QUYỂN XVI.

Lửa đỏ rực trút xuống chiến thuyền của Protesilaus, Patroclus oai dũng xông trận trong bộ giáp của Achilles-anh đánh bạt quân Trojan, song cuối cùng lại gục ngã dưới tay Euphorbus và Hector.

Cuộc giao tranh quanh chiến thuyền của Protesilaus diễn ra vô cùng ác liệt. Giữa lúc ấy, Patroclus rảo bước đến gần Achilles, nước mắt tuôn rơi như dòng suối trong vắt không ngừng đổ xuống từ vách đá cao chót vót. Thấy anh khóc, lòng Achilles dâng lên niềm xót xa, bèn cất lời: "Patroclus, cớ sao anh lại đứng đó nức nở như một đứa trẻ chạy đến bên mẹ, đòi bế ẵm-nó níu chặt lấy váy mẹ, cản bước dù bà đang vội vã, và ngước đôi mắt đẫm lệ lên nhìn cho đến khi được bồng vào lòng-anh cũng đang tuôn rơi những giọt lệ như thế đấy, Patroclus. Anh có điều gì muốn tỏ cùng quân Myrmidon hay với chính ta chăng? Hay anh vừa hay tin tức gì từ Phthia¹ mà chỉ mình anh rõ? Người ta bảo rằng Menoetius con trai của Actor vẫn còn sống, cả Peleus con trai của Aeacus cũng vậy, bình an giữa hàng ngũ quân Myrmidon-nếu họ khuất núi thì hai chúng ta hẳn sẽ xót xa khôn xiết; hay anh đang quặn lòng thương xót quân Argive khi chứng kiến họ bị tàn sát ngay tại chiến thuyền, mà âu cũng bởi sự ngạo mạn của chính họ? Đừng giấu ta điều gì cả, hãy nói ra để hai ta cùng san sẻ."

Hỡi hiệp sĩ Patroclus, anh buông một tiếng thở dài thườn thượt rồi đáp lời: "Achilles, con trai của Peleus, chiến binh vĩ đại nhất của quân Achaean, xin ngài đừng thịnh nộ, tôi khóc bởi thảm kịch kinh hoàng đang giáng xuống đầu quân Argive. Tất thảy những người từng là anh hùng kiệt xuất của họ giờ đây đều nằm gục tại các chiến thuyền, đớn đau vì gươm giáo. Dũng sĩ Diomed con trai của Tydeus đã trúng thương vì ngọn giáo, còn Ulysses lừng danh và Agamemnon thì lĩnh trọn những nhát gươm sắc bén; Eurypylus cũng bị một mũi tên xuyên thấu đùi; các y sĩ lành nghề đang tận tình chăm sóc và chữa trị cho những vị anh hùng này; ngài vẫn giữ nguyên cõi lòng sắt đá đến thế sao, ôi Achilles? Nguyện cầu cõi lòng tôi chẳng bao giờ phải ôm giữ một cơn thịnh nộ gắt gao như ngài, một cơn giận dữ đủ sức làm hoen ố cả thanh danh của chính mình. Người đời sau sẽ lấy gì để ngợi ca ngài, trừ phi ngay lúc này ngài vươn tay cứu vớt quân Argive khỏi họa diệt vong? Ngài chẳng biết xót thương là gì! Hiệp sĩ Peleus hẳn không phải là cha ngài, nữ thần Thetis cũng chẳng phải mẹ ngài. Phải chăng biển cả xám xịt đã sinh ra ngài và những vách đá hiểm trở kia đã nhào nặn nên ngài, để ngài trở nên tàn nhẫn và vô tình đến vậy? Thế nhưng, nếu ngài còn e ngại một lời sấm truyền nào đó, hoặc nếu mẫu thân Thetis của ngài đã mang đến lời răn dạy từ miệng đấng Jove quyền năng, thì chí ít, hãy để tôi thống lĩnh quân Myrmidon ra trận. Biết đâu, tôi có thể mang lại ánh sáng hy vọng cứu rỗi quân Danaan. Hơn thế nữa, xin ngài hãy ban cho tôi mượn bộ áo giáp của ngài; quân Trojan hễ thấy thế ắt sẽ nhầm tưởng ngài xuất trận mà khiếp đảm tháo lui. Nhờ đó, những người con trai đang khốn cùng của quân Achaean sẽ giành được phút giây ngơi nghỉ-một điều vô cùng quý giá giữa vòng vây lửa đạn. Đội quân chúng ta, những người vẫn đang sung sức, dư sức đánh đuổi đám tàn quân đã kiệt quệ sức lực văng khỏi chiến thuyền và lều trại, buộc chúng phải tháo chạy về thành đô."

Patroclus nào hay biết mình đang khẩn cầu điều gì, cũng chẳng rõ bản thân đang tự rước lấy họa diệt thân. Achilles vô cùng xúc động, trầm giọng đáp lời: "Ôi, Patroclus cao quý, anh đang thốt ra những lời gì vậy? Ta chẳng màng đến bất kỳ lời sấm truyền nào cả, mẫu thân ta cũng chẳng truyền đạt mệnh lệnh nào từ đấng Jove. Điều khiến ta đau đớn tận tâm can chính là việc một kẻ có cùng đẳng cấp lại dám ngang nhiên cướp đi phần thưởng của ta, chỉ vì hắn nắm trong tay quyền thế hơn người. Sau tất cả những cay đắng ta từng nếm trải, sự sỉ nhục này đã vượt quá sức chịu đựng. Nàng thiếu nữ mà những người con của quân Achaean đã dâng tặng cho ta, phần thưởng vô giá ta giành được bằng ngọn giáo thấm máu sau khi san phẳng một thành trì-vậy mà Vua Agamemnon lại trơ trẽn tước đoạt nàng khỏi tay ta, cứ như thể ta chỉ là một kẻ lang bạt thấp hèn nơi đầu đường xó chợ. Dẫu sao, chuyện đã qua hãy cứ để nó qua: chẳng ai có thể ôm ấp mãi một cơn thịnh nộ; ta từng thề sẽ không nguôi giận cho đến khi khói lửa và tiếng thét xung trận chạm sát đến chiến thuyền của chính mình; nhưng giờ đây, anh hãy khoác bộ áo giáp của ta lên vai, hùng dũng dẫn quân Myrmidon lao vào trận chiến. Đám mây đen kịt của quân Trojan đã hung hãn giáng xuống hạm đội chúng ta; quân Argive đang bị đẩy lùi về phía bãi biển, dồn ép vào một không gian chật hẹp, và toàn bộ người dân Troy đã xốc lại tinh thần, ồ ạt xông ra tấn công, chỉ bởi họ không còn nhìn thấy tấm che mặt trên chiếc mũ trụ của ta lấp lánh nơi sa trường. Nếu chúng thấy, hẳn sẽ chẳng có con lạch hay rãnh nước nào không ứ đầy xác chết của chúng trên đường tháo chạy. Và lẽ ra thế cục đã phải như vậy, nếu Vua Agamemnon đối xử công bằng với ta. Còn hiện tại, quân Trojan đã bủa vây đội quân ta tứ phía. Diomed con trai của Tydeus không còn vung giáo bảo vệ quân Danaan nữa, ta cũng chẳng màng nghe thấy giọng nói của con trai Atreus phát ra từ cái đầu đáng ghét của hắn, trong khi tiếng thét của tên Hector khát máu lại vang dội bên tai ta. Hắn đang gào thét ra lệnh cho quân Trojan, những kẻ đang đè bẹp quân Achaean và lấp đầy cả bình nguyên bằng tiếng thét xung trận đinh tai nhức óc. Dù vậy, Patroclus à, hãy dũng mãnh xông thẳng vào chúng và cứu lấy hạm đội, kẻo quân Trojan phóng hỏa thiêu rụi tất cả và cắt đứt đường về của chúng ta. Tuy nhiên, anh phải khắc cốt ghi tâm và làm đúng những gì ta dặn dò. Anh sẽ mang về cho ta vinh dự tột bậc trước toàn thể quân Danaan, buộc họ phải trả lại cô gái cho ta, kèm theo vô vàn món quà trân quý. Ngay khi anh đánh đuổi quân Trojan khỏi các chiến thuyền, hãy quay lại đây. Dù cho vị thần sấm sét, phu quân của Juno có trao vòng nguyệt quế chiến thắng vào tay anh, tuyệt đối đừng tiếp tục tử chiến với quân Trojan khi vắng bóng ta, nếu không, anh sẽ tước đoạt mất vinh quang vốn dĩ thuộc về ta. Và cũng đừng vì cơn khát máu trên chiến trường mà mải mê sát phạt quân Trojan hay dẫn quân Achaean tiến thẳng đến Ilius, e rằng một trong những vị thần bất tử từ đỉnh Olympus² sẽ giáng cơn phẫn nộ xuống đầu anh-bởi lẽ thần Phoebus Apollo³ rất mực yêu quý chúng. Nhớ nhé, hãy quay về ngay khi anh vừa giải nguy cho các chiến thuyền, mặc kệ cho những kẻ khác tiếp tục giao tranh trên bình nguyên. Hỡi cha Jove, nữ thần Minerva⁴, và thần Apollo, ước gì không một gã nào trong toàn bộ đội quân Trojan còn sống sót, và cả quân Argive cũng chẳng còn ai, để rồi chỉ có hai chúng ta hiên ngang tồn tại, cùng nhau xé toạc bức màn kiêu hãnh đang che phủ vầng trán của Troy."

Họ giãi bày cùng nhau như thế. Về phần Ajax, chàng không thể bám trụ lâu hơn trước cơn mưa lao vút tới tấp dội xuống; thánh ý của đấng Jove cùng hàng vạn mũi giáo sắc nhọn từ quân Trojan đã áp đảo hoàn toàn sức lực của chàng. Chiếc mũ trụ sáng loáng che quanh thái dương không ngừng vang lên những tiếng loảng xoảng chát chúa, khi vũ khí liên tục trút xuống cả đỉnh mũ lẫn miếng ốp bảo vệ má. Vai trái chàng tê dại, mỏi nhừ vì phải gồng gánh chiếc khiên nặng trĩu suốt một thời gian dài. Thế nhưng, mặc cho kẻ thù điên cuồng phóng lao về phía mình, chúng vẫn chẳng thể ép chàng phải lùi bước. Ajax khó nhọc thở dốc, mồ hôi ướt đẫm tuôn như mưa qua từng lỗ chân lông. Chẳng có lấy một khoảnh khắc bình yên nào để ngơi nghỉ, khi tứ phía đều là tử thần đang rình rập vây quanh.

Giờ đây, hỡi các Nàng Thơ linh thiêng ngự trên những dinh thự uy nghiêm đỉnh Olympus, xin hãy kể cho ta nghe ngọn lửa bùng cháy đã thiêu đốt các chiến thuyền quân Achaean như thế nào. Hector dũng mãnh tiến sát lại, vung thanh đại kiếm chém một nhát chí tử vào ngọn giáo bằng gỗ tần bì của Ajax. Lưỡi gươm phạt đứt phăng ngọn giáo ngay sát vị trí mũi nhọn cắm vào cán. Phút chốc, Ajax bàng hoàng nhận ra mình chỉ còn nắm trong tay một cán giáo cụt ngủn, trong khi chiếc mũi đồng sắc bén đã văng tít ra xa, rơi loảng xoảng xuống nền đất lạnh. Chàng run rẩy thấu hiểu bàn tay can thiệp của thần linh trong cơ sự này. Nỗi kinh hoàng ập đến khi Ajax nhận ra đấng Jove đã tước đi mọi khả năng phòng vệ, bỏ mặc chàng bơ vơ và dâng hiến vinh quang chiến thắng cho quân Trojan. Chàng đành cay đắng lùi bước. Ngay lập tức, quân Trojan vung những ngọn đuốc rực lửa vào hạm đội, và chỉ trong chớp mắt, ngọn lửa ma quái bùng lên cuồn cuộn bao trùm lấy chiếc chiến thuyền.

Ngọn lửa lúc này đã bùng lên dữ dội quanh đuôi thuyền. Thấy vậy, Achilles đập mạnh hai tay vào đùi và giục Patroclus: "Đứng lên nào, hỡi kỵ sĩ cao quý! Ta đã thấy ánh lửa oan nghiệt của quân thù rực sáng nơi hạm đội. Hãy đứng lên, kẻo chúng thiêu rụi chiến thuyền, cắt đứt đường lui của chúng ta. Anh hãy nai nịt giáp trụ ngay đi, trong lúc ta đi tập hợp binh mã!"

Dứt lời, Patroclus lập tức khoác chiến bào. Chàng bọc chân bằng đôi xà cạp tinh xảo, cài móc bạc quanh mắt cá. Kế đến, chàng vận tấm giáp ngực lộng lẫy khảm cườm của hậu duệ nhà Aeacus. Chàng vắt ngang vai thanh gươm đồng nạm bạc, tay xách chiếc khiên vững chãi. Trên mái đầu tuấn tú, chàng đội chiếc mũ trụ đúc rèn công phu, chóp lông ngựa phấp phới rung lên đầy đe dọa. Chàng chọn cho mình hai ngọn giáo đáng sợ, vừa vặn với tay cầm, nhưng tuyệt nhiên không đụng đến ngọn giáo của Achilles cao quý. Đó là một vũ khí vô cùng chắc chắn và dũng mãnh, nặng đến mức chẳng một chiến binh Achaean nào ngoài Achilles có thể vung lên nhẹ nhàng. Ngọn giáo ấy làm từ gỗ cây tần bì mọc trên đỉnh Pelion, được đích thân nhân mã Chiron⁵ đốn hạ rồi trao tặng Peleus, để gieo rắc cái chết cho những bậc anh hùng. Chàng truyền lệnh cho Automedon mau chóng thắng ngựa vào xe. Trong lòng Patroclus, Automedon là người chàng nể trọng chỉ sau Achilles, một chiến hữu vô cùng đáng tin cậy giữa chốn sa trường. Tuân lệnh, Automedon thắng Xanthus và Balius-cặp ngựa chiến phi nhanh như gió. Đó là dòng dõi của quái điểu Podarge sinh ra cho thần Gió Tây khi đang gặm cỏ trên bãi thảo nguyên bên bờ sông Oceanus. Ở dây cương bên hông, Automedon buộc thêm con ngựa quý Pedasus. Achilles từng mang con ngựa này về làm chiến lợi phẩm khi san phẳng thành phố của Eetion. Dẫu chỉ là giống ngựa phàm trần, Pedasus vẫn oai phong sánh vai cùng bầy thiên mã.

Cùng lúc đó, Achilles đi rảo quanh các lều trại, hối thúc quân Myrmidon khoác giáp. Tựa như bầy sói hoang đang độ đói khát hung tợn, vừa xâu xé xong xác con lợn rừng trên núi, hàm vẫn còn rỏ máu tươi-chúng kéo thành đàn, thò chiếc lưỡi dài và mỏng liếm láp dòng suối trong vắt. Trên mình chúng nồng nặc mùi máu tanh tưởi; chúng chẳng biết sợ hãi là gì, bởi cơn đói khát đã thôi thúc bản năng hoang dã. Chẳng khác nào bầy sói ấy, các vị chỉ huy và trưởng lão quân Myrmidon rầm rập tụ tập quanh vị cận vệ quả cảm của hậu duệ thoăn thoắt nhà Aeacus. Đứng giữa vòng vây hùng tráng ấy, đích thân Achilles cất cao lời khích lệ, hừng hực sục sôi cả người lẫn ngựa.

Đoàn thuyền năm mươi chiếc mà Achilles cao quý mang đến Troy, mỗi chiếc chở theo năm mươi tay chèo cừ khôi. Chàng giao quyền chỉ huy cho năm vị tướng tâm phúc, còn bản thân nắm giữ vị trí tổng tư lệnh. Đội thứ nhất do Menesthius, người khoác tấm giáp lấp lánh, dẫn đầu. Anh là con trai của dòng Spercheius bắt nguồn từ thiên giới, do người đẹp Polydora, con gái của Peleus, hạ sinh cùng vị thần sông tuôn chảy không ngừng. Dù là kết tinh của một nữ nhân và một vị thần, anh vẫn được người đời gọi là con trai của Borus, cháu nội Perieres-người đã dâng vô vàn sính lễ để rước Polydora về làm vợ chính thức. Đội thứ hai nằm dưới quyền của Eudorus cao quý, con trai của một phụ nữ chưa chồng. Chàng là máu mủ của Polymele, con gái của vũ công duyên dáng Phylas. Chuyện kể rằng, kẻ sát hại Argos quyền năng đã say đắm Polymele khi tình cờ thấy nàng ca múa trong buổi tiệc vinh danh Diana-nữ thần săn bắn mang những mũi tên vàng. Thần Mercury⁶, Đấng ban phát muôn vàn phước lành, đã lén đưa nàng lên gác và ân ái. Nàng hạ sinh cho ngài một bé trai cao quý đặt tên là Eudorus, vô cùng nhanh nhẹn và dũng cảm trên chiến trường. Khi nữ thần Ilithuia trông coi việc sinh nở đưa đứa bé ra chào đời và đón ánh mặt trời, quyền lực Echecles, con trai Actor, đã đem sính lễ hậu hĩnh đến rước Polymele về dinh. Về phần Eudorus, ông ngoại Phylas giữ lại nuôi nấng, yêu thương chăm bẵm như con đẻ của mình. Đội thứ ba do Pisander, con trai của Maemalus, thống lĩnh. Anh là tay giáo cừ khôi nhất trong toàn quân Myrmidon, tài nghệ chỉ xếp sau Patroclus, người đồng đội thân thiết của Achilles. Hiệp sĩ lão thành Phoenix đảm nhận cương vị đội trưởng đội thứ tư, và Alcimedon, con trai cao quý của Laerceus, dẫn dắt đội thứ năm.

Sau khi phân bổ quân số và giao phó cho các đội trưởng, Achilles dõng dạc truyền lệnh: "Hỡi quân Myrmidon! Đừng quên những lời thách thức mà các người từng buông ra nhằm vào quân Trojan khi còn quanh quẩn bên chiến thuyền, trong những ngày ta đang ôm cơn thịnh nộ. Thuở ấy, các người không ngớt buông lời oán thán ta. 'Hỡi đứa con tàn nhẫn của Peleus,' các người vẫn thường trách móc, 'chắc hẳn mẹ ngươi đã vắt mật đắng nuôi ngươi khôn lớn, nên lòng dạ ngươi mới sắt đá đến vậy. Ngươi giam hãm bọn ta nơi bến thuyền trái với ý nguyện; nếu đã tuyệt tình đến thế, thà để bọn ta giong buồm về quê hương còn hơn.' Đã bao bận các người tụ tập và buông lời nhiếc móc ta như thế. Nhưng giờ đây, cánh cửa của những chiến công hiển hách mà các người hằng khao khát đã mở ra. Hãy giữ cho mình một trái tim quả cảm và xông lên nghiền nát quân Trojan!"

Từng lời nói của ông như ngọn lửa bùng lên, thiêu đốt nhiệt huyết của muôn người. Nghe lệnh vị chủ tướng, hàng ngũ chiến binh lập tức đan siết vào nhau. Tựa như những phiến đá tảng được người thợ xây đắp nên bức tường thành kiên cố che chắn phong ba-những chiếc mũ trụ và những tấm khiên gắn bướu cũng được xếp san sát như thế. Khiên tựa khiên, mũ kề mũ, người chen người. Đội hình ken đặc đến mức mỗi khi họ cúi đầu, những chóp lông ngựa lấp lánh trên đỉnh mũ lại khẽ chạm vào nhau.

Đứng sừng sững trước toàn quân, Patroclus và Automedon nai nịt giáp trụ chỉnh tề-tuy hai người nhưng chung một ý chí dẫn dắt đội quân Myrmidon. Sau đó, Achilles bước vào lều, mở nắp chiếc rương kiên cố mà nữ thần Thetis gót bạc đã chuẩn bị sẵn cho ông mang lên thuyền. Bên trong chứa đầy những lớp áo mỏng, áo choàng chống rét và những tấm thảm dày dặn. Dưới đáy rương, ông trân trọng cất giữ một chiếc cúp chạm trổ tinh xảo. Đó là vật báu mà ngoài ông ra, không một ai được phép chạm môi vào, và ông cũng chẳng bao giờ dùng nó để dâng lễ cho bất kỳ vị thần nào khác ngoài Thượng đế Jove. Ông cẩn thận lấy chiếc cúp ra, dùng lưu huỳnh thanh tẩy, rồi tráng lại bằng làn nước trong vắt. Rửa tay sạch sẽ, ông cung kính rót đầy rượu vang. Bước ra giữa khoảng sân đầy nắng, ông ngước đôi mắt lên bầu trời cao thẳm, thành tâm cầu nguyện và tưới rượu tế. Mọi nhất cử nhất động của ông đều được thu vào tầm mắt của thần Jove, đấng vui thích sấm sét. "Lạy Vua Jove!" ông lớn tiếng khấn nguyện. "Chúa tể vùng Dodona⁷, vị thần bảo trợ người Pelasgi! Ngài ngự trị trên ngai cao, cai quản miền Dodona giá lạnh, nơi những nhà tiên tri Selli của ngài luôn kề cận với đôi chân trần và giấc ngủ trên mặt đất-nếu trước đây ngài đã từng thấu hiểu lời nguyện cầu của con, từng ban cho con vinh quang và trút giáng tai ương xuống đầu quân Achaean, thì nay, xin ngài hãy rủ lòng thương đoái mà nghe thấu lời nguyện này. Con sẽ lưu lại nơi chiến thuyền neo đậu, nhưng sẽ cử người đồng đội thân thiết của con dẫn đầu hàng ngàn lính Myrmidon ra trận. Cúi xin ngài, hỡi thần Jove thấu thị vạn vật, hãy ban chiến thắng cho anh ấy! Xin ngài hãy thắp lên lòng dũng cảm trong tim anh ấy, để Hector hiểu được liệu cận vệ của con có đủ bản lĩnh chiến đấu đơn độc hay không, hay sức mạnh của anh ấy chỉ thực sự vô song khi có con kề vai sát cánh giữa vòng xoáy binh đao. Về sau, khi anh ấy đã đẩy lùi ngọn lửa chiến tranh và tiếng thét xung trận ra khỏi hạm đội, cầu xin ngài chở che, cho anh ấy được bình an trở về nguyên vẹn cùng áo giáp và những đồng đội đánh cận chiến dũng cảm của mình."

Lời khẩn cầu vừa dứt, thần Jove với trí tuệ uyên thâm đã thấu tỏ. Tuy nhiên, đấng tối cao chỉ ban ơn một nửa-chứ không cho trọn vẹn. Ngài ưng thuận để Patroclus đẩy lùi chiến hỏa và sự giao tranh khỏi hạm đội, nhưng lại khước từ ban cho cơ hội bình an trở về của vị chiến binh này.

Sau khi dâng rượu và thành kính cầu nguyện, Achilles quay trở lại lều, cẩn thận cất chiếc cúp vào rương.

Xong xuôi, ông lại bước ra ngoài, đôi mắt vẫn đăm đắm hướng về trận huyết chiến đang sục sôi giữa quân Trojan và quân Achaean.

Trong lúc đó, đội quân vũ trang tháp tùng Patroclus hừng hực khí thế hành quân, tràn trề hy vọng áp sát phòng tuyến quân Trojan. Họ tuôn ra như bầy ong vò vẽ làm tổ bên vệ đường, những sinh linh dữ dằn mà lũ trẻ con ngu ngốc thường hay trêu chọc. Bất kỳ ai vô tình đi ngang qua cũng có thể lĩnh trọn vết đốt đẫm nọc độc, hoặc nếu một người lữ hành tình cờ chọc giận chúng, cả bầy sẽ điên cuồng lao ra, liều mạng bảo vệ ong non. Đội quân Myrmidon cũng túa ra khỏi các chiến thuyền với cơn thịnh nộ ngùn ngụt và lòng dũng cảm tựa bầy ong vỡ tổ, tiếng thét xung trận của họ vang vọng thấu tận mây xanh. Đứng trước hàng quân, Patroclus cất cao giọng gọi: "Hỡi những chiến binh Myrmidon quả cảm, những người anh em đi theo gót chân Achilles, con trai của Peleus! Hãy chứng tỏ bản lĩnh của các bạn, hãy chiến đấu bằng tất cả sức mạnh và tinh thần rực lửa! Chúng ta sẽ mang về vinh quang chói lọi cho con trai của Peleus, người chiến binh vĩ đại nhất bên những chiến thuyền Argive, cùng với những đồng đội thân cận của ngài! Con trai của Atreus, Vua Agamemnon, rồi sẽ phải nếm mùi ân hận, nhận ra sự ngu xuẩn tột cùng của bản thân khi dám khinh rẻ người anh hùng dũng mãnh nhất của quân Achaean."

Những lời lẽ rực lửa ấy đã thổi bùng lên ngọn lửa nhiệt huyết trong huyết quản mọi người, tiếp thêm sức mạnh để họ đồng loạt xông vào quân Trojan tựa vũ bão. Khắp các chiến thuyền lại vang rền tiếng reo hò dậy sóng của quân Achaean. Khi quân Trojan kinh hoàng nhìn thấy con trai dũng cảm của Menoetius cùng viên cận vệ khoác áo giáp sáng lòa hiện ra, nỗi khiếp đảm trào dâng, đội hình của chúng lập tức rối loạn. Chúng đinh ninh rằng người con trai nhanh nhẹn của Peleus đã gạt bỏ hiềm khích, làm hòa với Agamemnon và tái xuất chiến trường. Chút dũng khí còn sót lại tan biến, mọi kẻ địch đều ráo riết dáo dác tìm đường tháo chạy hòng giữ lấy mạng sống mong manh.

Giữa chốn sa trường hỗn loạn, Patroclus là người đầu tiên vung tay phóng ngọn giáo tử thần vào giữa đám đông đang chen chúc nghẹt thở, ngay sát đuôi chiến thuyền của Protesilaus. Mũi giáo lạnh lùng xuyên thủng vai phải của Pyraechmes - kẻ thống lĩnh đội kỵ binh Paeonian hùng hậu đến từ Amydon và dòng sông Axius cuồn cuộn. Với một tiếng rên rỉ thảm thiết, hắn ngã vật ra nền đất bụi bặm. Chứng kiến chủ tướng, người chiến binh xuất chúng nhất ngã gục, quân lính Paeonian rơi vào hoảng loạn tột độ. Chỉ bằng một đòn chí mạng, Patroclus đã gieo rắc nỗi kinh hoàng tột cùng lên toàn bộ đội ngũ kẻ thù. Chàng oai dũng đẩy lùi chúng ra xa khỏi các chiến thuyền, dập tắt ngọn lửa đang bùng cháy hung hãn, chỉ để lại trơ trọi vỏn vẹn xác con thuyền cháy dở. Quân Trojan lúc này bị đẩy lùi trong tiếng thét xé toạc bầu trời, trong khi quân Danaan tràn ra từ các chiến thuyền như sóng trào, truy đuổi gắt gao và không ngừng hò hét thị uy. Cảnh tượng tựa như khi thần Jove, đấng gom mây sấm sét, bất thần xé toạc bức màn mây mù dày đặc bao phủ đỉnh núi cao, để lộ ra tất cả những ngọn chóp uy nghi, những mũi đất vươn dài và những khu rừng thưa bừng sáng rực rỡ dưới ánh chớp lòa. Nhờ đẩy lùi được biển lửa, quân Danaan mới có một khoảng thời gian ngắn ngủi để thở phào nhẹ nhõm. Thế nhưng, cơn cuồng nộ của chiến tranh vẫn chưa hề khép lại, bởi quân Trojan chưa hoàn toàn vỡ trận. Chúng vẫn nghiến răng tử chiến, chỉ chịu lùi bước khi đối mặt với những đợt tấn công bão táp.

Trận chiến lúc này vỡ vụn thành vô số những cuộc giao tranh đẫm máu. Khắp nơi, các thủ lĩnh lao vào tàn sát lẫn nhau bằng bất cứ thứ vũ khí nào có trong tay. Đi tiên phong, người con trai dũng cảm của Menoetius phóng ngọn giáo sắc lẹm cắm ngập vào đùi Areilycus ngay chớp mắt hắn vừa quay lưng tháo chạy. Mũi đồng xuyên qua lớp thịt dày, đánh vỡ nát xương, khiến hắn ngã chúi mặt xuống đất bùn. Ngay lúc ấy, Menelaus vung giáo đâm trúng ngực Thoas, ngay điểm yếu không được khiên che chắn, tước đoạt sinh mạng hắn ngay tức khắc. Trông thấy Amphiclus đang lăm le tấn công, con trai của Phyleus đã ra đòn chớp nhoáng, đâm thẳng ngọn giáo vào phần trên đùi kẻ thù, nơi bắp thịt phình to nhất. Lưỡi giáo tàn nhẫn xé toạc toàn bộ gân cốt ở chân, tống hắn chìm sâu vào bóng tối của cõi chết. Antilochus, một trong những người con trai của Nestor, dùng giáo đâm xuyên cuống họng Atymnius, khiến hắn gục ngã như thân cây bị đốn hạ. Sôi sục lửa hận, Maris lao vút vào Antilochus trong trận giáp lá cà để trả thù cho anh trai. Hắn đứng giang chân qua thi hài người đã khuất, tay lăm lăm ngọn giáo tử thần. Thế nhưng, Thrasymedes quả cảm đã nhanh hơn một nhịp. Trong cái chớp mắt, chàng phóng ngọn giáo cắm phập vào vai Maris trước cả khi hắn kịp vung đòn. Mũi giáo đi chính xác không sai một li, cắt đứt toàn bộ gân gốc cánh tay, xẻ toạc thớ thịt xuống tận xương, tống hắn ngã nhào, khép đôi mắt lại vĩnh viễn. Thế là, hai người đồng đội cao quý của Sarpedon đã bị hai người con trai của Nestor tống thẳng xuống Âm phủ lạnh lẽo. Họ vốn là những chiến binh kiêu hãnh, con trai của Amisodorus - kẻ từng nuôi dưỡng con quái vật Chimaera bất khả chiến bại, gieo rắc biết bao tai ương cho nhân loại. Trong đám đông hỗn loạn, Ajax con trai của Oileus lao đến bắt sống Cleobulus khi hắn đang mắc kẹt không lối thoát. Chẳng chút khoan nhượng, chàng vung gươm chém mạnh vào cổ hắn. Thanh gươm loang lổ máu đỏ au, trong khi bàn tay lạnh lẽo của số phận tóm lấy hắn, kéo bóng tối tử thần trùm lên đôi mắt.

Giữa sa trường mịt mù bụi cuốn, Peneleos và Lycon lao vào nhau giáp lá cà sau khi cả hai đều phóng trượt những ngọn giáo chết chóc. Vũ khí vuột mất, họ tuốt gươm xông vào nhau. Lycon chém sượt qua chóp lông vũ trên mũ trụ của Peneleos, nhưng thanh gươm phản chủ lại gãy ngang chuôi. Không bỏ lỡ thời cơ, Peneleos vung đường gươm chí mạng chém trúng cổ Lycon, ngay dưới mang tai. Lưỡi thép cắm ngập sâu đến nỗi đầu hắn chỉ còn dính lủng lẳng với thân mình bằng một lớp da mỏng manh, sinh mệnh tắt lụi trong tức tưởi. Cùng lúc, Meriones truy đuổi gắt gao Acamas và bắt kịp hắn ngay khoảnh khắc hắn định trèo lên chiến xa tẩu thoát. Ngọn giáo của Meriones đâm xuyên qua vai phải, hất tung hắn ngã lộn cổ khỏi xe, đôi mắt nhắm lại vĩnh viễn. Idomeneus vung ngọn giáo đồng cắm phập vào miệng Erymas. Mũi nhọn hung hãn đâm vỡ hàm, xuyên thẳng vào não bộ, nghiền nát những đoạn xương trắng toát. Hàm răng của hắn vỡ vụn rụng lả tả, máu xối xả tuôn trào từ hai hốc mắt, ùng ục trào ra từ miệng và mũi, trước khi bóng tối cái chết hoàn toàn nuốt chửng lấy hắn.

Thế là các thủ lĩnh của quân Danaan, mỗi người đều đã tắm máu kẻ thù của riêng mình. Cảnh tượng bi tráng ấy giống hệt như bầy sói đói khát cuồng loạn vồ lấy đàn dê non hay cừu non, xé xác chúng khi chúng lơ ngơ đi lạc khỏi bầy vì sự bất cẩn của người chăn cừu. Bầy sói ranh mãnh chớp lấy thời cơ, lao vào cấu xé những con mồi không còn chút sức lực kháng cự. Quân Danaan giờ đây cũng lao vào quân Trojan với sức mạnh hoang dã như thế, gieo rắc nỗi hoảng loạn tột độ, khiến chúng vắt chân lên cổ tháo chạy với những tiếng kêu gào thảm thiết, ý chí chiến đấu hoàn toàn vụn vỡ.

Giữa khung cảnh đẫm máu ấy, Ajax vĩ đại vẫn kiên trì tìm cách phóng ngọn giáo kết liễu Hector. Thế nhưng, Hector là một chiến binh quá đỗi dạn dày. Hắn giấu kín đôi bờ vai vạm vỡ đằng sau chiếc khiên da bò kiên cố, đôi tai luôn cảnh giác trước tiếng rít xé gió của những mũi tên và tiếng thịch nặng nề của những ngọn giáo. Dẫu biết rõ cán cân trận chiến đã đảo chiều, hắn vẫn ngoan cường bám trụ, cố gắng che chở cho những người đồng đội đang tháo chạy.

Như khi một đám mây đen đặc kịt cuồn cuộn dâng lên từ đỉnh Olympus, che khuất bầu trời trong vắt, báo hiệu cơn bão thịnh nộ của thần Jove sắp sửa giáng xuống. Quân Trojan cũng tháo chạy trong cơn hoảng loạn tột cùng như thế, đội hình vỡ nát không còn hình thù. Những con chiến mã tung vó phi nước đại của Hector đã mang chủ nhân cùng bộ áo giáp thoát khỏi tử địa, nhẫn tâm bỏ mặc quân Trojan đang kẹt cứng bên con hào sâu hoắm. Hàng tá cỗ xe ngựa gãy gập cán ngay dưới lòng hào, buộc chủ nhân phải bỏ xe cuốc bộ thoát thân. Thúc ngựa truy đuổi gắt gao, Patroclus lớn tiếng hô hào quân Danaan, lòng căm phẫn sôi sục hướng về phía quân Trojan. Những kẻ bại trận giờ đây hoảng loạn giẫm đạp lên nhau, lấp đầy mọi nẻo đường bằng tiếng gào khóc và sự tuyệt vọng. Bầu không khí tối sầm lại dưới những lớp bụi mịt mù quẩn quanh, tiếng vó ngựa dốc toàn lực phi nước đại rời khỏi khu lều trại và chiến thuyền, hướng thẳng về phía thành bang trú ẩn.

Patroclus điên cuồng điều khiển cỗ chiến xa lao thẳng vào tâm điểm đám đông đang bỏ chạy tán loạn nhất, giọng hô vang dội xốc lại tinh thần quân sĩ. Xe ngựa địch bị đập vỡ nát tươm, vô số kẻ lộn cổ khỏi xe, ngã rạp dưới những bánh xe oan nghiệt của Patroclus. Những con chiến mã bất tử uy dũng, món quà quý giá mà các vị thần ban tặng cho Peleus, dễ dàng tung vó nhảy vọt qua con hào sâu trong nháy mắt. Chàng dồn hết tâm trí tìm cách áp sát Hector, khao khát cắm ngập mũi giáo vào ngực hắn, nhưng cỗ xe ngựa của Hector đang lướt đi quá nhanh. Cảnh tượng tựa như một ngày giữa tiết thu tĩnh lặng, cả một vùng đất bỗng chốc tối sầm, run rẩy oằn mình trước cơn mưa dông nặng hạt nhất mà thần Jove giáng xuống để trừng phạt sự bất công, giả dối của con người nơi những phiên tòa, những kẻ dám phớt lờ công lý, đạp lên luật lệ của thiên đàng. Nước từ các con sông cuồn cuộn gầm thét, xé toạc mặt đất tạo nên những dòng kênh mới, trút nước hung hãn từ đỉnh núi xuống vùng biển khơi tăm tối, cuốn trôi mọi công trình của nhân loại. Sự căng thẳng và tuyệt vọng của những con ngựa Trojan trong lúc tháo chạy cũng bức bối và bi đát như thế.

Lúc này, Patroclus đã dũng mãnh chia cắt các đạo quân gần nhất, dồn ép chúng ngược trở lại phía chiến thuyền. Chúng tuyệt vọng vạch đường máu lùi về phía tường thành, nhưng chàng nhất quyết không buông tha, ép chúng mắc kẹt giữa con sông, chiến thuyền và bức tường sừng sững. Thanh giáo của chàng đã báo thù cho biết bao linh hồn đồng đội ngã xuống. Trước tiên, chàng phóng ngọn giáo cắm phập vào ngực Pronous, ngay phần thịt hở ra ngoài mép khiên, đánh gục hắn xuống mặt đất lạnh lẽo. Tiếp theo, chàng vung giáo lao thẳng vào Thestor, con trai của Enops. Hắn đang co rúm trên cỗ xe ngựa, hoảng loạn đến mất trí, buông thõng cả dây cương. Patroclus lạnh lùng tiến lại, phóng ngọn giáo đâm xuyên hàm phải của hắn. Mũi đồng móc chặt vào hàm răng, chàng dùng sức kéo tuột hắn qua mép xe. Cảnh tượng hệt như một ngư dân kiên nhẫn ngồi trên mỏm đá nhô ra biển, dùng lưỡi câu và cước kéo một con cá khổng lồ lên bờ. Patroclus cũng dùng giáo lôi tuột Thestor đang há hốc mồm khỏi cỗ xe như thế, rồi ném hắn ngã sấp xuống đất. Hắn trút hơi thở cuối cùng ngay khi thân mình vừa chạm đất bụi. Trông thấy cảnh ấy, Erylaus phẫn nộ lao tới tấn công, nhưng Patroclus đã nhấc bổng một tảng đá, đập thẳng vào đầu hắn. Hộp sọ vỡ nát bên trong chiếc mũ trụ kiên cố, hắn ngã nhào xuống đất trong những cơn co giật kinh hoàng của cái chết. Kế đến, với sức mạnh tàn khốc, chàng lần lượt đoạt mạng Erymas, Amphoterus, Epaltes, Tlepolemus, Echius con trai của Damastor, Pyris, Ipheus, Euippus và Polymelus con trai của Argeas, rải xác thù dọc đường truy kích.

Chứng kiến những người đồng đội khoác chiến bào mỏng manh gục ngã dưới tay Patroclus, con trai Menoetius, Sarpedon sục sôi cất cao giọng quở trách đoàn quân Lycian: "Thật nhục nhã thay, các ngươi định bỏ chạy đến tận đâu? Hãy phô diễn bản lĩnh chiến binh đi! Đích thân ta sẽ giáp mặt kẻ này, xem hắn là thần thánh phương nào mà dám nghênh ngang đến vậy. Chính tay hắn đã gieo rắc cho quân ta biết bao kinh hoàng, vùi thây bao tráng sĩ can trường xuống lớp bụi mờ."

Dứt lời, chàng tung mình khỏi chiến xa. Thấy vậy, Patroclus cũng lập tức gieo mình xuống mặt đất. Cả hai lao vút vào nhau, tiếng thét gầm vang vọng không trung, tựa như hai con kền kền mỏ nhọn vuốt cong đang rít lên điên cuồng, lao vào cắn xé nhau trên đỉnh núi cao điu hiu u tịch.

Tự đỉnh Olympus, thần Jove uy quyền, con trai của thần Saturn, đưa ánh mắt xót thương nhìn xuống hai dũng tướng, rồi cất lời cùng Juno, vị nữ thần vừa là vợ, vừa là em gái ngài: "Hỡi ôi! Phải chăng định mệnh khắt khe đã an bài cho Sarpedon, núm ruột mà ta hằng yêu dấu, phải vong mạng dưới tay Patroclus? Tâm trí ta đang băn khoăn suy tính; chẳng biết có nên vớt nó khỏi vòng huyết chiến, đưa về vùng đất Lycia màu mỡ an toàn, hay buông tay để nó gục ngã trước lưỡi giáo của con trai Menoetius."

Juno nghiêm nghị đáp lời: "Hỡi vị con trai quyền uy tột bậc của thần Saturn, chàng thốt ra những lời gì vậy? Chàng toan tước đoạt một kẻ phàm trần, kẻ mà con tạo đã định đoạt số kiếp từ thuở lọt lòng, khỏi nanh vuốt oan nghiệt của tử thần sao? Quyền quyết định thuộc về chàng, nhưng thảy chư thần chúng ta quyết chẳng thể nào đồng thuận. Thiếp cũng xin thưa thêm, mong chàng lưu tâm suy xét thật kỹ điều này: nếu chàng bao bọc đưa Sarpedon bình an hồi hương, các vị thần khác hẳn cũng sẽ đòi mang con cái họ thoát vòng khói lửa. Quanh thành Troy lúc này, có biết bao dòng máu thần linh đang đổ xuống, chàng làm thế ắt chuốc lấy vạn nỗi tị hiềm. Dẫu vậy, nếu lòng chàng chan chứa xót thương, cứ để mặc anh ta bỏ mạng dưới tay Patroclus. Nhưng ngay khoảnh khắc linh hồn anh ta lìa xác, chàng hãy truyền gọi Thần Chết và Giấc Ngủ⁸ êm đềm, rước thi hài anh ta cất bước khỏi cõi sa trường. Hãy đưa anh ta về lại Lycia bao la, nơi ruột thịt anh em sẽ đắp mộ, dựng bia cẩm thạch để đời đời tưởng niệm một bậc anh hào đã khuất."

Đấng Vua cha của chư thần và nhân loại ngậm ngùi ưng thuận. Nhưng để vinh danh đứa con trai yêu quý, kẻ sắp sửa bỏ mạng dưới tay Patroclus trên bình nguyên Troy thấm đẫm máu xương, bỏ lại sau lưng quê hương vời vợi, ngài đã trút xuống nhân gian một trận mưa máu nhuộm đỏ cả đất trời.

Lúc bóng hai người áp sát lấy nhau, ngọn giáo của Patroclus xé gió lao đi, găm trúng vùng bụng dưới của Thrasydemus-vị cận vệ dũng mãnh của Sarpedon-chớp nhoáng đoạt mạng hắn. Sarpedon tức giận phóng giáo đáp trả, nhưng mũi nhọn chệch hướng, đâm xuyên qua vai phải của chiến mã Pedasus. Con vật hí lên một tràng thê lương sầu thảm, gục ngã xuống mặt đất bụi bặm, trút những hơi thở khò khè cuối cùng. Sự cố khiến hai con ngựa còn lại cuồng loạn lồng lên, kéo cọc xe nứt toác. Dây cương rối tung khi thi thể Pedasus kẹt lại giữa bước chân chúng. Giữa khoảnh khắc sinh tử, Automedon tỏ rõ sự lão luyện; không mảy may chần chừ, chàng tuốt thanh gươm sắc lẹm bên đùi, chém phăng đứt lớp dây cương buộc con ngựa tử nạn. Tức thì, hai chiến mã lấy lại thăng bằng, vươn mình kéo căng dây cương, mang cỗ xe điên cuồng lao lại vào vòng huyết chiến.

Không cam lòng, Sarpedon vung tay phóng ngọn giáo thứ hai tước mạng Patroclus, nhưng mũi lao oan nghiệt lại chỉ sượt qua bả vai trái mà chẳng vấy máu. Đến lượt mình, Patroclus dồn sức ném ngọn giáo thù hận, và mũi nhọn rời khỏi tay chàng tuyệt nhiên không uổng phí. Ngọn giáo đâm xuyên thấu màn cơ hoành bao bọc lấy trái tim hừng hực nhịp đập của Sarpedon. Chàng gục ngã nặng nề hệt như một thân sồi, một gốc dương bạc hay cội thông cao vút mà những thợ rừng trên núi cao vừa quật ngã bằng rìu bén để đẽo gỗ đóng thuyền. Người anh hùng nằm sải dài ngay trước cỗ chiến xa, quằn quại rên xiết, đôi tay cào cấu tuyệt vọng vào đám bụi mờ vương máu. Tựa con sư tử hoang tàn bạo vồ lấy bò mộng đen tuyền giữa bầy gia súc, mặc cho con mồi gầm rống đau đớn rồi bỏ mạng dưới vuốt nanh, vị thủ lĩnh lừng danh của quân Lycian cũng vùng vẫy trong vòng tay tử thần trước mũi giáo của Patroclus. Thoi thóp chút tàn hơi, chàng cất lời gọi người huynh đệ đồng sinh tử: "Glaucus, đệ đệ của huynh, chiến binh kiệt xuất nhất trong hàng ngũ anh hào! Hãy cháy hết ngọn lửa chiến đấu của đệ, dốc trọn sinh lực cho giây phút định mệnh này! Khẳng định bản lĩnh dũng sĩ đi đệ! Trước nhất, hãy băng qua đội hình khích lệ các tướng lĩnh Lycian liều mình vì Sarpedon; rồi đến lượt đệ, hãy vung gươm bảo vệ để bộ giáp của huynh không lọt vào tay kẻ thù. Danh dự của đệ sẽ vĩnh viễn hoen ố nhục nhã nếu để lũ Achaean tước mất giáp bào của huynh ngay tại bến thuyền của chúng. Cố lên đệ đệ, hãy hiệu triệu mọi sức mạnh của quân ta!"

Lời trăng trối vừa dứt, cái chết lập tức trùm lấy anh, vĩnh viễn khép lại đôi mắt của người chiến binh. Patroclus tàn nhẫn giẫm gót chân lên lồng ngực đẫm máu của Sarpedon, giật phắt ngọn giáo ra khỏi da thịt. Ngay khoảnh khắc ấy, sinh khí của người dũng tướng cũng vuột bay theo mũi lao lạnh lẽo; chàng đã rút cạn cả ngọn giáo lẫn linh hồn của Sarpedon cùng lúc. Cách đó không xa, đám quân Myrmidon hì hục níu lấy bầy chiến mã đang phì phò hốt hoảng. Chúng hoảng loạn lồng lộn, ngơ ngác khi chẳng còn bóng dáng chủ nhân.

Nghe rành rọt từng lời trăn trối của Sarpedon, trái tim Glaucus như bị xé nát bởi nỗi bất lực trào dâng, vì đệ chẳng thể làm gì để cứu huynh ấy. Glaucus đành dùng bàn tay còn lại ôm lấy cánh tay đang rỏ máu, gánh chịu cơn đau thấu xương do mũi tên oan nghiệt của Teucer bắn ra từ trên tường thành. Giữa ranh giới sinh tử, Glaucus cất tiếng khẩn cầu vị thần bắn xa Apollo: "Lạy ngài, cúi xin ngài hãy lắng nghe tiếng vọng từ đáy lòng con, dù ngài đang ngự trên ngai vàng ở vùng đất Lycia trù phú hay giữa thành Troy hoa lệ. Bởi ở bất cứ nơi đâu, ngài cũng hằng nghe thấy lời khẩn cầu của những kẻ khốn cùng, như con lúc này. Vết thương chí mạng đang hành hạ con; cơn đau nhức nhối thấu tận tâm can, máu tuôn không ngừng, và cánh tay con trĩu nặng đến mức chẳng thể vung gươm hay xông pha giữa bầy thù, ngay cả khi vương tử của chúng con, anh hùng Sarpedon con trai thần Jove, đã gục ngã. Thần Jove đã chẳng che chở cho huyết mạch của mình. Vậy nên, hỡi vua Apollo, cúi xin ngài hãy chữa lành vết thương này, xoa dịu nỗi đau thể xác và ban cho con nguồn sức mạnh cuồn cuộn, để con vực dậy nhuệ khí quân Lycian và kề vai sát cánh cùng họ, bảo vệ vẹn toàn thi hài của vị thủ lĩnh đã khuất."

Lời nguyện cầu khẩn thiết ấy thấu đến tận tai thần Apollo. Ngài rộng lòng xoa dịu cơn đau, cầm lại dòng máu rỉ tuôn từ vết thương và truyền vào cơ thể Glaucus một luồng sinh khí mới mẻ. Cảm nhận được phép mầu, Glaucus vô vàn biết ơn vị thần quyền năng đã đáp lời thỉnh cầu. Tức thì, anh rảo bước đi tìm các chỉ huy Lycian, kêu gọi họ siết chặt đội hình, tử thủ quanh thi hài Sarpedon. Từ đó, anh dũng mãnh rẽ lối qua hàng ngũ quân Trojan, tìm đến Polydamas con trai Panthous và Agenor. Dõi mắt thấy Aeneas cùng Hector, anh bước tới và lớn tiếng trách móc: "Ngài Hector, ngài đã nhẫn tâm bỏ mặc những người đồng minh trung thành, những kẻ đang héo hon vì ngài ở nơi đất khách quê người, cách xa bằng hữu và cố hương, trong khi ngài lại ngoảnh mặt làm ngơ trước sự hy sinh của họ. Sarpedon, vị thủ lĩnh uy dũng của các chiến binh Lycian đã ngã xuống-con người từng là hiện thân cho quyền lực và sức mạnh của Lycia. Thần Mars đã mượn ngọn giáo ác nghiệt của Patroclus để tước đoạt mạng sống huynh ấy. Hãy sát cánh cùng anh ấy, hỡi những người anh em của tôi! Đừng để bọn Myrmidon lột sạch chiến giáp hay giày xéo thi thể anh ấy, chỉ để thỏa mãn cơn khát máu trả thù cho những tên Danaan mà chúng ta đã dùng giáo đâm gục bên các chiến thuyền."

Vừa dứt lời, cả hàng ngũ Trojan chìm sâu trong nỗi bi ai tột cùng, một niềm xót xa không thể kìm nén. Bởi lẽ, Sarpedon tuy là người dị bang, nhưng từ lâu đã trở thành trụ cột vững chãi của thành Troy, một vị tướng nắm giữ binh quyền hùng hậu và luôn tiên phong xông pha giữa muôn trùng vây. Dưới ngọn cờ dẫn dắt của Hector - kẻ đang sôi sục ngọn lửa cuồng nộ trước cái chết của Sarpedon - toàn quân Trojan dốc sức điên cuồng lao thẳng về phía quân Danaan. Ở bên kia chiến tuyến, tinh thần quả cảm, kiên định không chùn bước của Patroclus con trai Menoetius vẫn rực cháy, cổ vũ quân Achaean nghênh chiến. Chàng lập tức quay sang kêu gọi hai tướng Ajax, những người vốn chẳng cần ai hối thúc: "Thưa các ngài Ajax, mong các ngài hãy phô diễn khí chất của những nam tử hán đích thực, hoặc thậm chí còn dũng mãnh hơn thế. Sarpedon đã ngã gục-kẻ đầu tiên cả gan vượt qua bức tường thành kiên cố của quân Achaean. Chúng ta phải đoạt lấy thi hài hắn và bêu riếu cho hả giận; hãy lột sạch lớp áo giáp trên vai hắn, và dùng gươm giáo kết liễu bất kỳ tên đồng bọn nào dám liều mạng cướp lại cái xác."

Lời khích tướng của chàng như đổ thêm dầu vào ngọn lửa khát khao chiến thắng vốn đã bùng cháy. Vậy là, cả hai phe - một bên là liên minh Trojan và Lycian, bên kia là quân Myrmidon cùng Achaean - đồng loạt củng cố lực lượng. Họ lao vào nhau trong một trận tử chiến tuyệt vọng quanh thi hài Sarpedon, tiếng hò hét dữ dội vang vọng cả đất trời. Tiếng binh khí va chạm chan chát tạo nên những âm thanh đinh tai nhức óc. Trên cao, thần Jove giáng xuống một bức màn sấm chớp đen kịt, bao phủ lấy chiến trường, càng đẩy cuộc huyết chiến giành giật thi hài con trai ngài lên đến đỉnh điểm khốc liệt.

Ban đầu, quân Trojan có phần lấn lướt trước quân Achaean, khi một trong những chiến binh kiệt xuất nhất của quân Myrmidon tử trận. Đó là Epeigeus, người con trai cao quý của Agacles, vị vua từng trị vì thành phố Budeum tráng lệ. Gần đây, do lỡ tay đoạt mạng một người họ hàng dũng mãnh, anh phải lưu vong và đến nương nhờ Peleus cùng hoàng hậu Thetis. Họ đã cử anh đến vùng đất Ilius nổi tiếng với những chiến mã tuyệt trần, để kề vai sát cánh cùng Achilles chống lại quân Trojan. Khi anh vừa chạm tay vào thi thể Sarpedon, Hector đã tàn nhẫn dùng một tảng đá khổng lồ đập thẳng vào đầu anh. Não bộ vỡ nát bên trong chiếc mũ trụ kiên cố, khiến anh ngã úp mặt lên thi thể Sarpedon và trút hơi thở cuối cùng. Phẫn nộ tột cùng trước cái chết thảm khốc của đồng đội, Patroclus lao vút qua hàng tiền tuyến, nhanh như một con diều hâu dũng mãnh sà xuống đàn quạ đen hay bầy chim sáo. Ôi vị hiệp sĩ Patroclus cao quý, chàng lao thẳng vào giữa đám đông Lycian và Trojan với ngọn lửa báo thù rực cháy. Chớp mắt, chàng dùng một hòn đá đập trúng cổ Sthenelaus con trai Ithaemenes, làm đứt lìa những đường gân nối liền cổ với xương sống. Khung cảnh kinh hoàng ấy khiến Hector và hàng tiền tuyến của hắn phải chùn bước lùi lại. Khoảng cách chúng rút lui trước quân Achaean xa như tầm ném của một thanh lao khi tranh tài đoạt giải, hay giữa một trận chiến đẫm máu. Glaucus, vị chỉ huy của quân Lycian, là người đầu tiên bừng tỉnh và tập hợp lại đội hình. Bằng một cú đâm chí mạng, anh đã kết liễu Bathycles, người con trai giàu có nhất của quân Myrmidon đến từ Hellas, con trai của Chalcon. Ngay khoảnh khắc Bathycles sắp đuổi kịp anh, Glaucus bất thần quay ngoắt lại, phóng ngọn giáo cắm phập vào giữa ngực đối thủ. Hắn gục xuống mặt đất đầy đau đớn. Cái chết của một chiến binh cừ khôi như Bathycles đã gieo rắc nỗi hoang mang cho quân Achaean, trong khi phe Trojan lại hò reo đắc thắng. Chúng ồ ạt xông lên bủa vây lấy thi thể. Tuy nhiên, những chiến binh Achaean, không hề lãng quên bản lĩnh kiên cường của mình, lập tức xốc lại tinh thần và lao thẳng vào quân thù.

Giữa lúc dầu sôi lửa bỏng, Meriones đã đoạt mạng một chiến binh đội mũ trụ của quân Trojan, Laogonus con trai Onetor, người từng là vị tư tế được dân chúng tôn kính như một vị thần của thần Jove vùng Núi Ida. Ngọn giáo của Meriones xuyên thấu dưới quai hàm và tai, lập tức tước đi sinh mạng của Laogonus, để bóng tối của cái chết lạnh lẽo vồ lấy hắn. Chứng kiến cảnh ấy, Aeneas tức tối phóng ngọn giáo về phía Meriones, nuôi hy vọng đâm trúng chàng dưới lớp khiên chắn khi chàng đang tiến bước. Nhưng Meriones nhanh mắt phát hiện mũi giáo lao tới, liền uốn người gập xuống né tránh. Ngọn giáo sượt qua người chàng, cắm phập xuống mặt đất, cán giáo rung lên bần bật cho đến khi thần Mars rút cạn sinh lực của nó. Thứ vũ khí chết người rời khỏi tay Aeneas hoàn toàn vô hại, chỉ còn biết rung rinh trên nền đất. Aeneas nổi trận lôi đình, buông lời chế giễu: "Meriones, ngươi quả là một vũ công tài ba, nhưng nếu ngọn giáo của ta đâm trúng, nó đã sớm tiễn ngươi về cõi chết rồi."

Chẳng hề nao núng, Meriones dõng dạc đáp trả: "Aeneas, dù ngươi có dũng mãnh đến nhường nào, ngươi cũng chẳng thể tước đi mạng sống của tất thảy những kẻ đối đầu với mình. Suy cho cùng, ngươi cũng chỉ là một thân xác phàm trần như ta mà thôi. Giả như ta dùng ngọn giáo đâm trúng giữa tấm khiên của ngươi, thì dù ngươi có mạnh mẽ hay tự mãn bao nhiêu, ta cũng sẽ sớm kết liễu ngươi, buộc ngươi phải giao nộp mạng sống hèn mọn của mình cho thần Hades chúa tể của những cỗ xe tuyệt trần."

Thấy hai người không ngừng đấu võ mồm, con trai của Menoetius cất tiếng quở trách: "Meriones, dù ta biết anh là một anh hùng quả cảm, anh cũng không nên thốt ra những lời thừa thãi như vậy. Hỡi người bạn tốt của ta, những lời chế nhạo rỗng tuếch chẳng thể làm quân Trojan lùi bước khỏi thi hài người chết. Phải có kẻ xuống mồ thì chúng mới chịu lùi bước! Hãy dùng nắm đấm cho chiến trận, và để dành lời lẽ cho những buổi nghị sự. Vậy nên, hãy tập trung chiến đấu đi, và đừng nói thêm lời nào nữa."

Vừa dứt lời, chàng tiên phong xông trận, và vị anh hùng Meriones cũng hiên ngang bước theo. Tựa như âm vang đinh tai của những tiều phu đốn củi trong một khu rừng thưa trên đỉnh núi cao-khi tiếng thịch của lưỡi rìu vọng vang từ đằng xa-một thứ âm thanh chói tai nhức óc cũng dấy lên từ mặt đất chiến trường. Đó là tiếng va chạm chát chúa của áo giáp đồng, của những chiếc khiên da bò bền chắc, khi những người lính điên cuồng dùng gươm sắc và giáo nhọn hai đầu để tàn sát lẫn nhau. Giờ đây, dẫu có thị lực phi phàm đến mấy, cũng chẳng ai có thể nhận ra Sarpedon, bởi thi thể anh đã bị che khuất dưới lớp lớp giáo mác, những vũng máu đỏ au và bụi đất mù mịt từ đầu đến chân. Đám đông chiến binh khao khát chém giết bu lấy thi thể anh, hệt như bầy ruồi vây quanh những xô sữa đầy ắp, tràn trề vào một ngày mùa xuân. Chúng lúc nhúc tụ tập quanh Sarpedon. Trong khi đó, thần Jove không hề rời đôi mắt sắc sảo khỏi trận chiến khốc liệt dù chỉ một chớp mắt. Ngài không ngừng dõi theo từng diễn biến, toan tính xem làm cách nào để cướp đi sinh mạng Patroclus một cách hoàn hảo nhất. Ngài nâng lên đặt xuống suy nghĩ: liệu có nên để Hector kết liễu chàng ngay trong cuộc huyết chiến giành thi hài Sarpedon và lột sạch áo giáp của chàng hay không, hay cứ để chàng tiếp tục gieo rắc tai ương cho quân Trojan thêm một lúc nữa. Sau cùng, ngài định đoạt rằng, tốt nhất là để vị cận vệ dũng cảm của Achilles con trai Peleus đẩy lùi Hector cùng quân Trojan về phía tường thành, và cướp đi sinh mệnh của thêm nhiều kẻ thù. Do đó, ngài liền gieo mầm nhu nhược vào lòng Hector. Hắn lập tức nhảy phốc lên chiến xa tháo chạy, đồng thời gào thét ra lệnh cho tàn quân Trojan cùng rút lui, bởi lẽ hắn nhận ra chiếc cân định mệnh của thần Jove đã không còn nghiêng về phía mình. Cả những chiến binh Lycian quả cảm cũng chẳng thể bám trụ; họ kinh hãi tột độ khi thấy vị vua của mình nằm đó, trái tim bị đâm xuyên, thoi thóp giữa một núi xác chết khổng lồ-bởi khi con trai của thần Saturn đẩy trận chiến lên mức độ tàn khốc nhất, vô số kẻ đã ngã xuống và đè lên thi hài anh. Chớp lấy thời cơ, quân Achaean đã lột bộ áo giáp lấp lánh khỏi vai anh, và người con trai dũng mãnh của Menoetius đã sai lính mang chiến lợi phẩm về các chiến thuyền. Sau đó, thần Jove chúa tể mây sấm sét cất lời truyền lệnh cho Apollo: "Hỡi Phoebus yêu quý, con hãy nhanh chân xuống đó và đưa Sarpedon ra khỏi tầm bay của giáo mác. Hãy gột rửa sạch những vết máu đen kịt trên cơ thể nó, rồi mang nó đi thật xa, đến một nơi thanh vắng. Tại đó, con hãy tắm rửa cho nó trên dòng suối mát lành, xức loại dầu tiên ambrosia hảo hạng, và khoác lên nó bộ trang phục của những đấng bất tử. Xong xuôi, hãy giao nó vào vòng tay của hai sứ giả nhanh nhẹn là Thần Chết và Giấc Ngủ. Họ sẽ lập tức đưa nó về vùng đất Lycia trù phú. Ở đó, những người anh em ruột thịt và họ hàng sẽ an táng nó, dựng lên lăng mộ nguy nga và trụ đá uy nghi để tưởng nhớ, và tỏ lòng thành kính với người đã khuất."

Ngài đã truyền phán như vậy. Tuân lời dạy của cha, Apollo từ đỉnh Ida linh thiêng giáng xuống giữa chiến trường đang cuồng nộ sát khí. Ngay lập tức, ngài đưa Sarpedon ra khỏi tầm dội của binh khí, rồi mang anh đi thật xa. Tại một nơi thanh tịnh, ngài tắm rửa cho anh dưới dòng nước mát, xức dầu tiên ambrosia thơm ngát và cẩn thận khoác lên người anh bộ trang phục bất tử. Hoàn tất mọi nghi thức, ngài trao anh vào vòng tay của hai sứ giả thần tốc, Thần Chết và Giấc Ngủ. Chẳng mấy chốc, họ đã nhẹ nhàng đặt thi hài anh xuống vùng đất Lycia màu mỡ, ngập tràn sức sống.

Trong khi đó, Patroclus không ngừng cất tiếng hô hào bầy chiến mã và Automedon, điên cuồng truy kích quân Trojan và Lycian bằng tất cả niềm kiêu hãnh lẫn sự nông nổi của con tim. Giá như chàng nghe theo lời căn dặn của con trai Peleus, hẳn chàng đã thoát khỏi bàn tay tử thần và bình an vô sự. Thế nhưng, mưu sâu kế hiểm của thần Jove vốn dĩ vượt xa tầm hiểu biết của con người. Ngài có thể khiến ngay cả một dũng tướng phải tháo chạy và tước đoạt vinh quang ngay trên tay hắn, hoặc chính ngài sẽ đẩy hắn vào chốn sa trường, hệt như cách ngài vừa truyền vào trái tim Patroclus một luồng sinh khí ngạo nghễ dường này.

Này Patroclus, khi chư thần đã cất tiếng gọi ngươi đi gặp gỡ định mệnh của đời mình, thì ai là kẻ đầu tiên, và ai là kẻ cuối cùng ngã xuống dưới tay ngươi? Phủ phục đầu tiên là Adrestus, Autonous, Echeclus, kế đến là Perimus con trai của Megas, Epistor và Melanippus; sau đó chàng đoạt mạng Elasus, Mulius cùng Pylartes. Chàng đã hạ gục tất thảy những kẻ ấy, và bầy tàn quân đành phải tháo chạy trối chết để giữ lấy mạng sống của mình.

Những người con của Achaean lẽ ra đã san phẳng thành Troy bằng chính đôi bàn tay của Patroclus, bởi ngọn giáo trên tay chàng phóng đi dồn dập vào khắp mọi hướng, nếu như thần Phoebus Apollo không đứng sừng sững trên tường thành để tiếp ứng cho quân Trojan. Ba lần Patroclus lao sầm vào một góc của bức tường thành cao ngất, là ba lần Apollo đánh bạt chàng ra, dùng chính đôi bàn tay bất tử giáng những đòn kinh hồn vào tấm khiên của chàng. Lần thứ tư, khi Patroclus hung hãn lao tới tựa một vị thần, Apollo cất giọng sấm sét quát tháo chàng: "Lùi lại, hỡi Patroclus cao quý! Số mệnh của ngươi không phải là phá hủy thành trì của các thủ lĩnh Trojan, và vinh quang ấy cũng chẳng dành cho Achilles, kẻ dũng mãnh hơn ngươi gấp ngàn lần." Nghe vậy, Patroclus vội vã lùi lại một quãng xa để tránh khỏi cơn thịnh nộ giáng xuống từ Apollo.

Cùng lúc ấy, Hector đang dừng chiến mã bên trong cổng Scaean, lòng đầy do dự không biết nên dong xe ra ngoài để tiếp tục nghênh chiến, hay gọi tàn quân rút hết vào trong. Đang lúc hắn chần chừ, thần Phoebus Apollo tiến lại gần dưới hiện thân của Asius - một chiến binh trẻ trung và lực lưỡng. Asius chính là chú của Hector, anh ruột hoàng hậu Hecuba, và là con trai của Dymas, người đang sống ở Phrygia bên dòng Sangarius. Mượn hình hài này, Apollo, con trai thần Jove, liền lớn tiếng với Hector: "Hector, cớ sao cháu lại ngừng chiến đấu? Thật chẳng phải lẽ chút nào! Nếu ta mạnh hơn cháu bao nhiêu, mà cháu lại hèn mọn bấy nhiêu, cháu sẽ sớm phải chuốc lấy ân hận vì sự chậm chạp của mình. Hãy thúc chiến xa lao thẳng về phía Patroclus! Biết đâu Apollo sẽ ban cho cháu vinh quang đoạt mạng hắn, để rồi cháu sẽ uy phong giẫm lên xác thù."

Dứt lời, vị thần lập tức hòa mình vào vòng xoáy sa trường, còn Hector lớn tiếng ra lệnh cho Cebriones thúc xe lao vào biển máu. Apollo lướt nhẹ qua đội hình, gieo rắc nỗi kinh hoàng tột độ cho quân Argive, đồng thời thắp lên hy vọng chiến thắng cho Hector và người Trojan. Hector phớt lờ những toán quân Danaan, chẳng buồn vấy máu thêm ai, mà chĩa mũi nhọn thẳng về phía Patroclus. Thấy vậy, Patroclus tung mình nhảy từ chiến xa xuống đất, tay trái lăm lăm ngọn giáo, tay phải nhặt lên một hòn đá lởm chởm vừa vặn nắm tay. Chàng đứng trụ vững chãi rồi vung tay ném mạnh. Tuy đường bay không xa và ngỡ như chệch hướng, nhưng đòn tử thần chẳng hề uổng phí, bởi hòn đá đã giáng trúng Cebriones, người cầm cương của Hector và là một đứa con hoang của vua Priam, ngay lúc hắn đang kéo căng dây cương. Hòn đá tàn nhẫn đập nát trán hắn, đẩy cả đôi mày lún sâu vào tận trong sọ, xương xẩu vỡ nát, hai con mắt tuột khỏi tròng rớt lăn lóc dưới chân. Hắn chết trân tại chỗ, lộn nhào khỏi chiến xa hệt như một gã thợ lặn, sinh khí tức tưởi lìa khỏi xác. Đứng sừng sững bên cái xác vô hồn, ngươi đã buông lời nhạo báng tàn nhẫn dường nào, hỡi hiệp sĩ Patroclus: "Ôi trời đất ơi, coi cái tướng lộn nhào của hắn kìa, điệu nghệ và linh hoạt làm sao! Giả như chúng ta đang lênh đênh trên biển, tên này hẳn đã phóng mình từ mạn thuyền lao xuống đại dương, mò lên đủ lượng hàu cho cả thủy thủ đoàn đánh chén no nê, bất chấp cả sóng to gió lớn, ngó cái thế hắn nhảy từ chiến xa xuống đất mượt mà chưa kìa! Hóa ra quân Trojan cũng sở hữu những tay thợ lặn cừ khôi đấy chứ!"

Vừa dứt lời nhạo báng, chàng chồm lên xác Cebriones bằng một cú vồ sấm sét. Tựa hồ một con sư tử lao vào chuồng gia súc bỗng bị mũi giáo đâm toạc lồng ngực, và chính lòng can đảm kiêu hãnh của nó lại hóa thành tai họa kết liễu đời nó - ngươi cũng điên cuồng lao vào Cebriones như thế, hỡi Patroclus. Bên kia chiến tuyến, Hector cũng lập tức nhảy khỏi cỗ xe xuống đất. Trận chiến giành giật thi hài Cebriones nổ ra ác liệt đến nghẹt thở. Hệt như hai con chúa sơn lâm hung tợn đang gầm rú vang trời trên đỉnh núi cao để tranh giành xác con hươu vừa bị hạ sát, hai vị dũng tướng lừng lẫy - Patroclus con trai của Menoetius và Hector quả cảm - cũng lao vào đâm chém nhau điên cuồng quanh xác chết. Hector bấu chặt lấy đầu thi thể quyết không buông, trong khi Patroclus ghì siết đôi chân, và một cuộc giáp lá cà đẫm máu bùng lên dữ dội giữa tàn quân Danaan và Trojan. Như thể gió đông và gió nam đang gầm rít, giằng xé lẫn nhau khi càn quét qua một khu rừng rậm rạp trên núi cao - nơi những vòm sồi già, cây tần bì và cây thù du tán rộng; những ngọn cây gầm rú vặn vẹo, quất vào nhau ầm ĩ, và người ta có thể nghe rõ tiếng cành khô nứt toác rồi gãy gập đứt lìa - quân Trojan và Achaean cũng điên cuồng lao vào nhau, trút xuống những đòn thù chí mạng mà chẳng bên nào chịu mảy may nhượng bộ. Vô vàn ngọn giáo sắc lẹm găm phập xuống nền đất, hàng loạt mũi tên rít gió xé không trung lao đi quanh xác Cebriones; những tảng đá khổng lồ thi nhau nã ầm ĩ vào mặt khiên giáp trong cuộc chiến giằng co. Thế nhưng, ở giữa màn mưa tên bão đạn và đám mây bụi mịt mù ấy, hắn vẫn nằm bất động, tấm thân vạm vỡ và khổng lồ trải dài trên mặt đất, vĩnh viễn chẳng còn màng đến chuyện ghì cương điều khiển xe ngựa nữa.

Mãi cho đến khi vầng thái dương vẫn còn uy nghi ngự trị giữa thiên đỉnh, binh khí của hai cừu địch vẫn lao vào nhau đầy tàn nhẫn, và những chiến binh vẫn không ngừng ngã xuống. Thế nhưng, khi bóng nắng bắt đầu ngả dài về phía tây, báo hiệu thời khắc những người nông dân tháo ách cho trâu bò nghỉ ngơi, quân Achaean bỗng dưng quật khởi mạnh mẽ vượt xa mọi dự liệu. Họ lao vào vùng chiến sự hỗn loạn của quân Trojan, kéo tuột xác Cebriones ra khỏi tầm bay của những ngọn lao, rồi lột sạch bộ giáp trên người hắn. Giữa lúc ấy, Patroclus mang sát khí ngùn ngụt như hung thần Mars, thét lên một tiếng kinh hoàng rồi lao thẳng vào hàng ngũ quân Trojan. Ba lần xông pha, mỗi lần chàng hạ gục chín kẻ địch; nhưng trong lần thứ tư chàng vút đi như một vị thần, thì ôi, Patroclus, khoảnh khắc định mệnh của ngươi đã điểm, bởi thần Phoebus Apollo đã quyết tâm chống lại ngươi. Patroclus chẳng thể nhìn thấy ngài trong đám đông cuồng loạn, bởi ngài ẩn mình trong một màn sương đen đặc. Vị thần vung bàn tay, giáng một đòn chí mạng từ phía sau lên đôi bờ vai rộng lớn của chàng, khiến đôi mắt chàng nổ đom đóm, vạn vật như cuồng quay. Thần Phoebus Apollo hất văng chiếc mũ trụ khỏi đầu chàng. Chiếc mũ rơi xuống, lăn lóc loảng xoảng dưới móng vuốt chiến mã, chóp lông ngựa kiêu hãnh bám đầy cát bụi lẫn máu tươi. Quả thực, chiếc mũ trụ ấy chưa từng phải gánh chịu số phận nghiệt ngã đến thế, bởi nó đã từng che chở cho vầng trán tuấn tú và cái đầu uy phong của người anh hùng Achilles có thần thái tựa chư thần. Nhưng giờ đây, thần Zeus đã định đoạt để Hector đội nó lên đầu, mặc cho cái chết của hắn cũng đã kề cận. Trong tay Patroclus, ngọn giáo bịt đồng to lớn và dũng mãnh bỗng gãy nát bươm; chiếc khiên kiên cố từng chở che chàng từ đầu đến chân cũng rơi bộp xuống đất cùng với sợi dây đeo đứt đoạn, trong khi Apollo thẳng tay tháo tung những móc gài trên áo giáp của chàng.

Đến lúc này, tâm trí chàng chợt chìm vào tăm tối; tứ chi rã rời mềm nhũn, chàng đứng chết trân như một kẻ thất thần. Chớp lấy thời cơ ấy, Euphorbus - con trai của Panthous người Dardanian, chiến binh phóng giáo cừ khôi nhất thời đại, lại xuất chúng về cả cưỡi ngựa lẫn điền kinh - lén vòng ra sau và phóng một mũi giáo cắm phập vào lưng chàng, ngay giữa hai bả vai. Kẻ này, chỉ vừa đánh xe ngựa tới chiến trường, đã đánh bật hai mươi người ngã ngựa. Hắn quá ư sành sỏi mọi ngón nghề chiến trận - chính hắn, ôi hiệp sĩ Patroclus, là kẻ đầu tiên đâm vũ khí vào ngươi, dẫu chưa thể tước đoạt mạng sống của ngươi hoàn toàn. Euphorbus vội vàng rút ngọn giáo bằng gỗ tần bì khỏi vết thương rồi tháo chạy thục mạng lẩn vào đám đông; hắn chẳng đủ can đảm đứng lại đối mặt với Patroclus, dù chàng lúc này đã mất sạch vũ khí. Phần Patroclus, suy sụp tinh thần bởi cú giáng của thần linh lẫn vết đâm sâu hoắm, đành phải lùi bước về phía quân mình để nương tựa, trong lòng nơm nớp lo sợ tử thần gọi tên. Thấy chàng bị thương và đang lùi lại, Hector lập tức rẽ đám đông, xẻ một đường máu xuyên thủng hàng ngũ. Lướt đến sát bên chàng, hắn vung ngọn giáo đồng đâm thấu phần bụng dưới, quật ngã chàng ầm xuống đất giữa muôn vàn tiếng khóc than xé lòng của quân Achaean. Tựa như con sư tử đơn độc giao tranh cùng một con lợn rừng hung hãn trên chóp núi - cả hai cuồng nộ đánh nhau bên một dòng suối nhỏ để giành giật nguồn nước, và cuối cùng chúa tể sơn lâm đã quật ngã con lợn rừng cho tới khi nó thoi thóp tắt thở - Hector, con trai của Priam, cũng cướp đi sinh mạng người con trai quả cảm của Menoetius như thế. Kẻ từng gieo rắc tử thần cho bao kẻ thù nay phải nằm xuống sau một đòn cận chiến, trong khi kẻ thủ ác còn buông lời hả hê, giễu cợt: "Patroclus," hắn nói, "ngươi đã mơ mộng rằng sẽ cướp phá thành trì của chúng ta, tước đoạt tự do của những người phụ nữ Trojan, và lôi họ lên chiến thuyền mang về đất nước của ngươi ư? Đồ ngu ngốc; Hector và những con chiến mã của hắn đã luôn dốc sức chiến đấu để bảo vệ họ. Ta là chiến binh vĩ đại nhất của thành Troy, người đủ sức đẩy lùi ngày tàn nô lệ khỏi họ; còn về phần ngươi, bầy kền kền sẽ rỉa xác ngươi ngay tại chốn này. Kẻ đáng thương, Achilles với tất cả sự dũng mãnh cũng chẳng thể cứu vớt được ngươi. Ta đoán chừng khi ngươi rời khỏi vòng tay hắn, hắn đã nghiêm giọng răn đe ngươi rằng: 'Đừng vội trở về các chiến thuyền, hỡi hiệp sĩ Patroclus, cho đến khi ngươi xé toạc chiếc áo đẫm máu của tên Hector khát máu ngay trên người hắn.' Chắc hẳn hắn đã dặn dò ngươi như vậy, và trái tim ngu muội của ngươi đã cam tâm tình nguyện vâng lời."

Khi hơi tàn đang dần cạn kiệt, ngươi đã thoi thóp đáp lời hắn, ôi hiệp sĩ Patroclus: "Hector, cứ việc khoác lác đi, vì thần Jove con trai của Saturn và Apollo đã dâng chiến thắng cho ngươi; chính họ đã quật ngã ta một cách dễ dàng, và chính họ đã tước bỏ áo giáp trên vai ta; nếu có hai mươi kẻ như ngươi xông tới, tất thảy đều sẽ phải bỏ mạng dưới ngọn giáo của ta. Định mệnh khắc nghiệt, con trai của Leto, và trong số những kẻ phàm trần là Euphorbus, đã áp đảo ta; còn ngươi chỉ là kẻ thứ ba xen vào việc tước đi sinh mạng ta mà thôi. Ta nói thêm điều này, và mong ngươi hãy khắc ghi trong dạ, bản thân ngươi cũng chẳng thể sống thêm bao lâu nữa đâu; cái chết và ngày tàn của ngươi đã kề cận, và ngươi sẽ phải ngã xuống dưới tay Achilles con trai của Aeacus."

Vừa dứt lời trăn trối, đôi mắt chàng khép lại trong cái chết, linh hồn lìa bỏ thể xác và bay xuống cõi âm của Hades, than khóc cho số phận hẩm hiu và tiếc nuối từ biệt sức vóc thanh xuân cường tráng. Dẫu chàng đã lìa đời, Hector vẫn lạnh lùng nói vọng theo: "Patroclus, sao ngươi lại dám tiên đoán cái chết của ta như vậy? Biết đâu Achilles, con trai của người đẹp Thetis, lại bị ngọn giáo của ta đâm trúng và phải bỏ mạng trước ta thì sao?"

Nói đoạn, hắn rút ngọn giáo bằng đồng ra khỏi vết thương, giẫm một chân lên thi hài, rồi hất thi thể ra để nó nằm ngửa. Sau đó, hắn lăm lăm ngọn giáo, hầm hầm sát khí đi lùng sục Automedon, viên cận vệ của hậu duệ nhanh nhẹn nhà Aeacus. Hắn khao khát kết liễu anh ta, nhưng những con chiến mã bất tử - món quà quý giá mà chư thần từng ban tặng cho Peleus - đã lao đi như gió, đưa Automedon rời xa khỏi trận đồ đẫm máu.

BOOK XVI.

Fire being now thrown on the ship of Protesilaus, Patroclus fights in the armour of Achilles-He drives the Trojans back, but is in the end killed by Euphorbus and Hector.

Thus did they fight about the ship of Protesilaus. Then Patroclus drew near to Achilles with tears welling from his eyes, as from some spring whose crystal stream falls over the ledges of a high precipice. When Achilles saw him thus weeping he was sorry for him and said, “Why, Patroclus, do you stand there weeping like some silly child that comes running to her mother, and begs to be taken up and carried-she catches hold of her mother’s dress to stay her though she is in a hurry, and looks tearfully up until her mother carries her-even such tears, Patroclus, are you now shedding. Have you anything to say to the Myrmidons or to myself? or have you had news from Phthia which you alone know? They tell me Menoetius son of Actor is still alive, as also Peleus son of Aeacus, among the Myrmidons-men whose loss we two should bitterly deplore; or are you grieving about the Argives and the way in which they are being killed at the ships, through their own high-handed doings? Do not hide anything from me but tell me that both of us may know about it.”

Then, O knight Patroclus, with a deep sigh you answered, “Achilles, son of Peleus, foremost champion of the Achaeans, do not be angry, but I weep for the disaster that has now befallen the Argives. All those who have been their champions so far are lying at the ships, wounded by sword or spear. Brave Diomed son of Tydeus has been hit with a spear, while famed Ulysses and Agamemnon have received sword-wounds; Eurypylus again has been struck with an arrow in the thigh; skilled apothecaries are attending to these heroes, and healing them of their wounds; are you still, O Achilles, so inexorable? May it never be my lot to nurse such a passion as you have done, to the baning of your own good name. Who in future story will speak well of you unless you now save the Argives from ruin? You know no pity; knight Peleus was not your father nor Thetis your mother, but the grey sea bore you and the sheer cliffs begot you, so cruel and remorseless are you. If however you are kept back through knowledge of some oracle, or if your mother Thetis has told you something from the mouth of Jove, at least send me and the Myrmidons with me, if I may bring deliverance to the Danaans. Let me moreover wear your armour; the Trojans may thus mistake me for you and quit the field, so that the hard-pressed sons of the Achaeans may have breathing time-which while they are fighting may hardly be. We who are fresh might soon drive tired men back from our ships and tents to their own city.”

He knew not what he was asking, nor that he was suing for his own destruction. Achilles was deeply moved and answered, “What, noble Patroclus, are you saying? I know no prophesyings which I am heeding, nor has my mother told me anything from the mouth of Jove, but I am cut to the very heart that one of my own rank should dare to rob me because he is more powerful than I am. This, after all that I have gone through, is more than I can endure. The girl whom the sons of the Achaeans chose for me, whom I won as the fruit of my spear on having sacked a city-her has King Agamemnon taken from me as though I were some common vagrant. Still, let bygones be bygones: no man may keep his anger for ever; I said I would not relent till battle and the cry of war had reached my own ships; nevertheless, now gird my armour about your shoulders, and lead the Myrmidons to battle, for the dark cloud of Trojans has burst furiously over our fleet; the Argives are driven back on to the beach, cooped within a narrow space, and the whole people of Troy has taken heart to sally out against them, because they see not the visor of my helmet gleaming near them. Had they seen this, there would not have been a creek nor grip that had not been filled with their dead as they fled back again. And so it would have been, if only King Agamemnon had dealt fairly by me. As it is the Trojans have beset our host. Diomed son of Tydeus no longer wields his spear to defend the Danaans, neither have I heard the voice of the son of Atreus coming from his hated head, whereas that of murderous Hector rings in my cars as he gives orders to the Trojans, who triumph over the Achaeans and fill the whole plain with their cry of battle. But even so, Patroclus, fall upon them and save the fleet, lest the Trojans fire it and prevent us from being able to return. Do, however, as I now bid you, that you may win me great honour from all the Danaans, and that they may restore the girl to me again and give me rich gifts into the bargain. When you have driven the Trojans from the ships, come back again. Though Juno’s thundering husband should put triumph within your reach, do not fight the Trojans further in my absence, or you will rob me of glory that should be mine. And do not for lust of battle go on killing the Trojans nor lead the Achaeans on to Ilius, lest one of the ever-living gods from Olympus attack you-for Phoebus Apollo loves them well: return when you have freed the ships from peril, and let others wage war upon the plain. Would, by father Jove, Minerva, and Apollo, that not a single man of all the Trojans might be left alive, nor yet of the Argives, but that we two might be alone left to tear aside the mantle that veils the brow of Troy.”

Thus did they converse. But Ajax could no longer hold his ground for the shower of darts that rained upon him; the will of Jove and the javelins of the Trojans were too much for him; the helmet that gleamed about his temples rang with the continuous clatter of the missiles that kept pouring on to it and on to the cheek-pieces that protected his face. Moreover his left shoulder was tired with having held his shield so long, yet for all this, let fly at him as they would, they could not make him give ground. He could hardly draw his breath, the sweat rained from every pore of his body, he had not a moment’s respite, and on all sides he was beset by danger upon danger.

And now, tell me, O Muses that hold your mansions on Olympus, how fire was thrown upon the ships of the Achaeans. Hector came close up and let drive with his great sword at the ashen spear of Ajax. He cut it clean in two just behind where the point was fastened on to the shaft of the spear. Ajax, therefore, had now nothing but a headless spear, while the bronze point flew some way off and came ringing down on to the ground. Ajax knew the hand of heaven in this, and was dismayed at seeing that Jove had now left him utterly defenceless and was willing victory for the Trojans. Therefore he drew back, and the Trojans flung fire upon the ship which was at once wrapped in flame.

The fire was now flaring about the ship’s stern, whereon Achilles smote his two thighs and said to Patroclus, “Up, noble knight, for I see the glare of hostile fire at our fleet; up, lest they destroy our ships, and there be no way by which we may retreat. Gird on your armour at once while I call our people together.”

As he spoke Patroclus put on his armour. First he greaved his legs with greaves of good make, and fitted with ancle-clasps of silver; after this he donned the cuirass of the son of Aeacus, richly inlaid and studded. He hung his silver-studded sword of bronze about his shoulders, and then his mighty shield. On his comely head he set his helmet, well wrought, with a crest of horse-hair that nodded menacingly above it. He grasped two redoubtable spears that suited his hands, but he did not take the spear of noble Achilles, so stout and strong, for none other of the Achaeans could wield it, though Achilles could do so easily. This was the ashen spear from Mount Pelion, which Chiron had cut upon a mountain top and had given to Peleus, wherewith to deal out death among heroes. He bade Automedon yoke his horses with all speed, for he was the man whom he held in honour next after Achilles, and on whose support in battle he could rely most firmly. Automedon therefore yoked the fleet horses Xanthus and Balius, steeds that could fly like the wind: these were they whom the harpy Podarge bore to the west wind, as she was grazing in a meadow by the waters of the river Oceanus. In the side traces he set the noble horse Pedasus, whom Achilles had brought away with him when he sacked the city of Eetion, and who, mortal steed though he was, could take his place along with those that were immortal.

Meanwhile Achilles went about everywhere among the tents, and bade his Myrmidons put on their armour. Even as fierce ravening wolves that are feasting upon a homed stag which they have killed upon the mountains, and their jaws are red with blood-they go in a pack to lap water from the clear spring with their long thin tongues; and they reek of blood and slaughter; they know not what fear is, for it is hunger drives them-even so did the leaders and counsellors of the Myrmidons gather round the good squire of the fleet descendant of Aeacus, and among them stood Achilles himself cheering on both men and horses.

Fifty ships had noble Achilles brought to Troy, and in each there was a crew of fifty oarsmen. Over these he set five captains whom he could trust, while he was himself commander over them all. Menesthius of the gleaming corslet, son to the river Spercheius that streams from heaven, was captain of the first company. Fair Polydora daughter of Peleus bore him to ever-flowing Spercheius-a woman mated with a god-but he was called son of Borus son of Perieres, with whom his mother was living as his wedded wife, and who gave great wealth to gain her. The second company was led by noble Eudorus, son to an unwedded woman. Polymele, daughter of Phylas the graceful dancer, bore him; the mighty slayer of Argos was enamoured of her as he saw her among the singing women at a dance held in honour of Diana the rushing huntress of the golden arrows; he therefore-Mercury, giver of all good-went with her into an upper chamber, and lay with her in secret, whereon she bore him a noble son Eudorus, singularly fleet of foot and in fight valiant. When Ilithuia goddess of the pains of childbirth brought him to the light of day, and he saw the face of the sun, mighty Echecles son of Actor took the mother to wife, and gave great wealth to gain her, but her father Phylas brought the child up, and took care of him, doting as fondly upon him as though he were his own son. The third company was led by Pisander son of Maemalus, the finest spearman among all the Myrmidons next to Achilles’ own comrade Patroclus. The old knight Phoenix was captain of the fourth company, and Alcimedon, noble son of Laerceus of the fifth.

When Achilles had chosen his men and had stationed them all with their captains, he charged them straitly saying, “Myrmidons, remember your threats against the Trojans while you were at the ships in the time of my anger, and you were all complaining of me. ‘Cruel son of Peleus,’ you would say, ‘your mother must have suckled you on gall, so ruthless are you. You keep us here at the ships against our will; if you are so relentless it were better we went home over the sea.’ Often have you gathered and thus chided with me. The hour is now come for those high feats of arms that you have so long been pining for, therefore keep high hearts each one of you to do battle with the Trojans.”

With these words he put heart and soul into them all, and they serried their companies yet more closely when they heard the words of their king. As the stones which a builder sets in the wall of some high house which is to give shelter from the winds-even so closely were the helmets and bossed shields set against one another. Shield pressed on shield, helm on helm, and man on man; so close were they that the horse-hair plumes on the gleaming ridges of their helmets touched each other as they bent their heads.

In front of them all two men put on their armour-Patroclus and Automedon-two men, with but one mind to lead the Myrmidons. Then Achilles went inside his tent and opened the lid of the strong chest which silver-footed Thetis had given him to take on board ship, and which she had filled with shirts, cloaks to keep out the cold, and good thick rugs. In this chest he had a cup of rare workmanship, from which no man but himself might drink, nor would he make offering from it to any other god save only to father Jove. He took the cup from the chest and cleansed it with sulphur; this done he rinsed it clean water, and after he had washed his hands he drew wine. Then he stood in the middle of the court and prayed, looking towards heaven, and making his drink-offering of wine; nor was he unseen of Jove whose joy is in thunder. “King Jove,” he cried, “lord of Dodona, god of the Pelasgi, who dwellest afar, you who hold wintry Dodona in your sway, where your prophets the Selli dwell around you with their feet unwashed and their couches made upon the ground-if you heard me when I prayed to you aforetime, and did me honour while you sent disaster on the Achaeans, vouchsafe me now the fulfilment of yet this further prayer. I shall stay here where my ships are lying, but I shall send my comrade into battle at the head of many Myrmidons. Grant, O all-seeing Jove, that victory may go with him; put your courage into his heart that Hector may learn whether my squire is man enough to fight alone, or whether his might is only then so indomitable when I myself enter the turmoil of war. Afterwards when he has chased the fight and the cry of battle from the ships, grant that he may return unharmed, with his armour and his comrades, fighters in close combat.”

Thus did he pray, and all-counselling Jove heard his prayer. Part of it he did indeed vouchsafe him-but not the whole. He granted that Patroclus should thrust back war and battle from the ships, but refused to let him come safely out of the fight.

When he had made his drink-offering and had thus prayed, Achilles went inside his tent and put back the cup into his chest.

Then he again came out, for he still loved to look upon the fierce fight that raged between the Trojans and Achaeans.

Meanwhile the armed band that was about Patroclus marched on till they sprang high in hope upon the Trojans. They came swarming out like wasps whose nests are by the roadside, and whom silly children love to tease, whereon any one who happens to be passing may get stung-or again, if a wayfarer going along the road vexes them by accident, every wasp will come flying out in a fury to defend his little ones-even with such rage and courage did the Myrmidons swarm from their ships, and their cry of battle rose heavenwards. Patroclus called out to his men at the top of his voice, “Myrmidons, followers of Achilles son of Peleus, be men my friends, fight with might and with main, that we may win glory for the son of Peleus, who is far the foremost man at the ships of the Argives-he, and his close fighting followers. The son of Atreus King Agamemnon will thus learn his folly in showing no respect to the bravest of the Achaeans.”

With these words he put heart and soul into them all, and they fell in a body upon the Trojans. The ships rang again with the cry which the Achaeans raised, and when the Trojans saw the brave son of Menoetius and his squire all gleaming in their armour, they were daunted and their battalions were thrown into confusion, for they thought the fleet son of Peleus must now have put aside his anger, and have been reconciled to Agamemnon; every one, therefore, looked round about to see whither he might fly for safety.

Patroclus first aimed a spear into the middle of the press where men were packed most closely, by the stern of the ship of Protesilaus. He hit Pyraechmes who had led his Paeonian horsemen from the Amydon and the broad waters of the river Axius; the spear struck him on the right shoulder, and with a groan he fell backwards in the dust; on this his men were thrown into confusion, for by killing their leader, who was the finest soldier among them, Patroclus struck panic into them all. He thus drove them from the ship and quenched the fire that was then blazing-leaving the half-burnt ship to lie where it was. The Trojans were now driven back with a shout that rent the skies, while the Danaans poured after them from their ships, shouting also without ceasing. As when Jove, gatherer of the thunder-cloud, spreads a dense canopy on the top of some lofty mountain, and all the peaks, the jutting headlands, and forest glades show out in the great light that flashes from the bursting heavens, even so when the Danaans had now driven back the fire from their ships, they took breath for a little while; but the fury of the fight was not yet over, for the Trojans were not driven back in utter rout, but still gave battle, and were ousted from their ground only by sheer fighting.

The fight then became more scattered, and the chieftains killed one another when and how they could. The valiant son of Menoetius first drove his spear into the thigh of Areilycus just as he was turning round; the point went clean through, and broke the bone so that he fell forward. Meanwhile Menelaus struck Thoas in the chest, where it was exposed near the rim of his shield, and he fell dead. The son of Phyleus saw Amphiclus about to attack him, and ere he could do so took aim at the upper part of his thigh, where the muscles are thicker than in any other part; the spear tore through all the sinews of the leg, and his eyes were closed in darkness. Of the sons of Nestor one, Antilochus, speared Atymnius, driving the point of the spear through his throat, and down he fell. Maris then sprang on Antilochus in hand-to-hand fight to avenge his brother, and bestrode the body spear in hand; but valiant Thrasymedes was too quick for him, and in a moment had struck him in the shoulder ere he could deal his blow; his aim was true, and the spear severed all the muscles at the root of his arm, and tore them right down to the bone, so he fell heavily to the ground and his eyes were closed in darkness. Thus did these two noble comrades of Sarpedon go down to Erebus slain by the two sons of Nestor; they were the warrior sons of Amisodorus, who had reared the invincible Chimaera, to the bane of many. Ajax son of Oileus sprang on Cleobulus and took him alive as he was entangled in the crush; but he killed him then and there by a sword-blow on the neck. The sword reeked with his blood, while dark death and the strong hand of fate gripped him and closed his eyes.

Peneleos and Lycon now met in close fight, for they had missed each other with their spears. They had both thrown without effect, so now they drew their swords. Lycon struck the plumed crest of Peneleos’ helmet but his sword broke at the hilt, while Peneleos smote Lycon on the neck under the ear. The blade sank so deep that the head was held on by nothing but the skin, and there was no more life left in him. Meriones gave chase to Acamas on foot and caught him up just as he was about to mount his chariot; he drove a spear through his right shoulder so that he fell headlong from the car, and his eyes were closed in darkness. Idomeneus speared Erymas in the mouth; the bronze point of the spear went clean through it beneath the brain, crashing in among the white bones and smashing them up. His teeth were all of them knocked out and the blood came gushing in a stream from both his eyes; it also came gurgling up from his mouth and nostrils, and the darkness of death enfolded him round about.

Thus did these chieftains of the Danaans each of them kill his man. As ravening wolves seize on kids or lambs, fastening on them when they are alone on the hillsides and have strayed from the main flock through the carelessness of the shepherd-and when the wolves see this they pounce upon them at once because they cannot defend themselves-even so did the Danaans now fall on the Trojans, who fled with ill-omened cries in their panic and had no more fight left in them.

Meanwhile great Ajax kept on trying to drive a spear into Hector, but Hector was so skilful that he held his broad shoulders well under cover of his ox-hide shield, ever on the look-out for the whizzing of the arrows and the heavy thud of the spears. He well knew that the fortunes of the day had changed, but still stood his ground and tried to protect his comrades.

As when a cloud goes up into heaven from Olympus, rising out of a clear sky when Jove is brewing a gale-even with such panic stricken rout did the Trojans now fly, and there was no order in their going. Hector’s fleet horses bore him and his armour out of the fight, and he left the Trojan host penned in by the deep trench against their will. Many a yoke of horses snapped the pole of their chariots in the trench and left their master’s car behind them. Patroclus gave chase, calling impetuously on the Danaans and full of fury against the Trojans, who, being now no longer in a body, filled all the ways with their cries of panic and rout; the air was darkened with the clouds of dust they raised, and the horses strained every nerve in their flight from the tents and ships towards the city.

Patroclus kept on heading his horses wherever he saw most men flying in confusion, cheering on his men the while. Chariots were being smashed in all directions, and many a man came tumbling down from his own car to fall beneath the wheels of that of Patroclus, whose immortal steeds, given by the gods to Peleus, sprang over the trench at a bound as they sped onward. He was intent on trying to get near Hector, for he had set his heart on spearing him, but Hector’s horses were now hurrying him away. As the whole dark earth bows before some tempest on an autumn day when Jove rains his hardest to punish men for giving crooked judgement in their courts, and driving justice therefrom without heed to the decrees of heaven-all the rivers run full and the torrents tear many a new channel as they roar headlong from the mountains to the dark sea, and it fares ill with the works of men-even such was the stress and strain of the Trojan horses in their flight.

Patroclus now cut off the battalions that were nearest to him and drove them back to the ships. They were doing their best to reach the city, but he would not let them, and bore down on them between the river and the ships and wall. Many a fallen comrade did he then avenge. First he hit Pronous with a spear on the chest where it was exposed near the rim of his shield, and he fell heavily to the ground. Next he sprang on Thestor son of Enops, who was sitting all huddled up in his chariot, for he had lost his head and the reins had been torn out of his hands. Patroclus went up to him and drove a spear into his right jaw; he thus hooked him by the teeth and the spear pulled him over the rim of his car, as one who sits at the end of some jutting rock and draws a strong fish out of the sea with a hook and a line-even so with his spear did he pull Thestor all gaping from his chariot; he then threw him down on his face and he died while falling. On this, as Erylaus was on coming to attack him, he struck him full on the head with a stone, and his brains were all battered inside his helmet, whereon he fell headlong to the ground and the pangs of death took hold upon him. Then he laid low, one after the other, Erymas, Amphoterus, Epaltes, Tlepolemus, Echius son of Damastor, Pyris, Ipheus, Euippus and Polymelus son of Argeas.

Now when Sarpedon saw his comrades, men who wore ungirdled tunics, being overcome by Patroclus son of Menoetius, he rebuked the Lycians saying. “Shame on you, where are you flying to? Show your mettle; I will myself meet this man in fight and learn who it is that is so masterful; he has done us much hurt, and has stretched many a brave man upon the ground.”

He sprang from his chariot as he spoke, and Patroclus, when he saw this, leaped on to the ground also. The two then rushed at one another with loud cries like eagle-beaked crook-taloned vultures that scream and tear at one another in some high mountain fastness.

The son of scheming Saturn looked down upon them in pity and said to Juno who was his wife and sister, “Alas, that it should be the lot of Sarpedon whom I love so dearly to perish by the hand of Patroclus. I am in two minds whether to catch him up out of the fight and set him down safe and sound in the fertile land of Lycia, or to let him now fall by the hand of the son of Menoetius.”

And Juno answered, “Most dread son of Saturn, what is this that you are saying? Would you snatch a mortal man, whose doom has long been fated, out of the jaws of death? Do as you will, but we shall not all of us be of your mind. I say further, and lay my saying to your heart, that if you send Sarpedon safely to his own home, some other of the gods will be also wanting to escort his son out of battle, for there are many sons of gods fighting round the city of Troy, and you will make every one jealous. If, however, you are fond of him and pity him, let him indeed fall by the hand of Patroclus, but as soon as the life is gone out of him, send Death and sweet Sleep to bear him off the field and take him to the broad lands of Lycia, where his brothers and his kinsmen will bury him with mound and pillar, in due honour to the dead.”

The sire of gods and men assented, but he shed a rain of blood upon the earth in honour of his son whom Patroclus was about to kill on the rich plain of Troy far from his home.

When they were now come close to one another Patroclus struck Thrasydemus, the brave squire of Sarpedon, in the lower part of the belly, and killed him. Sarpedon then aimed a spear at Patroclus and missed him, but he struck the horse Pedasus in the right shoulder, and it screamed aloud as it lay, groaning in the dust until the life went out of it. The other two horses began to plunge; the pole of the chariot cracked and they got entangled in the reins through the fall of the horse that was yoked along with them; but Automedon knew what to do; without the loss of a moment he drew the keen blade that hung by his sturdy thigh and cut the third horse adrift; whereon the other two righted themselves, and pulling hard at the reins again went together into battle.

Sarpedon now took a second aim at Patroclus, and again missed him, the point of the spear passed over his left shoulder without hitting him. Patroclus then aimed in his turn, and the spear sped not from his hand in vain, for he hit Sarpedon just where the midriff surrounds the ever-beating heart. He fell like some oak or silver poplar or tall pine to which woodmen have laid their axes upon the mountains to make timber for ship-building-even so did he lie stretched at full length in front of his chariot and horses, moaning and clutching at the blood-stained dust. As when a lion springs with a bound upon a herd of cattle and fastens on a great black bull which dies bellowing in its clutches-even so did the leader of the Lycian warriors struggle in death as he fell by the hand of Patroclus. He called on his trusty comrade and said, “Glaucus, my brother, hero among heroes, put forth all your strength, fight with might and main, now if ever quit yourself like a valiant soldier. First go about among the Lycian captains and bid them fight for Sarpedon; then yourself also do battle to save my armour from being taken. My name will haunt you henceforth and for ever if the Achaeans rob me of my armour now that I have fallen at their ships. Do your very utmost and call all my people together.”

Death closed his eyes as he spoke. Patroclus planted his heel on his breast and drew the spear from his body, whereon his senses came out along with it, and he drew out both spear-point and Sarpedon’s soul at the same time. Hard by the Myrmidons held his snorting steeds, who were wild with panic at finding themselves deserted by their lords.

Glaucus was overcome with grief when he heard what Sarpedon said, for he could not help him. He had to support his arm with his other hand, being in great pain through the wound which Teucer’s arrow had given him when Teucer was defending the wall as he, Glaucus, was assailing it. Therefore he prayed to far-darting Apollo saying, “Hear me O king from your seat, may be in the rich land of Lycia, or may be in Troy, for in all places you can hear the prayer of one who is in distress, as I now am. I have a grievous wound; my hand is aching with pain, there is no staunching the blood, and my whole arm drags by reason of my hurt, so that I cannot grasp my sword nor go among my foes and fight them, though our prince, Jove’s son Sarpedon, is slain. Jove defended not his son, do you, therefore, O king, heal me of my wound, ease my pain and grant me strength both to cheer on the Lycians and to fight along with them round the body of him who has fallen.”

Thus did he pray, and Apollo heard his prayer. He eased his pain, staunched the black blood from the wound, and gave him new strength. Glaucus perceived this, and was thankful that the mighty god had answered his prayer; forthwith, therefore, he went among the Lycian captains, and bade them come to fight about the body of Sarpedon. From these he strode on among the Trojans to Polydamas son of Panthous and Agenor; he then went in search of Aeneas and Hector, and when he had found them he said, “Hector, you have utterly forgotten your allies, who languish here for your sake far from friends and home while you do nothing to support them. Sarpedon leader of the Lycian warriors has fallen-he who was at once the right and might of Lycia; Mars has laid him low by the spear of Patroclus. Stand by him, my friends, and suffer not the Myrmidons to strip him of his armour, nor to treat his body with contumely in revenge for all the Danaans whom we have speared at the ships.”

As he spoke the Trojans were plunged in extreme and ungovernable grief; for Sarpedon, alien though he was, had been one of the main stays of their city, both as having much people with him, and himself the foremost among them all. Led by Hector, who was infuriated by the fall of Sarpedon, they made instantly for the Danaans with all their might, while the undaunted spirit of Patroclus son of Menoetius cheered on the Achaeans. First he spoke to the two Ajaxes, men who needed no bidding. “Ajaxes,” said he, “may it now please you to show yourselves the men you have always been, or even better-Sarpedon is fallen-he who was first to overleap the wall of the Achaeans; let us take the body and outrage it; let us strip the armour from his shoulders, and kill his comrades if they try to rescue his body.”

He spoke to men who of themselves were full eager; both sides, therefore, the Trojans and Lycians on the one hand, and the Myrmidons and Achaeans on the other, strengthened their battalions, and fought desperately about the body of Sarpedon, shouting fiercely the while. Mighty was the din of their armour as they came together, and Jove shed a thick darkness over the fight, to increase the toil of the battle over the body of his son.

At first the Trojans made some headway against the Achaeans, for one of the best men among the Myrmidons was killed, Epeigeus, son of noble Agacles who had erewhile been king in the good city of Budeum; but presently, having killed a valiant kinsman of his own, he took refuge with Peleus and Thetis, who sent him to Ilius the land of noble steeds to fight the Trojans under Achilles. Hector now struck him on the head with a stone just as he had caught hold of the body, and his brains inside his helmet were all battered in, so that he fell face foremost upon the body of Sarpedon, and there died. Patroclus was enraged by the death of his comrade, and sped through the front ranks as swiftly as a hawk that swoops down on a flock of daws or starlings. Even so swiftly, O noble knight Patroclus, did you make straight for the Lycians and Trojans to avenge your comrade. Forthwith he struck Sthenelaus the son of Ithaemenes on the neck with a stone, and broke the tendons that join it to the head and spine. On this Hector and the front rank of his men gave ground. As far as a man can throw a javelin when competing for some prize, or even in battle-so far did the Trojans now retreat before the Achaeans. Glaucus, captain of the Lycians, was the first to rally them, by killing Bathycles son of Chalcon who lived in Hellas and was the richest man among the Myrmidons. Glaucus turned round suddenly, just as Bathycles who was pursuing him was about to lay hold of him, and drove his spear right into the middle of his chest, whereon he fell heavily to the ground, and the fall of so good a man filled the Achaeans with dismay, while the Trojans were exultant, and came up in a body round the corpse. Nevertheless the Achaeans, mindful of their prowess, bore straight down upon them.

Meriones then killed a helmed warrior of the Trojans, Laogonus son of Onetor, who was priest of Jove of Mt. Ida, and was honoured by the people as though he were a god. Meriones struck him under the jaw and ear, so that life went out of him and the darkness of death laid hold upon him. Aeneas then aimed a spear at Meriones, hoping to hit him under the shield as he was advancing, but Meriones saw it coming and stooped forward to avoid it, whereon the spear flew past him and the point stuck in the ground, while the butt-end went on quivering till Mars robbed it of its force. The spear, therefore, sped from Aeneas’s hand in vain and fell quivering to the ground. Aeneas was angry and said, “Meriones, you are a good dancer, but if I had hit you my spear would soon have made an end of you.”

And Meriones answered, “Aeneas, for all your bravery, you will not be able to make an end of every one who comes against you. You are only a mortal like myself, and if I were to hit you in the middle of your shield with my spear, however strong and self-confident you may be, I should soon vanquish you, and you would yield your life to Hades of the noble steeds.”

On this the son of Menoetius rebuked him and said, “Meriones, hero though you be, you should not speak thus; taunting speeches, my good friend, will not make the Trojans draw away from the dead body; some of them must go under ground first; blows for battle, and words for council; fight, therefore, and say nothing.”

He led the way as he spoke and the hero went forward with him. As the sound of woodcutters in some forest glade upon the mountains-and the thud of their axes is heard afar-even such a din now rose from earth-clash of bronze armour and of good ox-hide shields, as men smote each other with their swords and spears pointed at both ends. A man had need of good eyesight now to know Sarpedon, so covered was he from head to foot with spears and blood and dust. Men swarmed about the body, as flies that buzz round the full milk-pails in spring when they are brimming with milk-even so did they gather round Sarpedon; nor did Jove turn his keen eyes away for one moment from the fight, but kept looking at it all the time, for he was settling how best to kill Patroclus, and considering whether Hector should be allowed to end him now in the fight round the body of Sarpedon, and strip him of his armour, or whether he should let him give yet further trouble to the Trojans. In the end, he deemed it best that the brave squire of Achilles son of Peleus should drive Hector and the Trojans back towards the city and take the lives of many. First, therefore, he made Hector turn fainthearted, whereon he mounted his chariot and fled, bidding the other Trojans fly also, for he saw that the scales of Jove had turned against him. Neither would the brave Lycians stand firm; they were dismayed when they saw their king lying struck to the heart amid a heap of corpses-for when the son of Saturn made the fight wax hot many had fallen above him. The Achaeans, therefore stripped the gleaming armour from his shoulders and the brave son of Menoetius gave it to his men to take to the ships. Then Jove lord of the storm-cloud said to Apollo, “Dear Phoebus, go, I pray you, and take Sarpedon out of range of the weapons; cleanse the black blood from off him, and then bear him a long way off where you may wash him in the river, anoint him with ambrosia, and clothe him in immortal raiment; this done, commit him to the arms of the two fleet messengers, Death, and Sleep, who will carry him straightway to the rich land of Lycia, where his brothers and kinsmen will inter him, and will raise both mound and pillar to his memory, in due honour to the dead.”

Thus he spoke. Apollo obeyed his father’s saying, and came down from the heights of Ida into the thick of the fight; forthwith he took Sarpedon out of range of the weapons, and then bore him a long way off, where he washed him in the river, anointed him with ambrosia and clothed him in immortal raiment; this done, he committed him to the arms of the two fleet messengers, Death, and Sleep, who presently set him down in the rich land of Lycia.

Meanwhile Patroclus, with many a shout to his horses and to Automedon, pursued the Trojans and Lycians in the pride and foolishness of his heart. Had he but obeyed the bidding of the son of Peleus, he would have escaped death and have been scatheless; but the counsels of Jove pass man’s understanding; he will put even a brave man to flight and snatch victory from his grasp, or again he will set him on to fight, as he now did when he put a high spirit into the heart of Patroclus.

Who then first, and who last, was slain by you, O Patroclus, when the gods had now called you to meet your doom? First Adrestus, Autonous, Echeclus, Perimus the son of Megas, Epistor and Melanippus; after these he killed Elasus, Mulius, and Pylartes. These he slew, but the rest saved themselves by flight.

The sons of the Achaeans would now have taken Troy by the hands of Patroclus, for his spear flew in all directions, had not Phoebus Apollo taken his stand upon the wall to defeat his purpose and to aid the Trojans. Thrice did Patroclus charge at an angle of the high wall, and thrice did Apollo beat him back, striking his shield with his own immortal hands. When Patroclus was coming on like a god for yet a fourth time, Apollo shouted to him with an awful voice and said, “Draw back, noble Patroclus, it is not your lot to sack the city of the Trojan chieftains, nor yet will it be that of Achilles who is a far better man than you are.” On hearing this, Patroclus withdrew to some distance and avoided the anger of Apollo.

Meanwhile Hector was waiting with his horses inside the Scaean gates, in doubt whether to drive out again and go on fighting, or to call the army inside the gates. As he was thus doubting Phoebus Apollo drew near him in the likeness of a young and lusty warrior Asius, who was Hector’s uncle, being own brother to Hecuba, and son of Dymas who lived in Phrygia by the waters of the river Sangarius; in his likeness Jove’s son Apollo now spoke to Hector saying, “Hector, why have you left off fighting? It is ill done of you. If I were as much better a man than you, as I am worse, you should soon rue your slackness. Drive straight towards Patroclus, if so be that Apollo may grant you a triumph over him, and you may rule him.”

With this the god went back into the hurly-burly, and Hector bade Cebriones drive again into the fight. Apollo passed in among them, and struck panic into the Argives, while he gave triumph to Hector and the Trojans. Hector let the other Danaans alone and killed no man, but drove straight at Patroclus. Patroclus then sprang from his chariot to the ground, with a spear in his left hand, and in his right a jagged stone as large as his hand could hold. He stood still and threw it, nor did it go far without hitting some one; the cast was not in vain, for the stone struck Cebriones, Hector’s charioteer, a bastard son of Priam, as he held the reins in his hands. The stone hit him on the forehead and drove his brows into his head for the bone was smashed, and his eyes fell to the ground at his feet. He dropped dead from his chariot as though he were diving, and there was no more life left in him. Over him did you then vaunt, O knight Patroclus, saying, “Bless my heart, how active he is, and how well he dives. If we had been at sea this fellow would have dived from the ship’s side and brought up as many oysters as the whole crew could stomach, even in rough water, for he has dived beautifully off his chariot on to the ground. It seems, then, that there are divers also among the Trojans.”

As he spoke he flung himself on Cebriones with the spring, as it were, of a lion that while attacking a stockyard is himself struck in the chest, and his courage is his own bane-even so furiously, O Patroclus, did you then spring upon Cebriones. Hector sprang also from his chariot to the ground. The pair then fought over the body of Cebriones. As two lions fight fiercely on some high mountain over the body of a stag that they have killed, even so did these two mighty warriors, Patroclus son of Menoetius and brave Hector, hack and hew at one another over the corpse of Cebriones. Hector would not let him go when he had once got him by the head, while Patroclus kept fast hold of his feet, and a fierce fight raged between the other Danaans and Trojans. As the east and south wind buffet one another when they beat upon some dense forest on the mountains-there is beech and ash and spreading cornel; the top of the trees roar as they beat on one another, and one can hear the boughs cracking and breaking-even so did the Trojans and Achaeans spring upon one another and lay about each other, and neither side would give way. Many a pointed spear fell to ground and many a winged arrow sped from its bowstring about the body of Cebriones; many a great stone, moreover, beat on many a shield as they fought around his body, but there he lay in the whirling clouds of dust, all huge and hugely, heedless of his driving now.

So long as the sun was still high in mid-heaven the weapons of either side were alike deadly, and the people fell; but when he went down towards the time when men loose their oxen, the Achaeans proved to be beyond all forecast stronger, so that they drew Cebriones out of range of the darts and tumult of the Trojans, and stripped the armour from his shoulders. Then Patroclus sprang like Mars with fierce intent and a terrific shout upon the Trojans, and thrice did he kill nine men; but as he was coming on like a god for a time, then, O Patroclus, was the hour of your end approaching, for Phoebus fought you in fell earnest. Patroclus did not see him as he moved about in the crush, for he was enshrouded in thick darkness, and the god struck him from behind on his back and his broad shoulders with the flat of his hand, so that his eyes turned dizzy. Phoebus Apollo beat the helmet from off his head, and it rolled rattling off under the horses’ feet, where its horse-hair plumes were all begrimed with dust and blood. Never indeed had that helmet fared so before, for it had served to protect the head and comely forehead of the godlike hero Achilles. Now, however, Zeus delivered it over to be worn by Hector. Nevertheless the end of Hector also was near. The bronze-shod spear, so great and so strong, was broken in the hand of Patroclus, while his shield that covered him from head to foot fell to the ground as did also the band that held it, and Apollo undid the fastenings of his corslet.

On this his mind became clouded; his limbs failed him, and he stood as one dazed; whereon Euphorbus son of Panthous a Dardanian, the best spearman of his time, as also the finest horseman and fleetest runner, came behind him and struck him in the back with a spear, midway between the shoulders. This man as soon as ever he had come up with his chariot had dismounted twenty men, so proficient was he in all the arts of war-he it was, O knight Patroclus, that first drove a weapon into you, but he did not quite overpower you. Euphorbus then ran back into the crowd, after drawing his ashen spear out of the wound; he would not stand firm and wait for Patroclus, unarmed though he now was, to attack him; but Patroclus unnerved, alike by the blow the god had given him and by the spear-wound, drew back under cover of his men in fear for his life. Hector on this, seeing him to be wounded and giving ground, forced his way through the ranks, and when close up with him struck him in the lower part of the belly with a spear, driving the bronze point right through it, so that he fell heavily to the ground to the great grief of the Achaeans. As when a lion has fought some fierce wild boar and worsted him-the two fight furiously upon the mountains over some little fountain at which they would both drink, and the lion has beaten the boar till he can hardly breathe-even so did Hector son of Priam take the life of the brave son of Menoetius who had killed so many, striking him from close at hand, and vaunting over him the while. “Patroclus,” said he, “you deemed that you should sack our city, rob our Trojan women of their freedom, and carry them off in your ships to your own country. Fool; Hector and his fleet horses were ever straining their utmost to defend them. I am foremost of all the Trojan warriors to stave the day of bondage from off them; as for you, vultures shall devour you here. Poor wretch, Achilles with all his bravery availed you nothing; and yet I ween when you left him he charged you straitly saying, ‘Come not back to the ships, knight Patroclus, till you have rent the blood-stained shirt of murderous Hector about his body.’ Thus I ween did he charge you, and your fool’s heart answered him ‘yea’ within you.”

Then, as the life ebbed out of you, you answered, O knight Patroclus: “Hector, vaunt as you will, for Jove the son of Saturn and Apollo have vouchsafed you victory; it is they who have vanquished me so easily, and they who have stripped the armour from my shoulders; had twenty such men as you attacked me, all of them would have fallen before my spear. Fate and the son of Leto have overpowered me, and among mortal men Euphorbus; you are yourself third only in the killing of me. I say further, and lay my saying to your heart, you too shall live but for a little season; death and the day of your doom are close upon you, and they will lay you low by the hand of Achilles son of Aeacus.”

When he had thus spoken his eyes were closed in death, his soul left his body and flitted down to the house of Hades, mourning its sad fate and bidding farewell to the youth and vigor of its manhood. Dead though he was, Hector still spoke to him saying, “Patroclus, why should you thus foretell my doom? Who knows but Achilles, son of lovely Thetis, may be smitten by my spear and die before me?”

As he spoke he drew the bronze spear from the wound, planting his foot upon the body, which he thrust off and let lie on its back. He then went spear in hand after Automedon, squire of the fleet descendant of Aeacus, for he longed to lay him low, but the immortal steeds which the gods had given as a rich gift to Peleus bore him swiftly from the field.