CHƯƠNG I.

Chẳng có gì giày vò tâm trí con người tàn nhẫn hơn khoảnh khắc mọi giông bão cảm xúc lùi xa, nhường chỗ cho một sự tĩnh lặng chết chóc. Đó là sự bất động đến gai người, một hiện thực tàn khốc đổ ập xuống, tước đoạt cả hy vọng lẫn nỗi sợ hãi khỏi tâm hồn. Justine đã chết. Cô đã vĩnh viễn yên nghỉ, còn tôi vẫn sống. Máu vẫn tuôn trào trong huyết quản, nhưng sự tuyệt vọng cùng nỗi ân hận muộn màng đang nghiền nát trái tim tôi, một sức nặng vô hình mà không điều gì có thể xua tan. Giấc ngủ chối bỏ đôi mắt tôi. Tôi lang thang như một bóng ma mang đầy tội lỗi, bởi chính tay tôi đã gieo rắc những thảm kịch kinh hoàng khôn xiết. Thậm chí, tôi thầm nhủ, vô vàn nỗi kinh hoàng khủng khiếp hơn vẫn còn đang chực chờ phía trước. Đã từng có lúc trái tim tôi ngập tràn lòng nhân ái và tình yêu dành cho cái thiện. Tôi bước vào đời mang theo bao thiện ý, chỉ khắc khoải đợi mong một ngày được phụng sự và cống hiến cho đồng loại. Nhưng giờ đây, tất cả đã tan tành mây khói. Thay vì một cõi lòng thanh thản, nơi tôi có thể bình yên nhìn lại quá khứ và ấp ủ những hy vọng tương lai, tôi lại bị bủa vây bởi sự ăn năn và cảm giác tội lỗi dằn vặt. Chúng cuốn phăng tôi vào một địa ngục tăm tối, đày đọa tôi trong những nỗi đau dữ dội mà ngôn từ vĩnh viễn bất lực.

Những giông bão trong tâm trí đã tàn phá sạch chút sinh khí vừa mới gượng gạo phục hồi sau cú sốc kinh hoàng đầu tiên. Tôi chìm vào cõi trốn tránh. Mọi âm thanh nhuốm màu vui vẻ hay mãn nguyện vang lên đều trở thành cực hình rạch nát tâm can. Niềm an ủi duy nhất còn sót lại chỉ là sự cô độc-một sự cô độc sâu thẳm, tăm tối, lạnh lẽo tựa như cái chết.

Nhìn thấy sự héo mòn từng ngày trong tâm tính và nếp sống của tôi, cha tôi vô cùng đau xót. Người hết lời khuyên can, mong tôi rũ bỏ sự dại dột khi cứ để mặc bản thân chìm sâu vào biển sầu u ám.

"Con có nghĩ," cha nghẹn ngào, "rằng cha không đau đớn sao, Victor? Trên đời này, làm gì có ai yêu thương một đứa trẻ sâu đậm hơn tình yêu cha dành cho em con." Những giọt nước mắt lăn dài trên khóe mắt người khi cất lời. "Nhưng đối với những người còn sống, chẳng phải bổn phận của chúng ta là đừng để bộ dạng sầu thảm này khoét sâu thêm nỗi bất hạnh của họ hay sao? Đó cũng là trách nhiệm với chính bản thân con. Bởi lẽ, nỗi bi thương thái quá sẽ bóp nghẹt mọi bước tiến, mọi niềm vui, hay thậm chí là tước đoạt đi khả năng vun đắp những việc làm hữu ích. Mà thiếu đi những điều đó, con người ta chẳng thể nào tồn tại giữa cõi đời."

Những lời dặn dò ấy dẫu thấm thía và đúng đắn đến đâu, cũng hoàn toàn vô nghĩa với kẻ mang tội như tôi. Lẽ ra, tôi phải là người đầu tiên giấu đi giọt nước mắt để xoa dịu những người thân yêu, giá như sự ân hận không trút thứ nọc độc đắng ngắt của nó vào mọi cảm xúc trong tâm hồn. Giờ đây, tôi chỉ biết đáp lại cha bằng một ánh mắt mịt mù tuyệt vọng, rồi vội vã chạy trốn khỏi ánh nhìn khắc khoải của ông.

Khoảng thời gian này, gia đình tôi lui về ngôi nhà ở Belrive¹. Sự thay đổi này mang lại cho tôi một niềm an ủi hiếm hoi. Trước kia, việc cổng thành Geneva đóng kín đều đặn vào lúc mười giờ tối² cùng lệnh cấm nán lại trên hồ sau giờ đó đã biến những bức tường thành trở thành chốn lao tù ngột ngạt. Giờ đây, tôi đã được tự do. Thường thì, vào đêm khuya khi cả nhà đã say giấc, tôi lại lấy thuyền trôi lững lờ trên mặt nước suốt nhiều giờ đồng hồ. Có những lúc tôi giong buồm lên, mặc cho gió thổi đi đâu thì đi; có những lúc, sau khi đã chèo ra đến giữa hồ, tôi buông xuôi mái chèo, để mặc con thuyền dập dềnh theo sóng nước và đắm chìm trong tận cùng những suy tư thống khổ. Giữa bức tranh tĩnh mốc tựa chốn bồng lai ấy, vạn vật đều chìm trong thanh bình, chỉ có tôi là kẻ duy nhất ôm nỗi bất an mà lang bạt vô định. Trừ tiếng vỗ cánh của vài con dơi, hay tiếng ộp oạp chói tai đứt quãng của lũ ếch vang lên mỗi khi tôi tiến lại gần bờ-tôi nhắc lại, vạn vật đều câm lặng, và biết bao lần tôi đã bị cám dỗ trước ý nghĩ gieo mình xuống mặt hồ phẳng lặng kia, để dòng nước buốt giá có thể vùi lấp tôi cùng bao tai ương của chính mình mãi mãi. Nhưng rồi tôi lại kìm lòng được, bởi hình ảnh về một Elizabeth kiên cường mà bất hạnh luôn hiện về, người con gái tôi hết mực trân quý và là ánh sáng duy nhất trói buộc sinh mệnh tôi với cõi đời này. Tôi cũng nghĩ về cha, và về đứa em trai bé bỏng vẫn còn trên dương thế: sao tôi có thể chọn một sự giải thoát hèn mạt, nhẫn tâm vứt bỏ họ trong sự bơ vơ, trần trụi trước móng vuốt của con ác quỷ mà chính tay tôi đã thả rông vào cõi nhân gian?

Những lúc như vậy, tôi khóc nức nở, khao khát đến tuyệt vọng một chút bình yên len lỏi vào tâm trí, cốt chỉ để tự mình có thể mang đến cho họ chút an ủi và hạnh phúc mỏng manh. Nhưng điều đó là bất khả thi. Nỗi ân hận tột cùng đã thiêu rụi mọi tia hy vọng. Chính tay tôi đã gieo rắc những tai ương không thể vãn hồi; và mỗi ngày trôi qua, tôi đều phải sống trong nỗi khiếp sợ chực chờ, nơm nớp lo âu rằng con quái vật do chính mình tạo ra sẽ lại giáng xuống một tội ác mới. Một linh cảm mơ hồ nhưng rùng rợn không ngừng ám ảnh tôi, rằng chuỗi bi kịch này vẫn chưa dừng lại, rằng hắn sẽ còn gây ra một tội ác tày trời nào đó, tàn bạo đến mức làm lu mờ cả những ký ức kinh hoàng đã qua. Nỗi sợ hãi sẽ còn bám riết lấy tôi, chừng nào mà những người tôi yêu thương vẫn còn hít thở bầu không khí này. Sự ghê tởm của tôi đối với ác quỷ ấy đã vượt quá mọi giới hạn ngôn từ. Mỗi khi hình bóng hắn xẹt qua tâm trí, tôi lại nghiến răng trèo trẹo, đôi mắt hằn lên những tia máu vằn vện. Một cơn khát máu sục sôi trỗi dậy, thôi thúc tôi tước đoạt thứ sinh mệnh mà tôi đã quá đỗi ngu ngốc ban phát cho hắn. Cứ mỗi lần ngẫm nghĩ về những tội ác ghê tởm và sự hiểm độc của hắn, lòng thù hận và khát khao báo thù trong tôi lại bùng lên thiêu rụi mọi ranh giới. Tôi sẵn lòng thực hiện một chuyến hành hương đầy đọa đày đến đỉnh cao nhất của dãy Andes³, nếu như khi đặt chân lên đó, tôi có thể tự tay xô hắn xuống tận đáy vực sâu thăm thẳm. Tôi khao khát được đối diện với hắn thêm một lần nữa, để trút trọn vẹn cơn thịnh nộ cuồng bạo lên cái đầu gớm ghiếc của hắn, để rửa hận cho những cái chết oan uổng của William và Justine.

Ngôi nhà của chúng tôi chìm sâu trong tang tóc. Sau chuỗi biến cố kinh hoàng vừa qua, sức khỏe của cha tôi đã suy sụp nặng nề. Elizabeth ngày càng trở nên u buồn và tuyệt vọng. Em chẳng còn thiết tha gì đến những công việc thường nhật. Với em, tận hưởng bất cứ niềm vui nào lúc này đều giống như một sự báng bổ dành cho những người đã khuất. Em cho rằng chỉ có nỗi bi thương bất tận cùng những giọt nước mắt mới là thứ thành kính đích đáng nhất để tưởng nhớ sự ngây thơ vừa bị vùi dập và hủy hoại. Bóng dáng của một cô gái hạnh phúc thuở nào-người từng cùng tôi lang thang dọc bờ hồ trong những tháng năm thơ ấu, háo hức thêu dệt nên tương lai rực rỡ của chúng tôi-nay đã không còn nữa. Em dần thu mình vào cõi lặng im, đôi môi thường thoáng thở dài về sự vô thường của cõi nhân sinh cũng như kiếp người mong manh như rơm rác.

"Anh họ thân mến, mỗi khi ngẫm lại," em xót xa cất lời, "về cái chết thê thảm của Justine Moritz, em chợt thấy mình không còn có thể nhìn nhận thế giới này theo cách trước đây nữa. Trước kia, em vốn xem những câu chuyện về sự tha hóa và bất công-những điều từng đọc trong sách hay nghe người đời kể lại-chỉ là bóng ma của dĩ vãng, hay những cái ác do trí tưởng tượng thêu dệt nên. Ít ra, chúng vẫn còn quá đỗi xa xôi, hiện diện trong lý trí nhiều hơn là khắc sâu vào tâm khảm. Thế nhưng giờ đây, bi kịch đã gõ cửa nhà chúng ta. Con người hiện lên trong mắt em chẳng khác nào những con quái vật đang khát máu đồng loại. Dù vậy, nói thế thì quả thực em đã không công bằng. Ai cũng tin rằng cô gái đáng thương ấy có tội. Nếu cô ấy thực sự gây ra tội ác để rồi phải gánh chịu án phạt, thì chắc chắn cô ấy là sinh vật đốn mạt nhất trần đời. Chỉ vì vài món đồ trang sức cỏn con, mà nỡ lòng sát hại đứa con trai bé bỏng của chính ân nhân, của chính người bạn thân thiết! Một đứa trẻ mà cô ấy đã tự tay chăm bẵm từ thuở lọt lòng, và luôn tỏ ra yêu thương chẳng khác gì máu mủ ruột rà! Dù em chẳng thể nào chấp nhận cái chết của bất kỳ ai, nhưng quả thực, một sinh vật như thế vốn dĩ không xứng đáng được tồn tại trong xã hội loài người. Vậy mà cô ấy lại hoàn toàn vô tội. Em biết, tận sâu trong tim em cảm nhận được cô ấy vô tội. Anh cũng có chung suy nghĩ đó, và điều ấy càng củng cố thêm niềm tin nơi em. Than ôi! Victor, khi một lời dối trá có thể mang gương mặt giống hệt như sự thật, thì thử hỏi ai dám tự đảm bảo cho mình một hạnh phúc vững bền? Em cảm thấy như thể mình đang chênh vênh bước đi trên mép vực thẳm, nơi hàng ngàn kẻ đang chực chờ chen lấn, xô đẩy, rắp tâm đẩy em rơi thẳng xuống đáy sâu. William và Justine đều đã bị sát hại, trong khi tên ác nhân thực sự thì vẫn nhởn nhơ ngoài vòng pháp luật. Hắn tự do rảo bước trên cõi đời này, và thậm chí biết đâu đấy, còn đang được người đời kính trọng. Thế nhưng, dẫu cho em có bị kết án tử hình trên đoạn đầu đài vì chính những tội danh tày trời ấy, em cũng sẽ không bao giờ chấp nhận đánh đổi vị trí với một tên khốn nạn như hắn."

Tôi lặng người lắng nghe những lời bộc bạch ấy trong nỗi đớn đau tột cùng. Tôi, dẫu không trực tiếp ra tay, nhưng về bản chất mới chính là kẻ sát nhân thực sự. Đọc được nỗi thống khổ hằn sâu trên khuôn mặt tôi, Elizabeth ân cần nắm lấy tay tôi và dịu dàng nói: "Anh họ thân yêu nhất của em, anh phải bình tĩnh lại. Những bi kịch này đã đả kích anh sâu sắc đến nhường nào, có lẽ chỉ Chúa mới thấu trọn; nhưng nỗi đau của em chẳng thể nào sánh bằng anh. Có một nét tuyệt vọng, đan xen cùng sự thù hận đôi khi lóe lên trên nét mặt anh, khiến em không khỏi run sợ. Xin hãy bình tĩnh lại, Victor thân yêu của em. Em nguyện đánh đổi cả mạng sống của mình chỉ để mang lại sự bình yên cho anh. Chúng ta chắc chắn sẽ lại hạnh phúc thôi: được sống thanh bình trên chính quê hương mình, mặc kệ những bon chen thế sự, thì thử hỏi còn bão giông nào có thể xáo trộn được sự tĩnh lặng của chúng ta cơ chứ?"

Lệ tuôn rơi khi em thốt lên những lời này. Có lẽ, tận sâu thẳm, bản thân em cũng hoài nghi chính những lời an ủi mà mình vừa trao đi. Dẫu vậy, em vẫn gượng nở một nụ cười, cố gắng xua đuổi con ác quỷ đang ẩn nấp trong trái tim tôi. Cha tôi, người chỉ đơn thuần nhìn nhận sự bất hạnh hằn rõ trên gương mặt tôi như một biểu hiện thái quá của nỗi buồn đau thường tình, tin rằng một thú tiêu khiển hợp sở thích sẽ là phương thuốc tốt nhất để trả lại cho tôi sự thanh thản vốn có. Chính vì lẽ đó, cha đã quyết định chuyển gia đình về vùng thôn quê; và cũng xuất phát từ mong mỏi ấy, nay cha lại đề xuất tất cả chúng tôi nên làm một chuyến dã ngoại đến thung lũng Chamounix⁴. Tôi từng đặt chân đến đó, nhưng Elizabeth và Ernest thì chưa. Cả hai thường mang một niềm khao khát cháy bỏng được tận mắt chiêm ngưỡng phong cảnh nơi này-vùng đất từng được miêu tả với họ là vô cùng kỳ diệu và tráng lệ. Vì thế, chúng tôi rời khỏi Geneva để bắt đầu chuyến hành trình vào khoảng giữa tháng Tám, gần hai tháng sau cái chết bi thương của Justine.

Tiết trời đẹp đến lạ kỳ; và giá như cõi lòng trĩu nặng của tôi có thể được xua tan bởi một khung cảnh thoảng qua, thì chuyến dã ngoại này hẳn đã trọn vẹn như dụng ý từ ái của cha. Dẫu vậy, cảnh sắc thiên nhiên cũng đôi phần lay động tâm can tôi; có đôi lúc, nó như xoa dịu, dẫu chẳng thể nào dập tắt được ngọn lửa sầu thảm đang thiêu đốt tâm hồn. Suốt ngày đầu tiên, chúng tôi rong ruổi trên xe ngựa. Từ ban mai, những đỉnh núi xa xăm đã lờ mờ hiện ra ở chân trời, và chúng tôi cứ thế tiến dần về phía đó. Thung lũng mà chúng tôi đi qua, nơi được dòng sông Arve⁵ rạch một đường chạy dọc theo lộ trình, dường như đang mỗi lúc một thắt lại quanh chúng tôi. Khi ánh tà dương vừa tắt, chúng tôi choáng ngợp trước những ngọn núi sừng sững cùng các vách đá khổng lồ đang đổ bóng chênh vênh bủa vây tứ phía. Tiếng gầm gào của dòng Arve cuộn trào qua những phiến đá, hòa cùng tiếng thác đổ ầm vang giữa núi rừng không ngớt dội vào không gian.

Ngày hôm sau, chúng tôi tiếp tục hành trình trên lưng la. Càng dấn bước lên cao, thung lũng càng khoác lên mình một vẻ huy hoàng và kỳ vĩ đến choáng ngợp. Những tàn tích lâu đài hoang lạnh vắt vẻo bên những vách đá chênh vênh nơi rặng thông bạt ngàn bao phủ; dòng Arve vẫn miệt mài cuộn sóng dữ dội, và lác đác vài mái tranh lẩn khuất giữa tán cây, tất cả đan cài thành một bức tranh diễm lệ đến nghẹt thở. Nhưng vẻ mỹ lệ ấy mới thực sự bừng sáng và thăng hoa nhờ dãy Alps⁶ hùng tráng. Những chóp núi nhọn hoắt cùng vòm đá trắng toát lấp lánh băng tuyết kiêu hãnh vươn mình sừng sững vượt lên trên tất cả, tựa hồ một thế giới xa xăm nào đó, nơi trú ngụ của một giống loài hoàn toàn khác biệt.

Băng qua cầu Pelissier⁷, nơi khe núi bị dòng nước xẻ dọc dần mở rộng ra trước mắt, chúng tôi bắt đầu men theo triền núi nhô cao. Chẳng bao lâu, đoàn người đã đặt chân vào thung lũng Chamounix. Nơi đây mang một dáng vẻ kỳ vĩ và oai linh hơn, dẫu không còn đậm chất thơ và đẹp tựa bích họa như thung lũng Servox⁸ vừa bỏ lại phía sau. Những ngọn núi cao chót vót khoác tấm áo tuyết trắng xóa hợp thành một đường biên giới tự nhiên bao bọc lấy thung lũng. Cảnh sắc hoang tàn của những lâu đài xưa cũ hay những cánh đồng trù phú nay đã vắng bóng. Những sông băng khổng lồ trườn ra sát lối đi; văng vẳng bên tai là tiếng sấm rền vang của những trận lở tuyết, để rồi mắt ta dõi theo lớp bụi mù mịt cuộn lên nơi cơn phẫn nộ của thiên nhiên vừa càn quét qua. Mont Blânc⁹, ngọn Mont Blânc tối cao và rực rỡ, kiêu hãnh vươn lên từ giữa những aiguilles¹⁰, với khối dome¹¹ vĩ đại sừng sững uy nghi nhìn xuống thung lũng.

Trong suốt hành trình, đôi lúc tôi gượng ép mình hòa chung vào niềm hân hoan của Elizabeth, cố gắng chỉ cho em thấy những sắc độ tuyệt mỹ của bức tranh phong cảnh. Nhưng thường thì, tôi cứ để con la lững thững rớt lại phía sau, tự giam mình trong ngục tù dằn vặt của những suy tưởng u ám. Lắm khi, tôi lại quất roi thúc con vật lao vượt lên trước những người đồng hành, khát khao được trốn chạy khỏi họ, khỏi cõi đời này, và hơn tất thảy, là để trốn chạy khỏi chính bản thân mình. Tới khi vạn vật lùi lại một khoảng cách xa, tôi liền tuột xuống yên, gieo mình xuống thảm cỏ, mặc cho nỗi kinh hoàng cùng sự tuyệt vọng bóp nghẹt lấy hơi thở. Tám giờ tối, tôi đặt chân đến Chamounix. Cha tôi và Elizabeth lúc này đã rã rời vì mệt mỏi; riêng Ernest, cậu em cùng đi với chúng tôi, vẫn giữ nguyên vẻ hào hứng và tràn trề sinh lực. Trở ngại duy nhất có chăng làm vơi đi niềm háo hức trong em là cơn gió nam đang thổi tới, mang theo điềm báo về một trận mưa vào ngày hôm sau.

Chúng tôi sớm lui về phòng nghỉ ngơi, nhưng nào phải để chìm vào giấc ngủ; ít nhất đối với tôi là thế. Tôi đứng chôn chân hàng giờ bên ô cửa sổ, ánh mắt vô hồn dõi theo những tia chớp nhợt nhạt rạch xé màn đêm phía trên đỉnh Mont Blânc, và đôi tai thì thao thức lắng nghe tiếng gầm gào cuộn xiết của dòng Arve tuôn trào ngay bên dưới bậu cửa sổ của mình.

Chẳng có gì tàn phá tâm trí con người dữ dội hơn khi những xúc cảm vừa bị xới tung bởi hàng chuỗi biến cố dồn dập, thì ngay lập tức, ta lại phải trơ trọi đối diện với sự tĩnh lặng mang hình hài của cái chết. Sự bất động đầy ám ảnh ấy đã tước đoạt khỏi linh hồn cả niềm hy vọng mỏng manh lẫn những nỗi sợ hãi mơ hồ. Justine đã chết; cô đã chìm vào giấc ngủ ngàn thu; còn tôi thì vẫn sống. Máu vẫn tuôn chảy rần rật trong huyết quản, nhưng một gánh nặng của sự tuyệt vọng và nỗi ân hận tột cùng đã nghiền nát trái tim tôi, một bóng đen không một thế lực nào có thể xua tan. Giấc ngủ cự tuyệt đôi mắt tôi; tôi vất vưởng lang thang như một bóng ma gieo rắc tai ương, bởi lẽ chính tôi đã gián tiếp nhào nặn nên những tội ác kinh hoàng không thể thốt thành lời. Thậm chí, tôi tự nhủ, vẫn còn vô vàn những viễn cảnh tồi tệ, thê thảm hơn thế đang nấp trong bóng tối chực chờ.

Vậy mà từng có thời, trái tim này vốn dĩ ngập tràn lòng nhân ái và tình yêu thuần khiết dành cho cái thiện. Tôi đã bước vào đời bằng những khao khát cao cả, mòn mỏi đợi chờ khoảnh khắc được biến ý niệm thành hành động, để cống hiến trọn vẹn sinh mệnh này cho nhân loại. Nhưng giờ đây, mọi thứ đã nát vụn: thay vì được ấp ủ một lương tâm thanh thản - thứ cho phép tôi ngoái nhìn quá khứ trong sự mãn nguyện và thắp lên những tia sáng hứa hẹn cho tương lai - tôi lại bị xiết chặt bởi cảm giác tội lỗi và sự hối hận muộn màng. Chúng đày đọa tôi, cuốn tôi vào tầng địa ngục sâu thẳm của những cơn dằn vặt xé nát tâm can, thứ mà không một ngôn từ nào trên cõi đời này đủ sức diễn tả.

Thứ cực hình tâm lý ấy đã hủy hoại hoàn toàn chút sinh lực vừa mới nhen nhóm lại trong tôi sau cú sốc ban đầu. Tôi trốn chạy khỏi loài người; mọi thanh âm của niềm vui sướng hay sự thỏa mãn đều vang vọng như một hình phạt tàn khốc. Sự cô độc trở thành chốn nương náu duy nhất - một sự cô độc sâu thẳm, tăm tối và lạnh lẽo như hơi thở của thần chết.

Cha tôi đứt từng khúc ruột khi chứng kiến sự biến đổi thê thảm trong tâm tính và thói quen của tôi. Ông cố gắng đánh thức tôi khỏi sự u mê, can ngăn việc tôi cứ mãi buông mình chết chìm trong vũng lầy bi thương tột độ.

"Con nghĩ rằng, Victor," cha nói, "cha không đớn đau sao? Trên cõi đời này, chẳng ai có thể yêu thương một đứa trẻ hơn tình yêu cha dành cho em con;" (những giọt nước mắt chực trào nơi khóe mắt ông khi cất lời); "nhưng chẳng phải bổn phận của chúng ta đối với những người còn sống là đừng gieo thêm nỗi bất hạnh cho họ bằng bộ dạng sầu thảm này sao? Đó cũng là trách nhiệm với chính sinh mệnh của con; bởi nỗi ưu phiền cạn kiệt sẽ bóp nghẹt mọi bước tiến, mọi niềm vui và cả những phận sự thiết thực nhất trong đời. Thiếu đi những điều đó, làm sao con có thể tiếp tục tồn tại giữa xã hội loài người."

Những lời răn dạy ấy tuy vô cùng chí lý, nhưng lại hoàn toàn vô nghĩa với kẻ mang đầy tội lỗi như tôi. Lẽ ra, tôi đã phải là người đầu tiên nuốt ngược nỗi đau vào trong để làm chỗ dựa cho những người thân yêu, nếu như sự ân hận không tiêm thứ nọc độc đắng ngắt của nó vào từng ngóc ngách xúc cảm trong tôi. Giờ đây, tôi chỉ biết đáp lại ánh mắt của cha bằng một sự tuyệt vọng câm lặng, rồi vội vã quay đi, trốn chạy khỏi ánh nhìn xót xa của ông.

Tiết trời đẹp đến lạ kỳ; và giá như cõi lòng trĩu nặng của tôi có thể được xua tan bởi một khung cảnh thoảng qua, thì chuyến dã ngoại này hẳn đã trọn vẹn như dụng ý từ ái của cha. Dẫu vậy, cảnh sắc thiên nhiên cũng đôi phần lay động tâm can tôi; có đôi lúc, nó như xoa dịu, dẫu chẳng thể nào dập tắt được ngọn lửa sầu thảm đang thiêu đốt tâm hồn. Suốt ngày đầu tiên, chúng tôi rong ruổi trên xe ngựa. Từ ban mai, những đỉnh núi xa xăm đã lờ mờ hiện ra ở chân trời, và chúng tôi cứ thế tiến dần về phía đó. Thung lũng mà chúng tôi đi qua, nơi được dòng sông Arve rạch một đường chạy dọc theo lộ trình, dường như đang mỗi lúc một thắt lại quanh chúng tôi. Khi ánh tà dương vừa tắt, chúng tôi choáng ngợp trước những ngọn núi sừng sững cùng các vách đá khổng lồ đang đổ bóng chênh vênh bủa vây tứ phía. Tiếng gầm gào của dòng Arve cuộn trào qua những phiến đá, hòa cùng tiếng thác đổ ầm vang giữa núi rừng không ngớt dội vào không gian.

Ngày hôm sau, chúng tôi tiếp tục hành trình trên lưng la. Càng dấn bước lên cao, thung lũng càng khoác lên mình một vẻ huy hoàng và kỳ vĩ đến choáng ngợp. Những tàn tích lâu đài hoang lạnh vắt vẻo bên những vách đá chênh vênh nơi rặng thông bạt ngàn bao phủ; dòng Arve vẫn miệt mài cuộn sóng dữ dội, và lác đác vài mái tranh lẩn khuất giữa tán cây, tất cả đan cài thành một bức tranh diễm lệ đến nghẹt thở. Nhưng vẻ mỹ lệ ấy mới thực sự bừng sáng và thăng hoa nhờ dãy Alps hùng tráng. Những chóp núi nhọn hoắt cùng vòm đá trắng toát lấp lánh băng tuyết kiêu hãnh vươn mình sừng sững vượt lên trên tất cả, tựa hồ một thế giới xa xăm nào đó, nơi trú ngụ của một giống loài hoàn toàn khác biệt.

Băng qua cầu Pelissier, nơi khe núi bị dòng nước xẻ dọc dần mở rộng ra trước mắt, chúng tôi bắt đầu men theo triền núi nhô cao. Chẳng bao lâu, đoàn người đã đặt chân vào thung lũng Chamounix. Nơi đây mang một dáng vẻ kỳ vĩ và oai linh hơn, dẫu không còn đậm chất thơ và đẹp tựa bích họa như thung lũng Servox vừa bỏ lại phía sau. Những ngọn núi cao chót vót khoác tấm áo tuyết trắng xóa hợp thành một đường biên giới tự nhiên bao bọc lấy thung lũng. Cảnh sắc hoang tàn của những lâu đài xưa cũ hay những cánh đồng trù phú nay đã vắng bóng. Những sông băng khổng lồ trườn ra sát lối đi; văng vẳng bên tai là tiếng sấm rền vang của những trận lở tuyết, để rồi mắt ta dõi theo lớp bụi mù mịt cuộn lên nơi cơn phẫn nộ của thiên nhiên vừa càn quét qua. Mont Blânc, ngọn Mont Blânc tối cao và rực rỡ, kiêu hãnh vươn lên từ giữa những aiguilles, với khối dome vĩ đại sừng sững uy nghi nhìn xuống thung lũng.

Trong suốt hành trình, đôi lúc tôi gượng ép mình hòa chung vào niềm hân hoan của Elizabeth, cố gắng chỉ cho em thấy những sắc độ tuyệt mỹ của bức tranh phong cảnh. Nhưng thường thì, tôi cứ để con la lững thững rớt lại phía sau, tự giam mình trong ngục tù dằn vặt của những suy tưởng u ám. Lắm khi, tôi lại quất roi thúc con vật lao vượt lên trước những người đồng hành, khát khát được trốn chạy khỏi họ, khỏi cõi đời này, và hơn tất thảy, là để trốn chạy khỏi chính bản thân mình. Tới khi vạn vật lùi lại một khoảng cách xa, tôi liền tuột xuống yên, gieo mình xuống thảm cỏ, mặc cho nỗi kinh hoàng cùng sự tuyệt vọng bóp nghẹt lấy hơi thở. Tám giờ tối, tôi đặt chân đến Chamounix. Cha tôi và Elizabeth lúc này đã rã rời vì mệt mỏi; riêng Ernest, cậu em cùng đi với chúng tôi, vẫn giữ nguyên vẻ hào hứng và tràn trề sinh lực. Trở ngại duy nhất có chăng làm vơi đi niềm háo hức trong em là cơn gió nam đang thổi tới, mang theo điềm báo về một trận mưa vào ngày hôm sau.

Chúng tôi sớm lui về phòng nghỉ ngơi, nhưng nào phải để chìm vào giấc ngủ; ít nhất đối với tôi là thế. Tôi đứng chôn chân hàng giờ bên ô cửa sổ, ánh mắt vô hồn dõi theo những tia chớp nhợt nhạt rạch xé màn đêm phía trên đỉnh Mont Blânc, và đôi tai thì thao thức lắng nghe tiếng gầm gào cuộn xiết của dòng Arve tuôn trào ngay bên dưới bậu cửa sổ của mình.

CHAPTER I.

Nothing is more painful to the human mind, than, after the feelings have been worked up by a quick succession of events, the dead calmness of inaction and certainty which follows, and deprives the soul both of hope and fear. Justine died; she rested; and I was alive. The blood flowed freely in my veins, but a weight of despair and remorse pressed on my heart, which nothing could remove. Sleep fled from my eyes; I wandered like an evil spirit, for I had committed deeds of mischief beyond description horrible, and more, much more, (I persuaded myself) was yet behind. Yet my heart overflowed with kindness, and the love of virtue. I had begun life with benevolent intentions, and thirsted for the moment when I should put them in practice, and make myself useful to my fellow-beings. Now all was blasted: instead of that serenity of conscience, which allowed me to look back upon the past with self-satisfaction, and from thence to gather promise of new hopes, I was seized by remorse and the sense of guilt, which hurried me away to a hell of intense tortures, such as no language can describe.

This state of mind preyed upon my health, which had entirely recovered from the first shock it had sustained. I shunned the face of man; all sound of joy or complacency was torture to me; solitude was my only consolation-deep, dark, death-like solitude.

My father observed with pain the alteration perceptible in my disposition and habits, and endeavoured to reason with me on the folly of giving way to immoderate grief. “Do you think, Victor,” said he, “that I do not suffer also? No one could love a child more than I loved your brother;” (tears came into his eyes as he spoke); “but is it not a duty to the survivors, that we should refrain from augmenting their unhappiness by an appearance of immoderate grief? It is also a duty owed to yourself; for excessive sorrow prevents improvement or enjoyment, or even the discharge of daily usefulness, without which no man is fit for society.”

This advice, although good, was totally inapplicable to my case; I should have been the first to hide my grief, and console my friends, if remorse had not mingled its bitterness with my other sensations. Now I could only answer my father with a look of despair, and endeavour to hide myself from his view.

About this time we retired to our house at Belrive. This change was particularly agreeable to me. The shutting of the gates regularly at ten o’clock, and the impossibility of remaining on the lake after that hour, had rendered our residence within the walls of Geneva very irksome to me. I was now free. Often, after the rest of the family had retired for the night, I took the boat, and passed many hours upon the water. Sometimes, with my sails set, I was carried by the wind; and sometimes, after rowing into the middle of the lake, I left the boat to pursue its own course, and gave way to my own miserable reflections. I was often tempted, when all was at peace around me, and I the only unquiet thing that wandered restless in a scene so beautiful and heavenly, if I except some bat, or the frogs, whose harsh and interrupted croaking was heard only when I approached the shore-often, I say, I was tempted to plunge into the silent lake, that the waters might close over me and my calamities for ever. But I was restrained, when I thought of the heroic and suffering Elizabeth, whom I tenderly loved, and whose existence was bound up in mine. I thought also of my father, and surviving brother: should I by my base desertion leave them exposed and unprotected to the malice of the fiend whom I had let loose among them?

At these moments I wept bitterly, and wished that peace would revisit my mind only that I might afford them consolation and happiness. But that could not be. Remorse extinguished every hope. I had been the author of unalterable evils; and I lived in daily fear, lest the monster whom I had created should perpetrate some new wickedness. I had an obscure feeling that all was not over, and that he would still commit some signal crime, which by its enormity should almost efface the recollection of the past. There was always scope for fear, so long as any thing I loved remained behind. My abhorrence of this fiend cannot be conceived. When I thought of him, I gnashed my teeth, my eyes became inflamed, and I ardently wished to extinguish that life which I had so thoughtlessly bestowed. When I reflected on his crimes and malice, my hatred and revenge burst all bounds of moderation. I would have made a pilgrimage to the highest peak of the Andes, could I, when there, have precipitated him to their base. I wished to see him again, that I might wreak the utmost extent of anger on his head, and avenge the deaths of William and Justine.

Our house was the house of mourning. My father’s health was deeply shaken by the horror of the recent events. Elizabeth was sad and desponding; she no longer took delight in her ordinary occupations; all pleasure seemed to her sacrilege toward the dead; eternal woe and tears she then thought was the just tribute she should pay to innocence so blasted and destroyed. She was no longer that happy creature, who in earlier youth wandered with me on the banks of the lake, and talked with ecstacy of our future prospects. She had become grave, and often conversed of the inconstancy of fortune, and the instability of human life.

“When I reflect, my dear cousin,” said she, “on the miserable death of Justine Moritz, I no longer see the world and its works as they before appeared to me. Before, I looked upon the accounts of vice and injustice, that I read in books or heard from others, as tales of ancient days, or imaginary evils; at least they were remote, and more familiar to reason than to the imagination; but now misery has come home, and men appear to me as monsters thirsting for each other’s blood. Yet I am certainly unjust. Every body believed that poor girl to be guilty; and if she could have committed the crime for which she suffered, assuredly she would have been the most depraved of human creatures. For the sake of a few jewels, to have murdered the son of her benefactor and friend, a child whom she had nursed from its birth, and appeared to love as if it had been her own! I could not consent to the death of any human being; but certainly I should have thought such a creature unfit to remain in the society of men. Yet she was innocent. I know, I feel she was innocent; you are of the same opinion, and that confirms me. Alas! Victor, when falsehood can look so like the truth, who can assure themselves of certain happiness? I feel as if I were walking on the edge of a precipice, towards which thousands are crowding, and endeavouring to plunge me into the abyss. William and Justine were assassinated, and the murderer escapes; he walks about the world free, and perhaps respected. But even if I were condemned to suffer on the scaffold for the same crimes, I would not change places with such a wretch.”

I listened to this discourse with the extremest agony. I, not in deed, but in effect, was the true murderer. Elizabeth read my anguish in my countenance, and kindly taking my hand said, “My dearest cousin, you must calm yourself. These events have affected me, God knows how deeply; but I am not so wretched as you are. There is an expression of despair, and sometimes of revenge, in your countenance, that makes me tremble. Be calm, my dear Victor; I would sacrifice my life to your peace. We surely shall be happy: quiet in our native country, and not mingling in the world, what can disturb our tranquillity?”

She shed tears as she said this, distrusting the very solace that she gave; but at the same time she smiled, that she might chase away the fiend that lurked in my heart. My father, who saw in the unhappiness that was painted in my face only an exaggeration of that sorrow which I might naturally feel, thought that an amusement suited to my taste would be the best means of restoring to me my wonted serenity. It was from this cause that he had removed to the country; and, induced by the same motive, he now proposed that we should all make an excursion to the valley of Chamounix. I had been there before, but Elizabeth and Ernest never had; and both had often expressed an earnest desire to see the scenery of this place, which had been described to them as so wonderful and sublime. Accordingly we departed from Geneva on this tour about the middle of the month of August, nearly two months after the death of Justine.

The weather was uncommonly fine; and if mine had been a sorrow to be chased away by any fleeting circumstance, this excursion would certainly have had the effect intended by my father. As it was, I was somewhat interested in the scene; it sometimes lulled, although it could not extinguish my grief. During the first day we travelled in a carriage. In the morning we had seen the mountains at a distance, towards which we gradually advanced. We perceived that the valley through which we wound, and which was formed by the river Arve, whose course we followed, closed in upon us by degrees; and when the sun had set, we beheld immense mountains and precipices overhanging us on every side, and heard the sound of the river raging among rocks, and the dashing of water-falls around.

The next day we pursued our journey upon mules; and as we ascended still higher, the valley assumed a more magnificent and astonishing character. Ruined castles hanging on the precipices of piny mountains; the impetuous Arve, and cottages every here and there peeping forth from among the trees, formed a scene of singular beauty. But it was augmented and rendered sublime by the mighty Alps, whose white and shining pyramids and domes towered above all, as belonging to another earth, the habitations of another race of beings.

We passed the bridge of Pelissier, where the ravine, which the river forms, opened before us, and we began to ascend the mountain that overhangs it. Soon after we entered the valley of Chamounix. This valley is more wonderful and sublime, but not so beautiful and picturesque as that of Servox, through which we had just passed. The high and snowy mountains were its immediate boundaries; but we saw no more ruined castles and fertile fields. Immense glaciers approached the road; we heard the rumbling thunder of the falling avalanche, and marked the smoke of its passage. Mont Blânc, the supreme and magnificent Mont Blânc, raised itself from the surrounding aiguilles, and its tremendous dome overlooked the valley.

During this journey, I sometimes joined Elizabeth, and exerted myself to point out to her the various beauties of the scene. I often suffered my mule to lag behind, and indulged in the misery of reflection. At other times I spurred on the animal before my companions, that I might forget them, the world, and, more than all, myself. When at a distance, I alighted, and threw myself on the grass, weighed down by horror and despair. At eight in the evening I arrived at Chamounix. My father and Elizabeth were very much fatigued; Ernest, who accompanied us, was delighted, and in high spirits: the only circumstance that detracted from his pleasure was the south wind, and the rain it seemed to promise for the next day.

We retired early to our apartments, but not to sleep; at least I did not. I remained many hours at the window, watching the pallid lightning that played above Mont Blânc, and listening to the rushing of the Arve, which ran below my window.