vừa gục ngã, đội quân thiện chiến do Polydamas và Hector thống lĩnh - lực lượng đông đảo và gan dạ nhất trong số những người đang nỗ lực phá vỡ tường thành và phóng hỏa đốt thuyền - vẫn còn chôn chân bên bờ hào sâu. Họ chần chừ chưa rõ phải tiến thoái ra sao, bởi lẽ một điềm báo từ trời cao vừa giáng xuống ngay khoảnh khắc họ định vượt hào. Một con đại bàng sải cánh liệng dọc theo sườn trái đội hình, quắp trong móng vuốt con rắn khổng lồ đỏ ối như máu. Con mãng xà vẫn còn sống, uốn éo cuồng loạn hòng tìm đường thoát thân. Mang đầy uất hận chực chờ báo thù, nó vặn mình cong gập về phía sau rồi bất thần cắn phập vào cổ và ngực kẻ đang kìm kẹp mình. Đau đớn tột cùng, đại bàng đành buông rớt con mồi ngay giữa đội hình binh lính, rồi cất tiếng kêu xé ruột bay vút đi theo chiều gió. Quân Trojan bàng hoàng kinh hãi khi chứng kiến con mãng xà - điềm báo từ đấng Jove mang khiên aegis - đang quằn quại giữa hàng ngũ của họ. Bấy giờ, Polydamas mới tiến đến bên Hector và thưa: “Thưa ngài Hector, trong những hội đồng nghị sự, ngài vẫn thường quở trách tôi, dẫu cho những lời tôi thốt ra đều là những lời khuyên khôn ngoan. Ngài hành xử như thể kẻ bề dưới thì tuyệt nhiên không được phép đi ngược lại ý muốn của ngài, dù là giữa sa trường máu lửa hay tại bàn luận chiến; ngài luôn đòi hỏi sự phục tùng tuyệt đối. Thế nhưng, tôi vẫn sẽ nói ra những điều tôi cho là toàn vẹn nhất. Giờ đây, ta chớ nên tiến sâu thêm để giao chiến với quân Danaan bên cạnh chiến thuyền của họ nữa. Giả như con đại bàng sải cánh men theo sườn trái quân ta, quắp con mãng xà đỏ máu hãy còn đang giãy giụa kia thực sự là điềm báo giáng xuống lúc quân Trojan nỗ lực vượt hào, thì tôi thừa hiểu chuyện này sẽ dẫn tới đâu. Đại bàng đã phải buông rơi con mồi; nó thất bại trong việc mang chiến lợi phẩm về cho đàn con bé bỏng. Số phận chúng ta rồi cũng sẽ bi đát như thế. Cho dù bằng sức mạnh kinh thiên động địa, ta có thể húc đổ cổng thành và phá vỡ bức tường của quân Achaean, buộc chúng phải thoái lui, thì rút cuộc chúng ta cũng chẳng thể giữ nguyên đội hình mà trở về theo con đường cũ. Thay vào đó, ta sẽ phải bỏ lại thây xác của biết bao anh em bị quân Achaean đâm chém nhằm bảo vệ chiến thuyền của họ. Bất cứ nhà tiên tri nào tường minh thiên ý, được bá tánh kính trọng, hẳn cũng sẽ giải đoán điềm báo này như vậy.”

Hector quắc mắt nhìn y với vẻ mặt hừng hực sát khí và gầm lên: “Ngươi Polydamas, ta chẳng hề lọt tai với cách giải đoán của ngươi. Lẽ ra ngươi phải tìm được một lời khuyên sáng suốt hơn thế nếu thực tâm muốn vậy. Nhưng nếu những lời vừa rồi là nghiêm túc, thì hẳn là thánh thần trên cao đã tước đoạt sạch lý trí của ngươi rồi! Ngươi muốn ta gạt phăng đi những lời răn dạy từ thần Jove, chối bỏ những lời thề nguyền ngài đã ban cho ta và đích thân gật đầu bảo chứng; để rồi lại khuyên ta để tâm trí bị thao túng bởi đường bay của lũ chim muông hoang dã¹ ư? Mặc kệ việc chúng vỗ cánh vút về phía bình minh rực rỡ hay lao vào màn đêm tăm tối, cũng chẳng màng chuyện chúng sải cánh bên hữu hay bên tả ta. Khôn ngoan hơn hết là hãy đặt trọn niềm tin vào thiên ý của đấng Jove vĩ đại, bậc quân vương của cả người phàm lẫn các chư thần bất tử. Trên đời này chỉ có một điềm báo duy nhất đáng để tâm - ấy là một người sinh ra phải chiến đấu bảo vệ quê hương mình. Cớ sao ngươi lại run rẩy sợ hãi đến nhường ấy? Cho dù tất cả chúng ta có vùi thây nơi chiến thuyền của quân Argive, thì ngươi cũng chẳng đời nào bỏ mạng đâu, bởi lẽ ngươi nào có đủ sự kiên định hay lòng quả cảm. Nhưng nếu ngươi dám chùn bước không chịu xông trận, hoặc rắp tâm xúi giục kẻ khác tháo chạy, ngươi sẽ lập tức vong mạng dưới ngọn giáo của ta!”

Dứt lời, ngài oai dũng xông lên dẫn đầu, và toàn quân ào ạt lao theo với một tiếng thét gầm vang xé toạc tầng không. Bấy giờ, đấng Jove - chúa tể của sấm sét - cuộn lên một trận cuồng phong dữ dội từ những đỉnh núi Ida, cuốn theo lớp lớp cát bụi mịt mù thổi ập về phía chiến thuyền. Chính nhờ vậy, ngài đã đánh lừa quân Achaean chìm trong ảo giác chủ quan, dọn đường cho chiến thắng rực rỡ của Hector cùng quân Trojan. Đầy kiêu hãnh với sức mạnh vô song của chính mình và đinh ninh vào những điềm báo mà chư thần hiển lộ, họ cuồng nộ giáng những đòn sấm sét hòng chọc thủng bức tường thành kỳ vĩ của quân Achaean. Hàng loạt những công sự trên tường bị giật sập, các lỗ châu mai bị đập nát tơi bời. Họ nhổ bật cả những trụ chống kiên cố mà quân Achaean đã cắm sâu trước bờ tường để phòng ngự. Bức tường thành một khi đã bị kéo đổ, quân Trojan liền bám chặt lấy khe hở ấy để chọc thủng phòng tuyến. Ấy vậy mà quân Danaan nào có nửa điểm run sợ lùi bước. Họ lập tức dựng khiên da bò lên che chắn kín mít các lỗ châu mai, đồng loạt phóng vũ khí sắc lẹm xối xả xuống đầu đám kẻ thù đang táo tợn chực chờ dưới chân thành.

Dọc theo các dãy tường thành, hai vị Ajax² hối hả ngược xuôi khích lệ nhuệ khí quân Achaean. Họ dùng lời lẽ ôn tồn khuyên nhủ một số người, song lại gay gắt lớn tiếng quở trách bất cứ kẻ nào có dấu hiệu chểnh mảng. “Hỡi các anh em,” họ dõng dạc hô lớn, “toàn thể dũng sĩ Argive-dù là kẻ xuất chúng, người tầm trung hay kẻ yếu thế hơn, bởi chưa từng có trận chiến nào mà sức vóc mọi người lại hoàn toàn ngang bằng-như các anh em thấu hiểu, giờ phút này đây luôn có đủ hiểm nguy và vinh quang dành phần cho tất thảy. Các anh em phải chắc chắn rằng tuyệt đối không một ai hèn nhát quay lưng chạy trốn về phía chiến thuyền, hay rụt rè chùn bước trước tiếng thét gầm của kẻ thù. Hãy dũng mãnh tiến lên phía trước, tiếp thêm ngọn lửa tinh thần cho nhau! Biết đâu chừng đấng Jove ngự trên đỉnh Olympus thiêng liêng, chúa tể của những tia chớp, sẽ ban cho chúng ta cơ may lật ngược thế cờ đẩy lui quân thù, dồn ép lũ ác ôn ấy tháo chạy thục mạng trở về thành phố!”

Hai người họ không ngừng xuôi ngược khắp trận tuyến, gầm thét vung gươm và sục sôi cổ vũ quân Achaean như thế. Tựa như những bông tuyết buốt giá trút xuống dày đặc vào một ngày giữa mùa đông khắc nghiệt, khi đấng Jove quyết định phủ tuyết và phô diễn những 'mũi tên' trắng xóa của ngài cho nhân loại chiêm ngưỡng-ngài truyền cho gió ngừng thổi, để tuyết thả mình rơi miên man từ giờ này sang giờ khác, cho tới khi chúng chôn vùi hoàn toàn đỉnh của những ngọn núi sừng sững, những mũi đất dốc đứng nhô ra biển khơi, lấp kín cả những cánh đồng cỏ xanh rì cùng những thửa ruộng dày công cày cấy của con người. Tuyết phủ kín mít trên những dải đất ven bờ và các bến cảng dọc theo vùng biển xám xịt, chỉ có những con sóng ồ ạt xô bờ mới đủ sức ngăn cản không cho tuyết lan xa hơn nữa. Vạn vật khác thảy đều được ủ kín trong một chiếc áo choàng trắng xóa, trong khi bầu trời vẫn còn trĩu nặng những bông tuyết. Đá tảng cũng trút xuống xối xả và dày đặc y như thế từ cả hai chiến tuyến. Một bên ném xé gió lao vào quân Trojan, bên kia lại do quân Trojan cuồng bạo quật trả về phía quân Achaean; để rồi toàn bộ bức tường thành ngập ngụa trong một cơn hỗn loạn kinh hoàng.

Tuy thế, quân Trojan cùng người anh hùng Hector oai dũng vẫn chưa thể phá sập được cánh cổng và thanh chắn khổng lồ, nếu đấng Jove không phái con trai ngài là Sarpedon xông thẳng vào hàng ngũ Argive như một chúa sơn lâm giáng xuống bầy gia súc. Trước ngực, ông giương cao tấm khiên bằng đồng rèn tuyệt mỹ, tuyệt tác được gò tròn trịa của người thợ rèn tài hoa, lót bằng da bò chắc chắn và được đính quanh bằng những chiếc đinh tán viền vàng rực rỡ. Che chắn bản thân sau tấm khiên, vung vẩy hai ngọn giáo sắc bén, Sarpedon lao lên cuồng nộ như con sư tử hoang dã. Đã nhịn đói quá lâu, con thú sẵn sàng liều mình xông vào tận trang trại rào chắn cẩn mật để đoạt bằng được một con cừu. Dẫu có đối mặt với bầy chó săn cùng mũi giáo sắc nhọn của đám mục đồng, nó cũng quyết không chịu bị đánh đuổi khỏi chuồng nếu chưa lao vào cắn xé được con mồi; nó sẽ chộp lấy một con mồi rồi tha đi, hoặc bỏ mạng dưới ngọn giáo từ một cánh tay mạnh mẽ. Sarpedon cũng hừng hực khát khao lao vào tấn công bức tường và chọc thủng các lỗ châu mai như thế. Rồi ông quay sang cất lời với Glaucus, con trai của Hippolochus, “Anh Glaucus, vì cớ gì ở mảnh đất Lycia, chúng ta lại luôn được nghênh đón ở những chỗ ngồi danh dự nhất trong mỗi buổi tiệc?³ Vì cớ gì những phần ngon nhất luôn được dọn sẵn, những chén rượu luôn đầy ắp, và mọi người lại ngưỡng vọng chúng ta như thể đang cung kính những vị thần? Lại nữa, chúng ta đang nắm giữ cả một điền trang rộng lớn bên đôi bờ sông Xanthus, nơi những đồng cỏ trĩu quả đan xen cùng những cánh đồng lúa mì vàng óng. Chính vì lẽ đó, chúng ta phải là những người đứng ở vị trí tiên phong của toàn quân Lycia, hứng chịu những mũi nhọn tàn khốc nhất của trận chiến, để người đời phải truyền tai nhau rằng: ‘Các vị vương tử Lycia của chúng ta đang thụ hưởng những gì tinh túy nhất của đất đai và nhấp thứ rượu hảo hạng nhất, nhưng họ thực sự là những nam nhi kiệt xuất; họ chiến đấu dũng cảm và luôn đứng ở tuyến đầu trong mọi trận chiến.’ Anh bạn tốt của tôi ơi, nếu sau khi thoát khỏi trận tử chiến này, chúng ta có thể vĩnh viễn lẩn tránh được tuổi già và cái chết, tôi sẽ chẳng màng xông lên cũng sẽ không đòi hỏi anh phải làm vậy. Thế nhưng, muôn vàn tai ương chết chóc vẫn luôn treo lơ lửng trên đỉnh đầu, nào ai có thể trốn tránh được nó. Vậy nên, chúng ta hãy cùng nhau xông lên, tự giành lấy vinh quang cho chính mình, hoặc nhường lại bệ phóng vinh quang ấy cho kẻ khác.”

Thuận theo lời ông, Glaucus cùng Sarpedon lập tức dẫn đầu đội quân Lycia ào ạt tiến lên. Đứng trước cảnh tượng ấy, Menestheus, con trai của Peteos, kinh hãi tột độ khi nhận ra chính phần tường do ông trấn giữ đang là mục tiêu bị nhắm tới-nơi cơn bão hủy diệt sắp sửa tràn qua. Ông phóng tầm mắt dọc theo bức tường để tìm kiếm một vị thủ lĩnh hỗ trợ đồng đội và chợt thấy hai vị Ajax, những chiến binh luôn hừng hực khát khao chiến đấu, cùng Teucer, người vừa bước ra khỏi lều đang đứng ngay gần đó. Thế nhưng, tiếng thét của ông không thể lọt qua được mớ âm thanh chát chúa của những tấm khiên và mũ sắt va đập liên hồi, quyện lẫn cùng tiếng đục phá cổng ầm ĩ chấn động tận trời xanh. Tất cả các cổng lúc này đều đã đóng chặt, nhưng quân Trojan vẫn không ngừng nện búa, tuyệt vọng cố gắng cạy phá một lối đi. Trước tình thế nguy cấp, Menestheus vội vã phái Thootes mang mật lệnh đến chỗ Ajax. “Hãy chạy đi, anh Thootes tốt bụng,” ông hối hả nói, “hãy gọi Ajax đến đây, tốt nhất là bảo cả hai vị ấy cùng đến, nếu không, tất cả chúng ta ở đây sẽ bỏ mạng ngay tức khắc. Các thủ lĩnh quân Lycia đang ập tới, những kẻ vốn xưa nay luôn chiến đấu với một sự liều lĩnh đến cuồng loạn. Nhưng nếu họ đang bị vây hãm và không thể rời đi, ít nhất hãy cầu xin Ajax con trai của Telamon đến đây, và bảo Teucer, tay cung thủ trứ danh, cùng theo ngài ấy.”

Người truyền tin tuân lệnh, cắm cổ chạy rảo dọc theo bờ tường bảo vệ của quân Achaean. Khi đến được chỗ hai vị Ajax, ông thở hổn hển bẩm báo, “Thưa các ngài, hỡi các vương tử của quân Argive, người con trai cao quý của Peteos khẩn thiết thỉnh cầu các ngài dời gót đến chỗ ngài ấy một lát để ứng cứu. Nếu có thể, xin cả hai ngài hãy cùng đến, bằng không ngài ấy sẽ phải bỏ mạng ngay tức khắc. Các thủ lĩnh quân Lycia đang áp sát, những kẻ xưa nay luôn nổi tiếng với lối đánh liều lĩnh cuồng điên. Nhược bằng các ngài đang kẹt bề giao chiến không thể cùng đi, ít nhất xin hãy để ngài Ajax, con trai của Telamon đến trợ chiến, và bảo Teucer, tay cung thủ lừng danh, đi cùng ngài.”

Lắng nghe những lời khẩn báo, Ajax vĩ đại, con trai của Telamon, lập tức quay sang con trai của Oileus. “Anh Ajax,” ngài dặn dò, “hai người, anh cùng Lycomedes dũng cảm, hãy trụ lại nơi này, khích lệ tinh thần để quân Danaan tiếp tục tử chiến đến cùng. Tôi sẽ qua bên kia, lao mình vào vòng chiến, nhưng ngay khi giải nguy xong cho họ, tôi sẽ trở lại đây ngay lập tức.”

Dứt lời, Ajax con trai của Telamon tức tốc khởi hành. Teucer, người anh em cùng cha khác mẹ của ngài cũng sát cánh đi theo, cùng với Pandion, người vác chiếc cung uy dũng của Teucer. Họ hối hả băng dọc theo mặt trong bức tường. Ngay khi đến được ngọn tháp nơi Menestheus đang trấn giữ, quả thực họ chứng kiến ngài ấy đang bị chèn ép vô cùng dữ dội. Các vị thủ lĩnh và đội trưởng kiên cường của quân Lycia đang ào ạt tấn công các lỗ châu mai tựa như một đám mây đen kịt. Tiếng thét xung trận vang rền không ngớt, và đôi bên đã lao vào quần thảo trong một cuộc giáp lá cà đẫm máu.

Đầu tiên, Ajax con trai của Telamon tước đoạt mạng sống của chiến binh Epicles dũng cảm, người đồng chí vào sinh ra tử của Sarpedon. Vị anh hùng quật ngã hắn bằng một tảng đá lởm chởm nằm chông chênh bên mép lỗ châu mai trên đỉnh tường thành. Cho dù là một nam nhi đương độ sức vóc thanh xuân của thời nay cũng khó lòng dùng cả đôi tay nâng nổi tảng đá ấy, thế nhưng Ajax lại nhẹ nhàng giương cao rồi giáng thẳng xuống, nghiền nát chiếc mũ trụ có bốn mào của Epicles. Mảnh sọ của hắn vỡ nát dưới uy lực kinh hồn, và thân xác hắn gieo mình từ trên bức tường thành cao ngất xuống đất sâu tựa như một người thợ lặn, hơi tàn sức kiệt, sinh khí đã vụt bay. Kế đến, Teucer giương cung bắn trúng Glaucus, người con trai quả cảm của Hippolochus, ngay khi anh ta đang cuồng nộ xông lên hãm thành. Nhìn thấy bả vai để trần của đối thủ, Teucer phóng một mũi tên xé gió cắm phập vào đó, buộc Glaucus phải lùi bước khỏi chốn sa trường. Ngay tức khắc, anh lén lút nhảy xuống vì e sợ rằng quân Achaean có thể trông thấy vết thương mà buông lời nhạo báng mỉa mai. Trái tim Sarpedon nhói lên niềm đau khi thấy Glaucus phải rời bỏ trận chiến, nhưng ngọn lửa chiến đấu trong ông chưa từng lụi tắt. Ông giương thẳng ngọn giáo nhắm vào Alcmaon con trai của Thestor và đâm xuyên qua người hắn. Khi Sarpedon rút ngọn giáo đẫm máu ra, Alcmaon ngã sấp mặt xuống đất, bộ giáp đồng trên người va chạm loảng xoảng não nề. Rồi Sarpedon vươn đôi bàn tay cuồn cuộn gân cốt, bấu chặt lấy một đoạn lỗ châu mai, giật mạnh cho đến khi toàn bộ khối kiến trúc đổ sập xuống cùng một lúc, toác ra một lỗ hổng lớn để binh lính có thể tràn qua.

Thấy vậy, Ajax và Teucer lập tức hợp sức tấn công ông. Mũi tên của Teucer lao tới, găm phập vào dải băng đỡ tấm khiên đang che chắn thân thể Sarpedon. Thế nhưng, đấng Jove quyền năng đã dang tay cứu lấy đứa con trai của mình khỏi vòng diệt vong, không để ông phải bỏ mạng bên những chiến thuyền. Cùng lúc ấy, Ajax gầm lên chọc thủng khiên của Sarpedon bằng một cú đâm trời giáng. Ngọn giáo không xuyên qua lớp giáp, nhưng lực đẩy kinh người cũng đủ buộc Sarpedon phải chao đảo lùi lại, chặn đứng đà tiến công. Dù phải lùi xa một quãng khỏi lỗ châu mai, ông vẫn giữ vững thế trận, bởi khao khát được đắm mình trong ánh hào quang chói lọi vẫn đang thiêu đốt tâm can. Ông quay mình lại, cất giọng oai hùng hô vang cùng đội quân Lycia gan dạ: "Các anh em Lycia! Tại sao các anh em lại chùn bước để ta thất vọng thế này? Dẫu sức mạnh của ta có dời non lấp bể, một mình ta cũng chẳng thể nào phá vỡ được bức tường thành kia để vạch đường đến các chiến thuyền. Hãy sát cánh tiến lên theo ta, vì càng đông người thì sức mạnh sẽ càng vô song!"

Hổ thẹn trước lời quở trách của vị vua kiêm cố vấn tối cao, quân Lycia lập tức siết chặt đội hình vây quanh ông. Ở phía bên kia, quân Argive cũng khẩn trương chấn chỉnh lại hàng ngũ chiến đấu bên trong bức tường, và một cuộc huyết chiến sinh tử thực sự đã nổ ra giữa hai phe. Quân Lycia không tài nào phá vỡ được thành lũy để vạch đường tới các chiến thuyền, và quân Danaan cũng chẳng thể đẩy lùi người Lycia một khi họ đã bám trụ vào bờ tường. Tựa như hai người nông dân, tay lăm lăm thước đo, đang cãi vã kịch liệt để tranh giành ranh giới trên một mảnh ruộng chung, quyết không nhượng bộ dù chỉ là một tấc đất cắm dùi; những lỗ châu mai giờ đây cũng hóa thành mầm mống bất hòa như thế. Hai bên điên cuồng nện vũ khí vào những chiếc khiên tròn của nhau để giành giật quyền kiểm soát. Vô số chiến binh đã gục ngã dưới lưỡi khí giới bằng đồng tàn nhẫn khi sơ hở quay lưng lại với kẻ thù, và không ít kẻ bị đâm xuyên qua khiên giáp; bức tường và những lỗ châu mai nhuốm đỏ máu tươi của cả người Trojan lẫn Achaean. Nhưng dù có nỗ lực đến đâu, quân Trojan vẫn không thể đập tan hàng phòng ngự của quân Achaean đang kiên cường cầm cự. Trận chiến cứ thế giằng co, cân bằng y hệt như bàn cân của một người đàn bà lao động chân chính đang cẩn mẫn chia từng sợi len, cố giữ cho đôi bờ thăng bằng để chắt chiu thêm chút tiền công cỏn con nuôi bầy con thơ dại. Cán cân sinh tử ấy chỉ nghiêng đi khi đấng Jove quyết định ban tặng vinh quang chói lọi hơn cho Hector con trai của Priam, người đầu tiên dũng mãnh lao thẳng vào bức tường của quân Achaean. Ngay khoảnh khắc ấy, ngài cất tiếng gầm vang như sấm dậy, thôi thúc quân Trojan: "Tiến lên, các anh em Trojan, hãy phá nát bức tường của quân Argive, và thiêu rụi chiến thuyền của chúng trong biển lửa!"

Ngài đã đốc thúc họ như thế. Theo lời chỉ dạy của ngài, họ đồng loạt xông thẳng vào bức tường, nắm chắc những ngọn giáo sắc nhọn trên tay rồi thoăn thoắt leo lên các lỗ châu mai. Hector cúi xuống, nhấc bổng một tảng đá lớn nằm ngay ngoài cổng thành. Tảng đá ấy, một đầu thì dày cộp, đầu kia lại nhọn hoắt; thử hỏi ngày nay, cho dù là hai gã đàn ông lực lưỡng nhất trong một thị trấn cũng khó lòng bê nổi nó từ mặt đất để đặt lên xe ngựa. Thế nhưng, Hector lại nâng nó lên nhẹ tựa lông hồng, bởi người con trai của thần Saturn mưu lược đã phù phép cho tảng đá trở nên vô cùng nhẹ nhõm đối với ngài. Chẳng khác nào một gã mục đồng dư sức xách bổng bộ lông cừu đực chỉ bằng một tay mà không thấy chút mệt nhọc, Hector đưa tảng đá khổng lồ lên cao. Ngài ném thẳng nó vào cánh cửa đôi cao vút, vô cùng kiên cố đang đóng kín bưng của cổng thành. Cánh cửa ấy vốn được gia cố vững chãi bằng hai thanh chắn chéo và cài bằng một chiếc chìa khóa duy nhất. Khi áp sát, Hector sải bước thật rộng để mượn thêm đà, rồi dồn toàn bộ sức nặng cơ thể, đập một đòn chí mạng vào ngay giữa cánh cửa. Cú giáng sấm sét ấy đánh gãy nát cả hai bản lề. Sức nặng ngàn cân của tảng đá kéo nó ầm ầm rơi vào bên trong. Cánh cổng rung lên bần bật, vang vọng những âm thanh chát chúa. Các thanh chắn ngang dọc đứt phăng, không sao giữ nổi nữa. Hai cánh cửa khổng lồ bật tung sang hai bên dưới sức công phá kinh hồn.

Ngay khoảnh khắc ấy, Hector dũng mãnh lao vào bên trong. Khuôn mặt ngài tối sầm, mang vẻ u ám của một màn đêm tĩnh mịch. Bộ giáp đồng sáng loáng trên người ngài lóe lên những tia chớp hung tợn. Tay lăm lăm hai ngọn giáo, đôi mắt ngài rực sáng như hai ngọn lửa hỏa ngục. Khi ngài đã đạp chân qua cổng thành, thử hỏi ngoài các bậc chư thần, còn kẻ phàm trần nào dám đứng ra ngăn cản? Rồi ngài ngoái nhìn về phía quân Trojan, dõng dạc kêu gọi các anh em hãy mau chóng trèo qua bức tường. Tiếng hô hào vang dội, quân sĩ rần rần làm theo lời ngài. Kẻ thì thoăn thoắt vượt tường, người thì ồ ạt tràn qua cổng thành. Thấy thế, quân Danaan kinh hồn bạt vía, cuống cuồng tháo chạy về phía những chiếc chiến thuyền. Cả không gian phút chốc chìm đắm trong cảnh hỗn loạn và nỗi hoảng loạn tột độ.

BOOK XII.

The Trojans and their allies break the wall, led on by Hector.

So the son of Menoetius was attending to the hurt of Eurypylus within the tent, but the Argives and Trojans still fought desperately, nor were the trench and the high wall above it, to keep the Trojans in check longer. They had built it to protect their ships, and had dug the trench all round it that it might safeguard both the ships and the rich spoils which they had taken, but they had not offered hecatombs to the gods. It had been built without the consent of the immortals, and therefore it did not last. So long as Hector lived and Achilles nursed his anger, and so long as the city of Priam remained untaken, the great wall of the Achaeans stood firm; but when the bravest of the Trojans were no more, and many also of the Argives, though some were yet left alive-when, moreover, the city was sacked in the tenth year, and the Argives had gone back with their ships to their own country-then Neptune and Apollo took counsel to destroy the wall, and they turned on to it the streams of all the rivers from Mount Ida into the sea, Rhesus, Heptaporus, Caresus, Rhodius, Grenicus, Aesopus, and goodly Scamander, with Simois, where many a shield and helm had fallen, and many a hero of the race of demigods had bitten the dust. Phoebus Apollo turned the mouths of all these rivers together and made them flow for nine days against the wall, while Jove rained the whole time that he might wash it sooner into the sea. Neptune himself, trident in hand, surveyed the work and threw into the sea all the foundations of beams and stones which the Achaeans had laid with so much toil; he made all level by the mighty stream of the Hellespont, and then when he had swept the wall away he spread a great beach of sand over the place where it had been. This done he turned the rivers back into their old courses.

This was what Neptune and Apollo were to do in after time; but as yet battle and turmoil were still raging round the wall till its timbers rang under the blows that rained upon them. The Argives, cowed by the scourge of Jove, were hemmed in at their ships in fear of Hector the mighty minister of Rout, who as heretofore fought with the force and fury of a whirlwind. As a lion or wild boar turns fiercely on the dogs and men that attack him, while these form a solid wall and shower their javelins as they face him-his courage is all undaunted, but his high spirit will be the death of him; many a time does he charge at his pursuers to scatter them, and they fall back as often as he does so-even so did Hector go about among the host exhorting his men, and cheering them on to cross the trench.

But the horses dared not do so, and stood neighing upon its brink, for the width frightened them. They could neither jump it nor cross it, for it had overhanging banks all round upon either side, above which there were the sharp stakes that the sons of the Achaeans had planted so close and strong as a defence against all who would assail it; a horse, therefore, could not get into it and draw his chariot after him, but those who were on foot kept trying their very utmost. Then Polydamas went up to Hector and said, “Hector, and you other captains of the Trojans and allies, it is madness for us to try and drive our horses across the trench; it will be very hard to cross, for it is full of sharp stakes, and beyond these there is the wall. Our horses therefore cannot get down into it, and would be of no use if they did; moreover it is a narrow place and we should come to harm. If, indeed, great Jove is minded to help the Trojans, and in his anger will utterly destroy the Achaeans, I would myself gladly see them perish now and here far from Argos; but if they should rally and we are driven back from the ships pell-mell into the trench there will be not so much as a man get back to the city to tell the tale. Now, therefore, let us all do as I say; let our squires hold our horses by the trench, but let us follow Hector in a body on foot, clad in full armour, and if the day of their doom is at hand the Achaeans will not be able to withstand us.”

Thus spoke Polydamas and his saying pleased Hector, who sprang in full armour to the ground, and all the other Trojans, when they saw him do so, also left their chariots. Each man then gave his horses over to his charioteer in charge to hold them ready for him at the trench. Then they formed themselves into companies, made themselves ready, and in five bodies followed their leaders. Those that went with Hector and Polydamas were the bravest and most in number, and the most determined to break through the wall and fight at the ships. Cebriones was also joined with them as third in command, for Hector had left his chariot in charge of a less valiant soldier. The next company was led by Paris, Alcathous, and Agenor; the third by Helenus and Deiphobus, two sons of Priam, and with them was the hero Asius-Asius, the son of Hyrtacus, whose great black horses of the breed that comes from the river Selleis had brought him from Arisbe. Aeneas, the valiant son of Anchises, led the fourth; he and the two sons of Antenor, Archelochus and Acamas, men well versed in all the arts of war. Sarpedon was captain over the allies, and took with him Glaucus and Asteropaeus whom he deemed most valiant after himself-for he was far the best man of them all. These helped to array one another in their ox-hide shields, and then charged straight at the Danaans, for they felt sure that they would not hold out longer and that they should themselves now fall upon the ships.

The rest of the Trojans and their allies now followed the counsel of Polydamas but Asius, son of Hyrtacus, would not leave his horses and his esquire behind him; in his foolhardiness he took them on with him towards the ships, nor did he fail to come by his end in consequence. Nevermore was he to return to wind-beaten Ilius, exulting in his chariot and his horses; ere he could do so, death of ill-omened name had overshadowed him and he had fallen by the spear of Idomeneus the noble son of Deucalion. He had driven towards the left wing of the ships, by which way the Achaeans used to return with their chariots and horses from the plain. Hither he drove and found the gates with their doors opened wide, and the great bar down-for the gatemen kept them open so as to let those of their comrades enter who might be flying towards the ships. Hither of set purpose did he direct his horses, and his men followed him with a loud cry, for they felt sure that the Achaeans would not hold out longer, and that they should now fall upon the ships. Little did they know that at the gates they should find two of the bravest chieftains, proud sons of the fighting Lapithae-the one, Polypoetes, mighty son of Pirithous, and the other Leonteus, peer of murderous Mars. These stood before the gates like two high oak trees upon the mountains, that tower from their wide-spreading roots, and year after year battle with wind and rain-even so did these two men await the onset of great Asius confidently and without flinching. The Trojans led by him and by Iamenus, Orestes, Adamas the son of Asius, Thoon and Oenomaus, raised a loud cry of battle and made straight for the wall, holding their shields of dry ox-hide above their heads; for a while the two defenders remained inside and cheered the Achaeans on to stand firm in the defence of their ships; when, however, they saw that the Trojans were attacking the wall, while the Danaans were crying out for help and being routed, they rushed outside and fought in front of the gates like two wild boars upon the mountains that abide the attack of men and dogs, and charging on either side break down the wood all round them tearing it up by the roots, and one can hear the clattering of their tusks, till some one hits them and makes an end of them-even so did the gleaming bronze rattle about their breasts, as the weapons fell upon them; for they fought with great fury, trusting to their own prowess and to those who were on the wall above them. These threw great stones at their assailants in defence of themselves their tents and their ships. The stones fell thick as the flakes of snow which some fierce blast drives from the dark clouds and showers down in sheets upon the earth-even so fell the weapons from the hands alike of Trojans and Achaeans. Helmet and shield rang out as the great stones rained upon them, and Asius, the son of Hyrtacus, in his dismay cried aloud and smote his two thighs. “Father Jove,” he cried, “of a truth you too are altogether given to lying. I made sure the Argive heroes could not withstand us, whereas like slim-waisted wasps, or bees that have their nests in the rocks by the wayside-they leave not the holes wherein they have built undefended, but fight for their little ones against all who would take them-even so these men, though they be but two, will not be driven from the gates, but stand firm either to slay or be slain.”

He spoke, but moved not the mind of Jove, whose counsel it then was to give glory to Hector. Meanwhile the rest of the Trojans were fighting about the other gates; I, however, am no god to be able to tell about all these things, for the battle raged everywhere about the stone wall as it were a fiery furnace. The Argives, discomfited though they were, were forced to defend their ships, and all the gods who were defending the Achaeans were vexed in spirit; but the Lapithae kept on fighting with might and main.

Thereon Polypoetes, mighty son of Pirithous, hit Damasus with a spear upon his cheek-pierced helmet. The helmet did not protect him, for the point of the spear went through it, and broke the bone, so that the brain inside was scattered about, and he died fighting. He then slew Pylon and Ormenus. Leonteus, of the race of Mars, killed Hippomachus the son of Antimachus by striking him with his spear upon the girdle. He then drew his sword and sprang first upon Antiphates whom he killed in combat, and who fell face upwards on the earth. After him he killed Menon, Iamenus, and Orestes, and laid them low one after the other.

While they were busy stripping the armour from these heroes, the youths who were led on by Polydamas and Hector (and these were the greater part and the most valiant of those that were trying to break through the wall and fire the ships) were still standing by the trench, uncertain what they should do; for they had seen a sign from heaven when they had essayed to cross it-a soaring eagle that flew skirting the left wing of their host, with a monstrous blood-red snake in its talons still alive and struggling to escape. The snake was still bent on revenge, wriggling and twisting itself backwards till it struck the bird that held it, on the neck and breast; whereon the bird being in pain, let it fall, dropping it into the middle of the host, and then flew down the wind with a sharp cry. The Trojans were struck with terror when they saw the snake, portent of aegis-bearing Jove, writhing in the midst of them, and Polydamas went up to Hector and said, “Hector, at our councils of war you are ever given to rebuke me, even when I speak wisely, as though it were not well, forsooth, that one of the people should cross your will either in the field or at the council board; you would have them support you always: nevertheless I will say what I think will be best; let us not now go on to fight the Danaans at their ships, for I know what will happen if this soaring eagle which skirted the left wing of our host with a monstrous blood-red snake in its talons (the snake being still alive) was really sent as an omen to the Trojans on their essaying to cross the trench. The eagle let go her hold; she did not succeed in taking it home to her little ones, and so will it be-with ourselves; even though by a mighty effort we break through the gates and wall of the Achaeans, and they give way before us, still we shall not return in good order by the way we came, but shall leave many a man behind us whom the Achaeans will do to death in defence of their ships. Thus would any seer who was expert in these matters, and was trusted by the people, read the portent.”

Hector looked fiercely at him and said, “Polydamas, I like not of your reading. You can find a better saying than this if you will. If, however, you have spoken in good earnest, then indeed has heaven robbed you of your reason. You would have me pay no heed to the counsels of Jove, nor to the promises he made me-and he bowed his head in confirmation; you bid me be ruled rather by the flight of wild-fowl. What care I whether they fly towards dawn or dark, and whether they be on my right hand or on my left? Let us put our trust rather in the counsel of great Jove, king of mortals and immortals. There is one omen, and one only-that a man should fight for his country. Why are you so fearful? Though we be all of us slain at the ships of the Argives you are not likely to be killed yourself, for you are not steadfast nor courageous. If you will not fight, or would talk others over from doing so, you shall fall forthwith before my spear.”

With these words he led the way, and the others followed after with a cry that rent the air. Then Jove the lord of thunder sent the blast of a mighty wind from the mountains of Ida, that bore the dust down towards the ships; he thus lulled the Achaeans into security, and gave victory to Hector and to the Trojans, who, trusting to their own might and to the signs he had shown them, essayed to break through the great wall of the Achaeans. They tore down the breastworks from the walls, and overthrew the battlements; they upheaved the buttresses, which the Achaeans had set in front of the wall in order to support it; when they had pulled these down they made sure of breaking through the wall, but the Danaans still showed no sign of giving ground; they still fenced the battlements with their shields of ox-hide, and hurled their missiles down upon the foe as soon as any came below the wall.

The two Ajaxes went about everywhere on the walls cheering on the Achaeans, giving fair words to some while they spoke sharply to any one whom they saw to be remiss. “My friends,” they cried, “Argives one and all-good bad and indifferent, for there was never fight yet, in which all were of equal prowess-there is now work enough, as you very well know, for all of you. See that you none of you turn in flight towards the ships, daunted by the shouting of the foe, but press forward and keep one another in heart, if it may so be that Olympian Jove the lord of lightning will vouchsafe us to repel our foes, and drive them back towards the city.”

Thus did the two go about shouting and cheering the Achaeans on. As the flakes that fall thick upon a winter’s day, when Jove is minded to snow and to display these his arrows to mankind-he lulls the wind to rest, and snows hour after hour till he has buried the tops of the high mountains, the headlands that jut into the sea, the grassy plains, and the tilled fields of men; the snow lies deep upon the forelands, and havens of the grey sea, but the waves as they come rolling in stay it that it can come no further, though all else is wrapped as with a mantle, so heavy are the heavens with snow-even thus thickly did the stones fall on one side and on the other, some thrown at the Trojans, and some by the Trojans at the Achaeans; and the whole wall was in an uproar.

Still the Trojans and brave Hector would not yet have broken down the gates and the great bar, had not Jove turned his son Sarpedon against the Argives as a lion against a herd of horned cattle. Before him he held his shield of hammered bronze, that the smith had beaten so fair and round, and had lined with ox-hides which he had made fast with rivets of gold all round the shield; this he held in front of him, and brandishing his two spears came on like some lion of the wilderness, who has been long famished for want of meat and will dare break even into a well-fenced homestead to try and get at the sheep. He may find the shepherds keeping watch over their flocks with dogs and spears, but he is in no mind to be driven from the fold till he has had a try for it; he will either spring on a sheep and carry it off, or be hit by a spear from some strong hand-even so was Sarpedon fain to attack the wall and break down its battlements. Then he said to Glaucus son of Hippolochus, “Glaucus, why in Lycia do we receive especial honour as regards our place at table? Why are the choicest portions served us and our cups kept brimming, and why do men look up to us as though we were gods? Moreover we hold a large estate by the banks of the river Xanthus, fair with orchard lawns and wheat-growing land; it becomes us, therefore, to take our stand at the head of all the Lycians and bear the brunt of the fight, that one may say to another, ‘Our princes in Lycia eat the fat of the land and drink best of wine, but they are fine fellows; they fight well and are ever at the front in battle.’ My good friend, if, when we were once out of this fight, we could escape old age and death thenceforward and forever, I should neither press forward myself nor bid you do so, but death in ten thousand shapes hangs ever over our heads, and no man can elude him; therefore let us go forward and either win glory for ourselves, or yield it to another.”

Glaucus heeded his saying, and the pair forthwith led on the host of Lycians. Menestheus son of Peteos was dismayed when he saw them, for it was against his part of the wall that they came-bringing destruction with them; he looked along the wall for some chieftain to support his comrades and saw the two Ajaxes, men ever eager for the fray, and Teucer, who had just come from his tent, standing near them; but he could not make his voice heard by shouting to them, so great an uproar was there from crashing shields and helmets and the battering of gates with a din which reached the skies. For all the gates had been closed, and the Trojans were hammering at them to try and break their way through them. Menestheus, therefore, sent Thootes with a message to Ajax. “Run, good Thootes,” he said, “and call Ajax, or better still bid both come, for it will be all over with us here directly; the leaders of the Lycians are upon us, men who have ever fought desperately heretofore. But if they have too much on their hands to let them come, at any rate let Ajax son of Telamon do so, and let Teucer, the famous bowman, come with him.”

The messenger did as he was told, and set off running along the wall of the Achaeans. When he reached the Ajaxes he said to them, “Sirs, princes of the Argives, the son of noble Peteos bids you come to him for a while and help him. You had better both come if you can, or it will be all over with him directly; the leaders of the Lycians are upon him, men who have ever fought desperately heretofore; if you have too much on your hands to let both come, at any rate let Ajax, son of Telamon, do so, and let Teucer, the famous bowman, come with him.”

Great Ajax son of Telamon heeded the message, and at once spoke to the son of Oileus. “Ajax,” said he, “do you two, yourself and brave Lycomedes, stay here and keep the Danaans in heart to fight their hardest. I will go over yonder, and bear my part in the fray, but I will come back here at once as soon as I have given them the help they need.”

With this, Ajax son of Telamon set off, and Teucer, his brother by the same father, went also, with Pandion to carry Teucer’s bow. They went along inside the wall, and when they came to the tower where Menestheus was (and hard pressed indeed did they find him) the brave captains and leaders of the Lycians were storming the battlements as it were a thick dark cloud, fighting in close quarters, and raising the battle-cry aloud.

First, Ajax son of Telamon killed brave Epicles, a comrade of Sarpedon, hitting him with a jagged stone that lay by the battlements at the very top of the wall. As men now are, even one who is in the bloom of youth could hardly lift it with his two hands, but Ajax raised it high aloft and flung it down, smashing Epicles’ four-crested helmet so that the bones of his head were crushed to pieces, and he fell from the high wall as though he were diving, with no more life left in him. Then Teucer wounded Glaucus the brave son of Hippolochus as he was coming on to attack the wall. He saw his shoulder bare and aimed an arrow at it, which made Glaucus leave off fighting. Thereon he sprang covertly down for fear some of the Achaeans might see that he was wounded and taunt him. Sarpedon was stung with grief when he saw Glaucus leave him, still he did not leave off fighting, but aimed his spear at Alcmaon the son of Thestor and hit him. He drew his spear back again and Alcmaon came down headlong after it with his bronzed armour rattling round him. Then Sarpedon seized the battlement in his strong hands, and tugged at it till it all gave way together, and a breach was made through which many might pass.

Ajax and Teucer then both of them attacked him. Teucer hit him with an arrow on the band that bore the shield which covered his body, but Jove saved his son from destruction that he might not fall by the ships’ sterns. Meanwhile Ajax sprang on him and pierced his shield, but the spear did not go clean through, though it hustled him back that he could come on no further. He therefore retired a little space from the battlement, yet without losing all his ground, for he still thought to cover himself with glory. Then he turned round and shouted to the brave Lycians saying, “Lycians, why do you thus fail me? For all my prowess I cannot break through the wall and open a way to the ships single-handed. Come close on behind me, for the more there are of us the better.”

The Lycians, shamed by his rebuke, pressed closer round him who was their counsellor and their king. The Argives on their part got their men in fighting order within the wall, and there was a deadly struggle between them. The Lycians could not break through the wall and force their way to the ships, nor could the Danaans drive the Lycians from the wall now that they had once reached it. As two men, measuring-rods in hand, quarrel about their boundaries in a field that they own in common, and stickle for their rights though they be but in a mere strip, even so did the battlements now serve as a bone of contention, and they beat one another’s round shields for their possession. Many a man’s body was wounded with the pitiless bronze, as he turned round and bared his back to the foe, and many were struck clean through their shields; the wall and battlements were everywhere deluged with the blood alike of Trojans and of Achaeans. But even so the Trojans could not rout the Achaeans, who still held on; and as some honest hard-working woman weighs wool in her balance and sees that the scales be true, for she would gain some pitiful earnings for her little ones, even so was the fight balanced evenly between them till the time came when Jove gave the greater glory to Hector son of Priam, who was first to spring towards the wall of the Achaeans. When he had done so, he cried aloud to the Trojans, “Up, Trojans, break the wall of the Argives, and fling fire upon their ships.”

Thus did he hound them on, and in one body they rushed straight at the wall as he had bidden them, and scaled the battlements with sharp spears in their hands. Hector laid hold of a stone that lay just outside the gates and was thick at one end but pointed at the other; two of the best men in a town, as men now are, could hardly raise it from the ground and put it on to a waggon, but Hector lifted it quite easily by himself, for the son of scheming Saturn made it light for him. As a shepherd picks up a ram’s fleece with one hand and finds it no burden, so easily did Hector lift the great stone and drive it right at the doors that closed the gates so strong and so firmly set. These doors were double and high, and were kept closed by two cross-bars to which there was but one key. When he had got close up to them, Hector strode towards them that his blow might gain in force and struck them in the middle, leaning his whole weight against them. He broke both hinges, and the stone fell inside by reason of its great weight. The portals re-echoed with the sound, the bars held no longer, and the doors flew open, one one way, and the other the other, through the force of the blow. Then brave Hector leaped inside with a face as dark as that of flying night. The gleaming bronze flashed fiercely about his body and he had two spears in his hand. None but a god could have withstood him as he flung himself into the gateway, and his eyes glared like fire. Then he turned round towards the Trojans and called on them to scale the wall, and they did as he bade them-some of them at once climbing over the wall, while others passed through the gates. The Danaans then fled panic-stricken towards their ships, and all was uproar and confusion.