QUYỂN XV.
Jove tỉnh giấc, truyền lệnh cho Apollo giáng phàm chữa trị vết thương cho Hector. Nhờ vậy, quân Trojan một lần nữa vươn lên giành lại thế thượng phong.
Trong khi đó, cuộc tháo chạy đã đẩy lùi quân Trojan qua khỏi chiến hào và lớp cọc nhọn. Nhiều chiến binh ngã gục dưới lưỡi gươm của quân Danaan. Đám tàn quân chỉ dừng bước khi đã lui về tận khu vực đỗ chiến xa, gương mặt ai nấy đều tái mét vì kinh hãi. Chính lúc này, trên đỉnh Ida hùng vĩ, Jove bừng tỉnh giấc. Ngài đang nằm cạnh nương nương Juno ngự trên chiếc ngai vàng chói lọi. Chồm người dậy, ngài phóng tầm mắt xuống trần gian, chứng kiến cảnh tượng hỗn mang giữa hai bờ chiến tuyến: quân Trojan đang hoảng loạn tháo thân, còn quân Achaean thì dũng mãnh truy sát đối phương đến cùng kiệt, với quyền uy của Vua Neptune ngự trị ngay giữa trận tiền. Jove chợt thấy Hector đang nằm sóng soài trên mặt đất bụi bặm, cùng đám đồng đội đang đứng vây quanh. Hơi thở của người anh hùng thoi thóp, tâm trí chìm trong cơn mê sảng, máu ứa ra từ miệng, bởi kẻ vừa giáng đòn chí mạng vào chàng tuyệt nhiên không phải là một chiến binh tầm thường của quân Achaean.
Vị cha chí tôn của chư thần và nhân loại động lòng thương xót. Ngài quay sang trừng mắt nhìn Juno bằng ánh nhìn rực lửa thịnh nộ.
"Ta thấy hết rồi, Juno!" Jove lớn tiếng quát. "Nàng quả là kẻ dối trá lừa lọc, chỉ rắp tâm gieo rắc tai ương! Chính mưu hèn kế bẩn của nàng đã quật ngã Hector, làm cho đội quân của nó phải vỡ trận tán loạn. Giờ đây, ta đang nén cơn giận, chỉ chực giáng xuống đầu nàng một trận lôi đình. Và nếu ta làm thế, nàng sẽ là kẻ đầu tiên phải nếm trải trái đắng từ thói điêu toa đê hèn của chính mình! Nàng đã quên cái lần ta treo bổng nàng lên rồi sao? Lần đó, ta buộc hai khối đe khổng lồ vào chân nàng, trói chặt tay nàng bằng sợi xích vàng không sức mạnh nào phá vỡ nổi, và cứ thế treo nàng lơ lửng giữa những tầng mây. Khắp đỉnh Olympus, chư thần đều sục sôi phẫn nộ nhưng chẳng một ai dám bén mảng đến gần để cởi trói. Bất cứ kẻ nào dám manh động, ta tóm lấy rồi ném thẳng cẳng khỏi ngưỡng cửa thiên đình, cho rơi tự do xuống mặt đất đến ngất lịm. Thế nhưng, đòn trừng phạt ấy vẫn chẳng thể nào vơi đi nỗi bận tâm trong lòng ta về chuyện nàng hãm hại con trai Hercules cao quý. Bằng cách kích động những trận cuồng phong, nàng cùng với Boreas đã nhẫn tâm đẩy nó trôi dạt trên biển khơi đến tận đảo Cos xa xôi. May thay, ta đã kịp thời ra tay cứu mạng nó, đưa nó vượt qua muôn vàn kiếp nạn để an toàn trở về Argos. Ta nhắc lại chuyện xưa để nàng ghi nhớ mà từ bỏ thói lọc lừa. Để rồi nàng xem, những ái ân mà nàng dùng để qua mặt ta cuối cùng sẽ mang lại cho nàng ích lợi gì!"
Nghe những lời ấy, thân thể Juno run lên. Nàng bèn lên tiếng:
"Xin đất mẹ bao la, bầu trời cao rộng cùng dòng sông Styx sâu thẳm dưới cõi âm hãy làm chứng cho thiếp! Đây là lời thề thiêng liêng nhất mà bất kỳ vị thần linh nào cũng phải cúi đầu kính sợ. Thiếp xin lấy chính chiếc đầu uy quyền của chàng, lấy cả chiếc giường tân hôn thiêng liêng của hai ta-những điều thiếp vĩnh viễn không bao giờ dám báng bổ-mà thề rằng: Việc Neptune nổi cơn thịnh nộ giáng họa xuống đầu Hector cùng quân Trojan, rồi quay sang phù trợ quân Achaean hoàn toàn không phải do thiếp xúi giục! Đó thuần túy là ý muốn của riêng ông ấy, bởi ông ấy quá đau lòng khi chứng kiến cảnh quân Achaean bị dồn ép đến chân tường nơi các chiến thuyền. Nếu thiếp có quyền khuyên nhủ ông ấy, thiếp nhất định sẽ bảo ông ấy nhất mực nghe theo sự an bài của chàng."
Vị cha của chư thần và nhân loại khẽ mỉm cười, giọng điệu dịu lại:
"Juno, nếu mỗi lần ngự tọa giữa hội đồng chư thần, nàng luôn một lòng đồng thuận với ta như lúc này, thì Neptune, dù có ngoan cố đến đâu, cũng sẽ sớm phải khuất phục trước ý chí của hai ta. Vậy nên, nếu những lời nàng vừa thốt ra là sự thật và phát xuất từ tận đáy lòng, thì hãy lập tức quay về giữa hàng ngũ chư thần. Triệu gọi Iris và chúa tể cung thần Apollo đến đây gặp ta ngay! Iris phải lập tức lao đến doanh trại quân Achaean, truyền lệnh cho Neptune ngừng tay can thiệp và rút lui khỏi cuộc chiến. Còn Apollo, hãy để nó rong ruổi chiến xa đưa Hector trở lại chiến trường, tiếp thêm cho nó một nguồn sinh lực mới. Mọi đau đớn sẽ tan biến, sức mạnh tràn trề, và nó sẽ lùa quân Achaean chạy hoảng loạn cho đến khi gục ngã giữa vòng vây chiến thuyền của Achilles, con trai Peleus. Bấy giờ, Achilles sẽ cử người chiến hữu tri kỷ Patroclus xung trận. Hector sẽ cướp đi sinh mạng của cậu ta ngay trước cổng thành Ilius, sau khi cậu ta đã hạ gục hàng loạt chiến binh kiêu dũng, trong đó có cả đứa con trai Sarpedon cao quý của ta. Achilles sẽ tự tay kết liễu Hector để báo thù cho Patroclus. Và kể từ thời khắc đó, ta sẽ ban sức mạnh để quân Achaean liên tục dồn ép quân Trojan lùi bước, cho đến khi mưu kế của Minerva thành tựu và thành Ilius vĩ đại chính thức thất thủ. Nhưng cho đến lúc ấy, ta tuyệt đối không nguôi cơn thịnh nộ, cũng không cho phép bất kỳ vị thần nào nhúng tay giúp đỡ quân Danaan. Ta phải hoàn thành ước nguyện của con trai Peleus, đúng như lời thề sắt đá ta đã lập bằng một cái gật đầu trong ngày Thetis ôm lấy đầu gối ta khẩn thiết cầu xin một ân sủng vinh quang cho con trai mình."
Juno khắc cốt ghi tâm những lời truyền phán của ngài rồi rời khỏi những đỉnh núi Ida, hướng về chốn vĩ đại Olympus. Nhanh như dòng suy tưởng của một kẻ mộng mơ, kẻ có thể vượt qua những lục địa bao la mênh mông, để tự nhủ rằng, "Ta đang ở chốn này, hoặc có lẽ là chốn kia," thả trôi lòng mình giữa khao khát vô tận-Juno cũng vỗ cánh lao đi với tốc độ xé gió như thế. Chẳng mấy chốc, nàng đã đặt chân lên đỉnh Olympus cao ngất, bước vào giữa quần tiên đang tụ hội nơi điện ngọc của Jove. Trông thấy nàng, chư thần đồng loạt tiến bước, cung kính dâng những chén ngọc đong đầy rượu ngon để chào đón. Nàng lướt qua tất thảy, chỉ đón lấy chén rượu từ tay Themis kiều diễm, người vội vã chạy đến bên nàng đầu tiên. "Juno," nàng ấy lên tiếng, "sao nương nương lại ở đây? Dáng vẻ nương nương trĩu nặng ưu tư-phải chăng phu quân của nương nương, con trai của Saturn, đã khiến nương nương kinh hãi?"
Juno liền đáp lại: "Themis, nàng đừng gặng hỏi ta về chuyện đó. Nàng vốn thừa hiểu phu quân ta có tính khí cao ngạo và tàn nhẫn đến nhường nào. Nàng hãy chủ trì đưa chư thần vào yến tiệc, để nàng và tất thảy các vị thần bất tử được tai nghe những mưu đồ độc ác mà ngài vừa ngạo mạn xướng lên. Cơn phẫn nộ sẽ bùng lên trong lòng rất nhiều kẻ, dù là phàm nhân hay thần tiên, mặc cho lúc này họ có đang say sưa tận hưởng bữa tiệc thái bình đến đâu đi chăng nữa."
Dứt lời, Juno ngự xuống ngai vị, không khí bồn chồn lo âu lập tức bao trùm khắp điện ngọc của Jove. Một nụ cười gượng gạo nhếch trên môi nàng, song vầng trán vẫn hằn sâu những nếp nhăn đầy âu lo. Nàng cất giọng rền vang, sục sôi niềm phẫn hận: "Chúng ta đúng là một lũ cuồng si," nàng kêu lên, "khi cứ điên cuồng trút cơn thịnh nộ lên đầu Jove. Chúng ta cứ nuôi ảo mộng có thể đối mặt ngài, dùng vũ lực cản bước ngài hay buông lời đường mật để thuyết phục ngài. Nhưng kìa, ngài vẫn ngự trị uy nghiêm chốn cô độc, mặc kệ mọi thỉnh cầu, bởi ngài thấu tỏ sức mạnh vô song của mình vượt trên tất thảy thần linh bất tử. Thế nên, các ngươi hãy cắn răng mà hứng chịu những tai kiếp ngài có thể giáng xuống đầu từng người. Ta đoán, Mars ắt hẳn đã nếm đủ mùi cay đắng, khi đứa con trai Ascalaphus đã gục ngã giữa khói lửa chiến trường-đứa con ngài ấy hằng yêu thương nhất, đứa con ngài ấy tự hào nhận làm huyết mạch."
Nghe những lời ấy, Mars phẫn nộ đập mạnh hai tay vào cặp đùi vạm vỡ.1 Ngài gầm lên: "Xin các vị thần ngự trên trời cao đừng oán trách tôi, nếu tôi hạ phàm đến tận những chiến thuyền của quân Achaean để rửa hận cho cái chết của con trai tôi. Dẫu cho cái giá phải trả là bị lưỡi tầm sét của Jove đánh trúng, dẫu cho tôi có phải nằm lại giữa bụi mù và máu tanh cùng muôn ngàn thi thể, tôi cũng cam lòng."
Dứt lời, ngài lớn tiếng sai thắng cỗ xe ngựa Panic và Rout, đồng thời khoác lên mình bộ chiến giáp sáng ngời. Lúc này, Jove ắt hẳn sẽ còn cuồng nộ và giáng xuống chư thần một cơn thịnh nộ tàn nhẫn hơn gấp bội, nếu Minerva không lo ngại cho sự an nguy của cõi thần mà bật dậy khỏi ngai, bước vội ra ngoài. Nàng giật phăng chiếc mũ trụ oai phong khỏi đầu Mars, tước đi tấm khiên vững chãi trên vai ngài, rồi tước luôn ngọn giáo đồng sắc lẹm khỏi tay ngài, vứt mạnh sang một bên. Sau đó, nàng nghiêm giọng cảnh cáo Mars: "Kẻ điên rồ kia, anh muốn tự chuốc lấy tai họa sao! Anh có tai mà như điếc, hay cơn giận đã làm lu mờ đi chút lý trí và sự khôn ngoan của anh rồi? Anh không nghe những gì Juno vừa truyền đạt khi nương nương trở về từ chỗ Jove trên đỉnh Olympian sao? Anh có muốn phải chịu nhiều khổ đau trước khi bị ép quay về đỉnh Olympus trong tình cảnh khốn cùng, kéo theo tai ương vô lường cho toàn bộ chúng ta không? Jove sẽ lập tức vứt bỏ chiến trường Trojan và Achaean; ngài sẽ giáng lâm Olympus để trừng phạt chúng ta, và ngài sẽ tóm cổ từng người, bất kể kẻ đó có tội hay vô can. Vậy nên, hãy dập tắt ngay cơn cuồng nộ mù quáng vì cái chết của con trai đi; biết bao kẻ dũng mãnh hơn cậu ta cũng đã bỏ mạng hoặc sẽ phải ngã xuống. Chẳng ai có thể bảo vệ được mọi thành viên trong dòng tộc của mình đâu."
Thuyết phục xong, nàng áp giải Mars trở lại ngai vị. Trong lúc đó, Juno cho gọi Apollo cùng thần sứ Iris ra ngoài. "Jove," nàng phán truyền với họ, "muốn các ngươi diện kiến ngài ngay lập tức trên đỉnh núi Ida; khi giáp mặt ngài, các ngươi phải nhất mực tuân thủ theo những gì ngài căn dặn."
Sau đó, Juno quay gót trở lại ngai ngự bên trong điện, trong khi Iris và Apollo vội vã cất cánh lên đường. Vượt qua bao dặm ngàn, họ đặt chân tới ngọn núi Ida-vùng đất của những suối nguồn bất tận và là quê hương của muôn loài dã thú. Tại đó, họ chiêm ngưỡng Jove đang ngự trên chóp đỉnh Gargarus cao vời vợi, một áng mây ngát hương quấn quanh vầng trán ngài tựa như chiếc vương miện uy quyền. Họ kính cẩn diện kiến trước mặt ngài, và ngài mỉm cười hài lòng vì họ đã nhanh nhẹn tuân thủ mệnh lệnh mà thê tử ngài ban truyền.
Ngài cất lời truyền phán với Iris đầu tiên. "Đi đi," ngài nói, "Iris lướt gió, hãy truyền cho Vua Neptune mệnh lệnh của ta-và nhớ phải truyền đạt thật chính xác từng lời. Hãy bảo nó lập tức ngưng chiến, rồi hoặc là trở về hội ngộ cùng chư thần, hoặc là lặn sâu xuống đáy biển. Nếu nó nhắm mắt làm ngơ và ngang tàng chống lệnh ta, hãy bảo nó tự soi xét lại bản thân xem liệu nó có đủ bản lĩnh để đương cự nếu ta giáng đòn trừng phạt hay không. Ta mang địa vị huynh trưởng và sở hữu sức mạnh áp đảo nó muôn phần; vậy mà nó vẫn dám ngạo mạn đặt mình ngang hàng với ta, người mà muôn ngàn vị thần khác đều phải run rẩy kính sợ."
Nữ thần Iris, lướt nhanh như gió, vội vã tuân lệnh ngài. Tựa như những hạt mưa đá buốt giá hay màn tuyết tung bay mù mịt từ đám mây đen trước cơn cuồng phong của thần gió Boreas, nàng sải cánh lao đi vun vút, đến tận sát bên vị thần làm rung chuyển trái đất. Đoạn, nàng cất lời, "Thần đến đây, hỡi vị vua tóc sẫm đang dang tay ôm trọn thế gian, để mang đến cho ngài một thông điệp từ đấng Jove tối cao. Ngài ấy truyền lệnh ngài phải lập tức ngừng chiến, và hoặc là quay về sum họp cùng hội chư thần, hoặc là rút bóng xuống biển sâu. Nếu ngài không để tâm và ngoan cố bất tuân, ngài ấy phán sẽ đích thân giáng thế và giao chiến cùng ngài. Jove muốn ngài hãy tránh xa ngài ấy ra, bởi ngài ấy vừa lớn tuổi hơn lại vừa mang sức mạnh áp đảo ngài muôn phần, vậy mà ngài lại cả gan tự đặt mình ngang hàng với ngài ấy, đấng mà mọi chư thần khác đều phải nghiêng mình kính sợ."
Nghe vậy, Neptune bừng bừng nổi giận, quát lớn, "Trời đất ơi! Dù Jove có quyền uy đến đâu, ngài ấy cũng đã khoác lác quá đà về khả năng của mình khi dám buông lời đe dọa dùng bạo lực với ta, người vốn chia sẻ vinh quang ngang hàng cùng ngài ấy. Chúng ta là ba anh em ruột thịt do nữ thần Rhea hạ sinh cho Saturn-gồm Jove, ta, và Hades vị chúa tể cõi âm. Cả đất trời được chia làm ba phần, và mỗi người chúng ta đều nắm giữ một phần ngang nhau. Khi rút thăm định phận, ta được vĩnh viễn ngự trị dưới đáy đại dương; Hades cai quản cõi tăm tối dưới lòng đất, trong khi Jove làm chủ bầu không khí, vòm trời và những đám mây; riêng mặt đất và đỉnh Olympus hùng vĩ vẫn là tài sản chung của tất cả. Vì lẽ đó, ta quyết không tuân theo ý muốn của Jove. Mặc cho ngài ấy có sức mạnh nhường nào, hãy bảo ngài ấy cứ giữ lấy một phần ba của mình và học cách bằng lòng, chứ đừng buông lời đe dọa động thủ với ta như thể ta là một kẻ vô danh tiểu tốt. Hãy khuyên ngài ấy hãy dành những lời ngông cuồng đó để ra oai với đám con trai và con gái của mình, những kẻ sinh ra đã buộc phải cúi đầu tuân lệnh ngài ấy."
Iris lướt nhanh như gió lập tức đáp lời, "Thưa ngài Neptune, ngài thực sự muốn thần mang lời đáp trả táo tợn và cứng rắn này về trình Jove sao, hay ngài muốn cân nhắc lại quyết định của mình? Những bậc trí giả bao giờ cũng sẵn lòng lắng nghe lẽ phải, và ngài thừa hiểu rằng các nữ thần báo thù Erinyes2 luôn sát cánh bảo vệ những người lớn tuổi hơn."
Neptune dịu giọng, "Nữ thần Iris, nàng nói rất hợp lẽ. Thật là một điều may mắn khi có được vị sứ giả khôn khéo như nàng. Thế nhưng, lòng ta vẫn vô cùng cay đắng khi có kẻ lại giận dữ buông lời quở trách một người ngang hàng, một người nắm giữ uy quyền chẳng kém gì mình. Tuy nhiên, ngay lúc này ta sẽ nhượng bộ dẫu trong lòng vẫn còn ấm ức. Dù vậy, để ta nói cho nàng nghe, và đây là lời xuất phát từ tận đáy lòng ta-nếu Jove đi ngược lại ý nguyện của ta, của nữ thần Minerva dẫn dắt chiến lợi phẩm, của Juno, Mercury và Vua Vulcan, mà quyết tha thứ cho thành Ilius dốc đứng, không để cho quân Achaean đoạt lấy vinh quang cướp phá được thành trì ấy, thì hãy để ngài ấy hiểu rằng ngài ấy sẽ chuốc lấy cơn phẫn nộ không bao giờ có thể nguôi ngoai từ tất cả chúng ta."
Nói đoạn, Neptune rời khỏi chiến trường, lặn sâu xuống đáy biển, để lại quân Achaean chìm trong nỗi nhớ ngài khôn nguôi. Ngay sau đó, Jove quay sang truyền lệnh cho Apollo, "Apollo con thân mến, con hãy đến chỗ Hector ngay, bởi vì Neptune đấng ôm trọn thế gian hiện đã rút lui xuống biển khơi để tránh đòn trừng phạt nghiêm khắc của ta. Nếu nó không làm vậy thì hẳn những vị thần dưới cõi sâu cùng Saturn đã phải nghe tin về cuộc thư hùng giữa chúng ta. Thật là may mắn cho cả hai khi nó biết kìm nén cơn giận và lánh mặt ta, bằng không ta chắc chắn đã vướng vào muôn vàn rắc rối với nó. Vậy thì giờ đây, con hãy cầm lấy chiếc khiên thần aegis có tua rua của ta, vung nó lên thật mạnh mẽ để gieo rắc nỗi kinh hoàng cho các anh hùng Achaean. Hơn nữa, hỡi Vị Thần Bắn Xa, hãy tự tay chở che cho Hector dũng cảm, và khơi dậy trong nó khao khát lập nên những chiến công hiển hách, cho đến khi quân Achaean bị dồn ép phải bỏ chạy thục mạng về phía chiến thuyền của họ và tới tận bờ Hellespont. Từ lúc đó, ta sẽ suy tính kỹ càng xem làm thế nào để quân Achaean có thể thoát khỏi vực thẳm tai ương của họ."
Vâng lời phụ vương, Apollo rời khỏi những đỉnh núi thiêng Ida, lao vút đi như một con chim ưng dũng mãnh-nỗi khiếp đảm của bầy bồ câu và cũng là loài lông vũ bay nhanh nhất bầu trời. Ngài thấy Hector không còn gục ngã trên mặt đất nữa, mà đang gượng ngồi dậy, vừa mới tỉnh lại từ cõi chết. Chàng đã nhận ra những đồng đội xung quanh. Mồ hôi tuôn rơi và nhịp thở gấp gáp đã biến mất ngay từ khoảnh khắc ý chí của vị thần Jove mang khiên aegis vực chàng dậy. Đứng bên cạnh chàng, Apollo cất tiếng, "Hector con trai Priam, cớ sao ngươi lại tiều tụy thế này? Sao ngươi lại phải lánh mình cách xa những người khác? Có tai họa nào vừa giáng xuống đầu ngươi chăng?"
Bằng một giọng yếu ớt, Hector đáp lời, "Và thưa ngài, ngài là ai trong số chư thần bất tử, mà lại đến hỏi tôi như vậy? Ngài không biết rằng Ajax đã dùng một tảng đá khổng lồ ném trúng ngực tôi khi tôi đang tiêu diệt đồng đội của anh ta bên các chiến thuyền của quân Achaean, và buộc tôi phải rời bỏ trận chiến sao? Tôi đinh ninh rằng ngay trong ngày hôm nay, tôi sẽ trút hơi thở cuối cùng và bước xuống cõi âm lạnh lẽo của Hades."
Vua Apollo bèn nói với chàng, "Ngươi hãy can đảm lên; con trai của Saturn đã phái một người trợ thủ hùng mạnh từ đỉnh Ida đến sát cánh và bảo vệ ngươi. Đó chính là ta, Phoebus Apollo của thanh gươm vàng, người từ trước đến nay không chỉ là thần hộ mệnh của riêng ngươi mà còn của cả thành Troy kiêu hãnh. Vậy thì bây giờ, hãy truyền lệnh cho kỵ binh của ngươi xua vô số chiến xa tiến thẳng đến các chiến thuyền. Ta sẽ đi trước đàn ngựa của ngươi, dọn sạch mọi chướng ngại trên đường, và khiến quân Achaean phải tháo chạy trong hoảng loạn."
Vừa dứt lời, ngài đã truyền một luồng sức mạnh to lớn vào người thủ lĩnh tối cao của quân Trojan. Tựa như một con ngựa chiến lâu ngày bị nhốt trong chuồng, nay ăn no nê, xổng chuồng phi nước đại uy dũng qua cánh đồng đến nơi nó vẫn thường tắm mát trên dòng sông-nó hất cao đầu, bờm tung bay qua đôi vai vạm vỡ, lao đi với tất cả niềm kiêu hãnh về sức mạnh cuồn cuộn của mình hướng tới những bãi cỏ nơi bầy ngựa cái đang gặm cỏ-Hector cũng vậy. Nghe những lời vị thần truyền dạy, chàng thúc giục kỵ binh tiến lên, rồi lao về phía trước nhanh như đôi chân có thể mang chàng đi. Cũng hệt như những người nông dân thả chó săn đuổi theo một con hươu sừng tấm hoặc một con dê rừng - nó đã kịp tìm nơi ẩn náu dưới tảng đá hay lùm cây rậm rạp, khiến họ không thể tìm thấy, nhưng đột nhiên, một con sư tử bờm rậm bị tiếng hét của họ đánh thức đứng sừng sững chắn ngang đường, khiến họ chẳng còn chút hứng thú nào với cuộc đi săn nữa - quân Achaean cũng vậy, dù họ vẫn đang duy trì đội hình tấn công, vung vẩy những thanh kiếm sắc lẹm và ngọn giáo chĩa cả hai đầu, nhưng khi bóng dáng Hector sừng sững hiện ra giữa đám lính của mình, nỗi khiếp đảm trào dâng, và trái tim họ như rụng rời.
Giữa lúc ấy, Thoas con trai Andraemon, thủ lĩnh hào kiệt của quân Aetolian, cất cao giọng. Anh vốn là một tay ném giáo cừ khôi, vô cùng kiên cường trong những trận giáp lá cà, và hiếm có ai vượt qua anh trong những cuộc tranh luận đầy các ý kiến trái chiều. Bằng tất cả sự chân thành và nhiệt huyết, anh nói với họ: "Lạy trời, tôi đang thấy gì thế này? Chẳng phải Hector đã từ cõi chết trở về sao? Mọi người đều đinh ninh rằng anh ta đã bỏ mạng dưới tay Ajax con trai Telamon, nhưng rõ ràng là một vị thần nào đó đã giành lại mạng sống cho anh ta thêm một lần nữa. Anh ta đã tàn sát vô số người Danaan chúng ta, và tôi e rằng anh ta sẽ còn tiếp tục gieo rắc tử thần, bởi bàn tay của Jove ắt hẳn đang che chở cho anh ta. Nếu không, anh ta chẳng thể nào dám ngang tàng xuất hiện với vẻ uy dũng như thế trên tuyến đầu của trận mạc. Vậy thì bây giờ, tất cả các anh em hãy làm theo những gì tôi nói. Hãy ra lệnh cho đội quân chủ lực lùi dần về phía các chiến thuyền, nhưng những người tự nhận là tinh hoa của quân đội hãy đứng vững. Chúng ta sẽ xem liệu có thể dùng những mũi giáo của mình để cản bước Hector ngay khi anh ta lao đến hay không; tôi cho rằng khi đó anh ta sẽ phải cân nhắc kỹ trước khi dám liều lĩnh xông vào giữa vòng vây của quân Danaan."
Nghe anh nói vậy, họ lập tức làm theo. Những chiến binh dũng cảm ở quanh Ajax và Vua Idomeneus, cùng với những người đi theo Teucer, Meriones, và Meges-người sánh ngang với thần chiến tranh Mars-đã tập hợp tất cả những tinh binh xuất sắc nhất của họ lại. Họ dàn trận, kiên cường chống trả Hector và quân Trojan, trong khi đội quân chủ lực lùi dần về phía các chiến thuyền của quân Achaean.
Quân Trojan rầm rập tiến lên thành một đội hình nêm chặt, với vị chủ soái Hector sải những bước dài kiêu hãnh đi đầu. Dẫn lối trước chàng là thần Phoebus Apollo, đôi vai ngài quấn trong một lớp sương mù dày đặc. Ngài giương cao chiếc khiên aegis đáng sợ viền tua rua xù xì, báu vật mà thần thợ rèn Vulcan đã dâng lên Jove vĩ đại để gieo rắc nỗi kinh hoàng vào trái tim phường trần tục. Cầm chắc tấm khiên thiêng trong tay, vị thần tiên phong dẫn bước toàn quân Trojan.
Ở phía bên kia, quân Argive sát cánh bên nhau, kiên cường giữ vững trận địa. Tiếng thét xung trận xé toạc không gian từ cả hai chiến tuyến. Hàng ngàn mũi tên rít lên những âm thanh chết chóc lao ra khỏi dây cung. Biết bao ngọn giáo sắc nhọn phóng đi từ những cánh tay vạm vỡ, xuyên thấu da thịt của những chiến binh quả cảm. Một số mũi giáo khác chưa kịp nếm mùi máu tanh đã rơi cắm phập xuống lớp bụi đất khô cằn. Bao lâu Phoebus Apollo còn giữ yên chiếc khiên aegis không rung lắc, bấy lâu binh khí đôi bên vẫn đoạt mạng kẻ thù công bằng và xác người ngã xuống la liệt. Nhưng khi ngài bất thần chĩa thẳng tấm khiên vào mặt quân Danaan, lắc mạnh và cất tiếng thét vang rền như sấm sét, trái tim họ bỗng chốc rụng rời, lòng can đảm phút chốc tan biến. Y hệt hai con dã thú khát máu chồm vào đàn gia súc hay bầy cừu bơ vơ giữa màn đêm đen kịt vắng bóng người chăn dắt-quân Danaan cũng phải hứng chịu đòn tấn công tuyệt vọng y như vậy. Thần Apollo đã gieo mầm hoảng loạn vào tâm trí họ, dâng chiến thắng trọn vẹn vào tay Hector và quân Trojan.
Từ phút ấy, thế trận vỡ vụn, các dũng sĩ chém giết lẫn nhau ở bất cứ nơi nào họ chạm trán. Hector kết liễu Stichius và Arcesilaus-một người là thủ lĩnh quân Boeotian, người kia là người bạn chiến đấu vào sinh ra tử của Menestheus. Aeneas cướp đi sinh mạng Medon và Iasus. Medon vốn là giọt máu rơi của Oileus và là anh em với Ajax. Chàng phải sống lưu vong tại Phylace, cách xa quê cha đất tổ, bởi trót vấy máu một người họ hàng của mẹ kế Eriopis, vợ Oileus. Còn Iasus, vị thủ lĩnh lẫy lừng của quân Athenian, là máu mủ của Sphelus, cháu nội Boucolos. Polydamas tước đoạt mạng sống của Mecisteus, và Polites chém gục Echius ngay tại tiền tuyến, trong khi Agenor lạnh lùng kết liễu Clonius. Paris bám sát Deiochus từ phía sau và đâm lút ngọn giáo xuyên qua phần dưới vai khi kẻ thù đang mải miết tháo chạy giữa hàng ngũ tiên phong.
Giữa lúc quân Trojan cặm cụi lột áo giáp của những người hùng vừa ngã xuống, tàn quân Achaean cuống cuồng tháo chạy về phía chiến hào đầy cọc nhọn và bị dồn ứ lại sau lớp tường thành phòng ngự. Thấy vậy, Hector cất cao giọng hét vang lanh lảnh, giục giã quân Trojan: "Các anh em hãy dốc sức tiến thẳng lên các chiến thuyền, mặc kệ mớ chiến lợi phẩm kia! Nếu ta bắt gặp kẻ nào lén lút nấn ná bên kia bức tường cách xa chiến thuyền, ta sẽ chém bay đầu hắn! Kẻ đó sẽ chẳng bao giờ được người thân lo bề hỏa táng, mà sẽ bị lũ chó hoang xé xác ngay trước cổng thành của chúng ta!"
Vừa dứt lời, chàng quất roi vút qua vai những con tuấn mã, gọi tên đám tỳ tướng khắp các hàng ngũ. Quân Trojan đồng loạt đáp lời bằng những tiếng gầm thét xé toạc không trung, hối hả thúc ngựa phi nước đại xông lên ngang hàng với vị chủ soái. Thần Phoebus Apollo vẫn dẫn bước đi đầu. Ngài dễ dàng đạp đổ hai bờ đất của chiến hào sâu thẳm, lấp đầy đoạn giữa để biến nó thành một cây cầu rộng thênh thang, trải dài ngang tầm ném giáo của một dũng sĩ cường tráng. Các tiểu đoàn Trojan cuồn cuộn tràn qua cầu. Thần Apollo giương cao chiếc khiên aegis đáng gờm soi đường chỉ lối. Ngài san bằng bức tường phòng ngự kiên cố của quân Achaean dễ như trở bàn tay, hệt như một đứa trẻ thơ nô đùa trên bãi biển, cất công xây nên những lâu đài cát rồi lại hớn hở đạp đổ tan tành. Ôi thần Apollo uy dũng, ngài đã trút những đắng cay nhọc nhằn lên đầu quân Argive như thế, gieo rắc vào linh hồn họ nỗi kinh hoàng tột độ và sự hoảng loạn khôn cùng.
Bị vây hãm gắt gao ngay tại khu vực neo đậu chiến thuyền, quân Achaean tuyệt vọng gọi gào nhau, nhất tề dang tay lên trời cao cầu khẩn. Vị bô lão Nestor của Gerene, tháp canh vững chãi của quân Achaean, hướng đôi bàn tay lên bầu trời vạn tinh tú, cất lên những lời nguyện cầu tha thiết hơn hết thảy. "Lạy ngài Jove tối cao," ngài than khóc, "nếu thuở xưa trên vùng đất Argos trù phú, từng có ai đốt phần mỡ đùi cừu béo ngậy hay bò tơ hiến tế ngài3, dốc lòng cầu xin ngày hồi hương an bình, mà ngài đã từng gật đầu ưng thuận, thì giờ đây cúi xin ngài hãy đoái thương nhớ lại điều đó! Cầu xin ngài đừng để quân Trojan hung hãn dẫm nát quân Achaean chúng con như thế này!"
Jove mưu trí thấu hiểu lời thỉnh cầu xé ruột của vị lão tướng con trai Neleus, liền ầm ĩ đáp lại bằng một tiếng sấm rền vang. Nghe thấy tiếng sấm ân sủng của Jove, quân Trojan lại càng hung hãn lao vào quân Achaean. Giống như một cơn sóng khổng lồ chồm qua mạn tàu khi biển cả nổi cơn thịnh nộ trước giông bão-bởi sức gió cuồng loạn thổi tung những con sóng thành hình hài vĩ đại-quân Trojan cũng gầm thét lao qua bức tường đổ nát, hùng hổ lèo lái những cỗ chiến xa tiến thẳng lên phía trước. Cả hai phe quấn lấy nhau giáp lá cà, vung vẩy những ngọn giáo hai đầu sắc lẹm. Quân Trojan đánh từ trên chiến xa, trong khi quân Achaean vội vã trèo lên mạn tàu, thế thủ bằng những ngọn giáo dài khổng lồ bọc đồng kiên cố vốn được cất giấu trên boong tàu để dành riêng cho các trận hải chiến.
Về phần Patroclus, chừng nào quân Achaean và Trojan còn quần thảo quanh bức tường thành mà chưa tràn được vào trong lằn ranh các chiến thuyền, cậu vẫn nán lại trong lều của Eurypylus tốt bụng. Cậu vừa trò chuyện để anh khuây khỏa, vừa rắc thảo dược lên vết thương hòng xoa dịu cơn đau. Thế nhưng, khi tận mắt thấy quân Trojan ồ ạt phá thủng tường thành, kéo theo đó là tiếng la hét kinh hoàng của quân Achaean đang tháo chạy hoảng loạn, cậu liền thét lên một tiếng rồi vung hai tay đập mạnh vào đùi. "Eurypylus," cậu hoảng hốt nói, "tôi biết anh đang rất cần tôi, nhưng tôi chẳng thể ở lại với anh lâu hơn được nữa. Trận chiến ngoài kia đang hồi khốc liệt. Bây giờ sẽ có người hầu chăm lo cho anh, còn tôi phải tức tốc đi tìm Achilles. Tôi phải cố thuyết phục anh ấy xuất trận; biết đâu, có trời xanh thương tình giúp sức, tôi sẽ lay chuyển được lòng anh ấy. Dẫu sao, người ta cũng nên lắng nghe lời khuyên từ một người bạn."
Dứt lời, cậu vội vã rời đi. Cùng lúc ấy, quân Achaean vẫn đang đứng vững, dốc sức chống trả những đợt tấn công như vũ bão của quân Trojan. Mặc dù quân Trojan thua kém về mặt quân số, quân Achaean vẫn không tài nào đẩy lùi chúng ra xa khỏi các chiến thuyền. Ngược lại, quân Trojan cũng bất lực trong việc chọc thủng đội hình Achaean để xông vào khu vực lều trại. Tựa như sợi dây dọi trong tay người thợ mộc lành nghề - kẻ đã được đích thân nữ thần Minerva truyền thụ mọi kỹ nghệ - luôn vạch ra một đường thẳng tắp trên khúc gỗ đóng tàu; thế trận giữa đôi bên cũng giằng co ngang ngửa như thế, khi họ quần thảo với nhau thành từng cụm đẫm máu.
Hector chĩa mũi nhọn tấn công thẳng vào Ajax. Hai vị anh hùng giao tranh ác liệt quanh cùng một chiếc chiến thuyền. Hector không sao dồn ép được Ajax lùi bước để châm lửa đốt thuyền, nhưng Ajax cũng chẳng thể đánh bật Hector khỏi vị trí mà ý trời đã sắp đặt.
Ngay sau đó, mũi giáo của Ajax đâm xuyên ngực Caletor, con trai Clytius, ngay khoảnh khắc anh ta đang rước lửa lao về phía chiến thuyền. Caletor ngã rầm xuống mặt đất tơi tả, ngọn đuốc tuột khỏi bàn tay buông thõng. Nhìn thấy người anh họ gục ngã trước mũi thuyền, Hector liền hét vang về phía quân Trojan và Lycian: "Hỡi các anh em Trojan, Lycian, và Dardanian - những chiến binh cận chiến kiên cường! Đừng lùi bước! Hãy xông lên giải cứu con trai Clytius, đừng để quân Achaean tước đoạt chiến giáp của anh ấy khi anh ấy đã nằm xuống!"
Dứt lời, chàng phóng vút ngọn giáo nhắm thẳng vào Ajax. Mũi giáo trượt mục tiêu, nhưng lại cắm phập vào Lycophron - một thuộc hạ trung thành của Ajax. Người thanh niên này vốn xuất thân từ Cythera, nhưng phải lưu vong và nương nhờ Ajax sau khi trót mang tội sát nhân tại quê nhà. Ngọn giáo của Hector đâm xuyên qua đầu Lycophron, ngay dưới mang tai, khiến anh lộn nhào từ mũi thuyền xuống đất và tắt thở tức tưởi. Ajax run lên vì phẫn nộ, anh gầm lên với người em trai: "Teucer, em trai tốt của anh! Lycophron, người đồng đội đáng tin cậy của chúng ta, con trai của Mastor, đã gục ngã! Anh ấy rời Cythera đến sống cùng chúng ta, và luôn được chúng ta kính trọng như chính cha mẹ ruột thịt. Hector vừa mới hạ sát anh ấy. Em hãy đi lấy ngay những mũi tên tử thần và cây cung mà thần Phoebus Apollo đã ban tặng!"
Nghe lời anh, Teucer lao như bão đến, tay lăm lăm cây cung và ống tên. Không chút chậm trễ, cậu trút một cơn mưa tên lên đầu quân Trojan. Một mũi nhọn hiểm hóc đã găm trúng Cleitus, con trai Pisenor, đồng thời là chiến hữu của Polydamas - người con trai cao quý của Panthous. Mũi tên cắm phập vào ngay sau gáy Cleitus khi anh ta đang ghì cương ngựa giữa chốn giao tranh ác liệt nhất, dốc lòng phụng sự Hector và quân Trojan. Tai họa ập xuống quá bất ngờ, đến mức dù xung quanh có biết bao kẻ khao khát cứu vãn, cũng chẳng ai kịp trở tay ngăn cản. Cleitus văng khỏi chiến xa. Bầy ngựa hoảng loạn lùi sang một bên, kéo theo chiếc xe trống không rung bần bật. Vua Polydamas chứng kiến toàn bộ sự việc, ngài là người đầu tiên lao đến chộp lấy bầy ngựa. Ngài giao chúng cho Astynous, con trai Protiaon, ra lệnh cho anh ta phải trông chừng cẩn thận và giữ bầy ngựa ở ngay gần đó. Xong xuôi, ngài lập tức quay lại, kiêu hãnh đứng vào vị trí của mình nơi hàng ngũ tiên phong.
Tiếp đó, Teucer giương cung, nhắm mũi tên thứ hai thẳng vào Hector. Cuộc chiến máu lửa tại các chiến thuyền hẳn đã cáo chung nếu mũi tên ấy cắm trúng đích và đoạt mạng người anh hùng ngay tại trận. Thế nhưng, Jove - Đấng tối cao vẫn luôn để mắt bảo vệ Hector - đã nhìn thấu ý đồ của Teucer. Ngài quyết tước đoạt vinh quang của cậu bằng cách vung tay làm đứt phựt sợi dây cung, đúng lúc Teucer đang kéo căng hết cỡ để nhắm bắn. Mũi tên đồng văng chệch hướng, còn cây cung thì rơi tuột khỏi tay. Teucer run lên vì tức giận, cậu nói lớn với anh trai: "Chao ôi, anh nhìn xem! Ý trời đang ngáng đường chúng ta trong mọi việc! Ngài đã làm đứt dây cung của em, giật phăng nó khỏi tay em, mặc dù chính tay em mới thay dây cung mới tinh hồi sáng nay để nó có thể chịu được sức mạnh của hàng ngàn mũi tên!"
Ajax, con trai của Telamon, dõng dạc đáp lời: "Em trai tốt của anh, cứ vứt bỏ cung tên ở đó đi! Jove đã biến chúng thành thứ phế phẩm chỉ để trêu tức quân Danaan mà thôi. Hãy vác khiên lên vai, cầm chắc ngọn giáo, và tự mình xông ra chém giết quân Trojan, đồng thời đốc thúc các chiến binh khác tiến lên. Bọn chúng có thể đắc chí trong phút chốc, nhưng nếu chúng ta kiên cường chiến đấu, chúng sẽ nhận ra rằng việc chiếm được những chiến thuyền này khó hơn cả lên trời."
Nghe vậy, Teucer nhặt cây cung hỏng mang cất vào lều. Cậu khoác lên vai chiếc khiên vững chãi bọc bốn lớp da trâu, rồi cẩn thận đội lên mái đầu thanh tú chiếc mũ trụ tinh xảo, trên đỉnh là chùm lông ngựa oai phong tung bay phấp phới đầy vẻ hăm dọa. Nắm chặt ngọn giáo bọc đồng sắc lạnh trong tay, cậu lao ra chiến trường, lập tức kề vai sát cánh bên Ajax.
Về phần Hector, khi nhận thấy cây cung của Teucer đã trở nên vô dụng, chàng lập tức hét vang về phía quân Trojan và Lycian: "Hỡi các anh em Trojan, Lycian, và Dardanian - những chiến binh cận chiến quả cảm! Hãy xốc lại tinh thần và phô diễn dũng khí của mình ngay tại các chiến thuyền này! Ta vừa chứng kiến vũ khí của một trong những thủ lĩnh kiệt xuất nhất phe chúng đã bị chính bàn tay Jove vô hiệu hóa. Thật dễ dàng để nhận ra khi nào Đấng tối cao đang dang tay che chở và sẽ tiếp tục phò trợ một người, hay khi nào Ngài đang ngoảnh mặt, dìm họ xuống bùn sâu tuyệt vọng. Giờ đây, Ngài đang đứng về phía chúng ta, quay lưng lại với quân Argive! Vậy nên, hãy xiết chặt vòng vây quanh các chiến thuyền và chiến đấu tới cùng! Nếu bất kỳ ai trong các anh em bị giáo gươm đâm trúng và phải bỏ mạng, hãy thanh thản ra đi! Kẻ ngã xuống khi chiến đấu vì tổ quốc là cái chết mang vinh quang bất diệt. Vợ con hắn sẽ được chở che, nhà cửa và phần đất của hắn sẽ không bao giờ bị giày xéo, miễn là chúng ta có thể quét sạch quân Achaean, tống cổ chúng cùng những chiến thuyền của chúng về lại quê hương!"
Bằng những lời lẽ rực lửa ấy, Hector đã thổi bùng ngọn lửa nhiệt huyết trong huyết quản toàn quân. Ở chiến tuyến bên kia, Ajax cũng hừng hực hò hét khích lệ đồng đội: "Thật đáng hổ thẹn cho các anh em Argive! Giờ đây, chúng ta sẽ chuốc lấy thất bại thảm hại, trừ phi chúng ta biết tự cứu lấy mình bằng cách đánh bật quân thù khỏi hạm đội. Các anh em nghĩ xem, nếu Hector chiếm được những chiến thuyền này, liệu chúng ta có thể cuốc bộ vượt biển mà trở về quê nhà hay không? Các anh em không nghe hắn đang gào thét thúc giục toàn quân thiêu rụi hạm đội của chúng ta sao? Hắn đang nhắc nhở chúng rằng đây là một trận huyết chiến chết chóc chứ không phải một buổi dạ vũ! Lối thoát duy nhất của chúng ta là dốc cạn sinh lực để chiến đấu. Thà rằng chúng ta liều mình một phen, sống chết một lần cho ngã ngũ, còn hơn là cứ mòn mỏi chiến đấu trong vô vọng, bị vây hãm bên các chiến thuyền bởi những kẻ vốn hèn nhát hơn chúng ta!"
Những lời ấy của Ajax như tiếp thêm sức sống mãnh liệt cho toàn quân. Ngay sau đó, Hector đâm chết Schedius con trai của Perimedes, vị thủ lĩnh lẫy lừng của quân Phocean; trong khi Ajax kết liễu Laodamas - đội trưởng bộ binh và là con trai của Antenor. Polydamas thì đoạt mạng Otus người Cyllene, chiến hữu của con trai Phyleus và cũng là người chỉ huy đội quân Epean kiêu hãnh. Thấy đồng đội ngã xuống, Meges nổi cơn thịnh nộ, lao thẳng vào Polydamas. Thế nhưng Polydamas nhanh nhẹn lùi lại, khiến mũi giáo phóng trượt mục tiêu. Bấy giờ, Apollo nhất quyết không để con trai Panthous phải bỏ mạng. Thay vào đó, ngọn giáo hiểm hóc đâm xuyên ngực Croesmus. Anh ta ngã rầm xuống mặt đất tơi tả, để mặc cho Meges lao đến lột sạch chiến giáp. Đúng lúc đó, Dolops - chiến binh dũng mãnh, con trai của Lampus - xông tới. Lampus vốn là con trai của Laomedon với lòng can đảm khét tiếng, nay người con Dolops của ông cũng tỏ ra lão luyện trong mọi kỹ năng chiến trận. Dolops xáp lá cà, đâm mạnh ngọn giáo trúng ngay giữa tấm khiên của con trai Phyleus. Tuy nhiên, lớp giáp trụ được rèn từ những phiến kim loại tinh xảo đã cứu mạng chàng; đó là bộ giáp mà Phyleus từng mang về từ Ephyra, bên dòng sông Selleis. Tại đó, người chủ nhà kính mến, Vua Euphetes, đã tặng bộ giáp để ông tự bảo vệ mình giữa sa trường khói lửa. Và nay, báu vật ấy lại một lần nữa che chở cho sinh mạng con trai ông. Lập tức, Meges phản công. Chàng dùng giáo đánh bật đỉnh mào trên chiếc mũ trụ bằng đồng của Dolops, hất tung chùm lông ngựa vừa mới được nhuộm đỏ thẫm rực rỡ, khiến nó rơi lả tả xuống lớp bụi mờ mịt. Ngay khi Dolops vẫn ngoan cường chiến đấu với niềm tin chiến thắng rực cháy, Menelaus đã kịp thời xuất hiện để ứng cứu Meges. Anh lặng lẽ luồn ra phía sau, đâm một cú trời giáng vào vai Dolops. Mũi giáo mang uy lực kinh hồn, xuyên thấu bờ vai găm thẳng qua ngực, khiến Dolops ngã chúi xuống mặt đất lạnh lẽo. Hai vị anh hùng hăm hở tiến đến để tước đoạt chiến giáp của kẻ bại trận. Thấy vậy, Hector lớn tiếng gọi tất cả anh em xông lên giải cứu. Chàng đặc biệt hướng sự tức giận về phía Melanippus dũng cảm, con trai của Hiketaon. Trước khi chiến tranh nổ ra, Melanippus từng sống những tháng ngày êm đềm chăn thả gia súc tại Percote. Nhưng khi hạm đội Danaan đổ bộ, anh đã lập tức quay về Ilius, trở thành một chiến binh xuất chúng giữa hàng ngũ Trojan. Anh sống cận kề Vua Priam, được ngài yêu thương và đối đãi như chính con đẻ của mình. Giờ đây, Hector quở trách anh thậm tệ: "Em Melanippus! Sao chúng ta lại có thể ươn hèn đến mức này? Chẳng lẽ em không bận tâm chút nào trước cái chết của ruột thịt mình sao? Em không thấy chúng đang rắp tâm cướp lấy áo giáp của Dolops hay sao? Hãy đi theo anh! Chúng ta không thể đánh quân Argive từ xa được nữa, mà phải xáp lá cà, chiến đấu đến hơi thở cuối cùng, cho đến khi chúng ta tiêu diệt sạch bọn chúng, hoặc để chúng phá nát bức tường thành cao ngất của Ilius và tàn sát toàn bộ người dân vô tội!"
Vừa dứt lời, Hector vung vũ khí dẫn đầu, và người anh hùng Melanippus lập tức nối gót theo sau. Trong khi đó, Ajax con trai Telamon vẫn đang gào thét đến lạc giọng để khích lệ nhuệ khí quân Argive: "Các anh em!" anh gầm lên vang dội, "Hãy dũng cảm lên! Hãy biết sợ hãi trước nỗi nhục nhã ê chề! Hãy chiến đấu anh dũng để giành lấy sự tôn trọng của nhau! Giữa chốn sa trường, những kẻ biết trân trọng danh dự và giữ gìn thể diện trong mắt đồng đội sẽ có cơ hội sống sót cao hơn hẳn những kẻ hèn nhát. Còn một khi đã tháo chạy, thì chẳng còn vinh quang lẫn lợi ích nào chờ đợi!"
Bằng những lời lẽ can trường ấy, anh đã tiếp thêm lửa cho những chiến binh đang nung nấu ý chí đẩy lùi quân Trojan. Họ tạc dạ ghi tâm từng lời của Ajax, tự xốc lại đội hình, vây kín các chiến thuyền thành một bức tường đồng vách sắt không thể xuyên phá; mặc cho trên cao kia, Đấng Jove vẫn không ngừng thúc đẩy nhuệ khí quân Trojan. Giữa tiếng thét xung trận vang dội đất trời, Menelaus vội vã hối thúc Antilochus lao lên phía trước: "Cậu Antilochus," anh nói, "cậu đang ở độ tuổi thanh xuân sung mãn, và trong toàn cõi quân Achaean này, chẳng có ai đôi chân nhanh nhẹn hay trái tim quả cảm hơn cậu! Cậu hãy thử xông ra ngoài kia, hạ gục một tên Trojan bất kỳ xem sao!"
Vừa buông lời khích lệ, Menelaus liền vội vã rời đi. Không chần chừ, Antilochus lao vút ra khỏi hàng ngũ tiên phong. Cậu đảo mắt quan sát thế trận thật kỹ rồi phóng vút ngọn giáo. Quân Trojan hốt hoảng dạt ra né tránh, nhưng mũi lao oan nghiệt khi đã rời tay thì không bao giờ trượt đích. Nó cắm phập vào ngực Melanippus - người con trai kiêu hãnh của Hiketaon - ngay khoảnh khắc anh ta đang hừng hực xông tới. Melanippus ngã rầm xuống đất, áo giáp trên người va đập loảng xoảng. Nhanh như chớp, Antilochus lao vào thi thể anh ta, hệt như một con chó săn khát máu chồm lên con nai tơ vừa bị thợ săn bắn gục lúc nó cố thoát khỏi bụi rậm ẩn nấp. Ôi Melanippus, Antilochus dũng mãnh cũng hung hãn xông tới định lột sạch chiến giáp của em như thế đấy! Nhưng Hector cao quý đã kịp thời tinh mắt nhận ra. Chàng xuyên qua làn mưa binh khí nơi giao tranh ác liệt nhất, lao vọt tới chỗ Antilochus. Bất chấp lòng can đảm của một người lính, Antilochus cũng chẳng dám lưu lại để đối đầu với cơn thịnh nộ của người anh hùng thành Troy. Cậu cắm đầu tháo chạy, giống hệt một con thú dữ vừa gây họa, bỏ mặc xác một con chó săn hay một gã chăn gia súc mà nó vừa cắn chết, lủi nhanh vào rừng sâu trước khi đám đông kịp tụ tập lại bủa vây. Con trai Nestor cũng bỏ chạy trối chết như vậy đó. Quân Trojan và Hector vung cao vũ khí đuổi theo sát gót, tiếng thét phẫn nộ xé toạc cả bầu không trung. Cậu mải miết chạy, không dám ngoái đầu lại hay buông thõng đôi chân, cho đến khi chìm sâu vào giữa vòng bảo vệ của đồng đội.
Quân Trojan, hung hãn tựa bầy sư tử, vẫn ào ạt lao về phía các chiến thuyền theo lệnh thần Jove. Ngài liên tục thúc giục họ lập thêm những chiến công quả cảm, đồng thời rút cạn nhuệ khí của quân Argive để trao lợi thế cho phe Trojan. Bấy giờ, Jove đang định tâm ban vinh quang cho Hector, con trai vua Priam, để chàng phóng hỏa thiêu rụi các chiến thuyền, qua đó hoàn tất lời khẩn cầu ngang trái của nữ thần Thetis. Thế nên, Jove chỉ đợi khoảnh khắc nhìn thấy ánh lửa rực sáng bùng lên từ một con tàu. Ngay từ giây phút đó, ngài đã an bài cho quân Trojan bị đánh bật khỏi các chiến thuyền, nhường lại ánh hào quang chiến thắng cho quân Achaean. Ôm trọn ý đồ ấy, ngài truyền thêm sức mạnh cho Hector, người vốn đang ngùn ngụt lửa chiến đấu, xông thẳng vào các chiến thuyền. Cơn cuồng nộ của chàng sánh ngang sức mạnh thần Mars, tựa như ngọn lửa bạo liệt thiêu rụi cánh rừng rậm rạp trên non cao. Mép chàng sùi bọt trắng xóa, ánh mắt hừng hực sát khí dưới đôi mày cau lại đầy đáng sợ, còn chiếc mũ trụ trên thái dương thì rung lên bần bật theo từng nhịp chiến đấu bạo tàn. Từ trên cao xanh, Jove vẫn hằng che chở chàng. Mặc dù Hector đơn thương độc mã chống lại muôn vàn địch thủ, ngài vẫn ban cho chàng chiến thắng cùng vinh quang rực rỡ, bởi số mệnh đã định chàng phải chịu cái chết đoản mệnh. Giờ phút này, nữ thần Pallas Minerva đang đẩy nhanh khoảnh khắc hủy diệt của chàng dưới tay con trai Peleus. Tuy nhiên, Hector lúc này vẫn liên tục tìm cách chọc thủng đội hình địch, nhắm vào những nơi dày đặc binh lính và giáp trụ kiên cố nhất. Thế nhưng, dù nỗ lực đến đâu, chàng cũng chẳng thể phá vỡ được hàng phòng ngự vững như bàn thạch ấy. Quân địch đứng sừng sững như một tòa tháp vuông vức, hay tựa vách đá cao ngất vươn mình từ vùng biển xám xịt, oằn mình chống chọi với cơn cuồng nộ của cuồng phong và những ngọn sóng gầm gào đổ ập xuống. Chàng lao thẳng vào họ như ngọn lửa rừng rực cháy lan từ bốn phía. Tựa như con sóng dữ bị cuồng phong thổi cao như núi, chồm lên một con tàu rồi nhấn chìm nó giữa bọt tung trắng xóa, trong khi tiếng gió rít gào quanh cột buồm làm trái tim các thủy thủ rụng rời vì khiếp đảm, chỉ có thể thoát chết trong gang tấc - trái tim quân Achaean lúc bấy giờ cũng chìm trong nỗi sợ hãi yếu ớt như vậy. Hay giống như chúa tể sơn lâm hung hãn vồ lấy đàn bò hàng ngàn con đang gặm cỏ trên vùng đồng trũng ven sông rộng - gã chăn bò lóng ngóng chẳng biết làm sao để bảo vệ bầy gia súc, cứ chạy tới chạy lui quanh bầy, để mặc con sư tử nhảy xổ vào giữa bầy vồ lấy một con khiến tất thảy đều run rẩy - quân Achaean cũng ngập trong nỗi kinh hoàng trước Hector và cha Jove. Dẫu vậy, Hector chỉ hạ sát được Periphetes xứ Mycenae. Anh là con trai Copreus, kẻ thường mang lệnh của Vua Eurystheus truyền cho người hùng Hercules hùng mạnh, song người con trai này lại vượt xa cha mình về mọi mặt. Anh chạy nhanh như gió, là một chiến binh can trường, và sở hữu trí tuệ xuất chúng bậc nhất Mycenae. Nhưng chính anh lại mang vinh quang đến cho Hector. Trong lúc quay lưng tháo chạy, anh vấp phải vành khiên dài chấm gót của mình vốn dùng để che chắn mũi lao. Cú vấp khiến anh ngã ngửa ra sau, chiếc mũ trụ đập xuống đất vang lên những tiếng loảng xoảng quanh đầu. Thấy thế, Hector liền lao tới, phóng thẳng ngọn giáo vào ngực anh, đoạt mạng anh ngay trước ánh mắt vô vọng của những người đồng đội. Quá đỗi xót xa, song chẳng ai dám xông ra ứng cứu, bởi tự thâm tâm họ cũng đang khiếp sợ Hector đến tột cùng.
Lúc này, quân địch đã tràn đến các chiến thuyền. Mũi của những chiếc tàu được kéo lên bờ đầu tiên đã tạo thành vòng vây quanh họ từ mọi phía, nhưng quân Trojan vẫn ồ ạt xông tới truy kích. Quân Argive bị dồn ép đến tận hàng tàu đầu tiên, song họ vẫn kiên cường bám trụ bên những lều trại của mình, đội hình chưa từng vỡ lở hay ly tán; nỗi hổ thẹn và sợ hãi đã ghim chặt đôi chân họ. Tiếng hô hào vang lên không ngớt. Nestor xứ Gerene, tháp canh vững chãi của quân Achaean, cất giọng sang sảng kêu gọi mọi người nhân danh đấng sinh thành, khẩn thiết cầu xin họ đứng vững.
"Hỡi các anh em," ngài thiết tha, "hãy can đảm lên, và hãy biết giữ thể diện trước nhau. Tất thảy các anh em, hãy nghĩ đến những đứa con thơ, những người vợ hiền, tài sản của các anh em, và cả cha mẹ các anh em, dù họ còn sống hay đã khuất. Nhân danh những người dù không có mặt nơi đây, ta cầu xin các anh em hãy đứng vững, xin đừng quay lưng tháo chạy."
Bằng những lời lẽ ấy, ngài đã thổi bùng ngọn lửa nhiệt huyết trong tim mỗi người. Nữ thần Minerva vén bức màn tăm tối khỏi mắt họ, để một luồng sáng chói lòa chiếu rọi khắp không gian, soi rõ cả phía các chiến thuyền lẫn nơi chiến trận đang diễn ra ác liệt. Họ đã nhìn rõ Hector cùng toàn bộ binh lính của chàng, từ những kẻ lui lại phía sau đến những người đang xả thân chiến đấu quanh các chiến thuyền.
Ajax chẳng thể cam tâm rút lui cùng những người khác. Anh sải bước từ boong tàu này sang boong tàu khác, tay lăm lăm cây giáo thủy chiến dài mười hai thước, ghép bằng những vòng khuyên chắc chắn. Tựa như một kỵ sĩ điêu luyện điều khiển bốn con ngựa cùng lúc, phi nước đại trên con đường lớn từ chốn thôn dã vào thành thị phồn hoa - biết bao ánh mắt nam thanh nữ tú phải trầm trồ khi thấy anh liên tục nhảy từ lưng ngựa này sang lưng ngựa khác mà chẳng hề trượt chân - Ajax cũng thoăn thoắt sải bước trên các boong tàu như thế, tiếng thét xung trận của anh vang tận trời cao. Anh không ngừng gào thét chỉ huy quân Danaan, hối thúc họ liều chết bảo vệ lều trại và chiến thuyền; Hector cũng chẳng chịu đứng yên trong đội hình quân Trojan. Chàng tựa như con đại bàng nâu chao liệng, nhắm thẳng bầy chim nước hoang dã đang kiếm ăn bên bờ sông - dù là ngỗng, sếu, hay những con thiên nga cổ dài - Hector cũng lao thẳng vào chiếc chiến thuyền mũi đen. Bởi lẽ, Jove dùng bàn tay uy vũ của ngài đẩy chàng tiến lên phía trước, đồng thời kích động binh lính gầm thét xông theo chàng.
Và rồi, trận huyết chiến quanh các chiến thuyền lại bùng lên dữ dội. Trông thấy họ chiến đấu điên cuồng như thế, ai cũng ngỡ họ vẫn còn nguyên sinh lực và chưa hề mỏi mệt. Tâm trí hai bên lúc này đang giằng co gay gắt - quân Achaean đinh ninh cái chết đã cận kề, chẳng còn đường sống, trong khi từng tên Trojan lại sôi sục hy vọng thiêu rụi các chiến thuyền và nhuốm máu những anh hùng Achaean dưới lưỡi gươm vô tình.
Mang theo khát khao rực cháy ấy, Hector nắm chặt lấy đuôi chiếc chiến thuyền kiêu hãnh từng chở Protesilaus đến Troy, dẫu chẳng thể đưa anh quay về quê hương. Quanh chiếc chiến thuyền này, một trận cận chiến đẫm máu giữa quân Danaan và Trojan nổ ra. Chẳng còn những mũi tên bay hay ngọn lao phóng từ xa, họ lao vào chém giết giáp lá cà bằng những thanh gươm uy lực và những ngọn giáo nhọn hai đầu; thậm chí, họ vung cả những chiếc rìu bén ngót và những cây búa tạ. Vô số lưỡi gươm đúc sắt chắc chắn tuột khỏi tay hay rơi từ trên vai xuống giữa trận hỗn chiến, nhuộm đỏ cả một vùng đất. Hector, khi đã chiếm được chiến thuyền, nhất quyết không buông tay khỏi phần đuôi cong cong, dõng dạc thét lớn với quân Trojan: "Các anh em, hãy mang lửa tới đây, và cùng đồng thanh cất tiếng thét xung trận. Ngày hôm nay, Jove đã ban cho chúng ta cơ hội để đền bù tất thảy những gì đã qua; hôm nay, chúng ta sẽ đoạt lấy những chiến thuyền dám đến đây trái ý trời, những kẻ đã gieo rắc bao đau thương bởi sự hèn nhát của hội đồng chúng ta, những kẻ từng cản bước khi ta muốn huyết chiến tại các chiến thuyền. Nếu khi xưa Jove làm lu mờ phán đoán của chúng ta, thì chính ngài hôm nay đang ra lệnh và truyền sức mạnh cho chúng ta."
Nghe chàng nói thế, quân Trojan càng thêm cuồng nộ xông vào quân Achaean. Ajax không sao giữ nổi vị trí của mình nữa, bởi anh đã kiệt sức trước cơn mưa lao phóng tới, và đinh ninh rằng cái chết đang gõ cửa. Vì vậy, anh phải lui bước khỏi boong tàu nhô cao ở phần đuôi, rút về băng ghế dài khoảng bảy bộ của những tay chèo thuyền. Tại đây, anh đứng gác, vung ngọn giáo sắc nhọn chặn đứng bất kỳ tên Trojan nào dám mang lửa đến gần. Anh liên tục thét lớn hết cỡ, thúc giục quân Danaan. "Các anh em," anh gầm lên, "hỡi các anh hùng Danaan, những bầy tôi của thần Mars, hãy dũng cảm lên, hãy chiến đấu bằng tất thảy sức mạnh. Liệu chúng ta có thể hy vọng tìm được viện binh, hay một bức tường nào che chắn an toàn hơn bức tường chúng ta đang có không? Quanh đây chẳng có tòa thành kiên cố nào để ta chiêu binh mãi mã xoay chuyển tình thế. Chúng ta đang đứng trên vùng đồng bằng của quân Trojan vũ trang tận răng, sau lưng là biển cả mênh mông, cách xa quê hương muôn trùng. Thế nên, lối thoát duy nhất của chúng ta, nằm ở sức mạnh của đôi tay và lòng quả cảm chiến đấu ngoan cường."
Vừa dứt lời, anh vung ngọn giáo với cơn thịnh nộ càng thêm dữ dội. Bất kỳ tên Trojan nào ôm ngọn lửa tiến về phía chiến thuyền theo lệnh Hector, đều bị anh cảnh giác phát hiện và phóng thẳng ngọn giáo dài đoạt mạng. Cứ thế, anh đã hạ gục mười hai kẻ thù trong trận giáp lá cà trước các chiến thuyền.
-
Đập mạnh tay vào đùi là một cử chỉ hình thể đặc trưng trong văn hóa cổ đại, thường được dùng để bộc lộ cảm xúc mãnh liệt tột độ không thể kìm nén như sự phẫn nộ, kinh hãi, bất lực hay tuyệt vọng sụp đổ. ↩
-
Erinyes (hay Furies) là ba nữ thần sống ở cõi âm, chuyên trừng phạt những kẻ phạm tội ác tày trời, đặc biệt là tội bất hiếu hoặc khinh thường tôn ti trật tự. ↩
-
Trong nghi thức hiến tế của người Hy Lạp cổ, phần thịt ngon nhất của con vật được giữ lại cho con người làm tiệc, trong khi phần xương đùi bọc mỡ sẽ được đốt trên bàn thờ. Họ tin rằng mùi thơm và làn khói bốc lên trời cao là phần dâng hiến thanh khiết nhất có thể thấu đến các vị thần. ↩
BOOK XV.
Jove awakes, tells Apollo to heal Hector, and the Trojans again become victorious.
But when their flight had taken them past the trench and the set stakes, and many had fallen by the hands of the Danaans, the Trojans made a halt on reaching their chariots, routed and pale with fear. Jove now woke on the crests of Ida, where he was lying with golden-throned Juno by his side, and starting to his feet he saw the Trojans and Achaeans, the one thrown into confusion, and the others driving them pell-mell before them with King Neptune in their midst. He saw Hector lying on the ground with his comrades gathered round him, gasping for breath, wandering in mind and vomiting blood, for it was not the feeblest of the Achaeans who struck him.
The sire of gods and men had pity on him, and looked fiercely on Juno. “I see, Juno,” said he, “you mischief-making trickster, that your cunning has stayed Hector from fighting and has caused the rout of his host. I am in half a mind to thrash you, in which case you will be the first to reap the fruits of your scurvy knavery. Do you not remember how once upon a time I had you hanged? I fastened two anvils on to your feet, and bound your hands in a chain of gold which none might break, and you hung in mid-air among the clouds. All the gods in Olympus were in a fury, but they could not reach you to set you free; when I caught any one of them I gripped him and hurled him from the heavenly threshold till he came fainting down to earth; yet even this did not relieve my mind from the incessant anxiety which I felt about noble Hercules whom you and Boreas had spitefully conveyed beyond the seas to Cos, after suborning the tempests; but I rescued him, and notwithstanding all his mighty labours I brought him back again to Argos. I would remind you of this that you may learn to leave off being so deceitful, and discover how much you are likely to gain by the embraces out of which you have come here to trick me.”
Juno trembled as he spoke, and said, “May heaven above and earth below be my witnesses, with the waters of the river Styx-and this is the most solemn oath that a blessed god can take-nay, I swear also by your own almighty head and by our bridal bed-things over which I could never possibly perjure myself-that Neptune is not punishing Hector and the Trojans and helping the Achaeans through any doing of mine; it is all of his own mere motion because he was sorry to see the Achaeans hard pressed at their ships: if I were advising him, I should tell him to do as you bid him.”
The sire of gods and men smiled and answered, “If you, Juno, were always to support me when we sit in council of the gods, Neptune, like it or no, would soon come round to your and my way of thinking. If, then, you are speaking the truth and mean what you say, go among the rank and file of the gods, and tell Iris and Apollo lord of the bow, that I want them-Iris, that she may go to the Achaean host and tell Neptune to leave off fighting and go home, and Apollo, that he may send Hector again into battle and give him fresh strength; he will thus forget his present sufferings, and drive the Achaeans back in confusion till they fall among the ships of Achilles son of Peleus. Achilles will then send his comrade Patroclus into battle, and Hector will kill him in front of Ilius after he has slain many warriors, and among them my own noble son Sarpedon. Achilles will kill Hector to avenge Patroclus, and from that time I will bring it about that the Achaeans shall persistently drive the Trojans back till they fulfil the counsels of Minerva and take Ilius. But I will not stay my anger, nor permit any god to help the Danaans till I have accomplished the desire of the son of Peleus, according to the promise I made by bowing my head on the day when Thetis touched my knees and besought me to give him honour.”
Juno heeded his words and went from the heights of Ida to great Olympus. Swift as the thought of one whose fancy carries him over vast continents, and he says to himself, “Now I will be here, or there,” and he would have all manner of things-even so swiftly did Juno wing her way till she came to high Olympus and went in among the gods who were gathered in the house of Jove. When they saw her they all of them came up to her, and held out their cups to her by way of greeting. She let the others be, but took the cup offered her by lovely Themis, who was first to come running up to her. “Juno,” said she, “why are you here? And you seem troubled-has your husband the son of Saturn been frightening you?”
And Juno answered, “Themis, do not ask me about it. You know what a proud and cruel disposition my husband has. Lead the gods to table, where you and all the immortals can hear the wicked designs which he has avowed. Many a one, mortal and immortal, will be angered by them, however peaceably he may be feasting now.”
On this Juno sat down, and the gods were troubled throughout the house of Jove. Laughter sat on her lips but her brow was furrowed with care, and she spoke up in a rage. “Fools that we are,” she cried, “to be thus madly angry with Jove; we keep on wanting to go up to him and stay him by force or by persuasion, but he sits aloof and cares for nobody, for he knows that he is much stronger than any other of the immortals. Make the best, therefore, of whatever ills he may choose to send each one of you; Mars, I take it, has had a taste of them already, for his son Ascalaphus has fallen in battle-the man whom of all others he loved most dearly and whose father he owns himself to be.”
When he heard this Mars smote his two sturdy thighs with the flat of his hands, and said in anger, “Do not blame me, you gods that dwell in heaven, if I go to the ships of the Achaeans and avenge the death of my son, even though it end in my being struck by Jove’s lightning and lying in blood and dust among the corpses.”
As he spoke he gave orders to yoke his horses Panic and Rout, while he put on his armour. On this, Jove would have been roused to still more fierce and implacable enmity against the other immortals, had not Minerva, alarmed for the safety of the gods, sprung from her seat and hurried outside. She tore the helmet from his head and the shield from his shoulders, and she took the bronze spear from his strong hand and set it on one side; then she said to Mars, “Madman, you are undone; you have ears that hear not, or you have lost all judgement and understanding; have you not heard what Juno has said on coming straight from the presence of Olympian Jove? Do you wish to go through all kinds of suffering before you are brought back sick and sorry to Olympus, after having caused infinite mischief to all us others? Jove would instantly leave the Trojans and Achaeans to themselves; he would come to Olympus to punish us, and would grip us up one after another, guilty or not guilty. Therefore lay aside your anger for the death of your son; better men than he have either been killed already or will fall hereafter, and one cannot protect every one’s whole family.”
With these words she took Mars back to his seat. Meanwhile Juno called Apollo outside, with Iris the messenger of the gods. “Jove,” she said to them, “desires you to go to him at once on Mt. Ida; when you have seen him you are to do as he may then bid you.”
Thereon Juno left them and resumed her seat inside, while Iris and Apollo made all haste on their way. When they reached many-fountained Ida, mother of wild beasts, they found Jove seated on topmost Gargarus with a fragrant cloud encircling his head as with a diadem. They stood before his presence, and he was pleased with them for having been so quick in obeying the orders his wife had given them.
He spoke to Iris first. “Go,” said he, “fleet Iris, tell King Neptune what I now bid you-and tell him true. Bid him leave off fighting, and either join the company of the gods, or go down into the sea. If he takes no heed and disobeys me, let him consider well whether he is strong enough to hold his own against me if I attack him. I am older and much stronger than he is; yet he is not afraid to set himself up as on a level with myself, of whom all the other gods stand in awe.”
Iris, fleet as the wind, obeyed him, and as the cold hail or snow-flakes that fly from out the clouds before the blast of Boreas, even so did she wing her way till she came close up to the great shaker of the earth. Then she said, “I have come, O dark-haired king that holds the world in his embrace, to bring you a message from Jove. He bids you leave off fighting, and either join the company of the gods or go down into the sea; if, however, you take no heed and disobey him, he says he will come down here and fight you. He would have you keep out of his reach, for he is older and much stronger than you are, and yet you are not afraid to set yourself up as on a level with himself, of whom all the other gods stand in awe.”
Neptune was very angry and said, “Great heavens! strong as Jove may be, he has said more than he can do if he has threatened violence against me, who am of like honour with himself. We were three brothers whom Rhea bore to Saturn-Jove, myself, and Hades who rules the world below. Heaven and earth were divided into three parts, and each of us was to have an equal share. When we cast lots, it fell to me to have my dwelling in the sea for evermore; Hades took the darkness of the realms under the earth, while air and sky and clouds were the portion that fell to Jove; but earth and great Olympus are the common property of all. Therefore I will not walk as Jove would have me. For all his strength, let him keep to his own third share and be contented without threatening to lay hands upon me as though I were nobody. Let him keep his bragging talk for his own sons and daughters, who must perforce obey him.”
Iris fleet as the wind then answered, “Am I really, Neptune, to take this daring and unyielding message to Jove, or will you reconsider your answer? Sensible people are open to argument, and you know that the Erinyes always range themselves on the side of the older person.”
Neptune answered, “Goddess Iris, your words have been spoken in season. It is well when a messenger shows so much discretion. Nevertheless it cuts me to the very heart that any one should rebuke so angrily another who is his own peer, and of like empire with himself. Now, however, I will give way in spite of my displeasure; furthermore let me tell you, and I mean what I say-if contrary to the desire of myself, Minerva driver of the spoil, Juno, Mercury, and King Vulcan, Jove spares steep Ilius, and will not let the Achaeans have the great triumph of sacking it, let him understand that he will incur our implacable resentment.”
Neptune now left the field to go down under the sea, and sorely did the Achaeans miss him. Then Jove said to Apollo, “Go, dear Phoebus, to Hector, for Neptune who holds the earth in his embrace has now gone down under the sea to avoid the severity of my displeasure. Had he not done so those gods who are below with Saturn would have come to hear of the fight between us. It is better for both of us that he should have curbed his anger and kept out of my reach, for I should have had much trouble with him. Take, then, your tasselled aegis, and shake it furiously, so as to set the Achaean heroes in a panic; take, moreover, brave Hector, O Far-Darter, into your own care, and rouse him to deeds of daring, till the Achaeans are sent flying back to their ships and to the Hellespont. From that point I will think it well over, how the Achaeans may have a respite from their troubles.”
Apollo obeyed his father’s saying, and left the crests of Ida, flying like a falcon, bane of doves and swiftest of all birds. He found Hector no longer lying upon the ground, but sitting up, for he had just come to himself again. He knew those who were about him, and the sweat and hard breathing had left him from the moment when the will of aegis-bearing Jove had revived him. Apollo stood beside him and said, “Hector son of Priam, why are you so faint, and why are you here away from the others? Has any mishap befallen you?”
Hector in a weak voice answered, “And which, kind sir, of the gods are you, who now ask me thus? Do you not know that Ajax struck me on the chest with a stone as I was killing his comrades at the ships of the Achaeans, and compelled me to leave off fighting? I made sure that this very day I should breathe my last and go down into the house of Hades.”
Then King Apollo said to him, “Take heart; the son of Saturn has sent you a mighty helper from Ida to stand by you and defend you, even me, Phoebus Apollo of the golden sword, who have been guardian hitherto not only of yourself but of your city. Now, therefore, order your horsemen to drive their chariots to the ships in great multitudes. I will go before your horses to smooth the way for them, and will turn the Achaeans in flight.”
As he spoke he infused great strength into the shepherd of his people. And as a horse, stabled and full-fed, breaks loose and gallops gloriously over the plain to the place where he is wont to take his bath in the river-he tosses his head, and his mane streams over his shoulders as in all the pride of his strength he flies full speed to the pastures where the mares are feeding-even so Hector, when he heard what the god said, urged his horsemen on, and sped forward as fast as his limbs could take him. As country peasants set their hounds on to a homed stag or wild goat-he has taken shelter under rock or thicket, and they cannot find him, but, lo, a bearded lion whom their shouts have roused stands in their path, and they are in no further humour for the chase-even so the Achaeans were still charging on in a body, using their swords and spears pointed at both ends, but when they saw Hector going about among his men they were afraid, and their hearts fell down into their feet.
Then spoke Thoas son of Andraemon, leader of the Aetolians, a man who could throw a good throw, and who was staunch also in close fight, while few could surpass him in debate when opinions were divided. He then with all sincerity and goodwill addressed them thus: “What, in heaven’s name, do I now see? Is it not Hector come to life again? Every one made sure he had been killed by Ajax son of Telamon, but it seems that one of the gods has again rescued him. He has killed many of us Danaans already, and I take it will yet do so, for the hand of Jove must be with him or he would never dare show himself so masterful in the forefront of the battle. Now, therefore, let us all do as I say; let us order the main body of our forces to fall back upon the ships, but let those of us who profess to be the flower of the army stand firm, and see whether we cannot hold Hector back at the point of our spears as soon as he comes near us; I conceive that he will then think better of it before he tries to charge into the press of the Danaans.”
Thus did he speak, and they did even as he had said. Those who were about Ajax and King Idomeneus, the followers moreover of Teucer, Meriones, and Meges peer of Mars called all their best men about them and sustained the fight against Hector and the Trojans, but the main body fell back upon the ships of the Achaeans.
The Trojans pressed forward in a dense body, with Hector striding on at their head. Before him went Phoebus Apollo shrouded in cloud about his shoulders. He bore aloft the terrible aegis with its shaggy fringe, which Vulcan the smith had given Jove to strike terror into the hearts of men. With this in his hand he led on the Trojans.
The Argives held together and stood their ground. The cry of battle rose high from either side, and the arrows flew from the bowstrings. Many a spear sped from strong hands and fastened in the bodies of many a valiant warrior, while others fell to earth midway, before they could taste of man’s fair flesh and glut themselves with blood. So long as Phoebus Apollo held his aegis quietly and without shaking it, the weapons on either side took effect and the people fell, but when he shook it straight in the face of the Danaans and raised his mighty battle-cry their hearts fainted within them and they forgot their former prowess. As when two wild beasts spring in the dead of night on a herd of cattle or a large flock of sheep when the herdsman is not there-even so were the Danaans struck helpless, for Apollo filled them with panic and gave victory to Hector and the Trojans.
The fight then became more scattered and they killed one another where they best could. Hector killed Stichius and Arcesilaus, the one, leader of the Boeotians, and the other, friend and comrade of Menestheus. Aeneas killed Medon and Iasus. The first was bastard son to Oileus, and brother to Ajax, but he lived in Phylace away from his own country, for he had killed a man, a kinsman of his stepmother Eriopis whom Oileus had married. Iasus had become a leader of the Athenians, and was son of Sphelus the son of Boucolos. Polydamas killed Mecisteus, and Polites Echius, in the front of the battle, while Agenor slew Clonius. Paris struck Deiochus from behind in the lower part of the shoulder, as he was flying among the foremost, and the point of the spear went clean through him.
While they were spoiling these heroes of their armour, the Achaeans were flying pell-mell to the trench and the set stakes, and were forced back within their wall. Hector then cried out to the Trojans, “Forward to the ships, and let the spoils be. If I see any man keeping back on the other side the wall away from the ships I will have him killed: his kinsmen and kinswomen shall not give him his dues of fire, but dogs shall tear him in pieces in front of our city.”
As he spoke he laid his whip about his horses’ shoulders and called to the Trojans throughout their ranks; the Trojans shouted with a cry that rent the air, and kept their horses neck and neck with his own. Phoebus Apollo went before, and kicked down the banks of the deep trench into its middle so as to make a great broad bridge, as broad as the throw of a spear when a man is trying his strength. The Trojan battalions poured over the bridge, and Apollo with his redoubtable aegis led the way. He kicked down the wall of the Achaeans as easily as a child who playing on the sea-shore has built a house of sand and then kicks it down again and destroys it-even so did you, O Apollo, shed toil and trouble upon the Argives, filling them with panic and confusion.
Thus then were the Achaeans hemmed in at their ships, calling out to one another and raising their hands with loud cries every man to heaven. Nestor of Gerene, tower of strength to the Achaeans, lifted up his hands to the starry firmament of heaven, and prayed more fervently than any of them. “Father Jove,” said he, “if ever any one in wheat-growing Argos burned you fat thigh-bones of sheep or heifer and prayed that he might return safely home, whereon you bowed your head to him in assent, bear it in mind now, and suffer not the Trojans to triumph thus over the Achaeans.”
All-counselling Jove thundered loudly in answer to the prayer of the aged son of Neleus. When they heard Jove thunder they flung themselves yet more fiercely on the Achaeans. As a wave breaking over the bulwarks of a ship when the sea runs high before a gale-for it is the force of the wind that makes the waves so great-even so did the Trojans spring over the wall with a shout, and drive their chariots onwards. The two sides fought with their double-pointed spears in hand-to-hand encounter-the Trojans from their chariots, and the Achaeans climbing up into their ships and wielding the long pikes that were lying on the decks ready for use in a sea-fight, jointed and shod with bronze.
Now Patroclus, so long as the Achaeans and Trojans were fighting about the wall, but were not yet within it and at the ships, remained sitting in the tent of good Eurypylus, entertaining him with his conversation and spreading herbs over his wound to ease his pain. When, however, he saw the Trojans swarming through the breach in the wall, while the Achaeans were clamouring and struck with panic, he cried aloud, and smote his two thighs with the flat of his hands. “Eurypylus,” said he in his dismay, “I know you want me badly, but I cannot stay with you any longer, for there is hard fighting going on; a servant shall take care of you now, for I must make all speed to Achilles, and induce him to fight if I can; who knows but with heaven’s help I may persuade him. A man does well to listen to the advice of a friend.”
When he had thus spoken he went his way. The Achaeans stood firm and resisted the attack of the Trojans, yet though these were fewer in number, they could not drive them back from the ships, neither could the Trojans break the Achaean ranks and make their way in among the tents and ships. As a carpenter’s line gives a true edge to a piece of ship’s timber, in the hand of some skilled workman whom Minerva has instructed in all kinds of useful arts-even so level was the issue of the fight between the two sides, as they fought some round one and some round another.
Hector made straight for Ajax, and the two fought fiercely about the same ship. Hector could not force Ajax back and fire the ship, nor yet could Ajax drive Hector from the spot to which heaven had brought him.
Then Ajax struck Caletor son of Clytius in the chest with a spear as he was bringing fire towards the ship. He fell heavily to the ground and the torch dropped from his hand. When Hector saw his cousin fallen in front of the ship he shouted to the Trojans and Lycians saying, “Trojans, Lycians, and Dardanians good in close fight, bate not a jot, but rescue the son of Clytius lest the Achaeans strip him of his armour now that he has fallen.”
He then aimed a spear at Ajax, and missed him, but he hit Lycophron a follower of Ajax, who came from Cythera, but was living with Ajax inasmuch as he had killed a man among the Cythereans. Hector’s spear struck him on the head below the ear, and he fell headlong from the ship’s prow on to the ground with no life left in him. Ajax shook with rage and said to his brother, “Teucer, my good fellow, our trusty comrade the son of Mastor has fallen, he came to live with us from Cythera and whom we honoured as much as our own parents. Hector has just killed him; fetch your deadly arrows at once and the bow which Phoebus Apollo gave you.”
Teucer heard him and hastened towards him with his bow and quiver in his hands. Forthwith he showered his arrows on the Trojans, and hit Cleitus the son of Pisenor, comrade of Polydamas the noble son of Panthous, with the reins in his hands as he was attending to his horses; he was in the middle of the very thickest part of the fight, doing good service to Hector and the Trojans, but evil had now come upon him, and not one of those who were fain to do so could avert it, for the arrow struck him on the back of the neck. He fell from his chariot and his horses shook the empty car as they swerved aside. King Polydamas saw what had happened, and was the first to come up to the horses; he gave them in charge to Astynous son of Protiaon, and ordered him to look on, and to keep the horses near at hand. He then went back and took his place in the front ranks.
Teucer then aimed another arrow at Hector, and there would have been no more fighting at the ships if he had hit him and killed him then and there: Jove, however, who kept watch over Hector, had his eyes on Teucer, and deprived him of his triumph, by breaking his bowstring for him just as he was drawing it and about to take his aim; on this the arrow went astray and the bow fell from his hands. Teucer shook with anger and said to his brother, “Alas, see how heaven thwarts us in all we do; it has broken my bowstring and snatched the bow from my hand, though I strung it this self-same morning that it might serve me for many an arrow.”
Ajax son of Telamon answered, “My good fellow, let your bow and your arrows be, for Jove has made them useless in order to spite the Danaans. Take your spear, lay your shield upon your shoulder, and both fight the Trojans yourself and urge others to do so. They may be successful for the moment but if we fight as we ought they will find it a hard matter to take the ships.”
Teucer then took his bow and put it by in his tent. He hung a shield four hides thick about his shoulders, and on his comely head he set his helmet well wrought with a crest of horse-hair that nodded menacingly above it; he grasped his redoubtable bronze-shod spear, and forthwith he was by the side of Ajax.
When Hector saw that Teucer’s bow was of no more use to him, he shouted out to the Trojans and Lycians, “Trojans, Lycians, and Dardanians good in close fight, be men, my friends, and show your mettle here at the ships, for I see the weapon of one of their chieftains made useless by the hand of Jove. It is easy to see when Jove is helping people and means to help them still further, or again when he is bringing them down and will do nothing for them; he is now on our side, and is going against the Argives. Therefore swarm round the ships and fight. If any of you is struck by spear or sword and loses his life, let him die; he dies with honour who dies fighting for his country; and he will leave his wife and children safe behind him, with his house and allotment unplundered if only the Achaeans can be driven back to their own land, they and their ships.”
With these words he put heart and soul into them all. Ajax on the other side exhorted his comrades saying, “Shame on you Argives, we are now utterly undone, unless we can save ourselves by driving the enemy from our ships. Do you think, if Hector takes them, that you will be able to get home by land? Can you not hear him cheering on his whole host to fire our fleet, and bidding them remember that they are not at a dance but in battle? Our only course is to fight them with might and main; we had better chance it, life or death, once for all, than fight long and without issue hemmed in at our ships by worse men than ourselves.”
With these words he put life and soul into them all. Hector then killed Schedius son of Perimedes, leader of the Phoceans, and Ajax killed Laodamas captain of foot soldiers and son to Antenor. Polydamas killed Otus of Cyllene a comrade of the son of Phyleus and chief of the proud Epeans. When Meges saw this he sprang upon him, but Polydamas crouched down, and he missed him, for Apollo would not suffer the son of Panthous to fall in battle; but the spear hit Croesmus in the middle of his chest, whereon he fell heavily to the ground, and Meges stripped him of his armour. At that moment the valiant soldier Dolops son of Lampus sprang upon Lampus was son of Laomedon and noted for his valour, while his son Dolops was versed in all the ways of war. He then struck the middle of the son of Phyleus’ shield with his spear, setting on him at close quarters, but his good corslet made with plates of metal saved him; Phyleus had brought it from Ephyra and the river Selleis, where his host, King Euphetes, had given it him to wear in battle and protect him. It now served to save the life of his son. Then Meges struck the topmost crest of Dolops’s bronze helmet with his spear and tore away its plume of horse-hair, so that all newly dyed with scarlet as it was it tumbled down into the dust. While he was still fighting and confident of victory, Menelaus came up to help Meges, and got by the side of Dolops unperceived; he then speared him in the shoulder, from behind, and the point, driven so furiously, went through into his chest, whereon he fell headlong. The two then made towards him to strip him of his armour, but Hector called on all his brothers for help, and he especially upbraided brave Melanippus son of Hiketaon, who erewhile used to pasture his herds of cattle in Percote before the war broke out; but when the ships of the Danaans came, he went back to Ilius, where he was eminent among the Trojans, and lived near Priam who treated him as one of his own sons. Hector now rebuked him and said, “Why, Melanippus, are we thus remiss? do you take no note of the death of your kinsman, and do you not see how they are trying to take Dolops’s armour? Follow me; there must be no fighting the Argives from a distance now, but we must do so in close combat till either we kill them or they take the high wall of Ilius and slay her people.”
He led on as he spoke, and the hero Melanippus followed after. Meanwhile Ajax son of Telamon was cheering on the Argives. “My friends,” he cried, “be men, and fear dishonour; quit yourselves in battle so as to win respect from one another. Men who respect each other’s good opinion are less likely to be killed than those who do not, but in flight there is neither gain nor glory.”
Thus did he exhort men who were already bent upon driving back the Trojans. They laid his words to heart and hedged the ships as with a wall of bronze, while Jove urged on the Trojans. Menelaus of the loud battle-cry urged Antilochus on. “Antilochus,” said he, “you are young and there is none of the Achaeans more fleet of foot or more valiant than you are. See if you cannot spring upon some Trojan and kill him.”
He hurried away when he had thus spurred Antilochus, who at once darted out from the front ranks and aimed a spear, after looking carefully round him. The Trojans fell back as he threw, and the dart did not speed from his hand without effect, for it struck Melanippus the proud son of Hiketaon in the breast by the nipple as he was coming forward, and his armour rang rattling round him as he fell heavily to the ground. Antilochus sprang upon him as a dog springs on a fawn which a hunter has hit as it was breaking away from its covert, and killed it. Even so, O Melanippus, did stalwart Antilochus spring upon you to strip you of your armour; but noble Hector marked him, and came running up to him through the thick of the battle. Antilochus, brave soldier though he was, would not stay to face him, but fled like some savage creature which knows it has done wrong, and flies, when it has killed a dog or a man who is herding his cattle, before a body of men can be gathered to attack it. Even so did the son of Nestor fly, and the Trojans and Hector with a cry that rent the air showered their weapons after him; nor did he turn round and stay his flight till he had reached his comrades.
The Trojans, fierce as lions, were still rushing on towards the ships in fulfilment of the behests of Jove who kept spurring them on to new deeds of daring, while he deadened the courage of the Argives and defeated them by encouraging the Trojans. For he meant giving glory to Hector son of Priam, and letting him throw fire upon the ships, till he had fulfilled the unrighteous prayer that Thetis had made him; Jove, therefore, bided his time till he should see the glare of a blazing ship. From that hour he was about so to order that the Trojans should be driven back from the ships and to vouchsafe glory to the Achaeans. With this purpose he inspired Hector son of Priam, who was eager enough already, to assail the ships. His fury was as that of Mars, or as when a fire is raging in the glades of some dense forest upon the mountains; he foamed at the mouth, his eyes glared under his terrible eyebrows, and his helmet quivered on his temples by reason of the fury with which he fought. Jove from heaven was with him, and though he was but one against many, vouchsafed him victory and glory; for he was doomed to an early death, and already Pallas Minerva was hurrying on the hour of his destruction at the hands of the son of Peleus. Now, however, he kept trying to break the ranks of the enemy wherever he could see them thickest, and in the goodliest armour; but do what he might he could not break through them, for they stood as a tower foursquare, or as some high cliff rising from the grey sea that braves the anger of the gale, and of the waves that thunder up against it. He fell upon them like flames of fire from every quarter. As when a wave, raised mountain high by wind and storm, breaks over a ship and covers it deep in foam, the fierce winds roar against the mast, the hearts of the sailors fail them for fear, and they are saved but by a very little from destruction-even so were the hearts of the Achaeans fainting within them. Or as a savage lion attacking a herd of cows while they are feeding by thousands in the low-lying meadows by some wide-watered shore-the herdsman is at his wit’s end how to protect his herd and keeps going about now in the van and now in the rear of his cattle, while the lion springs into the thick of them and fastens on a cow so that they all tremble for fear-even so were the Achaeans utterly panic-stricken by Hector and father Jove. Nevertheless Hector only killed Periphetes of Mycenae; he was son of Copreus who was wont to take the orders of King Eurystheus to mighty Hercules, but the son was a far better man than the father in every way; he was fleet of foot, a valiant warrior, and in understanding ranked among the foremost men of Mycenae. He it was who then afforded Hector a triumph, for as he was turning back he stumbled against the rim of his shield which reached his feet, and served to keep the javelins off him. He tripped against this and fell face upward, his helmet ringing loudly about his head as he did so. Hector saw him fall and ran up to him; he then thrust a spear into his chest, and killed him close to his own comrades. These, for all their sorrow, could not help him for they were themselves terribly afraid of Hector.
They had now reached the ships and the prows of those that had been drawn up first were on every side of them, but the Trojans came pouring after them. The Argives were driven back from the first row of ships, but they made a stand by their tents without being broken up and scattered; shame and fear restrained them. They kept shouting incessantly to one another, and Nestor of Gerene, tower of strength to the Achaeans, was loudest in imploring every man by his parents, and beseeching him to stand firm.
“Be men, my friends,” he cried, “and respect one another’s good opinion. Think, all of you, on your children, your wives, your property, and your parents whether these be alive or dead. On their behalf though they are not here, I implore you to stand firm, and not to turn in flight.”
With these words he put heart and soul into them all. Minerva lifted the thick veil of darkness from their eyes, and much light fell upon them, alike on the side of the ships and on that where the fight was raging. They could see Hector and all his men, both those in the rear who were taking no part in the battle, and those who were fighting by the ships.
Ajax could not bring himself to retreat along with the rest, but strode from deck to deck with a great sea-pike in his hands twelve cubits long and jointed with rings. As a man skilled in feats of horsemanship couples four horses together and comes tearing full speed along the public way from the country into some large town-many both men and women marvel as they see him for he keeps all the time changing his horse, springing from one to another without ever missing his feet while the horses are at a gallop-even so did Ajax go striding from one ship’s deck to another, and his voice went up into the heavens. He kept on shouting his orders to the Danaans and exhorting them to defend their ships and tents; neither did Hector remain within the main body of the Trojan warriors, but as a dun eagle swoops down upon a flock of wild-fowl feeding near a river-geese, it may be, or cranes, or long-necked swans-even so did Hector make straight for a dark-prowed ship, rushing right towards it; for Jove with his mighty hand impelled him forward, and roused his people to follow him.
And now the battle again raged furiously at the ships. You would have thought the men were coming on fresh and unwearied, so fiercely did they fight; and this was the mind in which they were-the Achaeans did not believe they should escape destruction but thought themselves doomed, while there was not a Trojan but his heart beat high with the hope of firing the ships and putting the Achaean heroes to the sword.
Thus were the two sides minded. Then Hector seized the stern of the good ship that had brought Protesilaus to Troy, but never bore him back to his native land. Round this ship there raged a close hand-to-hand fight between Danaans and Trojans. They did not fight at a distance with bows and javelins, but with one mind hacked at one another in close combat with their mighty swords and spears pointed at both ends; they fought moreover with keen battle-axes and with hatchets. Many a good stout blade hilted and scabbarded with iron, fell from hand or shoulder as they fought, and the earth ran red with blood. Hector, when he had seized the ship, would not loose his hold but held on to its curved stern and shouted to the Trojans, “Bring fire, and raise the battle-cry all of you with a single voice. Now has Jove vouchsafed us a day that will pay us for all the rest; this day we shall take the ships which came hither against heaven’s will, and which have caused us such infinite suffering through the cowardice of our councillors, who when I would have done battle at the ships held me back and forbade the host to follow me; if Jove did then indeed warp our judgements, himself now commands me and cheers me on.”
As he spoke thus the Trojans sprang yet more fiercely on the Achaeans, and Ajax no longer held his ground, for he was overcome by the darts that were flung at him, and made sure that he was doomed. Therefore he left the raised deck at the stern, and stepped back on to the seven-foot bench of the oarsmen. Here he stood on the look-out, and with his spear held back any Trojan whom he saw bringing fire to the ships. All the time he kept on shouting at the top of his voice and exhorting the Danaans. “My friends,” he cried, “Danaan heroes, servants of Mars, be men my friends, and fight with might and with main. Can we hope to find helpers hereafter, or a wall to shield us more surely than the one we have? There is no strong city within reach, whence we may draw fresh forces to turn the scales in our favour. We are on the plain of the armed Trojans with the sea behind us, and far from our own country. Our salvation, therefore, is in the might of our hands and in hard fighting.”
As he spoke he wielded his spear with still greater fury, and when any Trojan made towards the ships with fire at Hector’s bidding, he would be on the look-out for him, and drive at him with his long spear. Twelve men did he thus kill in hand-to-hand fight before the ships.