Đã hiệu đính

QUYỂN XXII.

Cái chết của Hector.

Khi tàn quân Troy tháo chạy vào thành như bầy hươu nai hoảng loạn, họ vội vàng lau đi những giọt mồ hôi ướt đẫm và tìm nước uống cho thỏa cơn khát. Họ tựa mình vào những bức tường thành vững chãi, thở dốc. Cùng lúc đó, quân Achaean áp sát chân tường, trên vai là những tấm khiên rầm rập tiến bước. Nhưng định mệnh nghiệt ngã đã trói buộc Hector, buộc chàng phải lưu lại bên ngoài thành Ilius, ngay trước cổng Scaean. Khi ấy, thần Phoebus Apollo cất lời nhạo báng con trai của Peleus: "Hỡi con trai của Peleus, cớ sao ngươi, một kẻ phàm trần, lại điên cuồng truy đuổi ta, một vị thần bất tử? Chẳng lẽ ngươi vẫn chưa nhận ra kẻ mình đang dốc sức đuổi theo lại chính là một vị thần sao? Ngươi đã bỏ mặc đám quân Troy vừa bị ngươi đánh tan tác. Giờ đây, khi chúng đã rút êm vào thành an toàn, ngươi lại bị ta lừa dụ rời xa chiến địa. Ngươi làm sao có thể giết ta, bởi vì cái chết nào có thể chạm đến một vị thần bất tử."

Achilles bừng bừng nổi giận, nói lớn: "Ngươi đã ngáng đường ta, hỡi vị thần Bắn Xa, kẻ hiểm ác nhất trong tất cả chư thần! Ngươi đã dụ ta rời xa bức tường thành, nơi mà lẽ ra vô số kẻ khác đã phải cắn đất trước khi chúng kịp bước chân vào Ilius. Ngươi đã tước đoạt vinh quang tột đỉnh của ta, lại còn cứu mạng quân Troy mà chẳng phải chịu chút rủi ro nào, bởi ngươi nào biết sợ hãi là gì. Nhưng quả thực, ta thề sẽ bắt ngươi phải trả giá nếu như ta có đủ quyền năng làm điều đó!"

Dứt lời, ôm trọn niềm cuồng nộ, chàng lao vụt về phía cổng thành. Tựa như con tuấn mã bách chiến bách thắng đang dốc cạn sức lực phi nước đại qua cánh đồng mênh mông, đôi chân của Achilles cũng mang chàng lao đi với sức mạnh bão táp như thế. Vua Priam là người đầu tiên trông thấy chàng lướt qua bình nguyên. Áo giáp của chàng rực sáng như vì tinh tú mà người đời vẫn gọi là Con Chó của Orion1-ngôi sao tỏa ra những tia sáng chói lọi nhất giữa mùa gặt, làm lu mờ mọi vì sao khác trong đêm thẳm. Tuy là ngôi sao rực rỡ nhất, nó lại mang đến điềm gở cho nhân loại, gieo rắc ngọn lửa thiêu đốt và những cơn sốt triền miên. Tấm áo giáp trên ngực Achilles cũng lấp lánh thứ ánh sáng đầy chết chóc như vậy khi chàng ập tới. Priam cất tiếng thét bi thương, đưa hai tay ôm lấy đầu gào khóc. Ông vươn tay gọi với theo người con trai thân yêu, thiết tha van nài con quay lại. Nhưng Hector vẫn chôn chân trước cổng thành, bởi trái tim chàng đã quyết tử chiến cùng Achilles. Lão vương giang tay về phía con, khẩn thiết cầu xin lòng thương xót:

"Hector," ông khóc nấc lên, "con trai của cha, đừng đứng đó đối mặt với kẻ thù một mình không người tiếp ứng, nếu không con sẽ mất mạng dưới tay con trai của Peleus mất, bởi hắn cường tráng hơn con nhiều. Hắn là một con quái vật! Ước gì chư thần cũng căm ghét hắn như cha căm ghét hắn. Khi ấy, chó hoang và kền kền sẽ sớm phanh thây hắn khi hắn ngã xuống mặt đất, và gánh nặng đè nén cõi lòng cha sẽ được trút bỏ. Hắn đã cướp đi của cha biết bao đứa con trai dũng cảm, kẻ bị sát hại, kẻ bị bán làm nô lệ nơi những hòn đảo xa xôi cách trở muôn trùng sóng nước. Ngay lúc này đây, cha vẫn không thấy hai đứa con trai của mình trong hàng ngũ quân Troy vừa tràn vào thành, đó là Lycaon và Polydorus, do nàng Laothoe cao quý sinh hạ. Nếu chúng còn sống và đang rơi vào tay quân Achaean, chúng ta sẽ đem vàng và đồng ra chuộc, bởi ông lão Altes đã trao cho con gái mình một khoản hồi môn vô cùng đồ sộ. Nhưng nếu chúng đã lìa đời và đang nằm dưới cõi Âm phủ, thì đó sẽ là nỗi đau khôn nguôi đối với hai đấng sinh thành. Tuy nhiên, nỗi bi thương của muôn dân sẽ ngắn ngủi hơn nếu như con không bỏ mạng dưới tay Achilles. Vậy nên, con trai của cha, hãy rút vào trong thành, hãy làm tấm khiên che chở cho những người đàn ông và phụ nữ Troy! Đừng ném bỏ mạng sống của mình, càng đừng dâng hiến vinh quang cho con trai của Peleus. Hãy rủ lòng thương xót người cha bất hạnh của con khi ông vẫn còn chút hơi tàn-thương xót cho kẻ sẽ bị con trai của thần Saturn đẩy vào một định mệnh bi thảm ngay ở buổi xế chiều của cuộc đời. Cha sẽ phải chứng kiến những đứa con trai yêu dấu bị tàn sát, những đứa con gái bị đày đọa làm nô lệ, những căn buồng tân hôn bị cướp phá tan hoang, những đứa trẻ thơ ngây bị ném đập xuống đất giữa cơn cuồng nộ của chiến tranh, và những người con dâu bị bàn tay tàn bạo của quân Achaean lôi đi. Cuối cùng, những con chó săn hung dữ sẽ xé xác cha ngay tại bậu cửa nhà, sau khi một lưỡi gươm hay ngọn giáo nào đó đoạt mạng cha. Chính những con chó mà cha đã tự tay nuôi nấng, cho ăn tận bàn để canh giữ cổng nhà, rồi đây chúng sẽ liếm máu cha, sau đó ngây dại nằm la liệt trước cửa. Khi một thanh niên ngã xuống giữa trận mạc bởi thanh gươm, dẫu thân xác có phơi ngoài sa trường cũng chẳng có gì là hèn mọn. Mọi ánh nhìn đổ dồn vào cậu ta đều nhuốm màu vinh quang của cái chết. Nhưng khi một ông lão bị sát hại, không có gì trên cõi đời này bi thương hơn cảnh bầy chó hoang làm ô uế mái tóc và bộ râu bạc phơ cùng tất cả những gì mà con người vì lòng tự tôn phải che giấu."

Ông lão vừa nói vừa vò mái tóc bạc trắng của mình, nhưng bao lời thảm thiết ấy vẫn không thể lay chuyển tâm trí kiên định của Hector. Gần đó, mẹ chàng cũng vật vã khóc than. Bà vạch bầu ngực, chỉ vào nơi từng dòng sữa đã nuôi dưỡng chàng khôn lớn. "Hector," bà nức nở gọi tên con, "Hector, con trai của mẹ! Đừng ruồng rẫy bầu ngực này, hãy rủ lòng thương xót người mẹ này với. Nếu mẹ từng mang đến cho con sự êm đềm từ dòng sữa mẹ, thì giờ đây hãy nhớ lấy điều đó, hỡi đứa con yêu dấu. Hãy lùi vào trong thành để bảo vệ chúng ta khỏi con ác thú kia; đừng đứng chơ vơ ngoài đó đối mặt với hắn. Nếu tên khốn ấy đoạt mạng con, thì cả mẹ và người vợ mang theo của hồi môn hậu hĩnh sẽ chẳng bao giờ có cơ hội được khóc than bên thi hài của con đâu, hỡi giọt máu của mẹ! Bầy chó hoang sẽ xé xác con bên những con thuyền của quân Achaean!"

Hai đấng sinh thành đã khóc lóc van xin người con trai như thế, nhưng họ không thể làm lay chuyển quyết tâm của Hector. Chàng vẫn kiên định đứng vững, chờ đợi Achilles khổng lồ đang rầm rập tiến lại gần. Tựa như con rắn độc trong hang sâu trên núi, đã no nê nọc độc chết người, đang rình rập chờ đợi kẻ đi săn bước tới-nó sục sôi cơn thịnh nộ, đôi mắt trừng trừng đáng sợ khi cuộn tròn thân mình quanh cửa hang-Hector cũng vậy. Chàng tựa chiếc khiên vào một ngọn tháp nhô ra từ bức tường thành, đứng hiên ngang tại đó, không mảy may run sợ.

"Than ôi," chàng nặng nề tự nhủ, "nếu ta bước qua cổng thành, Polydamas sẽ là kẻ đầu tiên buông lời trách cứ. Chính hắn đã khuyên ta lui quân về thành vào cái đêm kinh hoàng lúc Achilles tái xuất. Khi ấy ta gạt phắt đi, nhưng giá như ta nghe theo thì cơ sự đã tốt đẹp hơn biết nhường nào! Giờ đây, chính sự kiêu ngạo của ta đã đẩy cả đạo quân vào cõi chết. Ta còn mặt mũi nào nhìn những người trai tráng và phụ nữ thành Troy nữa, e rằng một kẻ thấp hèn nào đó sẽ mỉa mai: 'Chính sự tự phụ của Hector đã hủy hoại tất cả chúng ta.' Thà rằng ta quyết chiến và hạ gục Achilles rồi mới ca khúc khải hoàn, hoặc bỏ mạng vinh quang ngay trước cổng thành này, như thế còn tốt hơn vạn phần. Hay là ta hạ khiên, cởi mũ trụ, dựng ngọn giáo vào tường rồi đi thẳng đến gặp Achilles cao quý? Ta sẽ hứa trả lại Helen-khởi nguồn của tấn bi kịch này-cùng toàn bộ kho báu mà Alexandrus đã mang về trên những chiến thuyền; thậm chí để quân Achaean chia nhau một nửa mọi của cải trong thành? Ta có thể yêu cầu các vương tử đại diện cho thần dân Troy cất lời thề thiêng liêng, không giấu giếm bất cứ thứ gì, mà sẽ chia đôi tất thảy... Nhưng cớ sao ta lại quẩn quanh với những ý nghĩ điên rồ này? Nếu ta tay không đến nộp mình, hắn sẽ chẳng mảy may thương xót; hắn sẽ thẳng tay tước đoạt mạng sống của ta dễ như giết một ả đàn bà yếu đuối. Giữa ta và hắn, làm sao có thể tựa gốc sồi hay hòn đá mà rủ rỉ chuyện trò như những đôi lứa đang độ xuân thì. Trận tử chiến này không thể né tránh, hãy cứ vung gươm lên để xem thần Jove sẽ ban vòng nguyệt quế cho ai!"

Chàng vừa dứt dòng suy tưởng, Achilles đã sừng sững áp sát. Trông hắn chẳng khác nào thần chiến tranh Mars, vị chúa tể uy dũng dưới chiếc mũ miện ngợp bóng lông chim. Bên vai phải hắn vung vẩy ngọn giáo làm từ gỗ tần bì Pelian đáng sợ; còn bộ chiến bào bằng đồng lóa mắt như ngọn lửa rực cháy hay những luồng hào quang của vầng thái dương lúc rạng đông. Vừa chạm mặt hắn, nỗi kinh hoàng bỗng chốc xâm chiếm tâm trí Hector. Chàng không còn dũng khí bám trụ, đành hoảng loạn tháo chạy khỏi cổng thành, bỏ lại phía sau một Achilles đang điên cuồng truy đuổi. Tựa như con chim ưng dũng mãnh chốn sơn lâm-loài chim có tốc độ kinh hồn-đang sà xuống vồ lấy một con bồ câu run rẩy; bồ câu tuy sải cánh tháo thân, nhưng ác điểu vẫn rít lên những tiếng xé tai, lao bám sát nút, quyết tóm gọn con mồi. Achilles cũng lao đi với sức mạnh kinh hồn như thế. Phía trước hắn, Hector cắm đầu tháo chạy dọc theo chân thành Troy, gắng hết sức bình sinh trên đôi chân hối hả.

Hai thân ảnh lướt đi vùn vụt dọc theo con đường xe ngựa chạy sát chân thành, băng qua trạm gác, vượt khỏi cây vả dại quanh năm hứng chịu phong ba, cho đến khi chạm đến hai con suối trong vắt - ngọn nguồn nuôi dưỡng dòng sông Scamander. Một bên là suối nước nóng, hơi nước cuồn cuộn bốc lên như khói tỏa từ ngọn lửa rực hồng; bên kia, cho dù giữa ngày hè đổ lửa, nước vẫn lạnh buốt như mưa đá, như tuyết rơi, hay như những tảng băng kết lại trên mặt hồ. Ngay sát những dòng nước ấy là các máng giặt bằng đá tuyệt mĩ. Chốn này, thuở thái bình trước khi quân Achaean mang binh đao đến, vốn là nơi những bậc phu nhân và những thiếu nữ sắc nước hương trời của thành Troy vẫn thường tụ họp giặt giũ. Hai người lao vút qua chốn ấy, kẻ đào tẩu thì kiệt xuất, nhưng kẻ truy cùng giết tận phía sau lại càng xuất chúng hơn. Tốc độ kinh hoàng ấy không phải để tranh giành một con vật hiến tế hay một tấm da bò như những cuộc đua tầm thường, mà họ đang chạy đua vì chính sinh mạng của Hector. Giống như những chiến mã kéo xe đang lao vút quanh các cột mốc, bung hết sức bình sinh để đoạt lấy phần thưởng danh giá-một chiếc vạc ba chân hay một nữ nô lệ-trong các đại hội thể thao vinh danh một bậc anh hùng đã khuất; hai người họ cũng dốc toàn lực chạy quanh kinh thành của Priam đến tận ba vòng. Từ trên đỉnh Olympus, các vị thần đang chăm chú dõi theo bước chân họ, và vị vua của cả chư thần lẫn loài người đã cất lời phá vỡ bầu không khí tĩnh lặng.

"Than ôi," ngài cất lời, "đôi mắt ta đang phải chứng kiến một kẻ ta hằng yêu mến bị truy cùng đuổi tận quanh những bức tường thành Troy; trái tim ta quặn thắt niềm thương xót dành cho Hector. Chàng đã từng dâng lên ta biết bao xương đùi của những con bò cái tơ tế lễ để vinh danh ta, khi thì trên những đỉnh non ngàn ngập lũng sâu của rặng Ida, lúc lại ngay giữa chốn thành trì Troy kiên cố. Vậy mà giờ đây, ta phải thấy gót chân Achilles cao quý đang đuổi sát chàng không ngừng nghỉ quanh thành đô của lão vương Priam. Các vị chư thần, các ngươi thấy sao? Hãy cùng nhau cân nhắc và định đoạt xem, liệu chúng ta nên dang tay cứu rỗi chàng ngay phút này, hay đành lòng để chàng gục ngã, dẫu có can trường đến mấy, trước lưỡi giáo của Achilles, người con trai kiệt xuất nhà Peleus."

Nghe vậy, nữ thần Minerva liền cất tiếng, "Thưa cha, hỡi đấng uy quyền nắm giữ sấm sét, chúa tể của mây mù và bão tố, ý cha là sao? Chẳng lẽ cha muốn giật lại một sinh linh phàm trần - kẻ mà số mệnh đã sớm được định đoạt từ thuở hồng hoang - thoát khỏi nanh vuốt của tử thần sao? Xin cha cứ tùy nghi định đoạt, nhưng quần tiên chúng con sẽ chẳng thể nào ưng thuận cùng cha đâu."

Jove điềm nhiên đáp lời, "Hỡi con gái, người sinh ra từ hồ Trito, xin con hãy an lòng. Ta buông lời vậy song nào đâu có ý định nghiêm túc, ta sẽ để con tùy ý hành sự. Cứ làm những gì con đã định mà chẳng phải bận lòng e ngại điều chi."

Lời phán truyền ấy càng thôi thúc Minerva, vị nữ thần vốn dĩ đã sục sôi lòng hăng hái, liền chớp nhoáng lao mình vút xuống từ chót vót đỉnh thiêng Olympus.

Achilles mải miết truy đuổi Hector gắt gao. Giống như con chó săn khát máu vừa đánh hơi thấy chú hươu con, liền lùa con mồi ra khỏi hang sâu trên triền núi, ráo riết săn lùng khắp các trảng cỏ và bụi rậm. Dù hươu con có kinh hãi nằm rạp xuống hòng trốn tránh, chó săn vẫn lần ra dấu vết và bám riết không buông cho đến khi vồ được con mồi. Hector lúc này cũng vậy, chẳng còn đường nào thoái lui trước những bước chân nhanh như gió của con trai Peleus. Cứ mỗi lần chàng chực lao về phía cổng Dardanian, định núp bóng chân thành để quân lính trên cao ném vũ khí yểm trợ, Achilles lại vụt lên chặn đường, lạnh lùng ép chàng phải vòng ra đồng bằng, dồn chàng ra xa khỏi thành phố. Tựa như một cơn ác mộng mà người ta mải miết rượt đuổi một bóng hình vô vọng-kẻ chạy không thể thoát, người đuổi chẳng thể bắt kịp-cả Achilles cũng không sao tóm được Hector, còn Hector lại chẳng thể nào rũ bỏ được tử thần sau lưng. Ấy thế mà, Hector có lẽ đã tránh được cái chết, nếu như Apollo-vị thần vẫn luôn âm thầm tiếp sức và ban cho chàng đôi chân lẹ làng bấy lâu nay-không đột ngột quay lưng rời bỏ. Lúc bấy giờ, Achilles đưa tay ra hiệu cho quân Achaean, lắc đầu ngăn cản bất kỳ ai phóng giáo vào Hector, e sợ rằng kẻ khác sẽ đoạt mất vinh quang sát địch và biến chàng thành kẻ về nhì. Cuối cùng, khi hai người vòng qua những đài phun nước đến lần thứ tư, vị vua của muôn loài uy nghiêm giương cao cán cân vàng chói lọi. Ngài đặt hai số phận lên hai bàn cân: một của Achilles và một của Hector. Khi bàn tay quyền năng nhấc bổng điểm tựa, số phận của Hector trĩu nặng, chìm sâu xuống tận đáy vực thẳm của âm ti. Ngay khoảnh khắc ấy, thần Phoebus Apollo dứt khoát buông tay, bỏ mặc người anh hùng thành Troy.

Thấy vậy, nữ thần Minerva lập tức sải bước đến bên con trai Peleus và cất lời: "Hỡi Achilles cao quý, người được chư thần ưu ái! Giờ đây, hai chúng ta nhất định sẽ mang về cho những chiến thuyền Achaean một chiến thắng vang dội bằng cái mạng của Hector, mặc cho hắn có khao khát tử chiến đến đâu. Cho dù Apollo có phủ phục sát đất dưới chân cha ta-thần Jove mang khiên Aegis uy quyền-hắn cũng chẳng thể nào trì hoãn được cái chết thêm nữa. Ngươi hãy đứng lại đây mà dưỡng sức, ta sẽ đích thân đến dụ hắn dừng chân, quay đầu nghênh chiến với ngươi."

Nói xong, Minerva dứt lời. Achilles lòng đầy hoan hỉ tuân theo, đứng tựa người vào cây giáo gỗ tần bì mang mũi đồng sáng loáng. Trong khi đó, nữ thần hóa thân thành Deiphobus, sao chép y hệt từ hình dáng đến giọng nói, rồi tiến thẳng về phía Hector. Đứng kề bên chàng, nàng giả giọng cất lời: "Anh trai thân yêu! Em thấy anh đang bị Achilles ép đến đường cùng. Hắn đang dốc toàn lực truy đuổi anh quanh thành Priam. Thôi thì, anh em ta hãy cùng nhau trụ lại, sát cánh nghênh chiến và đập tan đợt tấn công của hắn."

Nghe tiếng em trai, Hector xúc động đáp lời: "Deiphobus! Trong số tất cả anh em, những người con do Hecuba và Priam sinh ra, em luôn là người thân thiết với anh nhất. Nhưng từ giây phút này, sự kính trọng anh dành cho em càng thêm sâu sắc. Bởi lẽ, trong khi những kẻ khác đều nương mình yên ổn sau bức tường thành, em đã dũng cảm mạo hiểm bước ra ngoài chỉ vì anh."

Minerva liền tiếp lời: "Anh trai thân yêu! Cha mẹ đã quỳ gối bật khóc, van xin em đừng ra ngoài. Cả các chiến hữu cũng vậy, nỗi kinh hoàng đã vây kín lấy họ, ép họ phải cố thủ bên trong. Nhưng trái tim em như thắt lại vì xót xa khi thấy anh đơn độc. Vậy thì bây giờ, hai anh em ta hãy cùng nhau quyết chiến. Đừng giữ lại những ngọn giáo này nữa, để xem hôm nay Achilles sẽ kết liễu chúng ta và mang chiến lợi phẩm về tàu, hay chính hắn sẽ phải gục ngã dưới tay anh."

Minerva đã dùng sự ranh mãnh lừa gạt chàng như thế. Khi hai người đã giáp mặt nhau, Hector vĩ đại bèn lên tiếng trước: "Ta sẽ không chạy trốn ngươi nữa đâu, hỡi con trai của Peleus, như ta đã từng làm. Ba lần ta trốn chạy quanh thành phố rộng lớn của Priam mà chẳng dám quay đầu chống cự, nhưng giờ đây, thâm tâm ta đã quyết chí tử chiến với ngươi. Vậy thì, hãy để ta giết ngươi, hoặc chịu chết dưới tay ngươi. Nhưng trước hết, đôi bên hãy lấy các vị thần linh làm chứng và lập lời thề ước, bởi các ngài là những đấng bảo hộ thiêng liêng nhất cho mọi giao kèo. Hãy hứa với ta rằng, nếu Jove ban cho ta sống lâu hơn và đoạt được mạng ngươi, ta tuyệt đối sẽ không báng bổ di hài của ngươi. Sau khi lột lấy bộ áo giáp, ta sẽ trả thi thể ngươi về cho quân Achaean. Và ngươi cũng hãy làm như vậy với ta."

Achilles trừng mắt nhìn chàng, gầm lên: "Đồ ngốc, đừng lải nhải với ta chuyện thề nguyền giao ước. Làm gì có thứ hòa ước nào giữa con người và loài sư tử? Làm gì có chuyện bầy sói và đàn cừu chung sống hòa bình, ngoài sự căm thù đến tận xương tủy? Giữa ngươi và ta sẽ chẳng bao giờ có sự thấu hiểu, càng không có lấy một lời giao ước nào hết, cho đến khi một trong hai kẻ phải ngã xuống và lấy máu mình tế cho thần chiến tranh Mars tàn bạo! Hãy tung ra toàn bộ sức mạnh của ngươi đi. Giờ là lúc ngươi phải chứng minh bản lĩnh của một chiến binh can trường. Ngươi đã hết đường lui rồi. Ngay phút giây này, nữ thần Pallas Minerva sẽ dùng ngọn giáo của ta mà kết liễu mạng ngươi. Ngươi phải trả giá cho muôn vàn đau thương mà ngươi đã gieo rắc, đền mạng cho những người đồng đội mà ngươi đã tàn sát trên chiến trường!"

Dứt lời, chàng nhắm chuẩn mục tiêu rồi phóng vút ngọn giáo đi. Nhưng Hector đã kịp thời phát hiện. Chàng phán đoán đường bay, nhanh nhẹn cúi sấp người xuống; mũi giáo xé gió bay sượt qua đầu chàng rồi cắm phập xuống đất. Thế nhưng, thần Minerva lập tức nhổ ngọn giáo lên, bí mật trao lại vào tay Achilles mà Hector chẳng hề hay biết. Hector kiêu hãnh cất lời với người con trai của Peleus: "Ngươi ném trượt rồi, hỡi Achilles sánh ngang thần thánh! Jove vẫn chưa định đoạt giờ chết của ta đâu, dù ngươi cứ đinh ninh là ngài đã làm thế. Ngươi chỉ là một kẻ ba hoa xảo trá, định dùng lời lẽ để dọa dẫm, hòng làm ta nhu nhược và quên đi dũng khí của mình. Ngươi đừng hòng cắm giáo vào lưng một kẻ đang bỏ chạy! Nếu thiên đường thực sự ban cho ngươi sức mạnh, hãy cắm thẳng nó vào ngực ta khi ta đang lao tới! Giờ thì đến lượt ngươi né ngọn giáo của ta đây, nếu ngươi đủ sức. Ta chỉ ước sao toàn bộ mũi giáo này cắm ngập vào da thịt ngươi. Kẻ đại thù như ngươi mà nằm xuống, cuộc chiến của người Troy sẽ nhẹ gánh đi biết bao!"

Nói đoạn, chàng vung tay phóng mạnh ngọn giáo. Mũi giáo lao đi chuẩn xác, đập mạnh vào tâm chiếc khiên của Achilles nhưng lại bật nảy ra ngoài, hoàn toàn không thể xuyên thủng. Thấy vũ khí vụt khỏi tay một cách vô ích, Hector bừng bừng tức giận. Chàng đứng chôn chân trong sự tuyệt vọng khi trong tay không còn ngọn giáo thứ hai. Chàng cất tiếng gọi vang Deiphobus, nhờ em trai đưa cho một ngọn giáo khác, nhưng nhìn quanh chẳng thấy một bóng người. Trong khoảnh khắc ấy, sự thật cay đắng bỗng phơi bày, chàng bàng hoàng tự nhủ: "Than ôi! Các vị thần đã dụ ta vào cửa tử! Ta cứ ngỡ người anh hùng Deiphobus đang kề vai sát cánh, nhưng hóa ra em ấy vẫn đang ở trong thành phố, và Minerva đã đánh lừa ta. Cái chết đã ở ngay trước mắt, chẳng còn đường nào thoái lui. Jove và con trai ngài là thần bắn xa Apollo hẳn đã định đoạt như thế, dù trước kia họ vẫn luôn dang tay bảo bọc ta. Số mệnh của ta đã điểm, nhưng ta quyết không nhắm mắt một cách hèn mọn và vô danh. Ta phải làm nên một chiến công vĩ đại để tiếng thơm còn lưu truyền mãi đến muôn đời sau!"

Dứt lời, chàng rút phắt thanh gươm sắc bén, to lớn và chắc nịch hằng đeo bên hông. Thu mình lấy đà, chàng lao về phía Achilles như một con đại bàng dũng mãnh xé toạc mây trời sà xuống quắp lấy con cừu non hay chú thỏ nhút nhát. Vung cao thanh gươm, Hector lao vào trận tử chiến. Ở phía đối diện, Achilles cũng điên cuồng trong cơn thịnh nộ. Chàng lao thẳng tới, giương cao tấm khiên tinh xảo che trước ngực, đầu đội chiếc mũ trụ sáng loáng đúc từ bốn lớp kim loại vươn chóp lông về trước đầy oai dũng. Những dải lông bờm vàng rực mà thần Vulcan kỳ công gắn lên chóp mũ tung bay phấp phới. Giống như vì sao Hôm tỏa sáng rực rỡ lấn át mọi vì tinh tú trong cõi đêm đen tĩnh lặng, ngọn giáo trên tay phải Achilles lấp lóe những luồng tử khí giáng xuống đầu Hector cao quý. Đôi mắt Achilles lạnh lùng quét dọc thân hình vạm vỡ của Hector, dò tìm mọi điểm yếu để tung đòn chí mạng. Tuy nhiên, cơ thể Hector đã được bọc kín bởi bộ giáp tuyệt mỹ mà chàng tước đoạt được sau khi hạ sát Patroclus, chỉ trừ một khoảng hở nhỏ ở yết hầu, nơi xương quai xanh chia tách phần cổ và vai. Đó chính là tử huyệt. Nắm lấy khoảnh khắc Hector lao tới, Achilles đâm phập ngọn giáo vào ngay điểm đó. Mũi giáo tàn nhẫn xuyên thủng da thịt, nhưng kỳ lạ thay, nó không cắt đứt khí quản nên Hector vẫn có thể cất lời. Hector ngã gục, mặt úp xuống đất. Đứng sừng sững trên thân xác kẻ thù, Achilles kiêu ngạo tuyên bố: "Hector, ngươi tưởng cướp được áo giáp của Patroclus thì sẽ được bình yên vô sự sao? Ngươi chẳng hề e sợ ta chỉ vì ta không có mặt ở đó! Thật là một kẻ ngu ngốc! Kẻ đồng đội mạnh hơn hắn gấp trăm ngàn lần là ta đây, vốn vẫn đang chờ ở phía những chiến thuyền, giờ đã đích thân hạ gục ngươi. Quân Achaean sẽ cử hành tang lễ cho Patroclus với mọi nghi thức trang trọng nhất, còn thi thể của ngươi sẽ bị quăng cho chó và kền kền xé xác!"

Hơi thở ngày một lụi tàn, Hector thoi thóp van nài: "Ta cầu xin ngươi, nhân danh mạng sống của ngươi, nhân danh đôi đầu gối và đấng sinh thành ra ngươi, xin đừng vứt xác ta cho lũ chó đói gặm nhấm bên cạnh những chiến thuyền của người Achaean. Xin hãy nhận lấy những kho báu vàng đồng đồ sộ mà cha mẹ ta sẽ dâng lên làm tiền chuộc, và trả thi thể ta về lại quê hương. Hãy để người dân Troy cùng phu nhân của họ được thắp cho ta ngọn lửa thiêng khi ta đã nhắm mắt xuôi tay."

Achilles lạnh lùng nhìn thẳng, đáp lời: "Đồ chó, đừng có mang đầu gối hay cha mẹ ra mà van xin ta! Ta chỉ hận không thể tự tay băm vằm thịt ngươi ra mà nhai sống nuốt tươi, cho bõ những oán thù cay độc mà ngươi đã giáng xuống đời ta! Chắc chắn sẽ chẳng có thế lực nào cứu được cái thây của ngươi khỏi nanh vuốt loài chó dữ. Sẽ không bao giờ có chuyện đó đâu, cho dù chúng có chất đống tiền chuộc gấp mười, gấp hai mươi lần ngay trước mắt ta và hứa hẹn mang đến nhiều hơn thế nữa. Cho dù Priam con trai của Dardanus có sẵn lòng trả số vàng nặng bằng chính trọng lượng của ngươi, thì mẹ ngươi cũng đừng hòng được đặt xác ngươi lên giường tế mà than khóc cho đứa con do chính bà dứt ruột đẻ ra. Bầy chó và kền kền sẽ rỉa sạch thịt xương của ngươi!"

Dùng chút hơi tàn cuối cùng, Hector thều thào: "Ta biết rõ ngươi là hạng người gì. Ngay từ đầu ta đã biết chẳng thể nào lay chuyển được ngươi, bởi trái tim ngươi vốn được đúc bằng sắt đá. Nhưng hãy coi chừng cơn thịnh nộ của thiên đường trút xuống đầu ngươi! Hãy nhớ lấy ngày mà Paris cùng thần Phoebus Apollo sẽ đoạt mạng ngươi tại ngay trước cổng Scaean, bất kể ngươi có dũng mãnh tới mức nào đi chăng nữa!"

Lời nguyền rủa vừa dứt, bức màn sương mù của cái chết đã ập tới, bao trùm lấy chàng. Linh hồn chàng rứt khỏi xác phàm, bay vút xuống âm ti u ám của thần Hades, buông lời than khóc cho số kiếp hẩm hiu vì phải vĩnh viễn từ bỏ tuổi thanh xuân tràn trề sức sống. Bỏ ngoài tai tất cả, Achilles cúi nhìn cái xác lạnh lẽo, buông lời ngạo nghễ: "Chết đi! Còn phần ta, ta sẵn sàng đón nhận số mệnh của mình, bất cứ khi nào Jove và các vị thần tối cao cảm thấy đã đến lúc!"

Vừa dứt lời, Achilles vung tay rút phăng ngọn giáo ra khỏi xác chết, cắm sang một bên; rồi chàng tước đi bộ áo giáp đẫm máu khỏi bờ vai vạm vỡ của Hector. Xung quanh, đám binh sĩ Achaean ùa tới, xúm xít chiêm ngưỡng vóc dáng và vẻ đẹp phi thường của người anh hùng đã ngã xuống; và chẳng một ai bước đến mà không tàn nhẫn bồi thêm một nhát đâm thấu xương. Kẻ này hích cùi chỏ vào kẻ nọ, buông lời nhạo báng: "Chà! Xem ra giờ đây đâm chém gã Hector này còn dễ dàng hơn cái lúc hắn quăng những mồi lửa đỏ rực đốt thuyền chúng ta!"-nói đoạn, gã lại vung giáo đâm phập vào thi thể một lần nữa.

Khi đã lột sạch giáp trụ của Hector, Achilles hiên ngang đứng giữa hàng ngũ quân Argive, dõng dạc tuyên bố: "Thưa các bạn, hỡi những bậc vương công và các vị quân sư uy dũng của người Argive, giờ đây chư thần trên đỉnh Olympus vinh quang đã ban cho chúng ta đặc ân hạ gục kẻ thù này, kẻ đã gieo rắc cho chúng ta muôn vàn tang tóc đau thương hơn hết thảy những kẻ khác cộng lại. Hãy cùng suy xét xem, liệu chúng ta có nên dồn toàn lực vây hãm thành lũy của chúng ngay lập tức, để xem người Troy sẽ đối phó ra sao? Liệu họ sẽ buông xuôi bỏ thành chạy trốn khi Hector đã bỏ mạng, hay vẫn sẽ tử thủ dù người bảo hộ của họ đã không còn? Nhưng cớ sao ta lại tự lẩm bẩm những toan tính ấy, trong khi Patroclus của ta vẫn đang nằm đó bên mạn thuyền, chưa được hỏa táng và chưa được khóc thương? Ơi Patroclus, người mà ta sẽ chẳng bao giờ lãng quên chừng nào ta còn hít thở khí trời và đôi chân này còn đủ sức bước đi! Nếu vạn vật có lãng quên người chết của mình khi bóng tối của thần Hades buông xuống, thì dù cho ở tận nơi địa phủ cõi âm, ta vẫn sẽ mãi khắc ghi hình bóng người bạn đồng sinh cộng tử. Vậy nên, hỡi những người con Achaean dũng cảm, hãy cùng xướng lên khúc ca khải hoàn và quay trở về chiến thuyền, mang theo xác kẻ này. Vinh quang thay, chúng ta đã giành được chiến thắng lẫy lừng! Chúng ta đã kết liễu mạng sống của Hector cao quý, kẻ mà toàn bộ người Troy đã quỳ lạy tôn thờ như một vị thần!"

Nói đoạn, chàng liền giáng xuống thi hài của Hector một sự sỉ nhục tàn tệ: chàng dùng lưỡi kiếm rạch thủng phần gân ở mặt sau của hai gót chân, từ gót lên tận mắt cá, rồi luồn những sợi dây da bò dẻo dai qua kẽ hở tứa máu ấy. Xong xuôi, chàng cột chặt cái xác vào cỗ chiến xa của mình, để mặc phần đầu lê lết trên mặt đất. Khi đã đặt bộ giáp rực rỡ lên xe, chàng dũng mãnh bước lên, vung chiếc roi da quất mạnh. Bầy ngựa chiến tung vó lao thẳng về phía trước chẳng chút chần chừ. Một đám mây bụi bốc lên mịt mù từ thân xác Hector khi chàng bị kéo đi tàn nhẫn. Mái tóc sẫm màu tung bay tán loạn, và gương mặt từng một thời anh tuấn vô song nay bị vùi dập thê thảm dưới lớp đất bùn nhơ nhuốc. Hỡi ôi, đấng Jove tối cao giờ đây đã ruồng bỏ chàng, phó mặc chàng vào tay quân thù để chúng mặc sức chà đạp chàng ngay trên mảnh đất quê hương!

Thế là mái đầu kiêu hãnh của Hector nay đành tủi nhục vùi lấp trong cát bụi. Trông thấy nghịch cảnh của con trai, vương hậu Hecuba thét lên thất thanh, vò đầu bứt tóc, giật phăng tấm rèm voan trên mặt. Đức vua Priam cất tiếng khóc than thảm thiết. Khắp nội thành, dân chúng Troy cùng nhau gào thét, oán thán vang trời. Cảnh tượng bi ai tựa hồ như toàn bộ thành Ilius uy nghi đang chìm trong biển lửa ngùn ngụt cháy. Đám đông khó lòng níu giữ được bước chân Priam khi ông khao khát lao ra ngoài cổng thành. Vị quốc vương nằm rạp xuống lớp bùn lầy, vừa khẩn khoản van nài, vừa gọi tên từng thần dân. "Hãy để ta yên, các bạn của ta," ông đầm đìa nước mắt, "dù cho các bạn có xót thương ta đến nhường nào, xin hãy buông tay để ta đơn độc bước đến những chiến thuyền của quân Achaean. Hãy để ta cầu xin gã chiến binh tàn nhẫn và hung bạo ấy, biết đâu hắn sẽ động lòng trắc ẩn trước cảm xúc của đồng loại, biết đâu hắn sẽ đoái hoài xót thương cho tuổi già bóng xế của ta. Cha hắn cũng mang kiếp người y như ta-Peleus, kẻ đã sinh thành và dưỡng dục hắn để gieo rắc tai ương xuống đầu quân Troy chúng ta, và giáng xuống đời ta nhiều hơn bất kỳ ai khác. Hắn đã tước đi sinh mạng của biết bao đứa con trai của ta giữa độ tuổi thanh xuân mơn mởn. Thế nhưng, dẫu có đau xót cho lũ trẻ đến nhường nào, trái tim ta vẫn rỉ máu vì một người-Hector-nhiều hơn tất cả bọn chúng cộng lại. Chính vị đắng cay tột cùng của cõi buồn đau này sẽ đẩy ta xuống tận cùng vương quốc của thần Hades. Ước gì con ta nhắm mắt xuôi tay ngay trong vòng tay ta, bởi như thế cả người mẹ bất hạnh đã mang nặng đẻ đau ra nó cùng với bản thân ta mới có thể tìm thấy chút an ủi khi được khóc lóc và tiếc thương cho sinh linh bé bỏng."

Ông lão nghẹn ngào thốt lên những lời ấy giữa dòng nước mắt tuôn rơi, và toàn thể người dân thành phố cùng hòa nhịp vào khúc vãn ca của bậc quân vương. Tiếp lời, Hecuba cất tiếng khóc than thảm thiết giữa đám đông người Troy. "Than ôi, con trai của mẹ," bà khóc nấc lên, "mẹ còn sống trên cõi đời này để làm gì khi con đã không còn nữa? Ngày qua ngày, đêm nối đêm, mẹ hằng tự hào về con khắp nẻo đường góc phố, bởi lẽ con chính là ngọn tháp sức mạnh vững chãi chở che cho tất cả người dân Troy, và cả đàn ông lẫn phụ nữ đều suy tôn con như một vị thánh sống. Ngày nào con còn thở, ngày đó con là niềm kiêu hãnh tột cùng của họ. Vậy mà giờ đây cái chết và sự hủy diệt đã ập xuống đầu con thật rồi."

Phu nhân của Hector vẫn chưa mảy may hay biết chuyện gì, bởi lẽ chẳng có ai mang hung tin báo cho nàng hay rằng phu quân vẫn đang chiến đấu bên ngoài cổng thành. Nàng đương mải miết dệt vải trong gian phòng trong cùng của ngôi nhà, dệt nên một tấm thảm màu tím lộng lẫy điểm xuyết muôn vàn bông hoa thêu tuyệt mỹ. Nàng sai các thị tì bắc một chiếc vạc lớn lên bếp lửa hồng, hòng chuẩn bị sẵn một bồn tắm nước ấm cho Hector rũ bỏ bụi bặm khi chàng khải hoàn từ sa trường. Ôi, người phụ nữ đáng thương, nàng đâu ngờ rằng giờ đây chàng đã vĩnh viễn lìa xa khỏi những bồn tắm ấm áp ấy, và nữ thần Minerva đã tước đoạt sinh mạng chàng mượn tay Achilles. Chợt nàng nghe thấy tiếng gào khóc từ phía bờ tường vọng lại, tay chân bỗng chốc run rẩy rã rời; thoi dệt tuột khỏi tay rơi thõng xuống, nàng cuống quýt gọi đám thị tì. "Hai người trong số các ngươi," nàng hối hả, "hãy theo ta ra đó để xem cơ sự thế nào; ta vừa nghe thấy giọng nói của mẹ chồng đáng kính; tim ta đập thình thịch như muốn nhảy xổ khỏi lồng ngực và đôi chân ta tưởng chừng không bám nổi đất nữa rồi; ắt hẳn một thảm kịch tày trời nào đó đang giáng xuống những đứa con của Priam. Cầu trời ta đừng bao giờ phải sống để chứng kiến cảnh tượng ấy, nhưng lòng ta vô cùng sợ hãi Achilles đã chặn đứng đường lui của Hector dũng cảm và truy đuổi chàng ra tận đồng bằng vắng lặng; ta sợ hắn đã kết thúc thói liều lĩnh táo bạo vẫn hằng ám ảnh phu quân ta, người chẳng bao giờ chịu lùi bước cùng binh sĩ, mà luôn xông pha tiến về phía trước thật xa, dũng mãnh nhất trong tất thảy."

Trái tim nàng đập loạn nhịp, lời vừa dứt nàng đã lao vút ra khỏi nhà tựa như người mất trí, kéo theo đám hầu gái tất tả chạy theo sau. Khi bước đến mặt thành hòa vào đám đông, nàng đưa mắt nhìn ra ngoài vách tường kiên cố, và kinh hoàng chứng kiến cảnh Hector đang bị kéo lê thê thảm trước mặt thành phố-bầy ngựa chiến cứ thế điên cuồng lao về phía những chiếc thuyền của quân Achaean, mặc cho thân xác chàng chà xát cày xới trên mặt đất. Bóng tối mịt mùng lập tức phủ kín đôi mắt, nàng ngã vật ra sau ngất lịm. Nàng vùng vằng xé toạc mọi món đồ trang sức trên đầu rồi ném đi, từ chiếc băng đô, tấm lưới kết dải bện, cho đến cả chiếc khăn voan che mặt mà nữ thần Venus rực rỡ sắc vàng đã ban tặng vào cái ngày Hector rước nàng rời khỏi nhà cha Eetion, sau khi đã trao tặng vô vàn sính lễ quý giá để rước nàng về làm vợ. Các chị em chồng và chị em dâu túm tụm vây quanh đỡ lấy thân hình mềm nhũn của nàng, bởi lẽ trong cơn quẫn trí, nàng đớn đau tột cùng chỉ muốn quyên sinh. Rồi khi hơi thở dần quay lại và nàng tỉnh giấc, nàng nức nở khóc than giữa vòng vây người Troy: "Khốn khổ thân thiếp, ôi Hector; quả là một nghịch cảnh oan nghiệt khi chúng ta sinh ra để gánh chung một số mệnh. Chàng ở Troy trong cung điện của Priam, còn thiếp ở Thebes dưới chân ngọn núi Placus rậm rạp trong ngôi nhà của Eetion, người đã nuôi nấng thiếp từ thuở còn thơ bé-người cha bất hạnh của một đứa con gái bạc phận-ước gì cha chưa từng sinh ra thiếp trên đời. Bây giờ chàng đang bước xuống cõi âm của thần Hades dưới những chốn sâu thẳm của trần gian, để lại thiếp vò võ làm góa phụ sầu thảm trong chính ngôi nhà của chàng. Đứa trẻ mà chàng và thiếp là những bậc cha mẹ mang mệnh bi đát, giờ đây mới chỉ là một sinh linh bé bỏng. Nay chàng đã ra đi, ôi Hector, chàng chẳng thể chở che cho nó và nó cũng chẳng thể làm gì đền đáp công ơn chàng. Dẫu cho nó có may mắn sống sót qua cơn cuồng phong tàn khốc của quân Achaean, thì từ nay về sau, cuộc đời nó sẽ triền miên trong những tháng ngày nhọc nhằn, sầu khổ, vì thiên hạ sẽ thi nhau chiếm đoạt đất đai của nó. Ngày mà một đứa trẻ mồ côi mất đi cha mẹ sẽ vĩnh viễn chia cách nó khỏi bạn bè trang lứa; nó sẽ luôn cúi gằm mặt, hai má đầm đìa nước mắt, và sẽ phải đi lang thang vất vưởng trong cảnh bần hàn giữa những người bạn của cha mình, níu vạt áo choàng của người này, kéo gấu áo trong của người nọ. Có kẻ trong số họ họa chăng rủ lòng thương hại ban cho nó một ngụm nước trong giây lát để nhấp môi, nhưng chẳng bao giờ nó được phép uống cho thỏa cơn khát; rồi một kẻ có đủ mẹ đủ cha sẽ dùng đòn roi và những lời đay nghiến để xua đuổi nó khỏi bàn ăn. 'Cút ra ngoài,' hắn sẽ quát lớn, 'mày làm gì có cha ở đây,' và đứa trẻ sẽ khóc lóc chạy về với người mẹ góa bụa của mình-nó, Astyanax2, đứa trẻ mà trước kia vẫn hay ngồi chễm chệ trên đùi cha, không nếm thứ gì khác ngoài những của ngon vật lạ tuyệt hảo nhất dọn sẵn trước mặt. Lúc chơi đùa đến mệt nhoài và chìm vào giấc ngủ, nó sẽ cuộn tròn trên giường, vùi mình trong vòng tay của nhũ mẫu, trên một chiếc ghế dài êm ái, chẳng biết đến đói rét hay âu lo. Còn bây giờ, khi bóng cha đã vắng, số phận của nó sẽ ngập tràn giông bão-nó, người mà dân Troy thường gọi là Astyanax, bởi vì chàng, ôi Hector, là người duy nhất bảo bọc cánh cổng và những bức tường thành của họ. Lũ giun dế ngoe nguẩy giờ đây sẽ rúc rỉa xác chàng nơi những chiếc thuyền xa lạ, cách biệt mẹ cha, sau khi bầy chó hoang đã đánh chén no nê. Chàng sẽ phải nằm đó trần trụi bơ vơ, mặc dù trong nhà chàng chất đầy những bộ xiêm y lộng lẫy, kiêu sa do chính bàn tay phụ nữ khéo léo dệt nên. Bây giờ thiếp sẽ nổi lửa thiêu rụi tất cả; chúng chẳng còn chút giá trị nào với chàng nữa, bởi chàng sẽ chẳng bao giờ có thể khoác chúng lên mình thêm một lần nào, và bằng cách ấy, chí ít chàng cũng nhận được lòng thành kính của cả nam phụ lão ấu xứ Troy."

Nàng nức nở gào thét giữa những dòng lệ tuôn rơi lã chã, và tất thảy những người phụ nữ xung quanh cùng xót xa hòa vào khúc ca đứt ruột của nàng.

  1. Chỉ sao Thiên Lang (Sirius), ngôi sao sáng nhất trên bầu trời đêm. Trong thần thoại Hy Lạp, đây là con chó săn của thợ săn khổng lồ Orion. Người xưa tin rằng sự xuất hiện của sao Thiên Lang vào mùa hè nóng bức thường mang theo bệnh dịch và tai ương. ↩

  2. Tên con trai của Hector. Trong tiếng Hy Lạp, 'Astyanax' có nghĩa là 'Chúa tể của thành phố', cái tên này được người dân Troy đặt cho cậu bé để tôn vinh cha cậu, người bảo vệ duy nhất của thành Troy. ↩