Đã hiệu đính

QUYỂN XXIII.

Tang lễ của Patroclus, và các trò chơi tang lễ.

Cả kinh thành chìm trong tiếng khóc than, giữa lúc đoàn quân Achaean tản về chiến thuyền của mình nơi bến bờ Hellespont. Thế nhưng, Achilles nhất quyết không để đội binh Myrmidon giải tán. Chàng hướng về những người đồng chí dũng cảm của mình mà cất lời: “Hỡi các chiến binh Myrmidon, những kỵ binh lẫy lừng và cũng là những người bạn đáng trân quý của ta! Chớ vội tháo ách, mà hãy dong xe ngựa tới bên thi hài, cùng nhau tuôn rơi dòng lệ khóc thương Patroclus, để tỏ lòng tôn kính người đã khuất. Chừng nào nước mắt làm vơi đi phần nào nỗi sầu muộn, chừng đó chúng ta mới tháo ách cho ngựa và quây quần dùng bữa tối nơi đây.”

Vừa dứt lời, tất cả đồng thanh cất lên tiếng khóc bi ai dưới sự dẫn dắt của Achilles. Đong đầy xót xa, họ điều khiển xe ngựa đi ba vòng quanh thi hài, trong khi nữ thần Thetis càng thổi bùng lên niềm bi ai trong tâm can họ. Bãi cát ven biển thấm ướt nước mắt, giáp trụ của các dũng sĩ cũng ướt đẫm lệ rơi, bởi người vừa nằm xuống kia từng gieo rắc biết bao nỗi kinh hoàng cho quân địch. Dẫn đầu đoàn đưa tang không ai khác ngoài con trai của Peleus. Đặt bàn tay hãy còn vương máu lên ngực người bạn tri kỷ, chàng nghẹn ngào: “Hãy an nghỉ nhé, Patroclus, dẫu cậu đang lạc bước nơi cõi u minh của Hades. Ta sẽ hoàn thành trọn vẹn mọi điều ta từng hứa với cậu. Ta sẽ kéo lê thây xác Hector tới tận đây, quẳng cho lũ chó hoang cắn xé. Chẳng những thế, mười hai đứa con trai danh giá của thành Troy cũng sẽ phải đền mạng trước giàn thiêu để rửa hận cho cậu.”

Vừa dứt lời, chàng vừa sỉ nhục thi hài của người anh hùng Hector, vứt cái xác phơi sương trên mặt đất phủ bụi ngay cạnh cáng tang của Patroclus. Đám đông lúc bấy giờ mới bắt đầu trút bỏ giáp trụ, tháo ngựa khỏi xe, rồi quây quần quanh chiến thuyền của vị hậu duệ nhanh nhẹn dòng dõi Aeacus. Tại đây, chàng thiết đãi họ một bữa tiệc tang lễ trọng thể. Biết bao bò tơ béo mập, cùng vô số cừu và dê kêu vang bị đem ra hiến tế. Lại thêm không biết bao nhiêu lợn rừng nanh nhọn, thịt đầy mỡ màng, bị đem thui nướng trên ngọn lửa rực hồng của Vulcan, máu tươi tuôn chảy lai láng quanh nơi thi hài tĩnh lặng.

Sau đó, các vị hoàng tử của quân Achaean ngỏ ý đưa con trai của Peleus đến yết kiến Agamemnon, nhưng phải tốn muôn vàn công sức họ mới thuyết phục được chàng cất bước, bởi cơn phẫn nộ trước cái chết của bạn hiền vẫn đang bóp nghẹt trái tim chàng. Ngay khi đặt chân đến lều của Agamemnon, họ lập tức lệnh cho đám người hầu bắc một vạc nước lớn lên bếp lửa, nhen nhóm hy vọng mong manh rằng có thể khuyên vị dũng tướng gột sạch những vệt máu bầm trên cơ thể. Nào ngờ, chàng kiên quyết chối từ, dõng dạc thề một lời thề sắt đá: “Không! Xin thề có vua Jove, đấng tối cao và quyền uy nhất trong muôn vàn chư thần, nửa giọt nước cũng không được phép chạm vào người ta, cho đến khi ta tận tay đặt Patroclus lên ngọn lửa thiêng, đắp cho cậu ấy một nấm mồ và cạo đi mái tóc này. Bởi chừng nào ta còn sống, một nỗi đớn đau tột cùng như thế sẽ không bao giờ giáng xuống đời ta lần nữa. Giờ thì, chúng ta hãy làm tròn mọi bổn phận mà nghi thức tang thương này đòi hỏi. Tuy nhiên, khi bình minh ló rạng, thưa ngài Agamemnon, xin ngài hãy ban lệnh cho quân sĩ gánh củi tới, đồng thời chuẩn bị chu đáo mọi vật phẩm mà người đã khuất xứng đáng mang theo xuống vương quốc bóng tối. Có thế, ngọn lửa mới mau chóng thanh tẩy cậu ấy khỏi tầm mắt chúng ta, để mọi người lại có thể quay về với guồng quay thường nhật.”

Chàng nói sao, mọi người làm vậy. Bữa ăn nhanh chóng được dọn ra, ai nấy đều dùng bữa và thỏa mãn với phần ăn no nê của mình. Khi tiệc tàn, trong lúc những người khác lui về lều nghỉ ngơi, thì con trai của Peleus lại nằm bẹp gí giữa những chiến binh Myrmidon bên bờ biển rì rào sóng vỗ, ngay tại một bãi đất trống trải nơi những con sóng bạc đầu không ngừng vỗ bờ. Nơi đây, một giấc mộng êm đềm đã ôm trọn lấy chàng, khẽ khàng trút bỏ gánh nặng ưu tư, bởi đôi chân chàng đã rã rời sau cuộc truy sát Hector quanh thành Ilius lộng gió. Đột nhiên, linh hồn sầu thảm của Patroclus hiện lên, chầm chậm tiến lại gần chàng. Từ vóc dáng, giọng điệu, ánh mắt rạng ngời, cho tới tấm áo khoác trên người, tất thảy đều vẹn nguyên như thuở còn tại thế. Bóng ma lơ lửng trên đầu chàng, cất tiếng nỉ non:

“Cậu đang ngủ say, Achilles, và đã quên mất tôi rồi sao? Cậu từng nhất mực yêu thương tôi khi tôi còn sống, vậy mà giờ tôi khuất bóng, cậu chẳng buồn đoái hoài tới tôi nữa. Xin hãy mau chóng chôn cất tôi, để tôi có thể bước qua cánh cổng của Hades. Những bóng ma mờ ảo, tàn tích của những kiếp người không còn sinh lực, cứ xua đuổi tôi không dứt. Họ nhất quyết không cho phép tôi bước qua bờ sông để nhập bọn, khiến tôi phải thui thủi lang thang bên cánh cổng đồ sộ của cõi âm ti. Xin cậu hãy đưa tay cho tôi, bởi một khi cậu đã ban cho tôi ngọn lửa an táng, tôi sẽ không bao giờ có thể trở về từ cõi âm được nữa. Chúng ta sẽ chẳng bao giờ còn cơ hội ngồi lại bên nhau, sẻ chia những lời khuyên chân thành như những người đang sống. Định mệnh nghiệt ngã, phần số của đời tôi, đã há chiếc hàm rộng hoác nuốt chửng lấy tôi. Và nay, chính cậu, Achilles, người được ví như những bậc thần linh, cũng mang số kiếp phải gục ngã dưới chân bức tường của người Troy kiêu hãnh.

“Tôi chỉ xin cậu thêm một ân huệ cuối cùng, nếu cậu đồng lòng. Xin đừng để hài cốt của tôi phải nằm xa cách cậu, Achilles, mà hãy để chúng được hòa vào nhau, y như thuở chúng ta cùng nhau khôn lớn dưới một mái nhà. Nhớ ngày Menoetius đưa tôi, một đứa trẻ bơ vơ từ Opoeis, đến với cậu chỉ vì một biến cố đau lòng: tôi đã lỡ tay sát hại con trai của Amphidamas. Chẳng phải cố tình, mà chỉ do một phút xốc nổi của trẻ con trong trò chơi xúc xắc. Kỵ sĩ Peleus đã dang tay cưu mang tôi, đối xử khoan dung, rồi cất nhắc tôi làm người hầu cận của cậu. Vậy nên, xin hãy để tro cốt của hai ta được an nghỉ chung trong chiếc bình vàng hai quai mà mẹ cậu đã tặng.”

Achilles nghẹn ngào đáp lời: “Hỡi trái tim chân thành, cớ sao cậu lại hiện về chỉ để dặn dò ta những điều này? Tự tay ta sẽ lo liệu trọn vẹn như lời cậu ước nguyện. Lại gần ta thêm chút nữa đi, để đôi ta được một lần nữa siết chặt vòng tay, tìm lấy chút an ủi xót xa trong việc san sẻ nỗi đớn đau này.”

Vừa dứt lời, chàng dang rộng đôi tay định ôm chầm lấy bóng hình người bạn, nhưng chỉ luồn qua khoảng không vô hình. Linh hồn nọ thoắt tan biến như một làn sương mỏng, buông tiếng nức nở rồi vút thẳng vào cõi âm. Achilles giật mình bừng tỉnh, hai tay đập vào nhau, cất tiếng than trách: “Hóa ra ngay cả trong cõi Hades mịt mờ, vẫn còn tồn tại những hồn ma bóng quế phi vật chất. Cả đêm nay, linh hồn bi thương của Patroclus cứ lảng vảng trên đầu ta mà rên rỉ, chỉ dẫn ta những điều cần làm, mà dáng vẻ thì giống cậu ấy đến nhói lòng.”

Lời chàng vừa dứt, hơi sầu thảm đã cuộn trào khiến tất cả bật lên tiếng khóc than nức nở quanh thi hài bất động và tĩnh lặng, mãi cho tới khi Rạng Đông hé những ngón tay hồng nhuốm màu chân trời. Lúc bấy giờ, vị chúa tể Agamemnon hạ lệnh điều động người và la từ khắp các ngả trong doanh trại đi lấy củi, giao cho Meriones, người hầu cận trung thành của chúa công Idomeneus, đứng ra đốc thúc. Họ rầm rập lên đường, tay nắm chắc những lưỡi rìu đốn mộc và cuộn thừng bện chặt, đi theo sau bước chân của bầy la. Đoàn người vượt dốc rồi lại tuột xuống thung lũng sâu, băng qua những lối mòn khi thẳng tắp lúc lại quanh co uốn khúc, cho đến khi đặt chân lên đỉnh núi Ida tuôn trào dòng suối mát. Tại đây, bằng những nhát rìu bổ tận gốc, họ hạ gục bao thân sồi cao vút, rậm rạp cành lá khiến chúng ầm ầm ngã gục xuống. Họ xẻ gỗ, dùng thừng buộc chặt sau lưng bầy la. Lũ vật nặng nề oằn mình, gắng sức len lỏi qua tầng tầng lớp lớp bụi rậm mịt mùng để trở về bình nguyên. Từng tiều phu trong đoàn đốn củi cũng tự mình vác theo những khúc gỗ lớn, vâng theo mệnh lệnh của Meriones. Khi ra đến bờ biển, họ thả những khúc gỗ ấy xuống tạo thành một dãy dài, ngay tại nơi Achilles dự định sẽ đắp lên một nấm mồ vĩ đại để tưởng nhớ Patroclus và làm nơi an nghỉ cho chính mình sau này.

Khi những thân gỗ đồ sộ đã được xếp la liệt trên mặt đất, toàn quân tụ họp đông đủ tại bãi biển. Riêng Achilles quay sang lệnh cho những chiến binh Myrmidon quả cảm của mình mặc giáp phục và mỗi người tự thắng ngựa vào xe. Nghe lệnh, họ tức tốc đứng dậy, nai nịt gọn gàng, rồi các chiến binh cùng phu xe đồng loạt trèo lên chiến xa. Đoàn chiến xa rầm rập rẽ lối đi đầu, theo ngay sau là vạn vạn bộ binh cuồn cuộn di chuyển tựa một đám mây giông. Ở giữa đám đông ấy, những người đồng chí trang trọng khiêng thi hài Patroclus, họ cắt lấy những lọn tóc của mình rồi phủ kín lên trên người cậu. Lầm lụi bước đi sau cùng là Achilles, đầu cúi gằm trong nỗi bi ai khôn tả, bởi người đồng chí cao quý nhất của chàng nay đang trên đường bước xuống cõi âm ti lạnh lẽo của Hades.

Khi tới đúng nơi Achilles đã chỉ định, họ nhẹ nhàng đặt thi hài xuống và vun củi lên thành giàn thiêu. Lúc này, tâm trí Achilles bỗng lóe lên một ý định. Chàng lùi lại một quãng xa, đưa tay cắt phăng lọn tóc vàng óng mà chàng hằng nuôi dài để dành tế thần sông Spercheius1. Ánh mắt vương lệ hướng ra vùng biển sẫm màu, chàng chua xót cất lời: "Hỡi thần Spercheius, cha ta, chúa công Peleus, đã lập một lời thề vô vọng với ngài rằng khi ta vinh quy về lại quê nhà yêu dấu, ta sẽ cắt lọn tóc này và dâng lên ngài những lễ vật thiêng liêng nhất; rằng ta sẽ sát tế năm mươi con dê cái bên bờ suối của ngài, nơi ngự trị khu rừng thiêng cùng ban thờ ngạt ngào hương khói hiến tế. Phụ thân ta đã thề nguyện như vậy, song ngài lại chẳng hề ban ân mà hoàn thành tâm nguyện của ông. Để rồi giờ đây, khi ta chẳng bao giờ còn cơ hội nhìn lại quê hương, ta xin dâng lọn tóc này để nó theo bước người anh hùng Patroclus, như một kỷ vật của tình tri kỷ."

Vừa thốt lên những lời xót xa, chàng vừa đặt lọn tóc vào bàn tay của người đồng chí thân yêu, khiến những người đứng quanh đó lại một lần nữa dâng trào niềm xót thương. Có lẽ họ sẽ còn khóc thương cho đến khi vầng dương lặn khuất, nếu Achilles không vội vã cất tiếng gọi Agamemnon: "Hỡi con trai của Atreus, bởi ngài là bậc quân vương mà muôn dân đều nhất mực nghe theo; lệ tuôn rơi rồi cũng có lúc phải ngừng tuôn rơi. Bây giờ, xin ngài hãy hạ lệnh cho toàn quân lui bước khỏi giàn thiêu để lo bữa tối. Phần chúng tôi, những người gắn bó sâu nặng nhất với người đã khuất, sẽ cáng đáng mọi nghi thức cần thiết nơi đây. Ngài cũng hãy để các vị hoàng tử khác cùng nán lại với ta."

Nghe những lời ấy, vị chúa tể Agamemnon lập tức truyền lệnh cho binh sĩ lui về các chiến thuyền. Nhưng những người nán lại đã cùng nhau gom củi dựng lên một giàn thiêu đồ sộ, rộng dài cả trăm thước mỗi bề, rồi trong nỗi xót xa tĩnh lặng, họ rước thi hài đặt lên đỉnh cao nhất. Họ lột da và mổ thịt hằng hà sa số những con cừu, con bò béo ngậy ngay trước giàn hỏa táng. Achilles tự tay gom lấy mỡ của những con vật ấy, cẩn thận bọc quanh thi hài tri kỷ từ đầu xuống gót chân, rồi chất đống những xác thú đã lột da xung quanh. Chàng đặt sát cáng hai chiếc chum hai quai lớn chứa đầy mật ong và linh dược. Sau đó, vừa rên rỉ nghẹn ngào, chàng vừa ném thân xác bốn con ngựa chiến kiêu hãnh lên giàn lửa. Thuở sinh thời, người anh hùng quá cố từng nuôi một đàn chó săn tinh khôn; Achilles rút gươm hạ sát hai con trong số đó và quẳng nốt lên giàn. Nỗi uất hận dâng trào tột độ đã xui khiến chàng đoạt mạng thêm mười hai người con trai quả cảm xuất thân từ những dòng dõi quý tộc thành Troy, đặt xác họ cạnh những vật phẩm hiến tế. Cuối cùng, chàng phó thác tất cả cho sức mạnh hung tàn, đói khát của ngọn lửa thiêu. Vừa gầm lên thống thiết, chàng vừa gọi tên tri kỷ: "Hãy yên nghỉ nhé Patroclus, cho dù hồn cậu đang phiêu dạt trong cõi âm ty của Hades. Giờ đây, ta đang thực hiện trọn vẹn mọi lời hứa đã trao. Mười hai người con trai quả cảm của những quý tộc thành Troy sẽ bị ngọn lửa này thiêu rụi để bồi táng cùng cậu. Nhưng với Hector, con trai của vua Priam, lũ chó hoang mới là thứ phanh thây hắn chứ không phải ngọn lửa này."

Chàng buông lời đe dọa như vậy, nhưng thực chất bầy chó chẳng thể nào đến gần thi thể Hector. Ấy là vì thần Venus, người con gái kiều diễm của thần Jove, đã túc trực xua đuổi chúng bất kể ngày đêm. Nàng thoa lên thi hài vị vương tử một thứ dầu hoa hồng ngát hương dịu kỳ, bảo vệ da thịt hắn không bị rách nát dù bị Achilles tàn nhẫn kéo lê. Không những vậy, thần Phoebus Apollo còn giáng xuống trần một đám mây đen kịt, phủ bóng râm mát rượi bao trùm toàn bộ nơi thân xác Hector nằm, che chắn để cái nắng thiêu đốt của vầng dương không làm héo hon thi hài.

Mặc dù vậy, ngọn lửa quanh giàn thiêu của Patroclus lại vẫn không chịu bùng lên. Một lần nữa, tâm trí Achilles lại xoay vần tìm kế. Chàng bước ra một góc, thành kính cất lời khẩn cầu hai vị thần gió Boreas và Zephyrus, hứa sẽ dâng lên họ những vật tế phầm tráng lệ nhất. Dùng chiếc cốc vàng ròng, chàng rót đầy rượu tưới xuống đất, khẩn khoản nài xin họ hiển linh để ngọn lửa bừng lên thiêu rụi thi hài. Thỉnh cầu ấy thấu đến tai nữ thần Iris thanh tú. Nàng thoăn thoắt lên đường tìm gọi những cơn gió. Lúc bấy giờ, các thần gió đang tưng bừng mở tiệc trong dinh thự náo nhiệt của thần Zephyrus. Vừa thấy Iris đặt chân lên thềm đá, tất cả đồng loạt ùa ra và nồng nhiệt mời nàng nán lại dự tiệc. Song, nữ thần từ chối ngồi xuống và vội vàng đáp lời: "Tôi không thể nán lại, bởi tôi phải lập tức trở về dòng sông Oceanus tới vùng đất của người Ethiopia. Dân chúng nơi đó đang dâng lễ vật hiến tế cho chư thần bất tử, và tôi phải có mặt để nhận phần của mình. Nhưng này các ngài, người anh hùng Achilles đang thiết tha cầu khẩn sự hiện diện của thần Boreas và thần Zephyrus cuồng nộ. Ngài ấy hứa sẽ dâng lên những lễ vật vô cùng hậu hĩnh, chỉ mong các ngài hãy đến và thổi bùng giàn thiêu của Patroclus, người mà cả đạo quân Achaean đang não nuột tiếc thương."

Truyền lệnh xong, nàng vun vút bay đi. Hai vị thần gió lập tức giáng xuống với những tiếng gào thét xé toạc không trung, hất tung những đám mây mù chắn lối. Chúng phẫn nộ thổi mãi, cuộn trào vượt qua biển cả, kéo theo những cơn sóng bạc đầu dâng trào cuồn cuộn bên dưới. Và rồi, khi ập tới thành Troy, chúng quất thẳng vào giàn thiêu. Ngọn lửa gặp gió giật bùng lên hung hãn, gầm thét như một con quái thú khổng lồ dưới cơn thịnh nộ của gió thần. Suốt đêm ròng rã, gió không ngừng quạt bão vào lửa. Cũng suốt đêm ròng rã ấy, Achilles tay cầm chiếc cốc hai quai, múc đầy thứ rượu vang pha trộn từ chiếc âu vàng, tưới đẫm mặt đất. Chàng không ngừng gọi hồn tri kỷ Patroclus đã khuất núi, lệ nhỏ hòa vào rượu tưới ướt cả khoảnh đất dưới chân. Như một người cha xót xa khi phải hỏa thiêu cốt nhục của đứa con trai vừa mới lập gia thất - một cái chết mang đến nỗi đau khôn cùng cho đấng sinh thành - Achilles cũng đau đớn như vậy khi hỏa táng thân xác người bằng hữu. Chàng lê bước vòng quanh chiếc cáng, miệng không ngừng bật ra những tiếng than khóc.

Đến khi vì sao mai nhấp nháy trên bầu trời báo hiệu vầng thái dương rực sáng của nữ thần Rạng Đông khoác tấm áo vàng chanh sắp tỏa rạng khắp nẻo biển khơi, ngọn lửa hỏa thiêu cũng tàn dần rồi lụi tắt. Những cơn gió thu vội sức mạnh, xoay vần bay về dinh thự băng qua vùng biển Thrace2, bỏ lại sau lưng mặt biển gầm rống sục sôi dưới tàn dư trận cuồng phong. Giờ đây, người con trai kiêu hãnh của Peleus mới chịu quay gót khỏi giàn thiêu. Chàng ngả lưng xuống nền đất lạnh, thân xác rã rời vì cạn kiệt sinh lực, rồi nhanh chóng chìm vào một giấc ngủ êm đềm. Chẳng bao lâu sau, đoàn tùy tùng của Agamemnon lục rục tiến lại gần. Tiếng bước chân và âm thanh huyên náo của họ đã đánh thức chàng. Achilles giật mình ngồi thẳng dậy, dõng dạc nói: "Hỡi con trai của Atreus, cùng toàn thể các vị chúa tể anh minh của đạo quân Achaean, trước tiên hãy rưới rượu vang đỏ lên khắp lớp tro tàn để dập tắt triệt để ngọn lửa. Sau đó, chúng ta sẽ thu nhặt tro cốt của Patroclus, con trai Menoetius, thật cẩn trọng. Cũng không mấy khó khăn để nhận diện, bởi di hài cậu ấy nằm ngay giữa giàn thiêu, trong khi tàn tích của người và ngựa đã bị vứt thành đống rồi thiêu rụi ngoài rìa. Chúng ta sẽ đặt tro cốt của cậu ấy vào một chiếc bình đúc bằng vàng ròng, lót giữa hai lớp mỡ cừu, rồi cất giữ nơi đây chờ đến cái ngày thân xác ta cũng xuôi dòng xuống âm ty gặp Hades. Riêng về nấm mộ, lúc này không cần phải cất công đắp một lăng tẩm quá đồ sộ, mà chỉ cần lập một nấm mồ vừa đủ uy nghi. Đợi mai này, những chiến binh Achaean nào còn nán lại bên bờ thuyền khi ta đã ra đi mãi mãi, sẽ đắp lên một nấm mồ vĩ đại, sừng sững cả chiều cao lẫn bề rộng."

Nghe chàng cất lời, toàn quân nhất nhất tuân theo mệnh lệnh của người con trai Peleus. Khởi sự, họ rưới những dòng rượu vang đỏ thẫm lên lớp tro tàn để dập tắt ngọn lửa thiêu. Giữa muôn vàn dòng lệ tuôn rơi, họ cẩn trọng nhặt nhạnh từng mảnh xương trắng ngần của người đồng chí dấu yêu, rồi cung kính đặt vào một bảo bình bằng vàng được lót hai lớp mỡ dày. Kế đến, họ phủ một tấm màn lanh thanh khiết lên trên chiếc bình và rước vào trong lều trại. Họ cùng nhau vạch ra một vòng tròn để định hình nấm mồ, cẩn mẫn xây nền móng bao quanh khu vực giàn thiêu rồi tức tốc đắp đất lên. Khi gò đất đã vút cao, đám đông vừa toan giải tán thì Achilles đã kịp thời bước ra cản lại. Chàng truyền lệnh cho tất cả tề tựu để mở hội, rồi mang từ dưới những chiến thuyền lên vô vàn phần thưởng giá trị-nào là những chiếc vạc đồng, kiềng ba chân, ngựa chiến, la quý, những con bò vạm vỡ, những người thiếu nữ với vóc dáng kiều diễm, cùng những thỏi sắt đen tuyền bóng loáng.

Phần thưởng đầu tiên chàng đưa ra dành cho cuộc đua xe ngựa là một nữ tỳ am tường mọi nghệ thuật thủ công khéo léo, cùng một chiếc vạc ba chân có quai xách dung tích hai mươi hai đấu. Đó là giải nhất. Người về nhì sẽ nhận được một con ngựa cái sáu tuổi, chưa từng bị thuần hóa và đang mang thai một con la đực. Giải ba là một chiếc vạc tuyệt đẹp, sáng bóng như vừa mới ra lò và chưa từng vương bồ hóng, với dung tích bốn đấu. Phần thưởng thứ tư là hai nén vàng ròng, và giải năm là một chiếc bình hai quai vẫn còn tinh khôi chưa dính muội khói. Sau khi bày biện xong xuôi, Achilles đứng thẳng dậy và dõng dạc nói với toàn quân Argive:

“Hỡi con trai của Atreus, cùng toàn thể chiến binh Achaean dũng cảm! Đây là những phần thưởng đang chờ đón các tay đua kiệt xuất. Nếu là một dịp khác, hẳn ta đã tham gia để giành giải nhất và mang về lều. Các người đều biết bầy ngựa của ta dũng mãnh và vượt trội đến nhường nào. Chúng là những sinh vật bất tử do chính thần Neptune3 ban tặng cho cha ta là Peleus, rồi truyền lại cho ta. Nhưng hôm nay, ta và bầy ngựa sẽ đứng ngoài cuộc đua. Chúng đã mất đi người đánh xe dũng cảm, người bạn hiền hòa từng bao lần tắm mát và xoa dầu thơm lên bờm chúng. Kìa, hãy nhìn xem, chúng đang đứng khóc kia, bờm rũ rượi xõa xuống tận mặt đất trong nỗi đau buồn tột độ. Tuy nhiên, những kỵ sĩ còn lại trong toàn quân, bất cứ ai tự tin vào tài ngựa và chiến xa của mình, hãy bước lên hàng và chuẩn bị vào vị trí!”

Nghe lời kêu gọi của con trai Peleus, những tay đua xuất chúng liền rục rịch tiến bước. Đứng lên đầu tiên là Eumelus - vị vua của loài người, con trai của Admetus và là một kỵ sĩ cừ khôi. Nối gót theo chàng là Diomed hùng mạnh, con trai của Tydeus. Chàng ách vào cỗ xe những con ngựa Troy chiến lợi phẩm đoạt được từ Aeneas, khi Apollo đưa hắn thoát khỏi vòng chiến. Tiếp đó, Menelaus tóc vàng, con trai của Atreus, hiên ngang đứng dậy và thắng cặp ngựa thần tốc vào ách: con ngựa cái Aethe của vua Agamemnon, cùng con ngựa đực Podargus của riêng chàng. Con ngựa cái này vốn do Echepolus, con trai của Anchises, dâng tặng Agamemnon để đổi lấy sự ân chuẩn không phải viễn chinh đến Ilius, ngõ hầu được ở nhà tận hưởng an nhàn; bởi thần Jove đã ban cho hắn sự giàu sang vô kể nơi vùng đất Sicyon rộng lớn. Lúc này, con ngựa cái đang bừng bừng khao khát được lao vào đường đua dưới sự điều khiển của Menelaus.

Đứng thứ tư là Antilochus, con trai của vị lão tướng Nestor cao quý thuộc dòng dõi Neleus, cũng đang tất bật chuẩn bị cỗ xe. Cậu dùng những con ngựa được lai tạo ngay tại vùng Pylos. Thấy thế, cha cậu bèn bước tới gần để căn dặn thêm những lời bổ ích, mặc dù bản thân cậu vốn dĩ đã là một tay đua tài nghệ.

“Antilochus,” Nestor ân cần nói, “con tuy còn trẻ, nhưng đã được thần Jove và Neptune hết mực yêu thương, nhào nặn thành một kỵ sĩ xuất chúng. Thế nên cha chẳng cần phải chỉ bảo gì nhiều. Con đã quá rành rẽ cách bẻ cua qua cột mốc, ngặt nỗi ngựa của con lại khá chậm chạp. Cha e rằng điều này sẽ làm hỏng cơ hội chiến thắng. Những kẻ khác có thể kém con về tài năng, nhưng ngựa của họ lại lao đi nhanh hơn. Vì vậy, hỡi con trai yêu dấu, hãy vắt óc nghĩ ra một mưu mẹo nào đó để bảo đảm phần thưởng không tuột khỏi tay con. Người tiều phu đốn củi hiệu quả nhờ kỹ năng điêu luyện hơn là sức vóc; bằng kỹ năng, người lái tàu lèo lái con thuyền vượt qua giông tố đại dương, và cũng chính nhờ kỹ năng mà một người đánh xe có thể vượt mặt đối thủ. Một kẻ có ngựa hay nhưng thiếu kinh nghiệm sẽ chạy vòng quanh cột mốc một cách lóng ngóng, để cỗ xe chệch hướng sang hai bên. Nhưng một người biết tính toán, dù cầm cương những con ngựa kém cỏi hơn, vẫn sẽ điều khiển chúng bo cua gắt sát cột mốc. Cậu ta biết chính xác thời điểm nào cần giật cương và luôn để mắt dò xét đối thủ đi trước. Cha sẽ chỉ cho con một dấu hiệu chắc chắn để con không thể nhầm lẫn. Ở đằng kia có một gốc cây chết-cây sồi hoặc cây thông-cao chừng sáu feet so với mặt đất, vẫn chưa bị mưa gió làm mục nát. Nó nằm ngay ngã ba đường, hai bên có đặt hai viên đá trắng, xung quanh là một bãi đất trống trải làm đường đua. Đó có thể là đài kỷ niệm của một người đã khuất từ lâu, hoặc từng được dùng làm cột mốc vòng trong những cuộc đua thuở trước. Nay, Achilles đã chọn nó làm cột mốc cho cuộc đua ngựa. Con hãy ôm cua sát cột mốc nhất có thể. Khi đứng trên xe ngựa, hãy nghiêng người một chút sang trái; vừa dùng giọng nói vừa vung roi thúc giục con ngựa bên phải, đồng thời nới lỏng dây cương cho nó. Thế nhưng, con phải gò chặt con ngựa bên trái, sao cho trục bánh xe gần như sượt qua cột mốc. Dù vậy, hãy cẩn thận với viên đá trắng! Nếu lơ là, con sẽ làm ngựa bị thương và xe vỡ tan tành. Khi ấy, con sẽ trở thành trò cười cho thiên hạ và rước lấy nỗi nhục nhã ê chề. Vì thế, con trai yêu dấu, hãy thật khôn ngoan và cẩn trọng. Nếu con có thể là người đầu tiên vòng qua cột mốc đó, thì không một ai có cơ hội đuổi kịp con trên đường về, cho dù họ có cưỡi con thần mã Arion của Adrestus hay bầy ngựa trứ danh của Laomedon đi chăng nữa.”

Sau khi căn dặn con trai xong, Nestor trở về chỗ ngồi. Người thứ năm là Meriones cũng bắt đầu sửa soạn cỗ xe của mình. Rồi tất cả cùng bước lên chiến xa và tiến hành bốc thăm. Achilles xóc chiếc mũ giáp, và lá thăm của Antilochus văng ra đầu tiên. Tiếp theo là lá thăm của Vua Eumelus, rồi đến Menelaus, và Meriones. Vị trí cuối cùng thuộc về Diomed - người xuất sắc nhất trong số họ. Các tay đua dàn hàng ngang trên vạch xuất phát. Achilles chỉ tay về phía cột mốc nằm tít tắp ngoài đồng bằng. Chàng cử Phoenix, một thuộc hạ trung thành của cha mình, đến đó làm trọng tài để quan sát và báo cáo trung thực diễn biến cuộc đua.

Cùng một lúc, tất cả các tay đua vung roi quất mạnh vào ngựa, giật nẩy dây cương và hét lên những tiếng vang rền. Bầy ngựa phi nước đại lao vút qua cánh đồng, bỏ lại phía sau dãy chiến thuyền. Bụi cuộn lên dưới móng guốc chúng như một đám mây hay một cơn lốc mù mịt, bờm ngựa tung bay phần phật trong gió lộng. Có lúc những cỗ chiến xa như lướt sát mặt đất, rồi lại chồm lên không trung. Các kỵ sĩ đứng thẳng người, trái tim đập liên hồi trong lồng ngực vì khao khát chiến thắng tột độ. Mỗi người đều không ngừng hò hét thúc ngựa tiến lên, và những con chiến mã xé gió lao đi giữa mây bụi mịt mù.

Khi cuộc đua bước vào chặng cuối trên đường quay trở về biển, tốc độ mới thực sự được đẩy lên tới đỉnh điểm, phô bày toàn bộ tài năng của mỗi người. Lúc này, bầy ngựa của Eumelus đang dẫn đầu, bám sát gót là những con ngựa đực Troy của Diomed. Chúng rượt sát đến mức tưởng chừng như chực nhảy chồm lên cỗ xe của Eumelus. Chàng có thể cảm nhận rõ ràng hơi thở nóng hổi của chúng phả vào lưng và đôi vai rộng, bởi đầu những con ngựa gần như chạm vào chàng khi chúng bay trên đường đua. Đáng lẽ Diomed đã vượt lên, hoặc ít nhất cũng giành kết quả hòa, nếu thần Phoebus Apollo không nổi trận lôi đình và tước mất cây roi của chàng. Nước mắt uất hận tuôn rơi trên đôi mắt Diomed khi chàng thấy bầy ngựa cái của đối thủ càng lúc càng lao nhanh, trong khi bầy ngựa của mình lại chững lại vì thiếu roi thúc giục. Thế nhưng, nữ thần Minerva đã thấu tỏ trò gian lận của Apollo đối với con trai Tydeus. Nàng lao đến trao lại cây roi cho Diomed, đồng thời truyền thêm sức mạnh vô song cho những con ngựa của chàng. Chưa dừng lại ở đó, nữ thần mang cơn thịnh nộ giáng xuống Eumelus, bẻ gãy ách xe của chàng. Hai con ngựa cái hoảng loạn tản ra hai hướng khác nhau, trục xe gãy nát văng lăn lóc trên mặt đất. Eumelus bị hất văng khỏi xe, ngã sóng soài sát bánh xe. Khuỷu tay, miệng và mũi chàng trầy xước ứa máu, vầng trán bầm dập. Đôi mắt ngấn lệ, chàng đau đớn đến mức không thốt nên lời. Tận dụng thời cơ, con trai Tydeus đánh xe ngoặt sang một bên, bứt tốc lao lên phía trước bỏ xa mọi người, bởi Minerva đã ban sức mạnh cho bầy ngựa và phủ ánh hào quang rực rỡ lên chính chàng Diomed.

Menelaus bám theo ngay sát phía sau. Nhưng ngay lúc đó, Antilochus cất tiếng thét thúc giục bầy ngựa của cha mình: “Tiến lên, cả hai con! Hãy bung hết sức lực đi! Ta không bắt các ngươi phải đánh bại những con ngựa của con trai Tydeus, vì nữ thần Minerva đã tiếp sức cho chúng và ban vinh quang cho Diomed. Thế nhưng, các ngươi buộc phải vượt qua cặp ngựa của con trai Atreus! Đừng để tụt lại phía sau, nếu không Aethe - một con ngựa cái - sẽ chế nhạo các ngươi. Sao lại chùn bước hả những người bạn tốt? Ta nói cho các ngươi biết điều này, và chắc chắn nó sẽ xảy ra: Cha ta - Nestor - sẽ không ngần ngại rút gươm kết liễu cả hai nếu chúng ta phải chịu phần thưởng kém cỏi chỉ vì sự lơ là của các ngươi! Phóng đi, bằng tất cả tốc độ! Ta sẽ nghĩ cách vượt qua ngài ấy ở một đoạn đường hẹp, ta thề sẽ không thất bại!”

Bầy ngựa sợ hãi trước lời quở trách đanh thép của chủ nhân, lập tức chồm lên phi nước đại nhanh hơn. Chẳng mấy chốc, Antilochus phát hiện ra một khe hẹp nơi mặt đường bị lún xuống. Nước mưa mùa đông ứ đọng đã xói mòn con đường, tạo thành một rãnh sâu hẹp. Menelaus đang cố hướng xe về phía đó trước để tránh va chạm, nhưng Antilochus liều lĩnh bẻ lái chệch khỏi làn chạy, lách cỗ xe lên đi song song với Menelaus. Con trai Atreus hoảng hốt thét lớn: “Antilochus, cậu lái xe ẩu quá! Kìm ngựa lại ngay! Đoạn đường này quá hẹp, lát nữa đường rộng ra cậu tha hồ vượt. Nhỡ va vào xe ta, cả hai chúng ta đều rước họa vào thân đấy!”

Mặc kệ lời cảnh báo, Antilochus vung roi quất mạnh, thúc cỗ xe lao nhanh hơn như thể cậu bị điếc. Hai cỗ chiến xa lao đi sát rạt nhau trên một quãng đường xa cỡ một tầm ném đĩa của một chàng thanh niên đang gắng sức. Cuối cùng, những con ngựa cái của Menelaus đành phải lùi lại. Chính tay ngài đã nới lỏng dây cương vì e ngại hai cỗ xe va chạm sẽ lật nhào, hất tung cả hai kỵ sĩ xuống đất giữa lúc đang điên cuồng tranh giành chiến thắng. Menelaus hậm hực quở trách Antilochus: “Trần đời không có kẻ nào dối trá và lưu manh như cậu! Đi đi, rồi rước họa vào thân! Quân Achaean thật mù quáng khi xưng tụng cậu là người hiểu biết. Nhưng nhớ lấy, cậu đừng hòng ẵm giải nếu không lập lời thề trước mặt ta!”

Sau đó, ngài hướng về phía bầy ngựa, lớn tiếng động viên: “Giữ vững tốc độ, đừng chùn bước! Chân cẳng bọn ngựa kia sẽ mỏi nhừ trước các ngươi thôi, bởi chúng đã già cỗi cả rồi!”

Nghe lời quở trách của chủ, bầy chiến mã dốc sức lao nhanh hơn, dần dần thu hẹp khoảng cách với những người đi trước.

Trong lúc đó, từ chỗ ngồi khán đài, hàng ngũ quân Achaean chăm chú phóng tầm mắt theo những chiến mã đang phi nước đại, cuốn tung những cuộn bụi đất mù mịt giữa bình nguyên bao la. Idomeneus, vị thủ lĩnh đội quân Crete, là người đầu tiên nhận ra biến chuyển của vòng đua, bởi ngài không bị khuất tầm nhìn trong đám đông mà đứng trên một mỏm cao quan sát. Dù người phu xe còn ở tít đằng xa, Idomeneus vẫn nghe rõ tiếng thét dũng mãnh thúc giục của chàng, và trông thấy vô cùng tỏ tường con thần mã đang lao lên dẫn đầu-một con ngựa mang sắc lông hạt dẻ tuyệt đẹp với vệt trắng tròn vằng vặc như ánh trăng vầng trên trán. Ngài lập tức đứng bật dậy, dõng dạc nói với đạo quân Argive: “Hỡi những người anh em, hỡi các vị vương tôn và mưu thần của Argive, liệu các ngài có nhìn rõ cuộc đua như ta không? Lúc này dường như đã có một đôi ngựa khác vượt lên dẫn trước, và một người đánh xe khác cũng đang chiếm vị thế độc tôn; còn những kẻ dẫn đầu lúc xuất phát hẳn đã gặp họa, rớt lại phía sau giữa bình nguyên mênh mông. Trước đó, ta rõ ràng đã thấy họ băng lướt qua cột mốc vòng, nhưng giờ đây, dù ta có đưa mắt kiếm tìm khắp bình nguyên Troy, ta cũng chẳng thấy tăm hơi họ đâu. Có chăng là dây cương đã tuột khỏi tay người phu xe, khiến chàng tuột mất quyền kiểm soát những chiến mã của mình tại khúc cua và chẳng thể ôm sát cột mốc. Ta đồ rằng chàng đã bị hất văng ra ngoài, xe ngựa tan tành, trong khi bầy ngựa cái của chàng đã lạc khỏi đường đua, tháo chạy tán loạn trong cơn hoảng loạn tột độ. Hãy bước tới đây mà tự mình nhìn xem, ta chưa thể khẳng định chắc nịch, nhưng người đánh xe kia mang bóng dáng của một bậc hùng tài cội nguồn Aetolia, thủ lĩnh đạo quân Argive, chính là người anh hùng Diomed, con trai của Tydeus.”

Ajax, con trai của Oileus, liền buông lời cắt ngang thô lỗ: “Idomeneus, vì cớ gì ông lại ba hoa kể lể mọi chuyện quá sớm như vậy, khi mà những con ngựa cái kia vẫn còn khuất dạng tít đằng xa ngoài bình nguyên? Ở đây ông chẳng phải là kẻ trẻ tuổi nhất, mắt mũi ông cũng chưa chắc tinh tường nhất, thế mà lúc nào ông cũng thích tự đặt ra luật lệ. Ông không có quyền làm thế đâu, bởi nơi đây còn đầy rẫy những người giỏi giang hơn ông nhiều. Ngựa của Eumelus vẫn đang chễm chệ dẫn đầu, và bản thân chàng vẫn đang hiên ngang cầm cương trên cỗ chiến xa của mình.”

Vị thủ lĩnh quân Crete bừng bừng tức giận, đanh thép đáp trả: “Ajax, ngươi quả là một kẻ chửi rủa tài ba, thế nhưng ngươi lại chẳng có lấy một chút khả năng phán đoán nào, và còn thiếu sót rất nhiều phẩm chất khác nữa, bởi tâm tính của ngươi thật tồi tệ. Ta sẽ cá cược với ngươi một chiếc kiềng ba chân hoặc một chiếc vạc đồng, và để Agamemnon, con trai của Atreus, làm trọng tài phán quyết xem ngựa của ai về trước. Chừng ấy, ngươi sẽ phải nếm mùi trả giá.”

Ajax, con trai của Oileus, toan trút cơn thịnh nộ đáp trả, và hẳn cuộc cãi vã giữa họ sẽ còn dai dẳng hơn nữa, nếu như Achilles không đứng lên từ chỗ ngồi của mình và cất lời can ngăn: “Hãy thôi những lời nhiếc móc đi, Ajax và Idomeneus; chuyện này thật chẳng hay ho chút nào; các ngài sẽ bị chê cười mang tiếng nếu nhìn thấy ai khác hành xử như vậy. Hãy ngồi xuống và theo dõi bầy ngựa; chúng đang phi như bay hướng về vạch đích và sẽ đến đây ngay thôi. Khi ấy, cả hai ngài sẽ tỏ tường ngựa của ai về trước, ngựa của ai về sau.”

Khi chàng vừa dứt lời, con trai của Tydeus đã lao tới trên cỗ xe, vung ngọn roi quất mạnh từ ngang vai, và những chiến mã của chàng sải những bước chân cao vút, lướt đi trên đường đua như bay. Cát bụi mịt mờ trút xuống người phu xe dày đặc, và chiếc chiến xa khảm thiếc và vàng rực rỡ lướt sát ngay gót bầy thần mã vút nhanh. Trên mặt bụi mịn hầu như không lưu lại chút dấu vết nào của bánh xe, bầy ngựa lao đi với tốc độ xé gió. Diomed kìm chúng lại giữa đám đông, mồ hôi từ ngực và bờm ngựa túa ra nhễ nhại, nhỏ ròng ròng xuống mặt đất. Ngay lập tức, chàng nhảy xuống khỏi cỗ chiến xa tuyệt đẹp của mình, gác roi lên ách ngựa; Sthenelus dũng mãnh không bỏ phí giây phút nào, lập tức rinh phần thưởng ra, giao phó người phụ nữ cùng chiếc vạc hai quai cho những người hầu cận mang đi. Rồi chàng tháo ách cho bầy ngựa.

Sát gót chàng là Antilochus, thuộc dòng dõi Neleus, người vừa vượt mặt Menelaus bằng một mưu kế táo bạo chứ chẳng phải bằng tốc độ của bầy ngựa; thế mà, Menelaus vẫn bám riết phía sau cậu, tựa như khoảng cách gần gũi của bánh xe với con ngựa kéo cỗ xe và người chủ. Đuôi ngựa thỉnh thoảng lại vung vẩy chạm vào vành bánh xe, và khoảng cách giữa chúng lúc xe di chuyển thật sát sao chừng nào; Menelaus bám theo sau Antilochus cũng chỉ với chừng ấy khoảng cách, dẫu ban đầu ngài đã bị cậu bỏ xa bằng một cú ném đĩa. Thế nhưng ngài đã nhanh chóng thu hẹp khoảng cách ấy, vì con ngựa cái Aethe của Agamemnon ngày càng sung sức, và nếu chặng đua kéo dài thêm chút nữa, hẳn ngài đã vượt mặt cậu, không để lại một kết quả hòa nào. Người cận vệ dũng cảm của Idomeneus, Meriones, bị Menelaus bỏ xa bằng tầm bay của một mũi giáo. Ngựa của anh ta chậm chạp nhất hội, và anh ta cũng là người đánh xe kém cỏi nhất. Về đích cuối cùng là con trai của Admetus, nhọc nhằn kéo cỗ xe ngựa và chật vật lùa bầy ngựa đi trước. Khi Achilles nhìn thấy chàng, chàng dâng lên niềm cảm thương sâu sắc, bèn đứng giữa hàng ngũ quân Argive và cất cao giọng: “Người xuất chúng nhất lại về chót. Hãy trao cho ngài ấy một phần thưởng, bởi đó là lẽ công bằng. Ngài ấy sẽ nhận giải nhì, còn giải nhất đương nhiên phải thuộc về con trai của Tydeus.”

Chàng tuyên bố như vậy, và tất thảy những người còn lại đều reo hò tán thưởng, chuẩn bị thực thi lời chàng nói. Nhưng con trai của Nestor, Antilochus, đã đứng bật dậy, kiên quyết đòi lại quyền lợi của mình từ con trai của Peleus. “Achilles,” cậu lên tiếng, “tôi sẽ rất bất bình nếu ngài thực sự làm vậy; ngài đang tước đoạt phần thưởng của tôi, chỉ vì ngài xót thương xe và ngựa của Eumelus bị hất tung, và xót cho chính bản thân ngài ấy, một con người tốt đẹp. Đáng lý ra, ngài ấy nên dâng lời thành kính cầu nguyện các vị thần bất tử; ngài ấy đã chẳng rớt lại cuối cùng nếu làm như vậy. Nếu ngài thấy tiếc thương và muốn an ủi ngài ấy, thì trong lều trại của ngài đâu thiếu vàng bạc, đồng thau, cùng với cừu, gia súc và vô số ngựa chiến. Hãy cứ lấy một thứ gì đó từ kho báu ấy nếu ngài muốn quân Achaean ca tụng mình, và trao cho ngài ấy một phần thưởng thậm chí còn giá trị hơn giải thưởng ngài vừa định đoạt; nhưng tôi quyết không từ bỏ con ngựa cái này, và bất kỳ ai muốn đoạt nó từ tay tôi, hãy mạnh dạn bước tới mà so tài.”

Achilles khẽ mỉm cười khi nghe những lời lẽ ấy, trong lòng đầy vẻ hài lòng với Antilochus, một trong những người chiến hữu thân thiết nhất của chàng. Thế là chàng ôn tồn đáp lại:

“Antilochus, nếu cậu muốn ta tìm cho Eumelus một phần thưởng khác, ta sẵn sàng tặng ngài ấy tấm áo giáp sáng lòa viền thiếc xung quanh mà ta đã đoạt được từ tay Asteropaeus. Món vũ khí ấy hẳn sẽ mang giá trị to lớn đối với ngài ấy.”

Chàng liền hạ lệnh cho đồng chí Automedon mang bộ giáp từ trong lều ra, và anh ta lập tức tuân lệnh. Achilles sau đó ân cần trao món quà cho Eumelus, người đón nhận nó với niềm hân hoan rạng rỡ.

Nhưng lúc này, Menelaus đứng bật dậy trong cơn thịnh nộ ngùn ngụt, ánh mắt rực lửa tức giận chĩa về phía Antilochus. Một người hầu nhanh chóng trao cây trượng quyền vào tay ngài, cất tiếng yêu cầu đạo quân Argive giữ im lặng, rồi vị anh hùng cất lời. “Antilochus,” ngài nói, “thế này là nghĩa lý gì, hỡi cậu trai từ trước tới nay vẫn luôn vang danh không tì vết? Cậu đã bôi nhọ danh dự của ta và cố tình cản mũi bầy ngựa của ta khi quăng bừa ngựa của cậu ra chặn đường chúng, trong khi ngựa của cậu thực chất kém cỏi hơn của ta rất nhiều. Bởi vậy, hỡi các vị vương tôn và mưu thần của quân Argive, xin hãy đứng ra phán xử giữa hai chúng ta thật công tâm, kẻo có kẻ trong hàng ngũ quân Achaean lại đồn thổi rằng: 'Menelaus chiếm đoạt con ngựa cái bằng trò dối trá và cậy quyền; ngựa của ngài ấy kém xa ngựa của Antilochus, nhưng ngài ấy lại dùng sức nặng và thế lực để đoạt phần hơn.' Không, chính ta sẽ tự mình phân định chuyện này, và sẽ chẳng ai có thể trách cứ ta, bởi ta sẽ làm những gì thật sự công bằng. Bước tới đây, Antilochus, và chiểu theo phong tục của chúng ta, hãy đứng cầm roi trước cỗ xe ngựa của cậu; đặt tay lên bầy ngựa của mình, và thề độc với thần Neptune ôm trọn mặt đất, rằng cậu không hề cố tình dùng mưu hèn kế bẩn để ngáng đường ngựa của ta.”

Và Antilochus cung kính đáp lời: “Xin ngài rộng lượng tha thứ cho tôi; tôi chỉ là kẻ vãn bối, kém ngài rất nhiều tuổi đời, thưa bệ hạ Menelaus; ngài ở một vị thế cao trọng hơn và là người xuất chúng hơn trong hai chúng ta; ngài vốn thừa hiểu tuổi trẻ bồng bột dễ bị cuốn vào những hành động thiếu suy nghĩ ra sao; tâm tính họ nông nổi và khả năng phán đoán cũng nông cạn. Bởi vậy, xin ngài hãy châm chước và kiên nhẫn với tôi; tôi nguyện tự tay trao trả lại con ngựa cái mà mình vừa giành được, và nếu ngài còn yêu cầu bất kỳ tài sản nào khác thuộc về tôi, tôi thà dâng hiến tất thảy cho ngài ngay lúc này, còn hơn là phải đánh mất đi ân sủng của ngài từ nay về sau, và mang tội lỗi trước sự chứng giám thiêng liêng của các vị thần.”

Con trai của Nestor sau đó cung kính dắt con ngựa cái tới trao tận tay Menelaus, và cơn thịnh nộ trong ngài cũng nương theo đó mà tan biến; dịu êm như màn sương sớm buông lơi trên cánh đồng lúa đang ửng chín, hay vương trên những triền đất lởm chởm sau mùa gặt-cũng như thế, hỡi Menelaus, trái tim ngài lại tuôn trào niềm vui sướng. Ngài quay sang Antilochus, giọng nói đã hòa hoãn hơn: “Giờ đây, Antilochus, mặc dù đã bừng bừng tức giận, nhưng ta sẵn lòng nhượng bộ cậu vì lòng tự nguyện đáng quý này; từ trước đến nay, cậu chưa bao giờ tỏ ra cứng đầu hay hằn học, chỉ là lần này tuổi trẻ xốc nổi đã lấn át lý trí mà thôi; hãy cẩn trọng, đừng bao giờ qua mặt những bậc tiền bối của cậu trong tương lai. Có lẽ chẳng ai khác có thể làm ta nguôi ngoai cơn giận dễ dàng đến thế, thế nhưng, người cha đáng kính của cậu, anh trai cậu, và cả chính cậu đã từng phải gánh chịu biết bao sóng gió vì ta; do đó, ta động lòng trước lời thỉnh cầu của cậu, và ta sẽ trả lại con ngựa cái này cho cậu, dẫu về lý nó đã thuộc về ta; để mọi người ở đây đều hiểu thấu rằng, ta chẳng phải là một kẻ cay nghiệt hay chất chứa hằn thù.”

Nói đoạn, ngài giao lại con ngựa cái cho người bạn đồng hành của Antilochus là Noemon, rồi ung dung nhận lấy chiếc vạc đồng. Meriones, người về thứ tư, rinh đi hai nén vàng ròng, và phần thưởng thứ năm, chiếc bình hai quai kiệt tác, vẫn chưa có chủ nhân. Achilles bèn mang nó đến chỗ Nestor, rẽ đám đông quân Argive tiến lại gần vị lão tướng và cất lời: “Xin hãy nhận lấy vật này, hỡi ông bạn già đáng kính của cháu, xem như một kỷ vật, một đài tưởng niệm thiêng liêng trong tang lễ của Patroclus-bởi ông sẽ chẳng bao giờ còn cơ hội nhìn thấy cậu ấy hiện diện giữa hàng ngũ quân Argive nữa. Cháu trao cho ông phần thưởng này, dù ông không thể tự mình bước ra trường đấu để giành lấy nó; giờ đây ông chẳng thể tham gia vật lộn hay giao chiến, cũng không thể phóng lao hay chạy đua, bởi bàn tay nghiệt ngã của thời gian đã phủ gánh nặng tuổi tác lên đôi vai ông mất rồi.”

Vừa nói, chàng vừa cẩn trọng trao chiếc bình cho Nestor. Vị lão tướng đón lấy với niềm hân hoan xúc động, và cất lời đáp tạ: “Cháu ơi, tất cả những gì cháu thốt ra đều là lời chân thật; đôi chân của ông giờ đây đã khô cạn sinh lực, đôi tay cũng chẳng thể vung ra những đòn đánh uy vũ từ bờ vai. Giá như ông vẫn còn tràn trề sinh lực và dẻo dai như cái thuở người Epean cử hành tang lễ cho Vua Amarynceus ở Buprasium, và những người con trai của ngài ấy đứng ra tổ chức các môn thi đấu để vinh danh cha mình. Thuở ấy, thử hỏi có kẻ nào dám đứng ra so tài với ông, dù là người Epean, người Pylian, hay cả những dũng sĩ Aetolian kiêu hãnh. Trên võ đài quyền anh, ông đã hạ gục Clytomedes con trai của Enops; ở sới vật, ông đã quật ngã Ancaeus xứ Pleuron khi hắn cả gan bước ra thách đấu. Iphiclus vốn là một người chạy cự phách, thế nhưng ông vẫn đánh bại anh ta, và mũi giáo của ông còn phóng xa hơn cả của Phyleus hay Polydorus. Duy chỉ trong môn đua xe ngựa, hai người con trai của Actor mới có cơ hội vượt mặt ông bằng thủ đoạn chèn ép cỗ xe của họ lên trước xe ông, bởi họ ghen tị với những chiến thắng lẫy lừng của ông, và thèm khát những phần thưởng giá trị còn phô bày trước mắt. Chúng là một cặp song sinh, một kẻ thì luôn ghì chặt dây cương, không ngừng siết chặt, còn kẻ kia thì liên tục vung roi quất ngựa. Quá khứ huy hoàng của ông là thế đấy, nhưng giờ đây, ông đành phải nhường lại sân chơi này cho những người trẻ tuổi; ông buộc phải cúi đầu khuất phục trước sức nặng tàn nhẫn của năm tháng, dẫu trong những ngày tháng thanh xuân ấy, ông đã từng là một trong những bậc anh hùng xuất chúng nhất. Và bây giờ, thưa ngài, hãy tiếp tục các cuộc thi đấu tang lễ để vinh danh người chiến hữu quá cố của mình: ông vô cùng mãn nguyện đón nhận chiếc bình này, và trái tim ông hân hoan khôn xiết khi cháu vẫn luôn khắc ghi thiện ý của ông dành cho cháu, cùng sự tôn kính mà toàn thể quân Achaean dành cho ông. Vì tất thảy những ân tình đó, cầu mong phúc lành của chư thần sẽ đổ tràn trên ngài thật dồi dào.”

Bấy giờ, con trai của Peleus - dũng tướng Achilles, sau khi đón nhận muôn vàn lời tạ ơn từ lão tướng Nestor, bèn rảo bước quanh đám đông quân Achaean để xướng lên phần thưởng cho môn quyền anh khốc liệt. Chàng dắt ra một con la cái vạm vỡ, cột chặt giữa võ đài-đó là một con la sáu tuổi, độ tuổi ngỗ ngược và khó thuần phục nhất. Đây sẽ là phần thưởng vinh quang dành tặng người chiến thắng; còn kẻ chiến bại, chàng chuẩn bị sẵn một chiếc cúp đôi chạm trổ tinh xảo. Đứng hiên ngang giữa hàng ngũ quân Argive, chàng dõng dạc cất lời: "Hỡi con trai của Atreus, cùng toàn thể chiến binh Achaean dũng cảm! Ta mời hai nhà vô địch quyền anh xuất chúng nhất bước ra, tung những đòn uy mãnh để đoạt lấy giải thưởng này. Kẻ nào được thần Apollo ban cho sức bền bỉ kiên cường hơn, và được cả đạo quân Achaean công nhận, sẽ hiên ngang dắt con la này về lều. Kẻ bại trận cũng không trắng tay, sẽ mang về chiếc cúp đôi."

Lời vừa dứt, một võ sĩ với thân hình vạm vỡ, bừng bừng dũng khí liền bước ra; đó là Epeus, con trai của Panopeus, một tay đấm cừ khôi bậc nhất. Hắn đặt tay lên lưng con la rồi ngạo nghễ tuyên bố: "Kẻ nào muốn lấy chiếc cúp đôi thì mau bước ra, bởi con la này đã thuộc về ta! Ở đây, xét về quyền anh, ta là kẻ bất bại. Phải chăng việc ta không sánh bằng các người ngoài chiến địa đẫm máu vẫn chưa đủ? Thế nhưng, trên đời làm gì có ai thập toàn thập mỹ! Ta nói thẳng cho các người biết, và đó là sự thật: bất cứ kẻ nào dám so găng với ta, ta sẽ nện cho bầm dập thịt da, bẻ nát từng khúc xương. Thế nên, hãy gọi bè bạn hắn tề tựu sẵn quanh đây, đợi ta ra tay xong thì khiêng cái thân tàn của hắn đi!"

Cả đám đông chìm trong im lặng phăng phắc, chẳng ai dám ho he, duy chỉ có Euryalus - con trai của Mecisteus, cháu nội Talaus - bệ vệ tiến ra. Khi xưa, sau lúc Vua Oedipus băng hà, cha chàng là Mecisteus từng đến Thebes dự tang lễ và đã đánh bại mọi tay đấm lừng danh của xứ Cadmus. Thấy Euryalus xuất trận, Diomedes - con trai của Tydeus - liền sắm vai phụ tá, hăng hái cổ vũ và thầm mong anh sẽ giành chiến thắng. Diomedes cẩn thận quấn chiếc đai quanh lưng Euryalus, rồi trao cho anh những dải da bò được cắt xén vát mỏng. Khi cả hai đã nai nịt gọn gàng, họ hùng dũng sải bước ra giữa võ đài rồi lập tức lao vào nhau như những mãnh thú. Họ tung ra những cú đấm trời giáng, đôi tay gân guốc cuồn cuộn nện xuống liên hồi. Tiếng xương hàm va đập nghe rợn người, mồ hôi ướt đẫm tuôn trào trên từng thớ thịt. Bất thần, nhân lúc Euryalus để lộ sơ hở, Epeus chồm tới, giáng một cú đấm như búa tạ ngay quai hàm anh. Euryalus lảo đảo, đôi chân nhũn ra chốc lát, cơ thể nảy bổng lên không trung tựa hồ con cá bị ngọn gió Boreas hất văng lên từ làn nước sâu rải đầy rong rêu, trước khi rơi tõm xuống lại. Nhưng Epeus cao thượng đã kịp vươn tay đỡ lấy đối thủ, kéo anh đứng dậy. Những người đồng chí tức tốc ùa tới, dìu Euryalus rời khỏi võ đài. Anh bước đi liêu xiêu, đầu nghẹo hẳn sang một bên, miệng ộc ra những ngụm máu đỏ thẫm. Họ nhẹ nhàng đặt anh xuống trong cơn lịm đi, rồi quay lại nhận chiếc cúp đôi mang về.

Ngay sau đó, con trai của Peleus lại bày ra những giải thưởng cho cuộc tranh tài thứ ba, phô diễn trước mắt đạo quân Argive. Lần này là phần thưởng dành cho môn vật khốc liệt. Kẻ chiến thắng sẽ nhận được một chiếc vạc ba chân khổng lồ, sáng rực rỡ, sẵn sàng ngự trên ngọn lửa hồng; quân Achaean thầm định giá báu vật ấy phải ngang mười hai con bò mộng. Về phần kẻ chiến bại, chàng ban cho một người nữ tỳ tinh thông trăm nghề thêu dệt, trị giá bằng bốn con bò. Đứng giữa hàng ngũ chiến binh Argive, Achilles dõng dạc hô lớn: "Mau bước tới, hỡi những ai muốn so tài trong trận đấu này!"

Lập tức, người hùng Ajax vĩ đại, con trai của Telamon sừng sững đứng lên; theo sau ngài là Ulysses - con người túc trí đa mưu, dạn dày sương gió. Cả hai sửa soạn chỉnh tề rồi dũng mãnh bước vào giữa vòng vây. Họ quắp chặt lấy nhau bằng đôi cánh tay cuồn cuộn sức mạnh, tựa hồ những thanh xà ngang vững chãi mà một bậc thầy kiến trúc sư đan chéo trên nóc ngôi nhà cao tầng để chống chọi cuồng phong. Tiếng xương cốt kêu răng rắc rợn người vang lên mỗi khi họ dùng bắp tay vạm vỡ siết chặt lấy nhau; mồ hôi túa ra như tắm. Hàng chục vết bầm tấy đỏ rướm máu in hằn trên lưng và sườn, nhưng không ai chịu buông xuôi, họ vẫn dốc cạn sức bình sinh để đoạt lấy chiếc vạc ba chân. Ulysses chẳng thể quật ngã nổi Ajax, và Ajax cũng không sao lay chuyển được ngài, bởi Ulysses vô cùng rắn rỏi. Thế nhưng, khi quân Achaean đã bắt đầu mỏi mắt chờ đợi, Ajax liền lên tiếng: "Ulysses, con trai cao quý của Laertes! Ngài phải nhấc bổng ta lên, hoặc để ta nhấc bổng ngài, và phó mặc cho thần Jove tối cao định đoạt thắng bại!"

Nói đoạn, Ajax liền dồn sức bế bổng Ulysses lên khỏi mặt đất, nhưng vị anh hùng thành Ithaca đâu dễ quên mưu lược. Ngài tinh quái lấy chân móc vào kheo chân của Ajax, làm đôi trụ của người khổng lồ mất đà. Ajax ngã ngửa ra sau, còn Ulysses thì đè nặng lên ngực đối thủ trong sự sững sờ của toàn thể quân sĩ. Đổi thế, đến lượt Ulysses ráng sức nhấc bổng Ajax lên; ngài cố nâng bổng đối phương khỏi mặt đất một chút nhưng thân hình Ajax quá đồ sộ. Đầu gối Ulysses khuỵu xuống, kéo theo cả hai vấp ngã sóng soài, lấm lem cát bụi mù mịt. Bừng bừng hỏa khí, họ lại chồm dậy, định lao vào nhau phân định sống mái lần thứ ba. Nhưng Achilles vội vã bật dậy cản ngăn: "Đừng tự đày đọa nhau thêm nữa! Cả hai ngài đều xứng đáng là người chiến thắng! Hãy nhận lấy những giải thưởng ngang nhau, và để cho các dũng sĩ Achaean khác được dịp so tài."

Nghe lời khuyên giải thấu tình đạt lý của Achilles, hai người anh hùng vui vẻ nghe theo. Họ phủi sạch lớp cát bụi bám đầy mình mẩy, khoác áo vào rồi lùi lại nhường chỗ cho đấu trường tiếp tục.

Con trai của Peleus bèn mang ra những phần thưởng dành cho môn chạy đua-một chiếc bát pha chế tuyệt mĩ được đúc từ bạc khối. Bát chứa được sáu đấu và mang vẻ đẹp tráng lệ không đâu sánh bằng trên toàn thế giới; bởi đây chính là kiệt tác của những người thợ thủ công tài hoa xứ Sidon. Những người Phoenicia đã giong buồm vượt biển mang nó cập cảng, rồi dâng tặng như một món quà quý giá cho Thoas. Sau này, Eueneus, con trai của Jason, đã đem nó tặng lại cho Patroclus để làm tiền chuộc Lycaon, con trai vua Priam. Và giờ đây, Achilles lấy báu vật ấy làm phần thưởng để vinh danh người đồng chí mến thương, trao cho ai chạy nhanh nhất. Cho giải nhì, chàng dắt ra một con bò đực vạm vỡ, mập mạp béo tốt; trong khi giải ba là nửa nén vàng ròng. Đoạn, chàng đứng thẳng người, dõng dạc nói giữa hàng ngũ quân Argive: “Hãy bước tới đây, những ai muốn thử sức trong cuộc đua này!”

Ngay lập tức, Ajax chạy nhanh, con trai của Oileus, đứng dậy, cùng với Ulysses mưu trí và Antilochus, con trai của Nestor-người chạy nhanh nhất trong số thanh niên cùng thời. Họ đứng xếp hàng sát cánh bên nhau, và Achilles chỉ cho họ đích đến. Đường đua trải dài từ vạch xuất phát, và con trai của Oileus vọt lên dẫn đầu ngay tức khắc. Ulysses bám riết theo sau, khoảng cách gần gũi như chiếc thoi gỗ nép sát vào ngực người thợ dệt khi nàng luồn sợi ngang qua những sợi dọc căng tắp. Ngài đuổi theo sát nút-chân đạp đúng lên dấu chân của Ajax khi bụi mù còn chưa kịp lắng xuống. Cứ thế, Ajax cảm nhận rõ hơi thở nóng hổi của ngài phả vào gáy trong từng sải chạy dũng mãnh. Toàn quân Achaean reo hò ầm ĩ khi thấy Ulysses bung hết sức lực, tiếng cổ vũ vang dậy khi ngài lao vút qua. Nhưng khi gần đến đích, Ulysses thầm cầu nguyện nữ thần Minerva trong đáy lòng: “Hỡi nữ thần, xin hãy lắng nghe con và truyền sức mạnh cho đôi chân này.” Pallas Minerva nghe thấu lời khẩn cầu; nàng truyền phép thuật khiến tay chân ngài trở nên nhẹ bẫng. Ngay lúc đám người chạy đua chuẩn bị lao mình tới giải thưởng, thì Ajax, do sự cản trở ngầm của Minerva, đã trượt ngã trên bãi nội tạng trơn tuột của đàn gia súc mà Achilles giết thịt để tế lễ Patroclus. Cú ngã khiến mũi và miệng anh ta đầy phân bò nhơ nhuốc. Nhờ đó, Ulysses vượt lên trước, giành lấy chiếc bát pha chế bạc. Còn Ajax đành dắt con bò, tay bám lấy một bên sừng, vừa nhổ đống phân bò phì phì ra khỏi miệng, vừa phàn nàn với quân Argive: “Chao ôi, chính nữ thần đã cản bước chạy của ta! Nàng lúc nào cũng theo dõi Ulysses, kề cận chở che ngài ấy y như một người mẹ ruột vậy.” Lời than vãn của anh ta khiến tất cả mọi người đều bật cười sảng khoái.

Antilochus nhận lấy giải ba, môi nở nụ cười, quay sang những người đứng xem mà nói: “Các bạn của tôi ơi, hẳn mọi người đều thấy rõ, tới tận bây giờ các vị thần vẫn luôn dành sự tôn trọng cho những bậc trưởng bối. Ajax lớn tuổi hơn tôi một chút, còn ngài Ulysses thì đã thuộc về thế hệ trước. Thế nhưng, sức vóc của ngài ấy vẫn cường tráng bất chấp thời gian, và trong toàn quân Achaean này, chắc chẳng ai dám so tài chạy đua với ngài ấy, ngoại trừ ngài Achilles.”

Cậu cất lời khen ngợi con trai của Peleus như vậy, và Achilles tươi cười đáp lời: “Antilochus, cậu đã không khen ngợi ta vô ích đâu. Ta sẽ tặng thêm cho cậu nửa nén vàng nữa.” Nói đoạn, chàng đưa nửa nén vàng cho Antilochus, và cậu trai trẻ hân hoan đón nhận.

Tiếp đó, con trai của Peleus mang ra cây giáo, chiếc mũ bảo hiểm và tấm khiên của Sarpedon-chiến lợi phẩm mà Patroclus từng đoạt được. Chàng đứng thẳng, dõng dạc tuyên bố giữa quân Argive: “Ta kêu gọi hai dũng tướng vận áo giáp, cầm gươm sắc, bước ra thi thố tài nghệ trước sự chứng kiến của mọi người. Bất kỳ ai ra đòn đâm thủng giáp trụ và khiến đối phương đổ máu trước tiên, ta sẽ trao tặng thanh kiếm Thrace nạm bạc tuyệt đẹp này, báu vật ta từng đoạt được từ tay Asteropaeus. Về phần bộ áo giáp, cả hai người hãy cùng nhau chia sẻ, và ta sẽ mở tiệc thiết đãi hai vị một bữa thịnh soạn ngay trong lều của mình.”

Lập tức, Ajax vĩ đại, con trai của Telamon, uy dũng bước ra; cùng lúc, Diomed hùng mạnh, con trai của Tydeus, cũng đứng lên nghênh chiến. Tại hai đầu sới đấu, họ khoác lên mình những bộ giáp trụ uy nghi, rồi xăm xăm tiến vào giữa vòng vây với khao khát chiến đấu sục sôi, ánh mắt rực lên những tia lửa hừng hực. Đám đông quân Achaean không khỏi sững sờ trước khí thế đó. Khi cả hai giáp mặt, họ ba lần lao sầm vào nhau, ba lần vung vũ khí quyết liệt trong những pha cận chiến nảy lửa. Ajax đâm xuyên thủng tấm khiên tròn của Diomed, nhưng mũi giáo chưa kịp lấy máu thì lớp giáp kiên cố bên trong đã cản lại. Ngay tức thì, con trai của Tydeus lách qua tấm khiên khổng lồ, vung mũi giáo liên tiếp đâm vút vào cổ Ajax. Thấy thế, quân Achaean bàng hoàng lo sợ cho tính mạng của Ajax, bèn hét lớn can ngăn, yêu cầu cả hai dừng tay và chia đôi phần thưởng. Achilles đành bước tới, trao thanh kiếm lớn bọc bạc cùng bao kiếm và chiếc thắt lưng da tuyệt mĩ cho con trai của Tydeus.

Sau đó, Achilles mang ra một chiếc đĩa sắt ném khổng lồ, vốn là binh khí ưa thích của Eetion dũng mãnh lúc sinh thời, cho đến khi bị chính Achilles hạ sát và mang lên tàu cùng vô vàn chiến lợi phẩm khác. Chàng cất cao giọng giữa quân Argive: “Hãy bước tới đây, những ai muốn thi tài ném đĩa! Bất kể người thắng cuộc có đồng cỏ xa xôi hẻo lánh đến đâu, khối sắt lớn này cũng đủ dùng trong ròng rã năm năm trời. Những người chăn cừu hay thợ cày của anh ta sẽ chẳng cần cất công tới thị trấn mua sắt nữa, bởi giờ đây, nhà anh ta đã có sẵn một kho dự trữ dồi dào.”

Nghe vậy, hai chiến binh lực lưỡng là Polypoetes và Leonteus lập tức đứng dậy, theo sau là Ajax con trai của Telamon và Epeus cao quý. Họ lần lượt vào vị trí. Epeus nhặt chiếc đĩa lên, vung tay ném đi, nhưng tư thế lại lóng ngóng khiến toàn quân Achaean được một trận cười vỡ bụng. Tiếp đến, Leonteus-dòng dõi thần chiến tranh Mars-thể hiện sức mạnh của mình. Ajax vĩ đại ném thứ ba; chiếc đĩa vút đi, vượt xa mọi dấu mốc đã tạo ra trước đó. Thế nhưng, khi Polypoetes dũng mãnh bước lên, mọi thứ đều lu mờ. Anh ta vung chiếc đĩa sắt nhẹ bẫng tựa như cây gậy mà gã chăn gia súc vẫn thường quăng vào đàn thú để lùa chúng. Chiếc đĩa xé gió bay vút đi, bỏ xa mọi thành tích của những người đi trước. Đám đông chứng kiến bật ra những tiếng gầm thét tán thưởng vang dội. Các đồng chí của Polypoetes vội vã chạy đến khiêng khối sắt chiến thắng mang về cất trên tàu.

Ngay sau đó, Achilles tiếp tục đưa ra một phần thưởng đúc bằng sắt dành cho môn bắn cung-gồm mười chiếc rìu hai lưỡi và mười chiếc rìu một lưỡi. Chàng cho dựng một cột buồm tàu cách xa một đoạn trên bãi cát mịn, dùng một sợi dây mỏng buộc chân một con chim bồ câu vào đỉnh cột, biến nó thành mục tiêu. Chàng hứa: “Bất kỳ ai bắn trúng con bồ câu này sẽ giành trọn những chiếc rìu hai lưỡi mang về. Còn kẻ nào chỉ bắn trúng sợi dây mà trượt con chim, chứng tỏ tài nghệ kém hơn, sẽ nhận lấy những chiếc rìu một lưỡi.”

Teucer đứng lên nhận lời thách đấu, Meriones-người hầu cận trung thành và dũng mãnh của Idomeneus-cũng hiên ngang bước ra. Họ bỏ thăm vào chiếc mũ đồng để định thứ tự; lá thăm của Teucer rơi ra trước tiên. Ngài liền giương cung bắn ngay một phát. Nhưng vì quên thề nguyện hiến tế bầy cừu non đầu lòng cho Thần tiễn Apollo, ngài đã bị thần cướp mất đường ngắm chuẩn xác, khiến mũi tên sượt qua con chim bồ câu. Thay vào đó, mũi tên sắc lẹm cắt phăng sợi dây mỏng buộc gần chân con vật. Dây đứt thõng xuống đất, trong khi chú chim vút bay lên không trung, kéo theo tiếng hò reo vang dội của quân Achaean. Ngay lúc Teucer vừa thả dây cung, Meriones đã thủ sẵn mũi tên của mình. Anh ta giật vội cây cung từ tay Teucer, dâng lời thề sẽ hiến tế một trăm con cừu non đầu lòng cho thần Apollo uy vũ. Ngửa mặt nhìn bầu trời, Meriones tinh mắt bắt được bóng chú chim bồ câu đang vút lên dưới những tầng mây. Anh kéo căng dây, mũi tên xé gió lao đi, ghim trúng ngay giữa cánh chim khi nó đang xoay vòng tuyệt vọng. Mũi tên xuyên thấu qua cánh, rơi cắm phập xuống đất ngay dưới chân Meriones. Còn chú chim bồ câu tội nghiệp chới với đậu lại trên cột buồm, đầu rũ rượi, lông cánh tả tơi; chút sinh khí cuối cùng cũng rời bỏ cơ thể nhỏ bé, khiến nó rơi bịch xuống mặt cát. Vậy là Meriones vinh quang nhận lấy mười chiếc rìu hai lưỡi, còn Teucer đành ngậm ngùi mang những chiếc rìu một lưỡi về tàu.

Cuối cùng, con trai của Peleus mang ra một ngọn giáo và một chiếc vạc đồng tinh xảo chưa từng bén lửa thiêng. Chiếc vạc có giá trị ngang với một con bò đực mập mạp, được chạm trổ những hoa văn tuyệt mĩ. Vừa thấy phần thưởng, các dũng sĩ ném giáo liền đứng dậy-đó là con trai của Atreus, vua của các vị vua Agamemnon, cùng với Meriones, người hầu cận kiệt xuất của Idomeneus. Nhưng Achilles kính cẩn cất lời: “Hỡi con trai của Atreus, tất cả chúng ta đều biết rõ ngài vượt bậc hơn bất kỳ ai cả về sức vóc lẫn tài ném giáo. Xin ngài hãy mang chiếc vạc này về tàu của mình như một lẽ hiển nhiên. Còn về phần ngọn giáo này, nếu ngài ưng thuận, ta xin phép được trao nó cho Meriones; đó cũng là tâm nguyện tận đáy lòng ta.”

Vua Agamemnon gật đầu đồng thuận. Do đó, Achilles vui vẻ trao ngọn giáo đồng sáng loáng cho Meriones, đồng thời giao chiếc vạc lộng lẫy cho Talthybius, người hầu cận trung thành của nhà vua.

  1. Dòng sông thuộc quê hương Achilles. Nuôi tóc dài và cắt đi hiến tế cho thần sông quê hương là nghi thức cổ xưa đánh dấu sự trưởng thành hoặc tạ ơn bình an trở về. ↩

  2. Khu vực ở phía bắc Hy Lạp cổ đại. Với khí hậu khắc nghiệt, người xưa tin rằng đây là nơi ngự trị của những cơn gió bão táp dữ dội. ↩

  3. Tên gọi La Mã của Poseidon, chúa tể biển cả và cũng là vị thần sáng tạo ra loài ngựa. ↩