Đã hiệu đính

QUYỂN VII.

Hector và Ajax giao chiến - Hector đang thất thế thì màn đêm buông xuống và phân giải cuộc đọ sức - Hai anh hùng trao đổi kỷ vật - Lễ hỏa thiêu tử sĩ, và việc xây dựng bức tường quanh hạm đội phe Achaean - Quân Achaean mua rượu vang của Agamemnon và Menelaus.

Dứt lời, Hector sải bước qua cổng thành cùng người em trai Alexandrus, sục sôi khát khao xung trận. Giống như khi thần linh ban một luồng gió lành cho những thủy thủ đã kiệt sức chèo chống và mòn mỏi ngóng chờ, sự xuất hiện của hai vị anh hùng cũng mang lại niềm hân hoan tột độ cho toàn quân Trojan.

Giữa chiến địa, Alexandrus ra tay tước đoạt mạng sống của Menesthius con trai Areithous. Kẻ vong mạng vốn sống ở Arne, mang dòng máu của người anh hùng cầm chùy Areithous cùng phu nhân Phylomedusa. Ngay sát đó, Hector vung mạnh ngọn giáo, đâm xuyên qua cổ Eioneus, luồn ngay dưới vành đồng của chiếc mũ giáp khiến y gục ngã tức thì. Giữa trận giáp lá cà đẫm máu, thủ lĩnh quân Lycian là Glaucus, con trai Hippolochus, giáng một đòn chí mạng vào vai Iphinous con trai Dexius ngay khi gã đang cố lao lên cỗ chiến xa được kéo bởi bầy ngựa cái phi như gió. Trúng đòn hiểm, Iphinous ngã nhào xuống mặt đất, không còn chút sinh khí nào.

Từ đỉnh cao Olympus, Minerva chứng kiến cảnh quân Argive đang bị tàn phá nặng nề, liền lao vút xuống mặt đất Ilius. Từ trên cao đài Pergamus1, Apollo, đấng bảo hộ luôn khát khao chiến thắng cho quân Trojan, đã thấy nàng và nhanh chóng tiến ra nghênh tiếp. Hai vị thần chạm mặt nhau bên cội sồi già. Vua Apollo, con trai của Jove, mở lời trước:

"Nàng muốn gì, hỡi con gái của đấng Jove vĩ đại, mà cất công rời đỉnh Olympus xuống tận nơi đây? Nàng không mảy may xót thương cho quân Trojan sao, hay nàng lại muốn làm nghiêng cán cân chiến thắng về phía quân Danaan? Hãy nghe ta khuyên-bởi điều này tốt hơn cả-hôm nay hãy cứ đình chiến, để ngày sau chúng cứ tiếp tục tàn sát lẫn nhau cho đến khi định đoạt xong số phận của Ilius, vì hỡi các nữ thần, ta biết các người đã rắp tâm san bằng thành phố này."

Và Minerva điềm nhiên đáp lời: "Cứ quyết định vậy đi, hỡi vị thần Bắn Xa. Chính vì lý do ấy mà ta đã rời Olympus xuống chiến trường của quân Trojan và Achaean. Vậy ngài hãy nói xem, ngài định tạm ngưng cuộc chiến lúc này bằng cách nào?"

Apollo, người con trai của Jove, liền đáp: "Hãy để ta thổi bùng nhuệ khí của Hector vĩ đại, xúi giục chàng thách thức một dũng tướng Danaan giao đấu tay đôi. Đứng trước lời khiêu chiến, quân Achaean ắt sẽ cảm thấy tủi hổ mà phải cử ra một kẻ xứng tầm để nghênh chiến với chàng."

Minerva bằng lòng với mưu kế đó. Cùng lúc, Helenus, con trai của Priam, bằng trí tuệ của mình đã thấu tỏ ý đồ của chư thần. Chàng lập tức rẽ đám đông, tiến đến bên Hector và khuyên nhủ: "Hỡi Hector con trai Priam, người sở hữu mưu lược sánh ngang thần thánh, em là em trai của anh, xin anh hãy nghe lời em. Hãy ra lệnh cho toàn quân Trojan và Achaean hạ vũ khí ngồi xuống, rồi anh hãy công khai thách đấu với chiến binh vĩ đại nhất của quân Achaean. Em đã nghe được tiếng vọng của những vị thần bất tử; giờ khắc tử thần của anh vẫn chưa điểm đâu."

Nghe những lời ấy, Hector mừng rỡ trong lòng. Chàng rảo bước ra giữa hàng quân Trojan, nắm lấy phần giữa ngọn giáo vươn cao để cản bước đội hình, và tất cả lập tức vâng lệnh ngồi xuống. Thấy vậy, Agamemnon cũng truyền lệnh cho quân Achaean an tọa. Trên ngọn sồi cao vút của đấng cha Jove, Minerva và Apollo, hóa thân thành hai con kền kền, kiêu hãnh dõi theo những chiến binh của mình. Phía dưới, các đạo quân xếp sát vào nhau, tạo nên một rừng khiên, mũ giáp và giáo mác tua tủa. Giống như mặt biển thẫm lại và gợn sóng nhấp nhô khi một cơn gió tây thổi tới, các đại đội Trojan và Achaean cũng phủ kín cả đồng bằng như thế. Rồi Hector cất cao giọng xướng:

"Hãy lắng nghe ta, hỡi quân Trojan và Achaean, để ta tỏ bày những gì đang sục sôi trong trí óc. Đấng Jove ngự trên ngai vàng cao ngất đã biến những lời thề nguyền và giao ước của đôi bên thành mây khói, và Ngài báo trước một thảm kịch sẽ giáng xuống đầu cả hai phía, cho đến khi hoặc các ngươi phá nát những tòa tháp của Troy, hoặc chính các ngươi phải chuốc lấy thảm bại ngay tại hạm đội của mình. Giữa hàng ngũ các ngươi đang quy tụ những vị hoàng tử kiệt xuất nhất của quân Achaean; vậy thì, kẻ nào dám đọ sức với ta, hãy bước ra làm nhà vô địch của các ngươi để quyết chiến với Hector! Cầu xin thần Jove chứng giám cho những lời ta vừa nói. Nếu nhà vô địch của các ngươi tước được mạng sống của ta, hãy để hắn lột lấy áo giáp và mang về hạm đội; nhưng hắn phải trao trả thi thể ta về cố hương để người Trojan cùng vợ con họ có thể cử hành lễ hỏa thiêu theo đúng nghi thức. Ngược lại, nếu thần Apollo ban vinh quang cho ta và ta hạ sát được nhà vô địch của các ngươi, ta sẽ lột áo giáp của hắn và rước về thành phố Ilius, dâng lên treo trong đền thờ thần Apollo. Nhưng ta sẽ trả lại thi thể của hắn, để quân Achaean có thể an táng tại hạm đội của họ và đắp một nấm mồ vinh quang bên bờ biển rộng lớn Hellespont. Để rồi ngàn đời sau, những người lênh đênh trên biển sẽ chỉ vào đó mà ca ngợi: 'Đây là lăng mộ của một người đã nằm xuống từ thuở xa xưa, một nhà vô địch kiêu hùng đã gục ngã dưới tay Hector vĩ đại.' Người đời sẽ truyền tụng như thế, và danh tiếng của ta sẽ bất diệt cùng thời gian."

Hector vừa dứt lời, cả hàng quân Achaean chìm trong sự im lặng nặng nề. Xấu hổ vì muốn từ chối nhưng lại khiếp sợ chẳng dám đứng ra, không một ai cất tiếng. Trong cơn tức giận, Menelaus đứng dậy, cất lời mắng nhiếc: "Than ôi! Quân khoác lác rỗng tuếch! Các người chỉ mang hình hài nam nhi nhưng mang dạ đàn bà! Nỗi nhục nhã này sẽ còn hằn sâu muôn thuở nếu hôm nay chẳng có người Danaan nào dám bước ra đối mặt với Hector. Cầu cho tất cả các người thà hóa thành cát bụi và vũng nước, còn hơn cứ ngồi ỳ ra đó, hèn nhát và vô hồn. Ta sẽ tự mình bước ra nghênh chiến với hắn. Còn kết cục trận đấu này ra sao, hãy để chư thần trên cao định đoạt!"

Dứt lời, ông khoác vội bộ giáp trụ. Ôi Menelaus, mạng sống của ông hẳn đã kết thúc dưới mũi giáo của Hector, bởi dũng tướng thành Troy vốn vượt trội hơn ông về mọi mặt, nếu các vương tôn Achaean không vội vã lao đến can ngăn. Vua Agamemnon nắm chặt lấy tay phải của em trai, khẩn khoản: "Menelaus, em điên mất rồi! Hãy dừng ngay hành động dại dột này lại. Dù lòng đang sục sôi phẫn nộ, em cũng phải biết kìm nén. Đừng dại dột gieo mình vào chỗ chết khi thách thức Hector, con trai của Priam. Hắn là một chiến binh dũng mãnh mà bất kỳ ai cũng phải kinh hồn bạt vía. Ngay cả Achilles, người dũng cảm hơn em gấp bội, cũng phải e dè khi giáp mặt hắn trên chiến địa. Hãy quay về ngồi cùng binh lính của em. Quân Achaean sẽ chọn ra một nhà vô địch khác để nghênh chiến với Hector. Dẫu hắn có can trường và ham thích chiến trận đến đâu, ta tin rằng đôi chân hắn cũng sẽ vui mừng được quỵ gối xuống, nếu hắn may mắn sống sót bước ra khỏi sự hỗn loạn của trận chiến này."

Những lời can ngăn thấu tình đạt lý ấy đã làm dịu đi sự nôn nóng của người em trai. Các cận vệ hân hoan tiến đến cởi bỏ bộ giáp nặng nề khỏi vai Menelaus. Kế đó, Nestor chậm rãi đứng lên, cất giọng đầy xót xa: "Quả thật, bóng tối u ám đang phủ xuống toàn cõi Achaean! Lão kỵ sĩ Peleus, vị quân sư lỗi lạc và nhà hùng biện tài ba của quân Myrmidon, từng rất say sưa hỏi han ta về dòng dõi và cội nguồn của từng người lính Argive khi ta làm khách tại dinh thự của ngài. Sẽ ra sao nếu ngài ấy biết được những chiến binh kiêu hãnh ngày nào giờ đây đang run rẩy co rúm trước Hector? Chắc hẳn ngài sẽ khấn cầu, mong cho linh hồn mau chóng lìa khỏi thể xác để đi về cõi âm ti của Hades2. Xin thề có cha Jove, nữ thần Minerva và thần Apollo, giá như ta còn giữ được sức trẻ và sinh lực dồi dào như thuở quân Pylian và Arcadian giáp lá cà bên dòng Celadon cuồn cuộn chảy, ngay dưới chân thành Pheia, quanh quẩn những khúc quanh của con sông Iardanus. Khi ấy, vị anh hùng vĩ đại Ereuthalion đã bước lên thách đấu, khoác trên vai bộ giáp của vua Areithous-người mà dân chúng vẫn tung hô là 'kẻ vung chùy'. Ngài chẳng thèm dùng cung hay giáo, mà chỉ dùng chiếc chùy sắt nặng trịch giáng xuống, nghiền nát hàng ngũ quân thù. Lycurgus đã hạ gục ngài, chẳng phải bằng một trận đấu đường hoàng, mà bằng mưu hèn kế bẩn. Hắn phục kích ngài trong một hẻm núi chật hẹp, nơi chiếc chùy vĩ đại kia không có chỗ vung lên. Tận dụng sự nhanh nhẹn, Lycurgus phóng ngọn giáo xuyên thủng người Areithous, khiến ngài ngã ngửa xuống nền đất lạnh. Sau đó, hắn tước đoạt bộ áo giáp mà thần chiến tranh Mars đã ban tặng, và luôn khoác nó trong những trận huyết chiến sau này. Nhưng khi tuổi già sức yếu phải lùi về quê nhà, hắn lại giao kỷ vật ấy cho người cận vệ trung thành Ereuthalion. Chính Ereuthalion, trong bộ giáp uy dũng đó, đã buông lời thách đấu với những chiến binh xuất chúng nhất của chúng ta. Trong khi tất cả đều kinh hãi chùn bước, lòng kiêu hãnh sục sôi đã thôi thúc ta bước ra nghênh chiến, dù chẳng ai khác dám mạo hiểm sinh mạng. Ta là kẻ trẻ tuổi nhất trong hàng ngũ lúc bấy giờ, nhưng dưới sự che chở của nữ thần Minerva, ta đã giành được chiến thắng vẻ vang. Hắn là kẻ khổng lồ, vạm vỡ và đáng gờm nhất mà ta từng hạ gục; xác hắn ngã xuống chiếm trọn một vùng đất rộng lớn. Giá như ta vẫn còn sức trẻ cuồn cuộn như ngày ấy, thì con trai của Priam sẽ lập tức tìm được đối thủ xứng tầm. Vậy mà nhìn xem, các người, những thủ lĩnh quyền uy nhất của toàn quân, lại chẳng ai có lấy một chút can đảm để bước ra sống mái với Hector!"

Lời quở trách sắc như dao của vị lão tướng vừa dứt, lập tức có chín người phắt dậy. Dẫn đầu là vua Agamemnon, kế tiếp là Diomed dũng mãnh, con trai của Tydeus. Nối gót theo sau là hai chiến binh cùng mang tên Ajax, những người ngập tràn lòng dũng cảm phi thường. Rồi đến Idomeneus và người đồng chí vào sinh ra tử Meriones. Kế đó là Eurypylus con trai của Euaemon, Thoas con trai của Andraemon, và cuối cùng, ngay cả Ulysses mưu trí cũng đứng lên. Thấy vậy, hiệp sĩ lão thành xứ Gerene - Nestor lại cất lời: "Hãy bốc thăm để chọn ra người xứng đáng nhất! Kẻ nào may mắn sống sót bước ra khỏi trận tử chiến này, sẽ mang về vinh quang chói lọi cho chính linh hồn mình và cho toàn quân Achaean."

Lời đề nghị vừa dứt, mỗi vị anh hùng liền tự đánh dấu lên lá thăm của mình rồi thả vào chiếc mũ giáp của vua Agamemnon, con trai Atreus. Cả đội quân chắp tay thành kính, ngước ánh mắt lên bầu trời cao thẳm, cất tiếng nguyện cầu: "Lạy cha Jove vĩ đại! Cúi xin ngài hãy để lá thăm rơi vào tay Ajax, hay con trai của Tydeus, hoặc chính vị vua uy quyền của vương quốc Mycene trù phú!"

Trong tiếng xì xầm cầu nguyện, kỵ sĩ Nestor xứ Gerene bắt đầu xóc mạnh chiếc mũ giáp. Và rồi, lá thăm mà mọi người hằng mong đợi văng ra-đó chính là lá thăm của Ajax! Người sứ giả cẩn thận nhặt lấy, đi một vòng từ trái sang phải, đưa cho từng vị thủ lĩnh Achaean xem xét, nhưng không ai nhận đó là dấu vết của mình. Mãi cho đến khi bước tới trước mặt người đã tự tay khắc dấu và ném nó vào mũ giáp, Ajax dũng mãnh đưa tay ra đón lấy. Vừa liếc nhìn ký hiệu quen thuộc, anh vô cùng mừng rỡ. Anh ném mạnh lá thăm xuống đất, dõng dạc tuyên bố: "Các bạn của ta! Lá thăm này đích thị là của ta, và ta lấy làm sung sướng, bởi ta chắc chắn sẽ đánh bại Hector! Bây giờ, ta sẽ đi trang bị giáp trụ. Trong lúc đó, các bạn hãy thầm nguyện cầu vua Jove, đừng để quân Trojan nghe thấy-hoặc nếu muốn, hãy cứ cầu nguyện thật lớn tiếng, vì chúng ta chẳng phải sợ bất kỳ kẻ nào! Sẽ chẳng có ai đánh bại được ta, dù bằng sức mạnh bạo liệt hay mưu hèn kế bẩn. Ta được sinh ra và trui rèn ở Salamis, nên thừa sức một mình gánh vác mọi phong ba bão táp!"

Nghe vậy, toàn quân bắt đầu thành tâm cầu nguyện Jove, con trai của thần Saturn. Một người ngước nhìn bầu trời cao vợi, cất tiếng: "Lạy cha Jove, đấng tối cao ngự trị trên đỉnh Ida, hiện thân của sức mạnh vinh quang nhất! Xin hãy ban chiến thắng vang dội cho Ajax, để anh ấy đoạt lấy vinh quang tối thượng. Nhưng nếu ngài cũng đoái thương và muốn chở che cho Hector, xin hãy ban cho cả hai người họ sự dũng cảm và danh tiếng ngang tài ngang sức!"

Giữa những lời nguyện cầu lâm râm, Ajax khoác lên mình bộ giáp đồng sáng lòa. Trang bị đầy đủ, anh hùng dũng lao về phía trước, oai phong và tàn khốc tựa vị thần chiến tranh Mars mỗi khi ngài giáng trần, hòa vào những cuộc tàn sát mà đấng Jove đã định sẵn cho cõi nhân sinh. Gã khổng lồ Ajax, bức tường thành kiên cố của quân Achaean, sải những bước dài mạnh mẽ, tay vung vẩy ngọn giáo chết chóc, nở một nụ cười dữ tợn đầy sát khí. Nhìn thấy anh, cả đạo quân Argive như vỡ òa trong hân hoan, trong khi quân Trojan thì lạnh sống lưng, tay chân run lẩy bẩy. Thậm chí trái tim của Hector cũng đập liên hồi dữ dội, nhưng giờ đây anh không thể thoái lui hay trốn vào hàng ngũ phía sau, bởi chính anh đã buông lời thách đấu. Ajax lừng lững tiến đến, chắn ngang trước mặt là chiếc khiên vĩ đại như một bức tường thành. Đó là tuyệt tác của Tychius, người thợ thuộc da xuất chúng nhất vùng Hyle. Ông đã tự tay lựa chọn da của bảy con bò đực béo tốt nhất để bọc thành bảy lớp, rồi phủ thêm một lớp đồng dày dặn làm lớp thứ tám. Che chắn sau tấm khiên bất hoại ấy, Ajax con trai của Telamon áp sát Hector, cất giọng đe dọa: "Hector, giờ thì ngươi sẽ được nếm mùi đối đầu trực diện, để xem quân Danaan sở hữu những nhà vô địch đáng gờm đến mức nào, ngay cả khi vắng bóng Achilles mang trái tim sư tử, kẻ quen xé nát mọi đội hình địch. Hắn ta hiện vẫn cố thủ ở các con tàu vì cơn thịnh nộ dành cho thống soái Agamemnon, người chăn dắt muôn dân, nhưng ngoài hắn ra, chúng ta vẫn còn rất nhiều chiến binh dư sức đè bẹp ngươi. Nào, hãy bắt đầu cuộc chiến đi!"

Hector ung dung đáp lời: "Ngài Ajax cao quý, con trai của Telamon, vị thủ lĩnh lừng danh của đội quân! Xin đừng đối xử với ta như thể ta là một đứa trẻ yếu ớt hay một ả đàn bà không biết mùi khói lửa. Ta đã quá quen với máu me và những cuộc tàn sát khốc liệt trên chiến địa. Ta có thể linh hoạt xoay chuyển tấm khiên da của mình chớp nhoáng sang trái, sang phải, bởi với ta, đó là kỹ năng sống còn trong mọi cuộc giao tranh. Ta dư sức xông pha giữa muôn trùng chiến xa và kỵ binh mãnh liệt, và trong những trận giáp lá cà đẫm máu, ta đủ sức nghênh chiến theo cách khiến thần Mars cũng phải hài lòng. Tuy nhiên, ta tuyệt đối sẽ không đánh lén một người anh hùng như ngài lúc sơ hở. Trái lại, ta sẽ đường đường chính chính hạ gục ngài, nếu số phận cho phép ta làm điều đó."

Dứt lời, Hector lấy đà vung giáo rồi phóng vút đi. Mũi giáo đâm trúng chiếc khiên bảy lớp da bò, cắm ngập vào lớp đồng thứ tám ngoài cùng. Nó xuyên thủng sáu lớp da nhưng lại mắc kẹt ở lớp thứ bảy. Kế đến, Ajax vung tay ném ngọn giáo của mình, giáng thẳng vào chiếc khiên tròn trịa của con trai Priam. Ngọn giáo đáng sợ xé toạc mặt khiên sáng loáng, đâm xuyên qua tấm giáp ngực được rèn đúc tinh xảo. Mũi giáo sượt qua sườn, xé rách vạt áo, nhưng Hector nhanh nhẹn né mình, vừa vặn cứu được mạng sống.

Sau đó, cả hai cùng giật mạnh ngọn giáo ra khỏi khiên đối thủ. Họ lao vào nhau như những con sư tử hung hãn hay bầy lợn rừng tràn trề sinh lực và sức chịu đựng dẻo dai. Con trai Priam đâm thốc vào giữa khiên của Ajax, nhưng lớp đồng cứng cáp không hề suy suyển, mũi giáo của ngài lại bị cong oằn đi. Ajax liền xông tới, đâm toạc khiên của Hector. Lực đâm xuyên qua khiến Hector lảo đảo ngay lúc ngài đang đà lao lên tấn công. Ngọn giáo sượt qua cổ, máu tuôn trào từ vết thương, nhưng Hector dũng mãnh vẫn không hề lùi bước. Ngài lùi lại một chút, dùng bàn tay vạm vỡ vồ lấy một hòn đá to lớn, thô ráp nằm lăn lóc trên đồng bằng. Hector giáng mạnh hòn đá vào chính giữa núm lồi trên khiên Ajax, khiến lớp đồng vang lên chát chúa. Tuy nhiên, Ajax lại nâng bổng một tảng đá còn khổng lồ hơn thế. Chàng vung tay quá đầu, ném tảng đá với một sức mạnh kinh hồn. Tảng đá vĩ đại giáng xuống, nghiền nát chiếc khiên của Hector, ép mặt khiên lõm hẳn vào trong. Cú đập khiến ngài ngã ngửa ra sau, chiếc khiên đè nặng lên người, nhưng thần Apollo đã lập tức đến nâng ngài dậy.

Họ chực lao vào nhau chém giết bằng gươm giáo trong trận cận chiến, nếu như hai vị sứ giả - những người truyền tin của thần linh và cõi nhân loại - không kịp thời bước tới. Talthybius tiến lên từ phía quân Achaean, còn Idaeus đại diện cho quân Trojan; cả hai đều là những bậc lão thành đáng kính. Họ chen cây gậy của mình vào giữa hai chiến binh, rồi sứ giả Idaeus nhân từ lên tiếng:

"Các con của ta, đừng giao chiến nữa. Cả hai con đều dũng cảm phi thường, đều được đấng Jove yêu quý. Khắp thiên hạ đều thấu tỏ điều này. Thế nhưng, màn đêm đang dần buông xuống, và mệnh lệnh của màn đêm thì không ai có thể chối từ."

Ajax, con trai của Telamon, dõng dạc đáp lời: "Thưa ông Idaeus, xin ông hãy bảo Hector lên tiếng trước, bởi chính hắn là kẻ đã buông lời thách đấu các vị hoàng tử của chúng ta. Hãy để hắn nói ra tâm nguyện, và ta sẽ thuận theo lời hắn."

Nghe vậy, Hector từ tốn nói: "Ngài Ajax, chư thần đã ban cho ngài vóc dáng oai phong, sức mạnh vô song và trí tuệ mẫn tiệp. Ngay cả trong nghệ thuật sử dụng ngọn giáo, ngài cũng xuất chúng hơn thảy chiến binh Achaean. Hôm nay, chúng ta hãy tạm ngưng trận chiến. Ngày sau, chúng ta sẽ lại giao phong cho đến khi thiên đàng phán quyết, ban chiến thắng vinh quang cho một trong hai ta. Giờ đây, màn đêm đang phủ bóng, và mệnh lệnh của màn đêm là điều không thể chối từ. Vậy nên, xin ngài hãy trở về làm an lòng quân Achaean tại các chiến thuyền, đặc biệt là các chiến hữu và những người anh em trong gia tộc ngài. Về phần ta, ta sẽ trở về thành phố vĩ đại của Vua Priam, mang lại niềm an ủi cho quân Trojan cùng những người phụ nữ của họ - những người vẫn đang khẩn thiết cầu nguyện cho ta. Hơn thế nữa, chúng ta hãy trao đổi cho nhau những món kỷ vật. Để rồi, quân Achaean và Trojan đều phải nức lòng ca tụng: 'Họ đã giao tranh bằng tất cả sức mạnh và lòng quyết tâm, nhưng khi chia tay, họ lại hòa giải trong tình hữu nghị thiêng liêng.'"

Dứt lời, Hector trao cho Ajax một thanh kiếm nạm bạc tuyệt đẹp, đi kèm vỏ kiếm và chiếc đai da chắc chắn. Để đáp lễ, Ajax tặng lại ngài một dải thắt lưng nhuộm sắc tím rực rỡ. Thế rồi, họ chia tay nhau. Một người sải bước về phía đội quân Achaean, người kia quay về với hàng ngũ Trojan. Đám đông Trojan vô cùng mừng rỡ khi thấy vị anh hùng của họ trở về bình an vô sự, thoát khỏi đôi bàn tay đáng sợ của Ajax khổng lồ. Họ hộ tống ngài vào thành phố trong niềm hân hoan tột độ, như đón một người vừa trở về từ cõi chết, vượt xa mọi mong đợi của họ. Ở phía bên kia, quân Achaean cũng kiêu hãnh tháp tùng Ajax - người đang bừng bừng khí thế chiến thắng - đến diện kiến vua Agamemnon.

Khi các vị thủ lĩnh đặt chân đến doanh trại của con trai Atreus, Agamemnon đã hiến tế một con bò đực năm tuổi dâng lên đấng Jove, con trai của Saturn. Họ nhanh tay lột da, mổ xẻ cái xác, cẩn thận chặt thành từng khúc vuông vức, rồi lại thái thành những miếng nhỏ hơn. Từng miếng thịt được xâu vào que, nướng trên ngọn lửa hồng cho chín tới rồi mới nhấc ra. Khi mọi công đoạn đã vẹn toàn và bữa tiệc thịnh soạn bày biện xong xuôi, họ cùng nhau dùng bữa. Thức ăn được chia đều tăm tắp, ai nấy đều thỏa mãn với phần của mình. Riêng vua Agamemnon đã ưu ái ban cho Ajax vài lát thịt thăn hảo hạng, như một vinh dự đặc biệt tôn vinh sức mạnh. Khi cơn đói khát đã lùi xa, lão Nestor, vị trưởng bối với những lời khuyên luôn thấu tình đạt lý, cất tiếng. Bằng tất thảy sự chân thành và thiện chí, ông nói:

"Hỡi bệ hạ con trai của Atreus, cùng chư vị thủ lĩnh, biết bao chiến binh Achaean đã ngã xuống, máu của họ bị thần Mars nhuộm đỏ bờ sông Scamander, và linh hồn họ đã vĩnh viễn bước vào dinh thự u ám của Hades. Sẽ tốt hơn nếu rạng sáng mai, chúng ta tạm gác lại binh đao; khi ấy ta sẽ dùng bò và la để quy tụ thi hài những người đã khuất về một mối, rồi hỏa thiêu họ cách không xa chiến thuyền. Nhờ đó, lúc nhổ neo rời khỏi chốn này, ta có thể mang xương cốt của đồng đội về quê hương trao cho con cái họ. Ngay cạnh giàn hỏa thiêu, chúng ta sẽ đắp một nấm mồ chung sừng sững vươn lên giữa bình nguyên; kề bên, hãy đồng lòng dựng một bức tường thành cao ngất để che chở cho binh sĩ cùng thuyền bè. Hãy đúc những cánh cổng kiên cố làm lối đi cho chiến xa, và ngay bên ngoài tường thành, ta sẽ đào một chiến hào sâu hoắm bao quanh. Con hào ấy sẽ là vực thẳm chặn đứng cả kỵ binh lẫn bộ binh, khiến các thủ lĩnh Trojan không còn đường gây khó dễ cho chúng ta."

Ông vừa dứt lời, các vị hoàng tử đã đồng thanh cất tiếng hò reo tán thưởng. Trong khi đó, tại thành lũy sát cổng cung điện của vua Priam, quân Trojan cũng đang mở một cuộc họp hội đồng chìm trong bầu không khí hừng hực oán hận và chia rẽ; lúc này, vị trưởng lão khôn ngoan Antenor cất lời. "Hãy nghe ta," ông nói, "hỡi các vị thủ lĩnh Trojan, Dardanian cùng chư vị đồng minh, xin hãy lắng nghe những lời tâm can ta. Chúng ta hãy trao trả Helen xứ Argive cùng tất thảy của cải của nàng cho những người con trai của Atreus. Bởi lẽ, hiện tại chúng ta đang chiến đấu mà chà đạp lên những lời thề thiêng liêng; vinh quang sẽ chẳng bao giờ mỉm cười cho đến khi chúng ta thuận theo lẽ phải này."

Ông vừa ngồi xuống, Alexandrus, phu quân của nàng Helen kiều diễm, liền đứng phắt dậy đáp lời. "Ông Antenor," anh ta gắt, "những lời của ông lọt vào tai ta thật chướng! Nếu muốn, ông hoàn toàn có thể tìm một câu nói nào bùi tai hơn thế; nhưng nếu đó là những lời nghiêm túc tận đáy lòng, thì e rằng thiên đàng đã tước đoạt mất trí khôn của ông rồi. Ta xin nói thẳng, và mượn lời này để tuyên thệ trước toàn quân Trojan: ta sẽ không bao giờ giao nộp người phụ nữ này! Thế nhưng, số của cải ta đã mang cùng nàng từ Argos về đây, ta nguyện trả lại tất cả, và thậm chí sẽ thêm vào đó bằng tài sản của riêng ta."

Khi Paris vừa dứt lời và ngồi xuống, vua Priam thuộc dòng dõi Dardanus, người sở hữu trí tuệ mưu lược sánh ngang với chư thần, uy nghi đứng dậy. Bằng tất cả sự chân thành và lòng nhân từ, ngài phán truyền: "Hãy nghe ta, hỡi thần dân Trojan, Dardanian, cùng chư vị đồng minh, xin hãy lắng nghe những lời từ tận đáy lòng ta. Giờ phút này, hãy cứ dùng bữa như thường lệ trên khắp thành bang, nhưng tuyệt đối phải giữ vững trạm gác và luôn luôn tỉnh táo. Đợi bình minh, hãy để Idaeus hướng đến các chiến thuyền, chuyển lời của Alexandrus, kẻ đã khơi mào cuộc tương tàn này, tới Agamemnon và Menelaus, những người con trai của Atreus. Hãy để ông ấy thuyết phục họ đình chiến ngay tức khắc, cho đến khi chúng ta hỏa thiêu xong thi hài của những người đã khuất. Sau đó, chiến cuộc sẽ lại tiếp diễn, cho đến lúc thiên đàng phán xử giữa chúng ta và ban phát vòng nguyệt quế chiến thắng cho người này hay người kia."

Vua Priam vừa dứt lời, toàn quân liền tuân lệnh. Họ tản về các đội hình dùng bữa tối. Khi bình minh vừa ló dạng, sứ giả Idaeus tức tốc lên đường hướng về phía những chiếc chiến thuyền. Ông tìm thấy quân Danaan, những tôi tớ dũng mãnh của thần Mars, đang tụ tập nghị sự bên đuôi thuyền của Agamemnon, rồi bước vào đứng giữa hội đồng. "Thưa bệ hạ, hỡi con trai của Atreus," ông cất lời, "và các vị vương tôn của đạo quân Achaean, đức vua Priam cùng những quý tộc Trojan đã cử thần đến đây để truyền đạt lại lời của Alexandrus, kẻ đã gieo rắc nên cuộc mâu thuẫn này, mong rằng chư vị có thể lắng nghe. Toàn bộ những kho báu mà hắn đã mang theo trên các con thuyền tới Troy - phải chi hắn bỏ mạng sớm hơn - hắn nguyện sẽ hoàn trả tất cả, thậm chí bù đắp thêm bằng chính tài sản của mình. Thế nhưng, người vợ danh chính ngôn thuận của Menelaus thì hắn cự tuyệt không trả, mặc cho toàn quân Trojan đã ra sức ép buộc. Đức vua Priam cũng sai thần hỏi thêm xem liệu chư vị có ưng thuận ngưng chiến, để đôi bên hỏa thiêu tử sĩ của mình hay không. Sau tang lễ, chúng ta sẽ lại tiếp tục giao tranh, cho đến khi các đấng thánh thần trên cao phân xử và ban vinh quang chiến thắng cho một trong hai ta."

Cả hội đồng chìm vào tĩnh lặng. Nhưng ngay sau đó, Diomed với tiếng thét xung trận vang dội đã phá tan bầu không khí: "Chúng ta tuyệt đối không nhận lấy bất cứ thứ gì! Dù là kho báu, hay thậm chí là cả Helen! Bởi lẽ, giờ đây ngay cả một đứa trẻ cũng có thể nhận ra rằng, ngày tàn của quân Trojan đã cận kề."

Những người con trai của đạo quân Achaean đồng loạt cất tiếng hò reo tán thưởng lời của Diomed. Khi ấy, vị vua Agamemnon uy nghi hướng về phía Idaeus phán truyền: "Nhà ngươi Idaeus, ngươi đã nghe rõ câu trả lời mà đạo quân Achaean và ta dành cho nhà ngươi rồi chứ. Nhưng về phần những người đã khuất, ta cho phép các người tiến hành hỏa táng. Bởi một khi con người đã nhắm mắt xuôi tay, ta chẳng nỡ lòng nào tước đi ngọn lửa tang lễ thiêng liêng của họ. Xin đấng Jove uy quyền, phu quân của nữ thần Juno, hãy làm chứng cho giao ước này."

Dứt lời, nhà vua giơ cao vương trượng uy quyền trước sự chứng giám của toàn thể các vị thần. Idaeus cáo lui, tức tốc quay trở lại thành trì Ilius kiên cố. Lúc bấy giờ, quân Trojan và Dardanian đã tề tựu đông đủ tại hội đồng để ngóng chờ sứ giả. Khi Idaeus vừa đến nơi, ông đứng giữa họ và dõng dạc truyền đạt thông điệp. Vừa nghe xong, họ lập tức bắt tay vào phần việc nhọc nhằn gấp bội. Kẻ đi thu nhặt thi hài, người đi gom củi khô. Về phần mình, quân Argive cũng vội vã rời khỏi những chiếc thuyền chiến; một số đi gom thi thể tử sĩ, những người khác lại hối hả đi nhặt củi khô.

Khi mặt trời vừa nhô lên khỏi những dòng chảy tĩnh lặng của đại dương Oceanus sâu thẳm, bắt đầu rải nắng trên những cánh đồng, cũng là lúc hai đạo quân chạm mặt nhau trên bãi chiến trường. Những thi hài tàn tạ đến mức họ hầu như chẳng thể nhận ra đâu là người của mình nữa. Dẫu vậy, họ vẫn cẩn thận gột rửa những vệt máu đông đặc trên thân thể tử sĩ, tuôn rơi những giọt nước mắt xót thương rồi nghẹn ngào đặt họ lên xe ngựa. Vua Priam đã nghiêm lệnh cấm quân Trojan không được khóc lóc ỉ ôi. Thế nên, họ chỉ biết ôm cõi lòng trĩu nặng buồn thương, lặng lẽ xếp những người đã khuất lên giàn thiêu. Hỏa táng xong xuôi, họ xót xa quay trở lại thành Ilius. Cùng chung một nỗi niềm, đạo quân Achaean cũng câm lặng, đớn đau xếp những chiến binh ngã xuống lên giàn thiêu, rồi lầm lũi quay trở về nơi hạm đội neo đậu sau khi ngọn lửa đã tàn phai.

Lúc bấy giờ, giữa cõi nhá nhem khi vầng đông chưa kịp hửng sáng, những tráng sĩ Achaean tinh nhuệ đã tụ hội quanh giàn hỏa thiêu. Họ chung tay đắp chung một nấm mồ lớn cho những người đã khuất. Cạnh đó, quân lính dựng lên một bức tường thành sừng sững để chở che cho hàng ngũ và bảo vệ lớp lớp chiến thuyền. Nơi mặt thành, họ trổ những cánh cổng kiên cố, rộng thênh thang đủ để chiến xa rầm rập tiến qua. Ngay phía cõi ngoài, quân Achaean còn cất công đào một chiến hào vừa rộng vừa sâu, tua tủa những hàng cọc nhọn hoắt chôn ngầm dưới đáy.

Dưới trần thế, quân Achaean miệt mài đổ mồ hôi cho công trình vĩ đại, trong khi trên cõi thiên đình, chư thần an tọa quanh đấng Jove - chúa tể của sấm sét - thảy đều phải sững sờ ngắm nhìn. Bấy giờ, vị thần rung chuyển cả đất trời Neptune mới cất lời: "Thưa đấng Jove, cõi trần ai này liệu còn kẻ phàm nhân nào thèm cầu xin chư thần soi đường chỉ lối nữa không? Ngài hãy nhìn xem, đám quân Achaean ngang nhiên đắp thành, đào hào bao bọc chiến thuyền mà chẳng hề màng tới việc dâng hiến tế phẩm cho các vị thần! Mai này, uy danh của bức tường kỳ vĩ ấy sẽ rực rỡ như chính ánh bình minh tản mác khắp nhân gian. Khi ấy, hậu thế chẳng còn ai nhớ đến tòa thành kiên cố mà Phoebus Apollo cùng thần từng hao tâm tổn trí xây cất cho nhà vua Laomedon3 ngày trước."

Nghe vậy, đấng Jove sa sầm nét mặt và đáp lời: "Hỡi ôi! Hiền đệ vừa thốt ra điều chi thế, hỡi hiền đệ uy vũ rung chuyển cả cõi đất này? Quả tình, nếu là một thần linh kém cỏi hơn hẳn sẽ phải kinh hồn bạt vía trước cơ ngơi mà lũ phàm nhân kia đắp dựng, song uy danh của hiền đệ vốn đã vang xa như chính vầng thái dương. Cứ tin đi, rồi một mai khi quân Achaean dong thuyền rút về xứ sở, hiền đệ có thể giáng sấm sét san phẳng bức tường kia, rồi cuốn phăng mọi tàn tích ném thẳng xuống đáy sâu. Hiền đệ hãy trải một lớp cát mênh mang phủ lấp bãi biển một lần nữa, để công trình vĩ đại của quân Achaean vĩnh viễn bị xóa sổ không còn lưu một dấu vết."

Chư tiên đàm đạo trên cõi cao, còn dưới trần, mãi tới khi bóng chiều buông xuống, công sự của quân Achaean mới hoàn tất. Sau đó, tại các khu lều trại, họ ngả những con bò đực mập mạp làm thịt thết đãi nhau. Bấy giờ, từng đoàn thuyền khẳm nặng rượu vang từ vùng Lemnos vội vã cập bến. Đây là đội thuyền do Eueneus, người con trai mà nàng Hypsipyle đã hạ sinh cho dũng tướng Jason, phái đến. Chàng Eueneus hào phóng chất lên thuyền muôn vạn đấu rượu thơm lừng, là món quà quý giá chàng đặc biệt ngỏ ý gửi tặng hai vị chúa công dòng họ Atreus: Agamemnon và Menelaus. Có được nguồn rượu ngon, binh lính Achaean nô nức kéo đến đổi chác. Kẻ mang đồng, người vác sắt, có kẻ lại mang da thú đổi lấy rượu, người dắt cả một con bò tơ, thậm chí có kẻ còn đem cả tù binh ra gán nợ. Tối hôm ấy, họ dọn ra một bữa đại tiệc linh đình, uống rượu thâu đêm suốt sáng; và bên trong tường thành, quân Trojan cùng các chư hầu đồng minh cũng say sưa y hệt. Thế nhưng, giữa cơn yến tiệc, đấng Jove bỗng gầm thét tuôn những tràng sấm chớp ầm ĩ để báo trước những điềm gở tang tóc. Nỗi kinh hoàng tột độ bao trùm lấy tất thảy, khiến binh sĩ bàng hoàng đánh rơi cả những ly rượu sóng sánh tràn ra mặt đất. Tuyệt nhiên không một ai còn dám nhấp môi uống tiếp, cho tới khi họ vội vã làm nghi lễ dâng rượu tế cho người con trai vĩ đại nhất của thần Saturn. Xong xuôi, đám người trần mắt thịt mới dám ngả lưng, chìm vào một giấc ngủ êm đềm để xoa dịu những âu lo.

  1. Khu thành nội và pháo đài kiên cố nhất nằm trên chỗ cao nhất của thành Troy. ↩

  2. Hades là vị thần cai quản thế giới cõi âm (địa ngục) trong thần thoại Hy Lạp. Nơi đây cũng được gọi bằng tên của chính ngài. ↩

  3. Vua của thành Troy trước thời vua Priam. Theo thần thoại, ông đã mướn thần Poseidon và thần Apollo xây dựng những bức tường thành Troy kiên cố nhưng sau đó lại quỵt tiền công của hai vị thần. ↩