CHÚ BƯỚM TÌM VỢ

Ngày xửa ngày xưa, có một chú Bướm nảy ra ý định kén vợ. Khỏi phải nói, phu nhân tương lai của chú ắt hẳn phải là một tuyệt sắc giai nhân chốn ngàn hoa. Chú đưa cặp mắt kén cá chọn canh liếc nhìn khắp các luống hoa, ngắm nghía những đoá hoa đang thẹn thùng ngồi yên lặng trên cuống lá, ngoan ngoãn hệt như những thiếu nữ khuê các rụt rè. Khốn nỗi, hương sắc lại phô ra ê hề, mà việc chọn lựa e chừng sẽ phiền não nhọc xác quá đỗi. Vốn chẳng mặn mà với chuyện rước lấy mệt mỏi vào thân, chú Bướm bèn bay thẳng đến thăm những bông cúc.

Người Pháp chuộng gọi loài hoa này bằng cái tên mỹ miều là Marguerite¹, lại còn rỉ tai nhau rằng hoa có biệt tài tiên tri. Những kẻ đang yêu thường ngắt từng chiếc lá, mỗi chiếc lìa cành lại thốt ra một câu hỏi về bóng hình trong mộng: "Người ấy có yêu ta chăng? Yêu say đắm? Hay đến độ cuồng điên? Yêu rất nhiều? Yêu chút ít? Hay rốt cuộc là chẳng chút thiết tha?" và cứ thế, cứ thế. Mỗi người lại thầm thĩ những lời ấy bằng ngôn ngữ của riêng lòng mình.

Chú Bướm cũng tìm đến chỗ Marguerite để dò la chút đỉnh. Song, chú chẳng nỡ vặt trụi những chiếc lá của cô, mà lại âu yếm phớt nhẹ một nụ hôn lên từng phiến lá, bởi chú đinh ninh rằng lối hành xử ga-lăng từ tốn ắt sẽ mang lại một kết cục êm xuôi hơn.

"Hoa cúc Marguerite mến thương ơi," anh cất lời đường mật với cô, "cô vốn là người phụ nữ uyên thâm bậc nhất chốn nương hoa này. Xin cô hãy rủ lòng thương, mách cho anh biết anh nên chọn đoá hoa nào để kết tóc xe tơ. Ai rồi sẽ trở thành tân nương của anh đây? Chỉ cần tường tận bóng hình ấy, anh sẽ sải cánh bay thẳng đến chỗ nàng mà ngỏ lời cầu hôn."

Nào ngờ, Marguerite cứ trơ trơ chẳng buồn thưa thốt. Cô nường giận đến á khẩu khi bị anh gọi là "phụ nữ", trong khi bản thân vẫn đang là một "thiếu nữ" xuân sắc ngời ngời; ranh giới giữa hai danh xưng ấy thật khác một trời một vực. Anh hỏi thêm lần hai, rồi nài nỉ lần ba, thế nhưng cô vẫn câm như hến, chẳng màng hé môi đáp lấy nửa lời. Chán chường, anh cũng chẳng màng đợi chờ thêm phút giây nào nữa, bèn vỗ cánh bay vút đi để tự mình bắt tay ngay vào công cuộc đi hỏi vợ. Độ ấy đương tiết đầu xuân, khi muôn đoá nghệ tây và xuyên tuyết² đang rộ nở.

"Các nàng mĩ miều lắm thay," chú Bướm thầm nhủ trong bụng; "những tiểu thư quyến rũ chết người, hiềm nỗi lại hơi cứng nhắc và điệu bộ có phần sượng sùng thái quá."

Thế rồi, như thói thường của bao gã trai trẻ, chú bắt đầu để mắt tới những quý cô trưởng thành hơn. Chú lượn lờ ghé thăm mấy đóa thu mẫu đơn, ngặt nỗi các cô nàng này lại có vẻ hơi chua chát so với gu tinh tế của chú. Các tiểu thư violet thì lại ướt át, ủy mị quá đỗi; mấy cô hoa chanh tuy xinh xẻo nhưng vóc dáng lại quá bé nhỏ-chưa kể họ còn đèo bòng cả một gia quyến đông đúc. Những đóa hoa táo mới thật yêu kiều làm sao, thoạt nhìn chẳng khác gì nụ hồng kiêu sa, hôm nay rực rỡ sắc hương đấy, nhưng chỉ cần một cơn gió mỏng manh thoảng qua cũng đủ khiến cánh hoa rụng tơi bời. Chú bướm thầm nghĩ, nếu kết duyên cùng một trong số họ, e rằng cuộc hôn nhân này sẽ quá đỗi ngắn ngủi. Bấy giờ, nàng Hoa Đậu lọt vào mắt xanh của chú và khiến chú ưng ý hơn cả. Nàng khoác lên mình tấm áo pha sắc trắng và đỏ, dáng vẻ duyên dáng, mảnh mai, đích thị là mẫu thiếu nữ đảm đang tháo vát, vẹn toàn cả nhan sắc kiều diễm lẫn tài nữ công gia chánh. Chú bướm ta vừa định ngỏ lời cầu hôn thì chợt khựng lại, ngay sát cạnh nàng, chú nhìn thấy một quả đậu, với một nụ hoa đã héo úa, rũ rượi vắt vẻo trên đầu.

"Kia là ai thế?" chú cất tiếng hỏi.

"Đó là chị gái của tôi," Hoa Đậu điềm nhiên đáp lời anh.

"Ồ, ra là vậy! Thế có nghĩa là một ngày nào đó cô rồi cũng sẽ tàn tạ hệt như chị ấy," chú buông lời phũ phàng. Và thế là chú vỗ cánh bay đi thẳng một mạch, lòng mang theo nỗi kinh hãi vô hình.

Kìa, một đóa kim ngân hoa đang vươn mình nở rộ vắt vẻo trên bờ rào; nhưng than ôi, có vô khối những cô nàng giống hệt cô ta, với gương mặt dài thượt và làn da nhợt nhạt ốm yếu! Không, chú nhất quyết không ưng. Nhưng rốt cuộc thì chú vừa mắt ai mới được chứ?

Mùa xuân vụt qua, rồi mùa hè cũng lặng lẽ tàn phai. Mùa thu gõ cửa, thế mà chú Bướm vẫn dùng dằng chưa đưa ra được quyết định. Những loài hoa giờ đây đã khoác lên mình những bộ xiêm y lộng lẫy nhất, nhưng thảy đều vô ích-bởi chúng đã đánh mất thứ hương thơm thanh khiết, tươi mát của thuở xuân xanh. Khi chẳng còn trẻ trung, trái tim người ta lại càng mỏi mòn khao khát hương vị ấy, mà điều đó đâu dễ gì tìm thấy ở đám thược dược chói lọi hay mấy bông cúc khô xác xơ. Vậy nên, Bướm ta đành đậu lại bên khóm Bạc Hà mọc hiu hắt trên mặt đất. Loài cây này, các bạn biết đấy, dẫu chẳng hề trổ hoa nhưng lại toát ra vẻ ngọt ngào từ tận sâu bên trong; toàn thân nó tỏa ngát hương thơm, mang linh hồn của một đóa hoa giấu trong từng phiến lá.

"Tôi sẽ chọn bà," Bướm nói, rồi trịnh trọng ngỏ lời cầu hôn.

Nhưng Bạc Hà chỉ đứng im lìm và cứng nhắc lắng nghe. Phải mất một lúc lâu, bà mới cất giọng đáp lời:

"Tôi có thể cho ông tình bạn nếu ông muốn, chỉ đến thế mà thôi. Tôi đã già, và ông cũng nào có kém gì, nhưng chúng ta vẫn có thể bầu bạn bên nhau vào những ngày tháng cuối đời. Còn chuyện kết hôn thì, xin lỗi, không đời nào! Làm cái trò đó ở cái tuổi của chúng ta nghe sao mà lố bịch."

Thế là rốt cuộc, Bướm ta chẳng rước được cô vợ nào. Cái thói kén cá chọn canh đã ngốn đi quá nhiều thời gian của chú, mà chuyện đó thì luôn luôn là một quyết định tồi tệ, để rồi cuối cùng, kẻ kiêu kỳ ấy đành phải sống nốt phần đời còn lại dưới cái mác của một lão già độc thân.

Lúc bấy giờ thu đã tàn, tiết trời chìm trong màn mưa rả rích và mây mù xám xịt. Từng cơn gió buốt giá quất ngang qua tấm lưng còng của rặng liễu già, khiến chúng cựa mình kêu cót két. Quả tình, đây chẳng phải là thứ thời tiết thuận lợi để nhởn nhơ bay lượn trong những bộ cánh mỏng manh của mùa hạ. Nhưng phúc đức thay, Bướm không phải dầm sương dãi gió ở ngoài trời. Nhờ chút cơ may đưa đẩy, chú đã tìm được một chốn nương thân tuyệt hảo. Đó là một căn phòng ấm sực nhờ ngọn lửa reo vui trong chiếc lò sưởi, nồng đượm hệt như đương độ giữa mùa hè. Trú ngụ tại chốn này, chú nhủ thầm, kể ra cũng không đến nỗi nào.

"Nhưng hỡi ôi, chỉ tồn tại thôi thì nào đã đủ!" chú than thở. "Tôi còn cần tự do, cần ánh nắng mặt trời, và chí ít cũng phải có một bông hoa bé nhỏ để sớm khuya bầu bạn."

Nói đoạn, chú vỗ cánh lao đi rồi húc sầm vào ô cửa kính. Lập tức, những người trong phòng để mắt tới chú. Họ trầm trồ thích thú, tóm gọn chú và phũ phàng xiên một chiếc đinh nhọn qua người, biến chú thành món đồ trưng bày trong một chiếc hộp chuyên đựng những vật kỳ lạ³. Ấy là tất cả những gì tốt đẹp nhất họ có thể ban phát cho chú.

"Giờ thì tôi cũng đang đậu trên một cái cuống, y hệt như bọn hoa cỏ," Bướm tự nhủ. "Chắc mẩm chuyện này chẳng êm ái chút nào. Thử mường tượng mà xem, hẳn nó cũng gò bó hệt như chuyện kết hôn vậy, bởi giờ đây tôi đã bị ghim chặt cứng một chỗ." Và với cái suy nghĩ tự trào ấy, chú đành tự an ủi bản thân đôi chút.

"Đó quả là một sự an ủi nghèo nàn dành cho anh," một cái cây trồng trong chậu đặt giữa phòng cất tiếng mỉa mai.

"Chà," Bướm bụng bảo dạ, "người ta chẳng thể nào tin tưởng quá mức vào cái giống cây trồng trong chậu; chúng đã dính líu quá sâu với con người mất rồi."

THE BUTTERFLY

THERE was once a butterfly who wished for a bride; and, as may be supposed, he wanted to choose a very pretty one from among the flowers. He glanced with a very critical eye at all the flower beds and found that the flowers were seated quietly and demurely on their stalks, just as maidens should sit. But there was a great number of them, and it appeared as if making his choice would become very wearisome. The butterfly did not like to take too much trouble, so he flew off on a visit to the daisies.

The French call this flower Marguerite and say that it can prophesy. Lovers pluck off the leaves, and as they pluck each leaf they ask a question about their sweethearts, thus: "Does he or she love me? Dearly? Distractedly? Very much? A little? Not at all?" and so on. Each one speaks these words in his own language.

The butterfly came, also, to Marguerite to inquire, but he did not pluck off her leaves; he pressed a kiss on each of them, for he thought there was always more to be done by kindness.

"Darling Marguerite daisy," he said to her, "you are the wisest woman of them all. Pray tell me which of the flowers I shall choose for my wife. Which will be my bride? When I know, I will fly directly to her and propose."

But Marguerite did not answer him. She was offended that he should call her a woman when she was only a girl; there is a great difference. He asked her a second time, and then a third, but she remained dumb, answering him not at all. Then he would wait no longer, but flew away to commence his wooing at once. It was in the early spring, when the crocus and the snowdrop were in full bloom.

"They are very pretty," thought the butterfly; "charming little lasses, but they are rather stiff and formal."

Then, as young lads often do, he looked out for the older girls. He next flew to the anemones, but these were rather sour to his taste. The violet was a little too sentimental; the lime blossoms were too small-and, besides, there was such a large family of them. The apple blossoms, though they looked like roses, bloomed to-day, but might fall off to-morrow with the first wind that blew; and he thought a marriage with one of them might last too short a time. The pea blossom pleased him most of all. She was white and red, graceful and slender, and belonged to those domestic maidens who have a pretty appearance, yet can be useful in the kitchen. He was just about to make her an offer when, close by her, he saw a pod, with a withered flower hanging at the end.

"Who is that?" he asked.

"That is my sister," replied the pea blossom.

"Oh, indeed! and you will be like her some day," said he. And at once he flew away, for he felt quite shocked.

A honeysuckle hung forth from the hedge, in full bloom; but there were so many girls like her, with long faces and sallow complexions! No, he did not like her. But which one did he like?

Spring went by, and summer drew toward its close. Autumn came, but he had not decided. The flowers now appeared in their most gorgeous robes, but all in vain-they had not the fresh, fragrant air of youth. The heart asks for fragrance even when it is no longer young, and there is very little of that to be found in the dahlias or the dry chrysanthemums. Therefore the butterfly turned to the mint on the ground. This plant, you know, has no blossom, but is sweetness all over; it is full of fragrance from head to foot, with the scent of a flower in every leaf.

"I will take her," said the butterfly; and he made her an offer. But the mint stood silent and stiff as she listened to him. At last she said:

"I can give you friendship if you like, nothing more. I am old, and you are old, but we may live for each other just the same. As to marrying, however, no! that would appear ridiculous at our age."

And so it happened that the butterfly got no wife at all. He had been too long choosing, which is always a bad plan, and became what is called an old bachelor.

It was late in the autumn, with rainy and cloudy weather. The cold wind blew over the bowed backs of the willows, so that they creaked again. It was not the weather for flying about in summer clothes, but fortunately the butterfly was not out in it. By a happy chance he had got a shelter. It was in a room heated by a stove and as warm as summer. He could live here, he said, well enough.

"But it is not enough merely to exist," said he. "I need freedom, sunshine, and a little flower for a companion."

So he flew against the window-pane and was seen and admired by those in the room, who caught him and stuck him on a pin in a box of curiosities. They could not do more for him.

"Now I am perched on a stalk like the flowers," said the butterfly. "It is not very pleasant, certainly. I imagine it is something like being married, for here I am stuck fast." And with this thought he consoled himself a little.

"That seems very poor consolation," said one of the plants in the room, that grew in a pot.

"Ah," thought the butterfly, "one can't very well trust these plants in pots; they have had too much to do with human beings."