NHỮNG CHÚ XANH XANH

MỘT CÂY HOA HỒNG đứng đó bên bậu cửa sổ. Mới cách đây không lâu, cành lá nó hãy còn xanh mướt và tươi tốt, vậy mà giờ đây trông nó thật ốm yếu tiều tụy-hẳn là sức khỏe của nó đang rất tồi tệ. Cả một trung đoàn đã kéo đến đóng quân trên cành lá và đang gặm nhấm nó; thế nhưng, dẫu cho có tham lam lộ liễu đến thế, đây lại là một đội quân vô cùng đàng hoàng và đáng kính. Chúng khoác lên mình những bộ đồng phục màu xanh lá tươi tắn. Tôi có nán lại bắt chuyện với một trong những "Chú Xanh Xanh" ấy. Bạn ấy mới có ba ngày tuổi, vậy mà đã lên chức ông nội rồi. Bạn thử đoán xem bạn ấy đã nói gì? Đó hoàn toàn là sự thật-bạn ấy kể về chính bản thân mình và về cả trung đoàn. Hãy cùng lắng nghe nhé!

"Chúng tôi là những sinh vật tuyệt vời nhất thế gian. Từ thuở còn rất trẻ, chúng tôi đã đính hôn và lập tức cử hành hôn lễ. Khi tiết trời giá lạnh ập đến, chúng tôi đẻ trứng, nhưng những đứa con bé bỏng lại được nằm sưởi nắng thật ấm áp. Sinh vật khôn ngoan nhất trong muôn loài là loài kiến-chúng tôi luôn dành sự tôn trọng lớn lao nhất cho họ!-rất thấu hiểu chúng tôi. Ngài cứ tin đi, họ trân trọng chúng tôi lắm. Họ không ăn thịt chúng tôi ngay lập tức đâu; họ mang trứng của chúng tôi đi, cẩn thận đem cất xuống tầng trệt trong tổ kiến của đại gia đình họ-xếp trứng lại, dán nhãn và đánh số thứ tự, xếp sát cạnh nhau, từng lớp từng lớp một, để mỗi ngày lại có một sinh vật mới chui ra khỏi vỏ. Rồi họ đưa chúng tôi vào chuồng, nhéo nhẹ vào hai chân sau của chúng tôi, và vắt sữa chúng tôi cho tới lúc chết. Họ đã đặt cho chúng tôi một cái tên thật xinh đẹp-'những cô bò sữa bé nhỏ'.

"Mọi sinh linh có trí tuệ, tựa như bầy kiến, đều gọi chúng tôi bằng cái tên mỹ miều ấy. Chỉ riêng loài người là không. Họ gán cho chúng tôi một danh xưng khác, một cái tên mà với chúng tôi là nỗi nhục nhã ê chề-đủ sức làm cay đắng trọn cả một kiếp sống. Ngài không thể thay mặt chúng tôi viết một bức thư phản đối sao? Ngài không thể thức tỉnh loài người, để họ nhận ra lỗi lầm đang gây ra cho chúng tôi ư? Họ nhìn chúng tôi bằng ánh mắt ngờ nghệch, hay đôi khi khó chịu, ghen tị, chỉ vì chúng tôi ăn một chiếc lá hồng, trong khi chính họ lại ngấu nghiến mọi tạo vật trên thế gian-bất cứ thứ gì đâm chồi nảy lộc và mang sắc xanh tươi. Và ôi chao, họ lại gán cho chúng tôi cái danh xưng tủi nhục nhất! Tôi thậm chí chẳng màng nhắc đến. Eo ôi! Tôi cảm thấy nhộn nhạo cả ruột gan. Tôi chẳng tài nào thốt lên nổi từ ấy-chí ít là khi tôi đang khoác trên mình bộ đồng phục này, và tôi thì lúc nào cũng vận nó.

"Tôi được sinh ra trên một phiến lá hồng. Tôi cùng cả trung đoàn đều sinh sống trên bụi hồng này. Thật ra, chúng tôi sống nhờ vào cây hoa. Thế nhưng, loài cây ấy lại được tái sinh bên trong chúng tôi, những sinh vật thuộc về một bậc cao hơn.

"Loài người chẳng hề ưa chúng tôi. Họ săn lùng và tàn sát chúng tôi bằng thứ nước xà phòng kia¹. Ôi, đó quả là một thứ thức uống kinh tởm làm sao! Ngay cả lúc này tôi dường như vẫn còn ngửi thấy mùi hăng hắc của nó. Ngài không thể hình dung nổi việc bị đem đi tắm rửa kinh khủng đến nhường nào, nhất là với một sinh mệnh sinh ra vốn dĩ chẳng để tắm gội. Hỡi loài người! Những kẻ đang nhìn chúng tôi bằng đôi mắt đục ngầu xà phòng đầy cay nghiệt kia, hãy thử dành một phút ngẫm xem vị trí của chúng tôi trong thế giới tự nhiên là gì: chúng tôi sinh ra trên những đóa hồng, chúng tôi chết đi cũng giữa những đóa hồng-toàn bộ cuộc đời của chúng tôi là một bài thơ viết về hoa hồng. Tôi xin ngài, mong ngài đừng gọi chúng tôi bằng cái tên mà chính các ngài cũng xem là đáng khinh-cái tên mà tôi không tài nào chịu đựng nổi mỗi khi cất lời. Nếu ngài muốn nhắc đến chúng tôi, xin hãy gọi là 'những nàng bò sữa của bầy kiến-trung đoàn ngự trên cây hoa hồng-hay những sinh linh xanh bé nhỏ.'"

Và tôi, một con người, cứ đứng lặng yên ngắm nhìn nhành cây cùng những Chú Xanh Xanh bé nhỏ (những sinh linh mà tôi xin phép giấu tên, vì chẳng muốn làm tổn thương cảm xúc của các vị công dân trên nhánh hoa hồng). Đó là cả một đại gia đình đông đúc quần tụ bên nhau, với cơ man trứng cùng những con non. Tôi cúi xuống nhìn thứ nước xà phòng định đem ra tắm cho chúng. Bởi lẽ, tôi cũng vừa mới bước tới đây, mang theo xà phòng, nước và cả những ý định sát sinh. Nhưng giờ thì khác rồi, tôi quyết định dùng chỗ nước ấy để thổi bong bóng. Ôi, hãy nhìn xem, chúng mới tuyệt diệu làm sao! Biết đâu chừng, bên trong mỗi chiếc bong bóng ấy lại đang cất giấu một câu chuyện cổ tích. Bóng cứ thế lớn dần lên, tỏa sáng lấp lánh hệt như đang chứa đựng một viên ngọc trai vậy.

Chiếc bong bóng đung đưa rồi khẽ lắc lư. Nó bay về phía cánh cửa và vỡ tung. Thế nhưng, cánh cửa bỗng chốc mở toang, và kìa, chính Bà tiên Cổ tích đang đứng ngay ở đó! Giờ đây, bà sẽ thay tôi kể cho bạn nghe-bằng một giọng điệu hay hơn nhiều-về (chà, tôi nhất quyết chẳng thốt lên cái tên ấy đâu) những sinh vật xanh lá bé nhỏ đang sống nơi bụi hồng kia.

"Lũ rệp cây!²" Bà tiên Cổ tích cất lời dõng dạc. "Người ta phải gọi vạn vật bằng đúng cái tên chân thật của chúng. Và dẫu cho ở ngoài đời kia, các người chẳng phải lúc nào cũng làm được vậy, thì ít ra, các người cũng phải giữ lấy thói quen ấy khi bước vào thế giới của một câu chuyện cổ tích chứ."

THE GREENIES

ROSE TREE stood in the window. But a little while ago it had been green and fresh, and now it looked sickly-it was in poor health, no doubt. A whole regiment was quartered on it and was eating it up; yet, notwithstanding this seeming greediness, the regiment was a very decent and respectable one. It wore bright-green uniforms. I spoke to one of the "Greenies." He was but three days old, and yet he was already a grandfather. What do you think he said? It is all true-he spoke of himself and of the rest of the regiment. Listen! "We are the most wonderful creatures in the world. At a very early age we are engaged, and immediately we have the wedding. When the cold weather comes we lay our eggs, but the little ones lie sunny and warm. The wisest of the creatures, the ant,-we have the greatest respect for him!-understands us well. He appreciates us, you may be sure. He does not eat us up at once; he takes our eggs, lays them in the family ant hill on the ground floor-lays them, labeled and numbered, side by side, layer on layer, so that each day a new one may creep out of the egg. Then he puts us in a stable, pinches our hind legs, and milks us till we die. He has given us the prettiest of names-'little milch cow.' "All creatures who, like the ant, are gifted with common sense call us by this pretty name. It is only human beings who do not. They give us another name, one that we feel to be a great affront-great enough to embitter our whole life. Could you not write a protest against it for us? Could you not rouse these human beings to a sense of the wrong they do us? They look at us so stupidly or, at times, with such envious eyes, just because we eat a rose leaf, while they themselves eat every created thing-whatever grows and is green. And oh, they give us the most humiliating of names! I will not even mention it. Ugh! I feel it to my very stomach. I cannot even pronounce it-at least not when I have my uniform on, and that I always wear. "I was born on a rose leaf. I and all the regiment live on the rose tree. We live off it, in fact. But then it lives again in us, who belong to the higher order of created beings. "The human beings do not like us. They pursue and murder us with soapsuds. Oh, it is a horrid drink! I seem to smell it even now. You cannot think how dreadful it is to be washed when one was not made to be washed. Men! you who look at us with your severe, soapsud eyes, think a moment what our place in nature is: we are born upon the roses, we die in roses-our whole life is a rose poem. Do not, I beg you, give us a name which you yourselves think so despicable-the name I cannot bear to pronounce. If you wish to speak of us, call us 'the ants' milch cows-the rose-tree regiment-the little green things.'" "And I, the man, stood looking at the tree and at the little Greenies (whose name I shall not mention, for I should not like to wound the feelings of the citizens of the rose tree), a large family with eggs and young ones; and I looked at the soapsuds I was going to wash them in, for I too had come with soap and water and murderous intentions. But now I will use it for soap bubbles. Look, how beautiful! Perhaps there lies in each a fairy tale, and the bubble grows large and radiant and looks as if there were a pearl lying inside it. The bubble swayed and swung. It flew to the door and then burst, but the door opened wide, and there stood Dame Fairytale herself! And now she will tell you better than I can about (I will not say the name) the little green things of the rosebush. "Plant lice!" said Dame Fairytale. One must call things by their right names. And if one may not do so always, one must at least have the privilege of doing so in a fairy tale.