NÀNG TIÊN CÁ

THE LITTLE MERMAID

F

Tít tận khơi xa, nơi làn nước biếc xanh như cánh hoa lưu ly kiều diễm nhất và trong vắt tựa sương mai pha lê, có một cõi sâu thẳm khôn cùng. Nơi ấy sâu thẳm đến mức chẳng sợi dây neo nào thả tới đáy, và người ta hẳn phải xếp hàng trăm tháp chuông nhà thờ chồng lên nhau mới mong chạm tới mặt sóng bên trên. Đó chính là vương quốc diệu kỳ của Vua Biển và muôn vàn thần dân dưới trướng ngài.

Chớ vội nghĩ rằng dưới đáy đại dương chỉ rặt một màu cát vàng trơ trọi. Đâu phải thế, bởi vươn lên từ lớp cát mịn màng kia là muôn vàn kỳ hoa dị thảo, mang những nhánh cành và phiến lá mềm mại tới độ chỉ cần một gợn sóng lăn tăn xô ngang cũng đủ khiến chúng vươn mình đung đưa như đang tràn trề nhựa sống. Từng bầy cá, lớn có nhỏ có, tung tăng lượn lờ xuyên qua kẽ lá, hệt như những bầy chim ríu rít chuyền cành trong những khu rừng trên dương thế.

Nằm ẩn mình nơi vực sâu thẳm nhất chính là lâu đài tráng lệ của Vua Biển. Từng bức tường được cất lên từ những rạn san hô đỏ thắm, phô diễn những ô cửa sổ vòm Gothic cao vút rèn đúc bằng thứ hổ phách1 trong vắt vô ngần. Phủ lên mái điện là muôn ngàn vỏ sò lấp lánh, nhẹ nhàng khép mở nhịp nhàng theo hơi thở của đại dương. Cảnh sắc ấy mang một vẻ lộng lẫy đến choáng ngợp, bởi ẩn giấu bên trong mỗi phiến vỏ sò lại là một viên ngọc trai ngời sáng, đủ sức thắp lên vẻ uy quyền cho vương miện của bất cứ bậc nữ vương nào.

Vua Biển đã góa vợ ròng rã nhiều năm trời, mọi việc cai quản chốn hậu cung đều do thái hậu - mẫu thân của ngài - quán xuyến. Bà lão vốn dĩ là một người đàn bà túc trí đa mưu, song lại hay kiêu hãnh thái quá về dòng máu trâm anh thế phiệt2 của mình. Chính vì lẽ đó, bà luôn nghễu nghện đeo tới mười hai con hàu béo ngậy trên chiếc đuôi dài, trong khi dẫu là những bậc quyền quý khác cũng chỉ được phép đính sáu con là cùng.

Dẫu mang nặng thói phô trương, bà vẫn xứng đáng nhận được vạn lời ngợi ca, nhất là bởi tình thương bao la và sự uốn nắn ân cần bà dành cho sáu nàng công chúa biển bé bỏng - sáu cô cháu gái cưng. Cả thảy đều là những tuyệt sắc giai nhân, nhưng cô em út lại mang vẻ yêu kiều vượt lên trên tất cả. Làn da nàng mướt mát và trong ngần tựa một cánh hồng ngậm sương, còn đôi mắt nàng lại thăm thẳm một sắc xanh của vùng biển khơi tĩnh lặng nhất. Nhưng, cũng như bao thần dân dưới đáy nước, nàng chẳng hề có đôi chân nào cả, phần thân dưới của nàng thon dài và uốn lượn thành một chiếc đuôi cá duyên dáng. Suốt dọc tháng ngày thong thả, các nàng vui đùa trong những đại sảnh thênh thang hay thả mình giữa những khóm hoa bừng nở từ vách đá. Mỗi bận những cánh cửa sổ hổ phách khổng lồ được mở toang, muôn vàn chú cá lại tung tăng ùa vào, y như bầy én mải miết chao liệng vào những mái nhà trần thế khi ta mở tung cánh cửa; chỉ có điều, bầy cá ấy dạn dĩ bơi hẳn tới bên các nàng công chúa, mổ thóc từ đôi bàn tay ngọc ngà và ngoan ngoãn nằm yên để các nàng âu yếm vuốt ve.

Trải dài bên ngoài điện gấm là một ngự uyển tuyệt trần, nơi những khóm hoa bung nở đủ sắc đỏ thắm hay xanh ngọc, quyện cùng những nụ hoa đỏ rực rỡ tựa ngọn lửa bùng cháy. Những chùm quả mọng ánh lên sắc vàng vương giả, giữa muôn ngàn tán lá và cành nhánh chẳng lúc nào ngừng nhún nhảy đu đưa. Phủ dưới gót ngà là lớp cát mịn màng như tơ, lại ánh lên sắc xanh huyền hoặc của ngọn lửa lưu huỳnh. Một quầng sáng xanh lam huyền ảo dịu dàng bao trùm lấy vạn vật, khiến người ta ngỡ như vòm trời xanh thẳm đang ôm trọn lấy không gian, hiện diện khắp chốn cả trên lẫn dưới, lấp đầy mọi khoảng tối tăm lẽ ra phải ngự trị nơi vực sâu đáy biển. Những bận biển lặng sóng êm, người ta thậm chí còn có thể chiêm ngưỡng vầng thái dương vằng vặc, trông từa tựa một đóa hoa tía lộng lẫy tuôn trào muôn vàn tia sáng chói lòa từ nhụy hoa.

Mỗi nàng công chúa nhỏ đều được chia phần một mảnh vườn xinh xắn, nơi các nàng thỏa sức đào bới và vun trồng theo đủ mọi ý thích ngộ nghĩnh. Nàng thì cất công xếp những luống hoa thành hình một gã cá voi khổng lồ; nàng khác lại thích nặn nọt khu vườn sao cho giống hệt một cô tiên cá nhí; riêng nàng tiên cá út lại say sưa tỉa tót mảnh vườn của mình thành một hình tròn vành vạnh tựa vầng thái dương, rồi gieo vào đó những luống hoa mang sắc đỏ rực rỡ y như những vệt nắng quái chiều hôm.

Nàng quả là một đứa trẻ lạ lùng, luôn tĩnh lặng và mang đầy tâm sự. Nếu như các chị gái nàng cứ hò reo sung sướng trước mớ đồ vật kỳ lạ vớt vát được từ những xác tàu đắm, thì nàng lại thờ ơ chẳng buồn đoái hoài. Tâm trí nàng chỉ neo đậu vào những đóa hoa đỏ thắm kiêu kỳ như mặt trời thu nhỏ, và say đắm ngắm nhìn một bức tượng cẩm thạch hoàn mỹ. Bức tượng ấy tạc hình một chàng thiếu niên khôi ngô tuấn tú từ tảng đá trắng muốt không tì vết, một món bảo vật đã chìm lỉm xuống đáy sâu sau một tai nạn đắm tàu thảm khốc.

Gắn bó bên bức tượng, nàng ươm một gốc liễu rủ hồng nhạt. Cái cây ấy vươn mình thoăn thoắt, và chẳng mấy chốc đã buông thõng những tán lá mướt xanh phủ vờn qua bức tượng cẩm thạch, mơn trớn suýt chạm tới lớp cát lam huyền bí. Từng dải bóng râm in xuống mặt đáy mang một sắc tím biếc mộng mơ, dập dờn lay động theo từng nhịp sóng như thể ngọn cây và bộ rễ đang vờn bắt trêu đùa, cuống quýt vươn mình ra hòng trao nhau nụ hôn say đắm.

Chẳng có điều gì trên đời làm nàng sung sướng bằng việc được rót vào tai những câu chuyện về trần gian lộng gió phía trên mặt nước. Nàng cứ thủ thỉ nài nỉ bà nội kể tuốt luốt mọi sự bà từng tai nghe mắt thấy về những con tàu đồ sộ, những thị trấn phồn hoa, về loài người và vô vàn muôn thú. Với nàng, còn gì diệu kỳ và mỹ lệ hơn khi biết rằng muôn hoa trên đất liền lại biết tỏa hương thơm ngát, chứ đâu vô vị như cỏ hoa dưới đáy biển; rằng cây cối trong rừng thì khoác lên mình tấm áo xanh biếc; và kỳ diệu thay, những bầy "cá" nấp giữa những tán cây lại biết cất tiếng hát say sưa lảnh lót, mang lại niềm vui sướng khôn tả cho người nghe. Bà nội đành phải gọi những chú chim chóc là "cá", kẻo cô cháu gái bé bỏng vây quanh sẽ chẳng thể nào mường tượng nổi, bởi lẽ cuộc đời nàng tiên cá út chưa từng một lần bắt gặp bóng dáng một sinh linh bay lượn trên bầu trời.

"Đợi tới khi cháu tròn mười lăm tuổi," bà nội thủng thẳng cất lời, "cháu sẽ được ân chuẩn ngoi lên khỏi mặt nước, ngồi vắt vẻo trên những mỏm đá nhô cao dưới vầng trăng sáng quắc, thỏa thuê ngắm nghía những con tàu lớn rẽ sóng đi ngang. Chừng ấy, cháu tha hồ mà chiêm ngưỡng cả những cánh rừng và các thị trấn huyên náo."

Ngay năm sau đó, một trong các chị gái của nàng sẽ chạm ngõ tuổi mười lăm. Thế nhưng, bởi các nàng mỗi người đều đặn cách nhau đúng một tuổi, thành thử cô em út tội nghiệp đành ngậm ngùi đợi thêm ròng rã năm năm dài đằng đẵng nữa mới đến lượt mình vươn lên từ vực thẳm đại dương, đón lấy ánh nhìn đầu tiên về trần thế. Dẫu vậy, các nàng công chúa đều lập lời thề sẽ kể lại tường tận cho những người ở nhà nghe về chuyến hải hành đầu tiên đầy bỡ ngỡ, và về những điều kỳ vĩ nhất mà các nàng bắt gặp. Kể ra, bà nội cũng chẳng tài nào đáp ứng hết mọi câu hỏi tò mò của chúng - thế giới bao la còn biết bao điều kỳ bí mà bầy cháu gái khao khát được tỏ tường.

Thế nhưng, chẳng một ai ấp ủ niềm khao khát cháy bỏng mãnh liệt bằng cô em út - người vừa phải mòn mỏi ngóng đợi lâu nhất, lại vừa mang trong mình bầu tâm sự thầm kín và chất chứa nhiều suy tư nhất. Biết bao đêm dài tĩnh mịch, nàng cứ thẩn thơ đứng tựa bên khung cửa sổ để ngỏ, ngước đôi mắt xanh thẳm xuyên qua làn nước trong vắt để dõi theo bầy cá đang tung tăng quẫy lượn với những chiếc vây và đuôi óng ả. Nàng có thể chiêm ngưỡng cả vầng trăng cùng muôn vì sao đang lấp lánh rải bạc, dẫu rằng khi nhìn qua lăng kính của mặt biển, những thiên thể ấy có vẻ đồ sộ hơn hẳn so với những gì người phàm chúng ta trông thấy. Thi thoảng, hễ có một vệt bóng mờ mịt tựa một đám mây đen nặng trĩu vắt ngang qua giữa nàng và những vì tinh tú, nàng thừa hiểu ngay đó chỉ có thể là một gã cá voi khổng lồ lướt trên đỉnh đầu, hoặc một con tàu đồ sộ đang chuyên chở đầy ắp con người - những sinh linh chốn trần gian hẳn chẳng bao giờ đủ sức mường tượng nổi cảnh tượng một nàng tiên cá nhỏ xinh xắn tuyệt trần đang đứng tít dưới đáy sâu thẳm, tha thiết vươn đôi bàn tay trắng muốt, ngọc ngà về phía chiếc sống tàu lạnh lẽo của họ.

Cuối cùng, người chị cả cũng tròn mười lăm tuổi và được phép ngoi lên mặt nước đại dương.

Khi trở về, nàng có hàng trăm điều kỳ thú để kể lại. Nhưng điều tuyệt vời nhất, nàng nói, là được nằm trên bãi cát trắng giữa vùng biển êm ả dưới ánh trăng, ngắm nhìn những ánh đèn của thị trấn gần bờ lấp lánh tựa hàng trăm vì sao, và lắng đọng nghe tiếng nhạc, tiếng rộn rã của xe cộ, tiếng chuyện trò của con người, cùng tiếng chuông ngân vang rộn rã từ tháp chuông nhà thờ. Và chính vì chẳng thể chạm tới những điều kỳ diệu ấy, nàng lại càng thêm phần khao khát.

Ôi, cô em út lắng nghe những lời miêu tả ấy háo hức làm sao! Về sau, mỗi khi đứng bên khung cửa sổ để ngỏ, ngước nhìn qua làn nước xanh thẳm, nàng lại tơ tưởng về thành phố rộng lớn ngoài kia, với tất thảy sự nhộn nhịp ồn ã, và thậm chí còn ngỡ như mình có thể nghe thấy cả tiếng chuông nhà thờ vọng xuống tận nơi đáy biển sâu thẳm.

Một năm sau, người chị thứ hai được phép ngoi lên mặt nước và bơi lội thỏa thích. Nàng trồi lên đúng lúc mặt trời đang buông bóng, và nàng kể rằng đó là cảnh tượng diễm lệ nhất trần đời. Cả bầu trời như được dát vàng lộng lẫy, quyện cùng những đám mây màu tím biếc pha sắc hồng phơn phớt trôi dạt ngang qua, đẹp đến độ ngôn từ nào cũng trở nên bất lực. Và bay nhanh hơn cả những đám mây kia là một đàn thiên nga rừng sải cánh bay về phía mặt trời lặn, tựa như một tấm rèm trắng tinh khôi vắt ngang mặt biển. Nàng cũng mải miết bơi về phía vầng dương, nhưng rồi nó chìm dần xuống những ngọn sóng, để lại sắc hồng phai nhạt dần trên những đám mây và mặt biển bao la.

Đến lượt người chị thứ ba, và nàng cũng là người bạo dạn nhất trong các chị em, bởi nàng đã bơi ngược theo một dòng sông rộng mênh mông đổ ra biển. Trên bờ, nàng nhìn thấy những ngọn đồi xanh mướt phủ đầy những giàn nho trĩu quả, cùng những lâu đài và cung điện uy nghi lấp ló sau những hàng cây kiêu hãnh của khu rừng. Nàng nghe thấy tiếng chim ca ríu rít và cảm nhận được những tia nắng chói chang đến độ phải thường xuyên lặn xuống nước để làm dịu đi khuôn mặt đang nóng rát. Trong một eo nước hẹp, nàng bắt gặp một đám trẻ con loài người, gần như trần truồng, đang đùa giỡn nô đùa dưới nước. Nàng muốn đến chơi cùng chúng, nhưng lũ trẻ hoảng sợ bỏ chạy tán loạn; và rồi một con vật nhỏ màu đen - đó là một con chó, nhưng nàng nào có biết, vì nàng chưa từng trông thấy con vật nào như thế bao giờ - chạy đến sát mép nước sủa dữ dội, khiến nàng hoảng hốt lao thẳng ra biển khơi. Nhưng nàng nhủ thầm sẽ chẳng bao giờ quên được khu rừng xinh đẹp, những ngọn đồi xanh mát, và cả những đứa trẻ đáng yêu dẫu chẳng có đuôi cá vẫn có thể bơi lội tung tăng dưới nước.

Người chị thứ tư thì nhút nhát hơn. Nàng cứ nán lại giữa biển khơi, nhưng lại khăng khăng rằng ở đó cũng đẹp chẳng kém gì chốn gần bờ. Nàng có thể phóng tầm mắt xa tít tắp nhiều dặm quanh mình, ngước nhìn bầu trời phía trên cao vợi tựa một chiếc chuông thủy tinh. Nàng đã trông thấy những con tàu, nhưng vì quá xa nên chúng chỉ nhỏ bé như những cánh hải âu. Bầy cá heo vui vẻ nhào lộn giữa những ngọn sóng, và những con cá voi khổng lồ phun những cột nước cao vút từ lỗ mũi, trông tựa hàng trăm đài phun nước đang tung bọt trắng xóa khắp tứ bề.

Sinh nhật của người chị thứ năm lại rơi vào đúng mùa đông, bởi thế nên khi đến lượt mình, nàng được chiêm ngưỡng những cảnh tượng mà các chị nàng chưa từng thấy trong lần đầu ngoi lên. Mặt biển ánh lên một màu xanh biêng biếc, và những tảng băng trôi khổng lồ dạt đi muôn ngả, mỗi tảng trông như một viên ngọc trai rực rỡ, nhưng lại to lớn và cao vợi hơn bất cứ ngôi nhà thờ nào do con người xây dựng. Chúng mang những hình thù kỳ dị nhất và lấp lánh như hàng vạn viên kim cương. Nàng đã ngự trên một tảng băng đồ sộ nhất, mặc cho gió thỏa sức đùa giỡn với mái tóc mây dài bồng bềnh. Nàng để ý thấy mọi con tàu đi ngang qua đều vội vã giương buồm, cố lái ra xa nhất có thể, như thể khiếp sợ trước những tảng băng trôi hùng vĩ. Khi chiều tà buông xuống, những đám mây đen kịt kéo đến bao phủ cả bầu trời, sấm chớp ầm ĩ chói lòa, hắt những vệt sáng đỏ rực lên những tảng băng trôi đang bị biển cả sục sôi hất tung cuồn cuộn. Trên mọi con tàu, những cánh buồm đều run rẩy cuộn lại trong nỗi khiếp đảm, trong khi nàng vẫn thản nhiên ngồi trên tảng băng, điềm nhiên ngắm nhìn những tia chớp xé toạc bầu trời lao thẳng xuống lòng đại dương.

Mỗi người trong số các chị em, trong lần đầu tiên được phép ngoi lên mặt nước, đều đắm say trước những cảnh sắc mới mẻ và diễm lệ. Thế nhưng giờ đây, khi đã trưởng thành và có thể tự do bơi lội bất cứ lúc nào, họ lại trở nên khá hờ hững với điều đó. Chẳng bao lâu họ đã mong ngóng được quay về, và chỉ một tháng trôi qua, họ đều đồng lòng cho rằng ở dưới biển đẹp đẽ hơn nhiều, và chốn quê nhà vẫn luôn là nơi bình yên, dễ chịu nhất.

Dẫu vậy, vào những buổi chiều muộn màng, năm chị em thường khoác tay nhau cùng ngoi lên mặt nước. Giọng hát của họ ma mị và quyến rũ hơn bất kỳ âm thanh nào của con người. Những khi dông tố sắp sửa kéo tới, e sợ một con tàu có thể bị đắm, họ lại bơi ngay trước mũi tàu, cất lên những khúc ca mê hoặc về những thú vui huy hoàng nơi đáy biển, tha thiết khuyên nhủ những người đi biển đừng sợ hãi nếu chẳng may chìm xuống đáy sâu. Nhưng các thủy thủ nào đâu hiểu được những bài ca ấy, họ chỉ đinh ninh đó là tiếng gào rít của cuồng phong bão tố. Chốn đáy biển rực rỡ kia cũng chẳng bao giờ mở ra trước mắt họ, bởi nếu con tàu đắm, những gã đàn ông sẽ chết đuối, và chỉ còn lại những cái xác không hồn trôi dạt đến cung điện của Vua Biển.

Khi các chị gái khoác tay nhau xuyên qua làn nước, cô em út sẽ đứng lủi thủi một mình, mỏi mắt nhìn theo, chực trào nước mắt - ngặt nỗi, loài tiên cá vốn chẳng có nước mắt, nên nàng lại càng thêm phần sầu khổ.

"Ôi, giá mà mình tròn mười lăm tuổi!" nàng thở dài thốt lên. "Mình biết chắc mình sẽ yêu say đắm thế giới trên đó, và yêu cả những con người đang sống nơi ấy."

Rồi cuối cùng, nàng cũng bước sang tuổi mười lăm.

"Chà, giờ thì cháu đã khôn lớn rồi," vị thái hậu, bà nội của nàng, cất lời. "Lại đây, để ta trang điểm cho cháu lộng lẫy hệt như các chị." Rồi bà đội lên suối tóc nàng một vòng hoa loa kèn trắng muốt, mỗi cánh hoa là một nửa viên ngọc trai thuần khiết. Bà lão tiếp tục ra lệnh cho tám con hàu khổng lồ bám chặt vào đuôi công chúa để biểu dương địa vị cao quý của nàng.

"Nhưng chúng làm cháu đau quá," nàng tiên cá nhỏ than vãn.

"Bà biết; nhưng niềm kiêu hãnh nào mà chẳng phải đánh đổi bằng nỗi đau," bà lão điềm nhiên đáp lời.

Ôi, nàng sẽ hân hoan biết nhường nào nếu được rũ bỏ tất cả những thứ lộng lẫy nề hà này và gỡ cái vòng hoa trĩu nặng kia xuống! Những đóa hoa đỏ rực trong khu vườn nhỏ bé hẳn sẽ hợp với nàng hơn biết mấy. Nhưng nàng đâu thể thay đổi lề luật, đành ngậm ngùi cất lời từ biệt và vút lên như một bong bóng lấp lánh vỡ òa trên mặt nước.

Mặt trời vừa khuất dạng khi nàng nhô đầu lên khỏi những ngọn sóng. Những đám mây vẫn còn vương vấn ráng đỏ thẫm và vàng rực, và qua ánh hoàng hôn huyền ảo, sao Hôm3 đã lấp lánh phô diễn trọn vẹn vẻ kiêu sa. Biển khơi tĩnh lặng êm đềm, không khí dịu nhẹ và trong veo. Một con tàu khổng lồ với ba cột buồm đang thả mình im lìm trên mặt nước; chỉ có duy nhất một cánh buồm được giương lên vì gió đã ngừng thổi, và các thủy thủ đang ngồi nhàn nhã trên boong hay ngả ngớn giữa những sợi dây thừng lắt lẻo. Tiếng nhạc và lời ca rộn ràng cất lên trên tàu, và khi bóng tối dần buông, hàng trăm chiếc đèn lồng rực rỡ sắc màu được thắp sáng, trông hệt như quốc kỳ của muôn vàn quốc gia đang tung bay phấp phới.

Nàng tiên cá nhỏ bơi đến sát những ô cửa sổ của khoang thuyền, và thỉnh thoảng, mỗi khi những ngọn sóng nâng nàng lên cao, nàng lại có thể lén nhìn qua những ô kính, ngắm nghía bao người đang vận những bộ cánh xa hoa, lộng lẫy.

Giữa đám đông rực rỡ ấy, và cũng là người khôi ngô, tuấn tú nhất, là một vị hoàng tử trẻ với đôi mắt đen láy thâm trầm. Chàng vừa tròn mười sáu tuổi, và bữa tiệc sinh nhật của chàng đang được tổ chức vô cùng xa hoa, tráng lệ. Các thủy thủ đang hăng say khiêu vũ trên boong, và ngay khi hoàng tử bước ra khỏi khoang thuyền, hơn một trăm quả pháo hoa đồng loạt vút lên không trung, rực sáng màn đêm hệt như ban ngày. Nàng tiên cá nhỏ giật mình hoảng hốt lặn sâu xuống nước, và khi rụt rè nhô đầu lên, cảnh tượng trước mắt rực rỡ tựa hồ như muôn vàn vì sao trên trời đang rụng lả tả quanh nàng.

Nàng chưa từng thấy pháo hoa bao giờ. Những vầng thái dương vĩ đại phun mưa lửa, những chú đom đóm lộng lẫy bay lượn giữa không trung xanh thẳm, và vạn vật phản chiếu lung linh trên mặt biển trong vắt êm đềm bên dưới. Bản thân con tàu cũng được thắp sáng rực rỡ đến mức nàng có thể nhìn rõ từng gương mặt, và mường tượng được cả sợi dây thừng nhỏ bé nhất. Vị hoàng tử trẻ trông mới tuấn tú và rạng rỡ làm sao, khi chàng siết chặt tay từng vị khách và nở nụ cười ấm áp, giữa lúc tiếng nhạc bềnh bồng lan tỏa trong không khí đêm thanh vắng!

Đêm đã về khuya, nhưng nàng tiên cá nhỏ vẫn không sao rời mắt khỏi con tàu hay vị hoàng tử khôi ngô kia. Những chiếc đèn lồng màu sắc đã tắt lịm, những chùm pháo hoa cũng không còn vút lên không trung, và tiếng đại bác đã hoàn toàn nín bặt; nhưng biển cả bắt đầu cựa mình trăn trở, một âm thanh ầm ầm, gầm gừ quặn lên dưới những ngọn sóng. Nàng tiên cá nhỏ vẫn bám trụ bên khung cửa sổ khoang thuyền, chập chùng đung đưa theo nhịp sóng để dõi mắt vào bên trong. Một lát sau, những cánh buồm hối hả giương lên, và con tàu tiếp tục rẽ sóng. Nhưng chẳng mấy chốc, những ngọn sóng cuộn dâng cao hơn, mây đen trĩu nặng vần vũ che khuất bầu trời, và sấm chớp rạch ngang dọc phía trời xa. Một cơn bão kinh hoàng đang ập đến. Một lần nữa, những cánh buồm lại bị cuốn rụt lại, và con tàu khổng lồ oằn mình lao vút qua vùng biển đang gầm gào giận dữ. Những ngọn sóng dựng đứng như núi non hùng vĩ, chực chờ nuốt chửng cả cột buồm cao vút, nhưng con tàu vẫn lặn ngụp như một chú thiên nga kiêu hãnh giữa dòng nước, rồi lại vút lên trên những đỉnh sóng bọt tung trắng xóa. Đối với nàng tiên cá nhỏ, cảnh tượng này chỉ như một trò vui thú vị; nhưng với các thủy thủ, đó là phút giây sinh tử. Cuối cùng, con tàu bắt đầu rên xiết và cọt kẹt bi thương; những tấm ván gỗ dày cộp cũng đành bất lực nhượng bộ sức mạnh tàn phá khốc liệt của đại dương, sóng dữ dội tràn quét qua boong tàu; cột buồm chính gãy gập như một cọng lau mỏng manh, và khi con tàu lật nghiêng, dòng nước hung hãn ồ ạt tràn vào.

Lúc này, nàng tiên cá nhỏ mới vỡ lẽ rằng thủy thủ đoàn đang rơi vào vòng nguy hiểm; ngay cả bản thân nàng cũng phải cẩn trọng né tránh những thanh rầm và mảnh ván gỗ vỡ vụn đang trôi dạt ngổn ngang. Có những lúc bóng tối đặc quánh bao trùm, nàng chẳng thể nhìn rõ vạn vật, nhưng khi một tia chớp chói lòa rạch xé không gian, nó phơi bày toàn cảnh thảm khốc; nàng có thể nhìn thấy mọi người chới với trên tàu, tuyệt nhiên không thấy hoàng tử. Khi con tàu bị xé toạc thành từng mảnh, nàng thoáng thấy bóng chàng chìm nghỉm dưới lớp sóng cuồn cuộn, lòng nàng thoắt dâng lên một niềm hân hoan, ngây thơ nghĩ rằng từ nay chàng sẽ mãi mãi thuộc về mình. Nhưng rồi nàng bàng hoàng sực nhớ ra con người chẳng thể thở dưới nước, và nếu chàng chìm xuống cung điện của vua cha nàng, chàng chắc chắn sẽ phải bỏ mạng.

Không, chàng không thể chết! Thế là nàng bất chấp hiểm nguy, thoăn thoắt bơi lượn giữa những thanh rầm và mảnh ván sắc nhọn đang văng tứ tung, quên bẵng cả việc chúng có thể nghiền nát thân hình mong manh của nàng. Nàng lặn ngụp sâu dưới làn nước tối tăm, trồi sụt theo từng đợt sóng dữ dội, cuối cùng cũng chạm tới vị hoàng tử trẻ, người đang lịm dần đi trong vùng biển cuồng nộ. Tay chân chàng đã buông thõng bủn rủn, đôi mắt tuyệt đẹp khép chặt, và chàng có lẽ đã bỏ mạng nếu nàng tiên cá nhỏ không xuất hiện kịp thời. Nàng cẩn thận nâng đầu chàng lên khỏi mặt nước, mặc cho những ngọn sóng muốn cuốn trôi cả hai đi phương nào cũng được.

Sáng hôm sau, cơn bão đã tạnh hẳn, nhưng chẳng còn sót lại bóng dáng nào của con tàu xấu số. Mặt trời ngoi lên đỏ rực và chói lọi từ dưới lòng đại dương, những tia nắng ấm áp phớt lên đôi má hoàng tử sắc hồng đầy sức sống, nhưng đôi mắt chàng vẫn nhắm nghiền mệt mỏi. Nàng tiên cá khẽ đặt nụ hôn lên vầng trán thanh tú và vuốt ve mái tóc đẫm nước của chàng. Chàng trông tựa như một bức tượng cẩm thạch hoàn mỹ trong khu vườn nhỏ của nàng, khiến nàng không kìm được lại đặt thêm một nụ hôn nữa, thầm cầu nguyện cho chàng được tai qua nạn khỏi.

Lát sau, hai người trôi dạt đến gần đất liền, và trước mắt nàng hiện ra những ngọn núi xanh cao vút uy nghi, nơi tuyết trắng còn đọng lại tĩnh mịch như một đàn thiên nga đang say giấc. Những khu rừng xanh mướt trải dài gần bờ, và ngay cạnh đó là một tòa nhà rộng lớn, sừng sững, trông như một giáo đường hay một tu viện4 cổ kính. Cây cam, cây chanh tươi tốt mọc xen trong vườn, và án ngữ ngay trước cửa là những cây cọ vươn cao kiêu hãnh. Biển khơi lún sâu tạo thành một vịnh nhỏ êm đềm, làn nước trong vắt tĩnh lặng nhưng lại thẳm sâu. Nàng dìu vị hoàng tử khôi ngô đến bãi biển, trải dài bằng lớp cát trắng mịn màng như nhung, đặt chàng nằm nghỉ dưới ánh nắng ban mai ấm áp, và cẩn thận kê đầu chàng cao hơn thân mình. Tiếng chuông bất chợt ngân vang từ tòa nhà lớn màu trắng, và một vài thiếu nữ trẻ thong thả dạo bước ra vườn. Nàng tiên cá nhỏ vội vã bơi ra xa bờ và thu mình giấu kín giữa những mỏm đá cao lởm chởm. Nàng cẩn thận vớt bọt biển ngụy trang quanh đầu và cổ, rồi lặng lẽ nấp từ xa, thấp thỏm quan sát xem điều gì sẽ đến với vị hoàng tử tội nghiệp.

Chẳng bao lâu sau, nàng thấy một cô gái trẻ tiến lại gần chỗ hoàng tử đang nằm. Thoạt đầu, cô gái có vẻ hoảng hốt, nhưng chỉ trong chốc lát; cô vội vàng gọi một đám người chạy tới. Từ đằng xa, nàng tiên cá thấy hoàng tử từ từ tỉnh lại và nở nụ cười yếu ớt với những người vây quanh chàng. Thế nhưng, chàng chẳng dành cho nàng lấy một nụ cười nào, bởi chàng đâu hay biết chính nàng là ân nhân cứu mạng. Trái tim nàng trĩu nặng nỗi buồn rầu, và khi bóng chàng khuất dần sau cánh cửa tòa nhà lớn, nàng buồn bã lặn sâu xuống đáy nước, cô đơn quay về cung điện của cha.

Bản tính nàng vốn đã hay u buồn và trầm mặc, giờ đây lại càng thêm phần lặng lẽ sầu não. Các chị hỏi han xem nàng đã nhìn thấy những gì trong chuyến phiêu lưu đầu đời, nhưng nàng chẳng hé môi nửa lời. Biết bao hoàng hôn và bình minh, nàng lẳng lặng bơi lên đúng nơi đã từng bỏ hoàng tử lại. Nàng thấy hoa trái trong vườn chín mọng rồi tàn úa, được người ta thu hoạch; nàng ngắm tuyết trắng trên đỉnh núi tan chảy thành dòng; nhưng bóng dáng người thương thì vẫn mãi biền biệt. Và thế là, nàng lại ngậm ngùi quay về nhà, nỗi buồn mỗi lúc một thêm tê tái.

Niềm an ủi duy nhất còn sót lại của nàng là được giam mình trong khu vườn nhỏ, vòng tay siết chặt bức tượng cẩm thạch tuyệt mĩ mang hình dáng nụ cười hoàng tử. Nàng chẳng còn thiết tha chăm bẵm những đóa hoa nữa, mặc cho chúng mọc hoang dại, vươn những chiếc vòi dài ngoằng quấn quýt vây kín những thân cây, biến cả chốn bình yên thuở nào thành một cõi u uất, ảm đạm.

Đến tận cùng, không thể gánh gồng nỗi tương tư thêm nữa, nàng đành trút bầu tâm sự với một người chị. Chẳng mấy chốc, bí mật thầm kín ấy đã lan truyền đến tai những người khác, rồi đến cả vài nàng tiên cá hàng xóm, trong số đó có một người tình cờ biết rõ về hoàng tử. Nàng tiên cá nọ cũng từng chứng kiến lễ hội huy hoàng trên con tàu, và đã rành rọt chỉ điểm cho họ biết hoàng tử xuất thân từ đâu và cung điện của chàng ngự trị chốn nào.

"Đi thôi, em gái bé bỏng!" các nàng công chúa khích lệ. Họ hân hoan khoác tay nhau, cùng vút lên mặt nước, nhô lên ngay gần nơi cung điện hoàng tử ngự trị. Cung điện nguy nga ấy được gọt đẽo từ thứ đá sáng màu vàng rực rỡ, với những bậc thang cẩm thạch kiêu kỳ trải dài thoai thoải, một trong số đó dẫn thẳng xuống mép nước. Những mái vòm lộng lẫy dát vàng vút lên kiêu hãnh trên mái nhà, và giữa những cây cột đá chạm trổ tinh xảo bao quanh tòa nhà là những bức tượng cẩm thạch tạc sống động y như thật. Qua lớp kính pha lê trong vắt của những ô cửa sổ cao vút, người ta có thể chiêm ngưỡng những căn phòng nguy nga, tráng lệ, điểm xuyết bằng những tấm rèm lụa xa hoa, những bức thảm dệt tinh tế, và những mảng tường phủ kín các bức họa tuyệt luân. Ở trung tâm sảnh lớn nhất, một đài phun nước phô diễn những tia nước lấp lánh bắn vọt lên tận mái vòm bằng kính trong suốt, nơi ánh nắng chan hòa chiếu rọi xuống làn nước trong veo và những loài cây kiểng quý hiếm mọc quanh hồ.

Giờ thì nàng tiên cá nhỏ đã tường tận chốn dung thân của hoàng tử, nàng dành trọn vẹn những buổi chiều muộn và những đêm thanh vắng trên mặt nước quanh quẩn gần cung điện. Nàng bạo dạn bơi sát bờ hơn bất kỳ ai từng mạo hiểm, và có bận, nàng còn len lỏi ngược lên một con kênh hẹp luồn dưới ban công cẩm thạch đang phủ cái bóng rộng lớn xuống mặt nước. Nàng lặng lẽ nấp ở đó, đắm đuối ngắm nhìn vị hoàng tử trẻ, người vẫn ngỡ mình đang cô độc tận hưởng ánh trăng ngà.

Nàng cũng thường bắt gặp chàng vào những buổi hoàng hôn, khi chàng dong buồm trên một chiếc thuyền tuyệt mỹ điểm tô bởi tiếng nhạc réo rắt và những lá cờ bay phấp phới. Nàng lén lút dõi theo từ giữa những bụi sậy xanh mướt, và nếu cơn gió vô tình cuốn tung tấm màn sắc bạc của nàng, hẳn những ai trông thấy sẽ nhầm tưởng đó là một nàng thiên nga đang vỗ cánh chao liệng.

Nhiều đêm thâu, khi những ngư phủ buông lưới dưới ánh đuốc bập bùng, nàng cũng vểnh tai nghe họ không ngớt lời ca ngợi những đức tính tốt đẹp của vị hoàng tử trẻ tuổi. Lòng nàng khấp khởi tự hào vì đã cứu vớt mạng sống của chàng khỏi cơn thịnh nộ của đại dương. Nàng bồi hồi nhớ lại khoảnh khắc đầu chàng gục ngã trên ngực mình, nhớ lại những nụ hôn thiết tha nàng đã trao, dẫu cho chàng chẳng mảy may hay biết và thậm chí chưa từng một lần mơ thấy nàng.

Nàng ngày càng say đắm loài người, khao khát cháy bỏng được sánh bước cùng những con người mà thế giới của họ đối với nàng sao mà rộng lớn và vĩ đại đến thế. Họ có thể cưỡi những con tàu khổng lồ băng qua đại dương bao la, chinh phục những đỉnh núi chót vót cao hơn cả mây trời; và giang sơn của họ, những cánh rừng bạt ngàn và những cánh đồng bát ngát, trải dài vượt xa khỏi tầm mắt bé nhỏ của nàng. Còn quá nhiều điều kỳ diệu mà nàng khao khát được tỏ tường! Nhưng các chị nàng đâu thể giải đáp tất thảy. Cuối cùng, nàng đành cậy nhờ bà nội, người uyên bác nhất về thế giới bên trên, nơi bà vẫn gọi một cách chuẩn xác là "những vùng đất phía trên mặt biển."

"Nếu con người không chết đuối," nàng tiên cá nhỏ gặng hỏi, "họ có thể sống trường sinh bất lão không? Họ có bao giờ phải lìa đời như chúng cháu dưới đáy biển không?"

"Có chứ," bà lão từ tốn đáp, "họ cũng phải đối mặt với cái chết, và tuổi thọ của họ thậm chí còn ngắn ngủi hơn chúng ta nhiều. Đôi khi chúng ta có thể sống đến ba trăm năm, nhưng một khi nhắm mắt xuôi tay, chúng ta sẽ chỉ hóa thành những lớp bọt biển vô tri trên mặt nước, chẳng màng đến một nấm mồ tử tế giữa vòng tay những người yêu thương. Chúng ta không có linh hồn bất diệt5, chúng ta sẽ vĩnh viễn tan biến; tựa như nhánh rong biển xanh, một khi đã bị cắt rời, sẽ chẳng bao giờ đâm chồi nảy lộc được nữa. Loài người thì khác, họ mang trong mình những linh hồn trường tồn, dẫu cho thân xác có hóa thành cát bụi. Linh hồn ấy sẽ vút bay qua tầng không khí thanh khiết, vượt ra ngoài những vì sao lấp lánh kia. Giống như cách chúng ta ngoi lên khỏi mặt nước để chiêm ngưỡng cõi trần gian, họ sẽ thăng hoa đến những cõi huy hoàng và vô định mà chúng ta sẽ chẳng bao giờ có phước phần nhìn ngắm."

"Tại sao chúng cháu không có linh hồn bất diệt?" nàng tiên cá nhỏ buồn bã ướm hỏi. "Cháu sẵn sàng đánh đổi hàng trăm năm tuổi thọ chỉ để được hóa kiếp làm người dù chỉ trong một ngày, để được ôm ấp chút hy vọng chạm tay tới cõi vô biên rực rỡ phía trên những vì sao kia."

"Cháu chớ vội suy nghĩ viển vông," bà lão nghiêm giọng bảo. "Chúng ta luôn tin rằng cuộc sống của chúng ta viên mãn và sung sướng hơn loài người gấp bội phần."

"Vậy là cháu sẽ phải chết," nàng tiên cá nhỏ tuyệt vọng than thở, "và như bọt biển nổi trôi, cháu sẽ tan biến, mãi mãi không còn được nghe tiếng nhạc của sóng vỗ, chẳng được ngắm nhìn những đóa hoa muôn sắc hay mặt trời đỏ ối nữa sao? Cháu có thể làm cách nào để giành lấy một linh hồn bất diệt không?"

"Không," bà lão cương quyết nói; "trừ phi có một người đàn ông yêu cháu say đắm đến mức cháu trở thành trân bảo quan trọng hơn cả cha mẹ sinh thành của hắn, và nếu tất thảy suy tư và tình yêu của hắn đều hướng về cháu, rồi vị giáo sĩ trịnh trọng đặt tay phải của hắn vào tay cháu, hắn cất lời thề nguyền trọn đời thủy chung với cháu cả ở kiếp này lẫn kiếp sau - thì khi đó, linh hồn của hắn mới hòa quyện vào thể xác cháu, và cháu sẽ được chung hưởng niềm hạnh phúc mai sau của nhân loại. Hắn sẽ ban cho cháu một linh hồn, đồng thời vẫn giữ lại linh hồn của chính mình; nhưng cớ sự này vĩnh viễn sẽ chẳng thể nào xảy ra. Chiếc đuôi cá của cháu, thứ được ngợi ca là tuyệt mỹ ở chốn này, lại bị người trần mắt thịt coi là gớm ghiếc. Bọn họ u mê lắm, cứ ngỡ vẻ đẹp phải gắn liền với hai khúc gỗ vụng về chống đỡ mà họ gọi là đôi chân."

Nghe đến đây, nàng tiên cá nhỏ chỉ biết thở dài, đôi mắt ngấn buồn ngắm nhìn chiếc đuôi cá của mình. "Hãy vui lên đi cháu," bà lão an ủi, "hãy cứ vô tư vẫy vùng nhảy múa trong suốt ba trăm năm ngắn ngủi mà chúng ta được ban tặng, ngần ấy thời gian đã là quá đủ rồi. Sau đó chúng ta có thể yên giấc ngàn thu tốt hơn. Tối nay chúng ta sẽ mở một vũ hội hoàng gia thật linh đình."

Đó quả là một đêm hội huy hoàng mà kẻ phàm trần chẳng bao giờ có diễm phúc được chứng kiến. Các bức tường và trần của phòng khiêu vũ khổng lồ đều được dựng lên từ những khối pha lê tinh xảo và trong suốt. Hàng trăm vỏ ốc khổng lồ,-chiếc thì đỏ rực như máu, chiếc thì mang màu xanh ngọc bích,-với ngọn lửa ma mị rực cháy bên trong, xếp thành hai hàng thẳng tắp. Chúng tỏa sáng lấp lánh chiếu rọi toàn bộ sảnh đường, hắt luồng sáng rực rỡ xuyên qua các bức tường pha lê khiến cả đại dương cũng bừng lên rực rỡ. Vô số bầy cá, đủ mọi kích cỡ, bơi lội tung tăng quanh những bức tường; vảy của những con này phát ra ánh sáng tím huyền ảo, trong khi những con khác lại kiêu hãnh lấp lánh ánh vàng ánh bạc. Một dòng suối rộng chảy vắt ngang qua các gian đại sảnh, và trong đó, các nam thanh nữ tú người cá nhịp nhàng khiêu vũ theo giai điệu ngọt ngào của chính những bài ca họ xướng lên.

Khắp thế gian chẳng ai sở hữu giọng hát trong trẻo và thanh tao như họ, nhưng nàng tiên cá nhỏ mới chính là người hát hay nhất. Toàn bộ triều đình say sưa vỗ tay và quẫy đuôi tán thưởng nàng, trong khoảnh khắc ngắn ngủi ấy, trái tim nàng thực sự rộn ràng niềm vui, bởi nàng biết mình đang sở hữu giọng ca tuyệt mỹ nhất của cả trần gian lẫn đại dương. Nhưng rồi rất nhanh, tâm trí nàng lại phiêu dạt về thế giới bên trên; nàng chẳng thể nào nguôi ngoai nỗi nhớ về vị hoàng tử hào hoa, và nỗi sầu muộn vì chẳng có được linh hồn bất diệt như chàng lại cào xé tâm can. Nàng lặng lẽ lánh khỏi cung điện xa hoa của cha, và khi mọi người vẫn đang đắm chìm trong men say hạnh phúc và tiếng ca rộn rã, nàng lủi thủi ngồi trong khu vườn nhỏ, cô độc và u sầu tột độ. Rồi nàng nghe tiếng kèn xa xăm vọng xuống qua làn nước, lòng thầm nghĩ: "Chàng chắc chắn đang giong buồm trên kia, chàng là ngọn hải đăng soi sáng mọi ước vọng của em, là bến đỗ mà em muốn trao gửi cả cuộc đời. Em nguyện đánh cược tất cả vì chàng, để giành lấy một linh hồn bất diệt. Giữa lúc các chị đang mải mê khiêu vũ trong cung điện của cha, em sẽ dấn bước đi tìm mụ phù thủy biển, kẻ mà em từng sợ hãi tột cùng; biết đâu bà ta sẽ cho em một lời khuyên và ban phép màu giúp đỡ."

Thế rồi, nàng tiên cá nhỏ bước ra khỏi khu vườn quen thuộc, dấn thân về phía những vùng nước xoáy cuộn trào sủi bọt, nơi ẩn náu của mụ phù thủy biển. Đó là một nẻo đường nàng chưa từng đặt chân đến. Chẳng có lấy một nhành hoa hay ngọn cỏ nào đâm chồi; chỉ có dải cát xám xịt, trơ trọi trải dài tít tắp đến tận vùng nước xoáy. Nơi ấy, dòng nước cuồng nộ xoay vần như những bánh xe cối xay cuồn cuộn bọt trắng, tàn nhẫn nuốt chửng mọi thứ lọt vào tầm ngắm rồi quẳng tuột xuống vực thẳm không đáy. Nàng tiên cá nhỏ buộc phải rẽ lối giữa vòng xoáy nghiền nát kinh hoàng ấy mới mong chạm ngõ lãnh địa của mụ phù thủy. Vượt qua hiểm cảnh, con đường lại vắt ngang một bãi bùn lầy lội, ấm nóng và sôi sục bọt khí trải dài đằng đẵng, nơi mụ phù thủy vẫn quen gọi là đầm lầy than bùn6 của mụ.

Nằm khuất sau chốn ấy là sào huyệt của mụ phù thủy, ngự trị ngay giữa tâm điểm một khu rừng quái gở. Ở đó, muôn vàn cây cối và hoa lá đều hóa thành những tảng san hô mềm, mang trong mình sinh mệnh nửa thân cây nửa thú. Chúng uốn lượn ngoi lên từ đáy bùn sâu, gớm ghiếc tựa bầy rắn hàng trăm đầu vươn vòi tua tủa. Lũ nhánh cây vươn ra như những cánh tay dài ngoằng, nhơn nhớt, cấu tạo từ những ngón tay hệt bầy giun uốn éo, ngọ nguậy từng đốt từ tận rễ lên đến ngọn. Hễ sinh linh biển cả nào vô phúc lọt vào tầm với, chúng liền siết chặt lấy, bám riết không buông, giam cầm vĩnh viễn trong nanh vuốt tàn độc.

Cảnh tượng kinh hãi khiến nàng tiên cá nhỏ đứng chôn chân tại chỗ, trái tim đánh thót từng nhịp liên hồi trong lồng ngực. Nàng suýt chút nữa đã quay gót bỏ cuộc, nhưng hình bóng chàng hoàng tử cùng khát vọng về một linh hồn bất diệt lại cháy lên, gọi lòng can đảm quay về. Nàng vội vấn cao suối tóc dài thướt tha quanh đầu để bầy san hô quái ác không còn chỗ bám víu. Chắp chéo đôi tay trước ngực, nàng lao vút đi hệt như một chú cá xé toạc làn nước, luồn lách giữa rừng cánh tay và ngón tay nhớp nháp đang chực chờ vươn ra từ tứ phía. Dọc đường đi, nàng kinh hãi nhận ra muôn vàn sinh linh đang bị kẹp chặt trong những vòng tay nhỏ xíu mà rắn đanh như gông sắt. Lẩn khuất trong những cái siết nghẹt thở ấy là những bộ hài cốt trắng ởn của những kẻ xấu số bỏ mạng trên biển khơi và chìm nghỉm xuống đáy vực sâu; là xương xẩu của muôn loài dã thú; là những mảnh vỡ mái chèo, bánh lái cùng vô số rương hòm từ những con tàu đắm. Kinh hoàng hơn cả, có cả thi thể một nàng tiên cá nhỏ bé đã bị chúng tóm gọn và siết cổ đến chết, một cảnh tượng dội đòn chí mạng vào tâm trí nàng công chúa nhỏ.

Vượt qua khu rừng, nàng chôn chân trước một vùng sình lầy nhầy nhụa, nơi bầy rắn nước béo múp míp đang cuộn tròn trong bùn đặc, phô bày những tấm thân màu xám nâu tởm lợm. Sừng sững giữa chốn hoang tàn ấy là một túp lều rùng rợn, được cất lên từ chính xương cốt của những kẻ đắm tàu. Mụ phù thủy biển đang chễm chệ ngồi đó, thản nhiên để một con cóc nhờn nhợt rỉa mồi ngay từ miệng mụ, hệt như cách người trần gian vẫn thường mớm từng viên đường nhỏ cho lũ chim hoàng yến ngoan ngoãn. Mụ cưng nựng bầy rắn nước xấu xí, âu yếm gọi chúng là những chú gà con bé bỏng và mặc sức cho chúng trườn bò lổn nhổn khắp vòm ngực.

"Ta thừa biết ngươi khao khát điều gì," mụ phù thủy biển cất giọng khàn đục. "Ngươi thật là một con ngốc, nhưng tâm nguyện của ngươi sẽ thành hiện thực, dẫu cho cái giá phải trả là muôn vàn đớn đau, hỡi nàng công chúa kiều diễm của ta. Ngươi muốn vứt bỏ chiếc đuôi cá tuyệt mỹ kia để đổi lấy hai cái que chống đỡ nực cười, bắt chước bọn người trần mắt thịt, chỉ để mong vị hoàng tử trẻ tuổi kia si tình ngươi, và để ngươi đắp nặn cho mình một linh hồn bất diệt." Nói đoạn, mụ cất tiếng bùng lên một tràng cười the thé, rùng rợn đến mức con cóc và bầy rắn giật mình lăn lộn xuống đất, quằn quại vặn mình trên lớp bùn lầy.

"Ngươi tìm đến đúng lúc lắm," mụ phù thủy gằn giọng, "bởi lẽ một khi vầng thái dương ló rạng vào ban mai mai, ta sẽ bó tay bất lực, chẳng thể cưu mang ngươi cho đến tận một năm sau. Ta sẽ tự tay cất cho ngươi một lọ độc dược. Ngươi phải ôm lấy nó, bơi vào bờ trước khi tia nắng đầu tiên xé toạc màn đêm; hãy ngồi nán lại trên bờ cát và uống cạn nó. Ngay tức khắc, chiếc đuôi kiêu hãnh của ngươi sẽ tan biến, teo tóp lại thành thứ dị hợm mà bọn con người vẫn gọi là đôi chân.

"Ngươi sẽ phải gánh chịu một cơn đau thấu xương, tột cùng hệt như có một thanh gươm sắc lẹm đâm xuyên qua da thịt. Bù lại, bất cứ kẻ nào chiêm ngưỡng ngươi cũng phải thốt lên rằng ngươi là tạo vật nhỏ bé diễm lệ nhất trần đời. Ngươi vẫn sẽ vẹn nguyên dáng vẻ uyển chuyển như đang bồng bềnh lướt nhẹ, đến mức không một vũ công nhân loại nào vươn tới được bước chân thanh thoát nhường ấy. Thế nhưng, đánh đổi lại, mỗi bước chân ngươi chạm đất sẽ đau đớn tột cùng, hệt như đang giẫm đạp lên ngàn vạn lưỡi dao sắc nhọn, đến tứa máu tươi. Nếu ngươi dám cắn răng chịu đựng ngần ấy ải trần gian, ta sẽ ban ơn cho ngươi."

"Tôi đồng ý," nàng công chúa nhỏ cất tiếng, dẫu chất giọng mong manh run rẩy nhưng sâu thẳm tâm trí lại ánh lên hình bóng chàng hoàng tử cùng niềm khao khát về một linh hồn bất diệt.

"Nhưng hãy suy tính cho thấu đáo," mụ phù thủy rít lên, "bởi một khi thân xác ngươi đã mang dáng dấp của loài người, ngươi sẽ vĩnh viễn bị phế truất khỏi thân phận tiên cá. Ngươi sẽ chẳng bao giờ còn cơ hội quẫy mình qua những dải nước xanh thẳm, chẳng thể quay về vòng tay các chị hay mái ấm chốn thủy cung của phụ vương. Và nếu ngươi thất bại trong việc đoạt lấy trái tim hoàng tử, để chàng mê đắm đến mức sẵn sàng rũ bỏ cả cha mẹ vì ngươi, yêu ngươi bằng tất thảy linh hồn, và để vị linh mục nắm lấy tay hai người thề nguyền trước thánh đường, thì mộng tưởng về một linh hồn bất diệt của ngươi cũng vĩnh viễn tan thành mây khói. Và ngay vào buổi bình minh đầu tiên sau cái đêm chàng trao nhẫn cưới cho một kẻ khác, trái tim ngươi sẽ vỡ vụn, thân xác ngươi sẽ tan biến thành những bọt biển vô tri dập dềnh trên đỉnh ngọn sóng cuồng."

"Tôi sẽ làm," nàng tiên cá nhỏ dõng dạc đáp lại, dẫu sắc mặt đã nhợt nhạt trắng bệch như tử thi.

"Nhưng ta đâu làm không công cho ai bao giờ," mụ phù thủy cười khẩy, "và cái giá ta đưa ra cũng chẳng hề rẻ rúng. Ngươi nắm giữ thứ giọng hát ngọt ngào và lay động nhất chốn long cung này, và ngươi ngây thơ tin rằng mình sẽ dùng nó để mê hoặc vị hoàng tử kia. Nhưng không, ngươi phải hiến dâng giọng hát ấy cho ta. Ta sẽ tước đoạt thứ quý giá nhất của ngươi để đánh đổi lấy lọ độc dược vô giá, thứ linh dược được chưng cất bằng chính máu tươi của ta, đượm thứ ma lực sắc bén tựa một thanh gươm hai lưỡi."

"Nhưng nếu bà cướp mất giọng nói của tôi," nàng tiên cá nhỏ thảng thốt, "thì tôi sẽ còn lại thứ gì trên cõi đời này?"

"Ngươi vẫn còn vóc dáng yêu kiều, bước đi uyển chuyển lướt nhẹ như sương, và đôi mắt chất chứa cả một đại dương tình si cơ mà. Chỉ ngần ấy thứ cũng dư sức để ngươi trói chặt trái tim của gã đàn ông trần tục rồi. Chà, mới đó mà đã đánh rơi hết dũng khí rồi ư? Thè cái lưỡi bé xíu của ngươi ra đây, để ta xẻo đứt nó đi làm phần thưởng cho riêng ta; rồi ngươi sẽ cầm chắc trong tay thứ độc dược toàn năng kia."

"Bà cứ làm đi," nàng tiên cá nhỏ quả quyết.

Nói đoạn, mụ phù thủy nhấc chiếc vạc đen ngòm gác lên ngọn lửa bập bùng, bắt tay vào việc chưng cất thứ độc dược ma quỷ.

"Sạch sẽ vẫn luôn là thượng sách," mụ lẩm bẩm, đoạn vơ lấy bầy rắn đã bị thắt nút lại thành một búi lùng nhùng để cọ rửa chiếc vạc. Tiếp đó, mụ tàn nhẫn lấy móng vuốt cào toạc lồng ngực chính mình, mặc cho những giọt máu đen đặc nhỏ tong tỏng xuống vạc sôi. Tức thì, một luồng yêu khí cuồn cuộn bốc lên, vặn vẹo cuộn xoắn thành những hình thù gớm ghiếc đến rợn người, khiến bất cứ ai lỡ đưa mắt nhìn cũng phải run rẩy khiếp đảm. Cứ dăm ba khoảnh khắc, mụ phù thủy lại ném thêm một thứ nguyên liệu bí hiểm vào chiếc vạc. Khi thứ súp ma quái ấy bắt đầu sôi sùng sục, nó gầm gừ phát ra những âm thanh não nùng hệt như tiếng khóc than của một con cá sấu. Và khi lọ độc dược ma thuật cuối cùng đã hoàn tất, nó lại mang một dáng vẻ lấp lánh như thứ nước sương mai trong trẻo đến vô ngần.

"Của ngươi đây," mụ phù thủy khà khà cười. Liền đó, mụ thẳng tay xẻo đứt chiếc lưỡi của nàng tiên cá bé nhỏ, vĩnh viễn tước đoạt đi món quà cất tiếng nói và giọng hát của nàng. "Nếu bọn san hô mềm toan tóm lấy ngươi lúc băng qua khu rừng trên đường về," mụ căn dặn, "chỉ việc vẩy vài giọt độc dược này vào người chúng, lập tức những ngón tay nhớp nháp kia sẽ bị xé nát tươm thành ngàn mảnh vụn." Nhưng thực ra, nàng tiên cá nhỏ chẳng cần phải nhọc công đến thế, bởi bầy san hô quái dị đã hoảng loạn lùi lại ngay khi thoáng thấy lọ độc dược lấp lánh tỏa ra thứ ánh sáng diệu kỳ, rực rỡ như một vì sao đêm đang nhấp nháy trên tay nàng.

Thế là, nàng cắm cúi lao nhanh qua khu rừng hắc ám, vượt qua bãi sình lầy và xuyên qua cả những vòng xoáy nước hung bạo. Xa xa chốn cung điện của phụ vương, những ngọn đuốc rực rỡ trong vũ sảnh nay đã tắt ngấm, lụi tàn trong bóng đêm khi mọi người đang chìm sâu vào giấc nồng. Nhưng nàng chẳng đủ can đảm bước vào từ biệt họ, bởi giờ đây nàng chỉ còn là một kẻ câm lặng, chực chờ giây phút phải lìa xa quê hương mãi mãi, một nỗi xót xa trào dâng khiến trái tim nàng như muốn vỡ vụn thành từng mảnh. Nàng lặng lẽ lẻn vào khu vườn, khẽ khàng ngắt lấy một nhành hoa từ luống hoa của từng người chị, nức nở hôn gió về phía hoàng cung hàng ngàn vạn lần, trước khi lấy hết sức bình sinh, lao vút lên xuyên qua tầng nước xanh thẳm của đại dương.

Khi nàng dạt được tới trước thềm cung điện hoàng tử, vầng thái dương vẫn chưa kịp ló rạng, nhưng ánh trăng vằng vặc đã dát bạc khắp những bậc thang cẩm thạch tráng lệ. Và rồi, nàng tiên cá nhỏ ngửa cổ uống cạn liều độc dược ma quỷ. Ngay tắp lự, một nỗi đau thấu trời ập đến, xé nát tâm can hệt như một thanh gươm hai lưỡi vô hình vừa đâm xuyên qua thân xác mỏng manh. Nàng ngất lịm đi, nằm sõng soài trên mặt đá lạnh buốt như một cái xác không hồn. Mãi đến khi vầng dương thức giấc, trải những tia nắng rực rỡ rớt lên mặt biển bao la, nàng mới bừng tỉnh giữa cơn đau nhói thấu xương. Thế nhưng, bao đớn đau vụt tắt khi bóng dáng vị hoàng tử trẻ tuổi tuấn tú đang đứng sừng sững ngay trước mắt nàng.

Chàng chăm chú ngắm nhìn nàng, đôi mắt đen láy xoáy sâu vào hình hài bé nhỏ đến mức nàng bẽn lẽn phải cụp mắt xuống. Cũng chính khoảnh khắc ấy, nàng thảng thốt nhận ra chiếc đuôi cá kiêu hãnh thuở nào đã tan biến tự lúc nào, nhường chỗ cho một đôi chân trắng muốt và hai bàn chân nhỏ xíu, diễm lệ hệt như dáng vẻ của bất kỳ thiếu nữ trần thế nào. Nhưng nàng lại đang trần truồng không mảnh vải che thân, thế nên nàng vội vàng xõa tung mái tóc mây dài và dày đặc để quấn chặt lấy thân mình. Hoàng tử cất lời dịu dàng hỏi xem nàng là ai và từ phương nào trôi dạt đến. Nàng ngước nhìn chàng, đôi mắt xanh thẳm của đại dương giờ đây chất chứa một vẻ đượm buồn và dịu dàng đến nao lòng, nhưng đôi môi tuyệt nhiên chẳng thể thốt lên nửa lời phản hồi. Chàng ân cần cầm lấy tay nàng, chầm chậm dắt nàng bước vào chốn cung điện nguy nga.

Before her stood the handsome young prince....

Mỗi bước chân cất lên quả đúng như lời mụ phù thủy biển từng gieo rắc; nàng có cảm giác như đang dẫm đạp lên hàng ngàn mũi kim và lưỡi dao sắc lẹm. Dẫu vậy, nàng vẫn cam tâm tình nguyện hứng lấy mọi đớn đau, sánh bước bên chàng hoàng tử nhẹ bẫng tựa một bọt sương mai. Từ hoàng tử cho đến bất kỳ ai hữu duyên chiêm ngưỡng đều phải thốt lên kinh ngạc trước dáng vẻ thướt tha, uyển chuyển trong từng nhịp điệu của nàng. Chẳng bao lâu sau, nàng được khoác lên mình những bộ xiêm y lộng lẫy dệt bằng lụa là gấm vóc, trở thành thiếu nữ kiều diễm bậc nhất chốn hoàng cung; chỉ tiếc thay, nàng giờ đây đã vĩnh viễn mang lấy thân phận của một kẻ câm, chẳng còn cất nổi lời ca tiếng nói.

Vào những buổi yến tiệc, các nữ tỳ nhan sắc kiều diễm, khoác trên mình lụa là và trang sức vàng son lấp lánh, tiến bước ra giữa sảnh đường để cất cao tiếng hát trước hoàng tử cùng đức vua và hoàng hậu. Trong số đó, có một tỳ nữ cất giọng oanh vàng vượt trội hơn hẳn mọi người, khiến hoàng tử vô cùng thích thú mà vỗ tay tán thưởng cùng nụ cười rạng rỡ. Cảnh tượng ấy gieo vào lòng nàng tiên cá nhỏ một nỗi tủi hờn sâu thẳm, bởi nàng hiểu hơn ai hết rằng thanh âm của chính mình thuở nào còn trong trẻo và ngọt ngào gấp bội phần. Nàng xót xa nghĩ thầm: "Ôi, giá như chàng thấu tỏ rằng em đã đánh đổi giọng hát của mình đến muôn đời muôn kiếp, chỉ để đổi lấy cơ hội được kề cận bên chàng!"

Kế tiếp phần ca xướng, dàn tỳ nữ lại dìu nhau vào những vũ điệu ảo diệu tựa tiên sa trong tiếng nhạc du dương trầm bổng. Đúng khoảnh khắc ấy, nàng tiên cá nhỏ khẽ vươn đôi tay trắng ngần tuyệt mỹ, kiễng gót ngọc lướt đi trên nền đá hoa cương và đắm mình vào một điệu vũ chưa từng có ai trên trần thế này sánh kịp. Mỗi một nhịp lướt là một lần nhan sắc rực rỡ của nàng thêm phần tỏa sáng, và chính đôi mắt vời vợi tình si của nàng đã xoáy thẳng vào tâm hồn người thưởng lãm, lay động hơn bất kỳ khúc tình ca nào của đám tỳ nữ kia. Khắp sảnh đường chìm trong cơn say mê mẩn, nhất là hoàng tử - chàng âu yếm gọi nàng là cô bé nhặt được bé bỏng của lòng mình. Nàng lại hân hoan khiêu vũ một lần nữa chỉ mong làm chàng vui lòng, dẫu cho mỗi bận gót ngọc chạm xuống nền sảnh, cảm giác buốt nhói tựa cứa vào ngàn vạn lưỡi dao lại không ngừng vò xé đôi chân.

Hoàng tử dặn lòng sẽ giữ nàng ở bên mãi mãi, và ân chuẩn cho nàng được ngả lưng ngoài hiên phòng chàng trên một tấm nệm trải nhung êm ái. Chàng cho thợ may riêng một bộ xiêm y tiểu đồng7 để nàng tiện bề bám gót theo chàng rong ruổi trên lưng ngựa. Đôi uyên ương cùng nhau phi ngựa băng qua những cánh rừng ngào ngạt hương đưa, nơi những vòm lá xanh mướt không ngừng mơn trớn đôi vai, hòa cùng tiếng chim lích chích rộn ràng chuyền cành giữa vòm cây xanh ngắt. Nàng lại cùng chàng chinh phục những ngọn núi cao ngất, và mặc cho đôi gót chân mảnh mai rướm máu ửng hồng trên từng phiến đá, nàng vẫn chỉ nở một nụ cười rạng rỡ, nhẫn nại bám theo chàng cho tới tận khi ngắm nhìn bồng lai mây trắng trôi lững lờ dưới chân tựa bầy chim di trú về những miền không tưởng. Suốt những tháng ngày nương náu chốn cung điện, hễ đêm buông xuống và bọn người hầu đã chìm vào giấc ngủ vùi, nàng thường lẻn ra nấc thang cẩm thạch rộng thênh thang, khẽ khàng ngâm đôi gót ngọc bỏng rát vào làn nước biển lạnh lẽo để xoa dịu đi cơn đau thấu xương. Giữa những đêm tịch mịch ấy, tâm trí nàng lại phiêu dạt về chốn long cung thăm thẳm cùng bao người thân yêu cõi đại dương.

Vào một đêm nọ, các chị gái của nàng khoác tay nhau vươn mình khỏi mặt sóng, cất lên những khúc bi ca sầu thảm giữa lúc nửa nổi nửa chìm trên mặt nước. Nàng tha thiết vẫy tay gọi, các chị chợt nhận ra bóng dáng em mình, nức nở tuôn trào rằng nàng đã gieo rắc bao nỗi xót xa vô bờ cho cả gia đình; để rồi từ dạo ấy, đêm nào các chị cũng đến viếng thăm nơi chốn vắng lặng này. Thậm chí có lần, nàng thấp thoáng nhác thấy bóng dáng người bà nội uy nghi thuở nào - người vốn đã hàng bao năm chẳng màng ngoi lên mặt nước, sánh bước cùng đức Vua Biển cả tôn kính, phụ vương của nàng, đầu vẫn ngự chiếc vương miện chói lọi. Từ phía xa xăm, họ khắc khoải vươn tay về phía nàng, song lại chẳng dám mon men đến gần bờ như các chị.

Ngày tháng thoi đưa, tình yêu nàng dành cho hoàng tử càng lúc càng chìm sâu vào máu thịt, còn chàng, dẫu mến thương nàng hết mực, lại chỉ xem nàng tựa một cô bé ngây thơ. Trong tâm trí chàng, chưa một lần nảy sinh ý niệm sẽ đón nàng làm thê tử. Ngặt nghèo thay, nếu chàng không trao cho nàng danh phận phu nhân, nàng sẽ vĩnh viễn chẳng thể sở hữu một linh hồn bất diệt, và ngay vào bình minh sau ngày chàng cử hành hôn lễ cùng người con gái khác, thể xác nàng sẽ vỡ vụn thành những bọt sóng đại dương.

"Chàng không yêu em nhất trần đời sao?" - ánh mắt trong veo của nàng tiên cá nhỏ dường như chỉ trực chất vấn mỗi khi chàng dịu dàng ôm nàng vào vòng tay ấm áp và khẽ đặt môi hôn lên vầng trán trắng ngần.

"Có chứ, em vô cùng thân thương đối với ta," hoàng tử âu yếm đáp, "bởi em mang trong mình một trái tim nhân hậu nhường ấy, và em cũng là người vì ta mà tận tụy hơn cả thảy. Trông em mang dáng dấp của một thiếu nữ mà ta từng hội ngộ, song có lẽ sẽ chẳng bao giờ còn cơ may tương phùng. Dạo nọ, ta lênh đênh trên một chuyến tàu gặp nạn, và bị sóng dữ đánh giạt vào bờ biển tấp nập gần một ngôi đền thiêng, nơi có các trinh nữ đang phụng sự thần linh. Chính cô gái nhỏ tuổi nhất trong số ấy đã phát hiện ra ta trên bãi cát và giành lại mạng sống cho ta. Ta chỉ kịp chiêm ngưỡng dung nhan nàng vỏn vẹn hai lần, và trên thế gian này, nàng chính là người duy nhất ta có thể trao trọn con tim. Ngặt nỗi em lại có nét hao hao giống nàng, đến mức em gần như đã xóa nhòa đi hình bóng ấy khỏi tâm trí ta. Nàng trinh nữ kia đã thuộc về chốn đền thiêng cấm kỵ, âu cũng là duyên may run rủi đưa em đến bên ta để lấp đầy khoảng trống ấy. Hai ta sẽ mãi mãi chẳng thể chia lìa."

"Ôi, chàng đâu hề hay biết rằng chính em mới là ân nhân đã giằng co sinh mạng chàng từ tay tử thần," nàng tiên cá nhỏ nghẹn ngào nghĩ thầm. "Chính tay em đã cõng chàng vượt vạn dặm trùng khơi để tấp vào khu rừng nơi ngôi đền thiêng ngự trị; chính em đã nương mình dưới đám bọt biển trắng xóa và mỏi mắt ngóng trông cho tới khi có bóng người xuất hiện để cứu giúp chàng. Thậm chí em còn tỏ tường nhan sắc kiều diễm của thiếu nữ mà chàng đem lòng si mê hơn cả tình yêu dành cho em." Trái tim tiên cá u uất buông một tiếng thở dài thườn thượt, ngặt nỗi khóe mắt cạn khô chẳng thể trào nổi một giọt lệ. "Chàng bảo thiếu nữ ấy vốn thuộc về chốn đền thiêng, vậy là nàng ta sẽ vĩnh viễn chẳng thể màng đến chuyện hồng trần - họ sẽ vĩnh viễn bặt vô âm tín. Còn em, em vẫn luôn hiện diện nơi đây và được ngắm nhìn chàng mỗi sớm mai thức giấc. Em sẽ ân cần chăm sóc chàng, đắm say yêu chàng, và dâng hiến trọn vẹn kiếp nhân sinh này chỉ vì chàng mà thôi."

Chẳng bao lâu sau, khắp nơi râm ran tin đồn hoàng tử chuẩn bị thành hôn. Vị hôn thê tương lai không ai khác chính là ái nữ xinh đẹp của một vị quốc vương láng giềng, bởi người ta thấy một con tàu lộng lẫy đang được trang hoàng gấp rút. Mặc cho hoàng tử luôn miệng khẳng định chàng chỉ thực hiện một chuyến viếng thăm, thiên hạ vẫn đinh ninh mục đích thực sự của chuyến đi là để cầu hôn công chúa. Một phái đoàn tùy tùng hùng hậu sẽ tháp tùng chàng. Nghe vậy, nàng tiên cá nhỏ chỉ mỉm cười và khẽ lắc đầu, bởi hơn ai hết, nàng thấu hiểu từng suy tư sâu kín trong lòng hoàng tử.

"Ta phải lên đường," chàng từng tâm tình cùng nàng. "Ta phải đi gặp mặt vị công chúa kiều diễm ấy. Đó là ý nguyện của song thân, nhưng họ sẽ không ép buộc ta phải đưa nàng về làm vương phi. Ta chẳng thể yêu nàng, bởi nàng đâu mang dáng dấp của thiếu nữ thánh thiện trong ngôi đền năm xưa, người mà em trông hao hao giống. Nếu bị ép buộc phải chọn một người vợ, ta thà chọn em, cô bé câm bé nhỏ ta nhặt được với đôi mắt chan chứa ân tình." Dứt lời, chàng khẽ đặt nụ hôn lên đôi môi thắm hồng của nàng, vuốt ve mái tóc dài gợn sóng mượt mà và tựa đầu lên khuôn ngực nơi trái tim nàng đang đập rộn rã. Cùng lúc ấy, nàng tiên cá nhỏ thả hồn vào những mộng tưởng êm đềm về hạnh phúc cõi nhân gian và một linh hồn bất diệt.

"Em không sợ biển cả chứ, cô bé câm bé nhỏ của ta?" chàng khẽ hỏi khi cả hai cùng đứng trên boong chiếc tàu tráng lệ đang rẽ sóng hướng về vương quốc láng giềng. Rồi chàng say sưa kể cho nàng nghe về những cơn cuồng phong thịnh nộ và những ngày biển êm ả, về những bầy cá kỳ lạ tung tăng dưới đáy vực sâu thẳm, và về những cảnh tượng kỳ thú mà những người thợ lặn từng chứng kiến. Nghe những lời miêu tả ấy, nàng chỉ biết mỉm cười, bởi có ai trên đời này tường tận những điều kỳ diệu dưới đáy đại dương hơn nàng cơ chứ.

Vào một đêm trăng thanh gió mát, khi vạn vật trên tàu đều đã chìm vào giấc ngủ say, ngoại trừ người cầm lái, nàng lặng lẽ ngồi trên boong, đưa mắt nhìn đăm đắm xuống làn nước trong vắt. Nàng ngỡ như mình có thể nhìn thấu tận tòa lâu đài của vua cha, và thấp thoáng bóng dáng người bà nội già nua với chiếc vương miện bạc lấp lánh trên đầu, đang đau đáu vươn ánh nhìn qua dòng thủy triều cuồn cuộn vỗ bờ dội vào sống tàu. Chợt, các chị nàng nhô lên từ những ngọn sóng nhấp nhô, buông ánh nhìn sầu thảm về phía nàng, đôi bàn tay trắng muốt đan chặt vào nhau đầy xót xa. Nàng vẫy tay chào, nở nụ cười rạng rỡ, khao khát được cất tiếng báo cho các chị biết mình đang đắm chìm trong niềm hạnh phúc vô biên. Thế nhưng, đúng lúc một cậu bé phục vụ buồng bước tới, các chị nàng liền lặn sâu xuống đáy nước, để lại cậu bé đinh ninh rằng thứ mình vừa loáng thoáng thấy chỉ là những lớp bọt biển trắng xóa.

Bình minh rạng, con tàu cập bến cảng của một vương quốc trù phú. Tiếng chuông nhà thờ ngân vang lảnh lót, và từ những tòa tháp chót vót, tiếng kèn đồng rộn rã tấu lên khúc hoan ca. Đội ngũ binh lính bệ vệ với cờ xí tung bay phấp phới và lưỡi lê sáng loáng, xếp hàng chỉnh tề dọc theo những ngả đường hoàng tử đi qua. Ngày nào cũng là những chuỗi hội hè đình đám, những buổi dạ vũ xa hoa và những trò tiêu khiển bất tận. Thế nhưng, bóng dáng công chúa vẫn bặt tăm. Người ta truyền tai nhau rằng nàng đang được nuôi dưỡng và rèn giũa chốn tu viện trang nghiêm, nơi nàng hấp thụ mọi phẩm hạnh cao quý của hoàng gia.

Rồi cuối cùng, công chúa cũng xuất hiện. Nàng tiên cá nhỏ, người luôn ôm ấp nỗi khao khát được tận mắt chiêm ngưỡng dung nhan thực sự của vị công chúa ấy, nay đành phải ngậm ngùi thừa nhận rằng mình chưa từng thấy vẻ đẹp nào vô ngần đến vậy. Làn da nàng trắng ngần, mịn màng không tì vết, và lấp ló dưới hàng mi cong vút sẫm màu là đôi mắt xanh thẳm biết cười, tỏa sáng vẻ thuần khiết và chân thật.

"Đúng là nàng rồi," hoàng tử thốt lên, "người đã cứu mạng ta khi ta nằm thoi thóp tựa một xác chết bên bờ biển!" và chàng siết chặt cô dâu đang thẹn thùng đỏ mặt vào lòng.

"Ôi, ta sung sướng quá đỗi!" chàng quay sang nói với nàng tiên cá nhỏ. "Những mộng ước thầm kín nhất của ta nay đã vẹn tròn. Em sẽ cùng chung vui với hạnh phúc của ta chứ, bởi tình cảm em dành cho ta thật lớn lao và chân thành biết bao."

Nàng tiên cá nhỏ cúi xuống hôn lên tay chàng, cảm thấy như thể trái tim mình vừa vỡ vụn thành trăm mảnh. Bình minh của ngày thành hôn cũng chính là lúc tử thần gọi tên nàng, và nàng sẽ tan biến thành muôn vàn bọt biển.

Tiếng chuông từ khắp các nhà thờ đồng loạt gióng giả ngân vang, và các sứ giả cưỡi ngựa lao đi khắp phố phường loan báo tin vui đính hôn. Trên mọi bàn thờ, trầm hương ngào ngạt tỏa khói trong những chiếc đèn bạc tinh xảo. Các vị tu sĩ nhẹ nhàng đung đưa những chiếc lư hương, trong khi cô dâu chú rể tay trong tay đón nhận lời chúc phúc thiêng liêng từ vị giám mục. Nàng tiên cá nhỏ, khoác trên mình bộ lụa là gấm vóc dệt bằng chỉ vàng, lặng lẽ nâng vạt áo cho cô dâu; nhưng đôi tai nàng đã hoàn toàn bưng bít trước mọi âm thanh hội hè rộn rã, và đôi mắt nàng trở nên mù lòa trước khung cảnh hành lễ trang nghiêm. Nàng chỉ mải miết nghĩ về đêm tử thần đang rình rập, và về tất cả những gì nàng đã đánh mất vĩnh viễn trên cõi đời này.

Ngay chiều tối hôm đó, đôi tân lang tân nương lên tàu. Tiếng súng đại bác gầm vang rúng động đất trời, cờ xí kiêu hãnh tung bay trong gió, và ngay giữa boong tàu, một lăng tẩm huy hoàng dựng bằng nhung lụa tía và vàng đã được thiết lập. Nơi đó đặt những chiếc ghế dài êm ái sang trọng để đôi uyên ương an giấc qua đêm. Con tàu, xuôi theo ngọn gió lành, tung những cánh buồm căng phồng, nhẹ nhàng lướt đi êm ái trên mặt biển phẳng lặng như gương.

Khi màn đêm buông xuống, muôn ngọn đèn lồng rực rỡ sắc màu được thắp sáng, và các thủy thủ say sưa cuồng nhiệt trong những điệu nhảy tưng bừng trên boong. Nàng tiên cá nhỏ bỗng bồi hồi nhớ lại lần đầu tiên trồi lên mặt biển, khi nàng cũng từng say mê ngắm nhìn những lễ hội tưng bừng nhường ấy. Và rồi nàng cũng hòa mình vào điệu vũ, tung người lơ lửng giữa không trung tựa hồ chim nhạn đang mải miết đuổi theo con mồi, khiến tất thảy những người có mặt đều ồ lên những tràng pháo tay tán thưởng đầy kinh ngạc. Chưa bao giờ nàng khiêu vũ uyển chuyển và quyến rũ đến thế. Mặc cho đôi gót ngọc mềm mại rướm máu như bị dao nhọn cứa nát, nàng chẳng hề màng tới nỗi đau đớn thể xác ấy; bởi một nỗi đau nhói buốt gấp trăm lần đang giày xéo, cào xé trái tim nàng.

Nàng biết rốt cục đây là đêm cuối cùng nàng được ngắm nhìn hoàng tử, người mà nàng đã chối bỏ cả họ hàng ruột thịt lẫn quê hương xứ sở để bám gót theo chân. Nàng đã đánh đổi cả giọng hát tuyệt mỹ và cắn răng chịu đựng những nỗi đau đớn tột cùng mỗi ngày cũng chỉ vì chàng, thế mà chàng nào hay biết điều đó. Đây là đêm cuối cùng nàng được hít thở chung một bầu không khí với chàng, hay ngắm nhìn bầu trời nạm đầy sao và đại dương sâu thẳm. Một bóng đêm vĩnh hằng, tăm tối, vắng bóng mọi mộng tưởng hay suy tư đang chờ chực nuốt chửng lấy nàng. Nàng vốn không có linh hồn, và giờ đây, cánh cửa hy vọng để giành lấy một linh hồn đã vĩnh viễn khép lại.

Niềm vui và sự hân hoan tràn ngập khắp con tàu cho đến tận quá nửa đêm. Nàng mỉm cười và khiêu vũ cùng những người khác, dù ý nghĩ về cái chết vẫn luôn chực chờ buốt giá trong tim. Hoàng tử âu yếm hôn người vợ kiều diễm, còn nàng thì tinh nghịch vuốt ve mái tóc đen nhánh của chàng, cho đến khi hai người khoác tay nhau về nghỉ ngơi trong chiếc lều phủ lụa là sang trọng. Rồi vạn vật trên tàu chìm vào tĩnh mịch. Chỉ có người lái tàu vẫn thức, lặng lẽ đứng bên bánh lái. Nàng tiên cá nhỏ tựa đôi cánh tay trắng ngần lên mép tàu, đăm đắm nhìn về phía đông để ngóng chờ tia rạng đông đầu tiên - tia sáng mỏng manh báo hiệu buổi bình minh và cũng là hồi chuông báo tử của nàng. Bỗng nhiên, nàng thấy các chị gái ngoi lên từ lớp sóng bọt. Gương mặt họ cũng nhợt nhạt và tiều tụy như nàng, nhưng suối tóc dài tuyệt đẹp xưa kia thường tung bay trong gió đã chẳng còn nữa; tóc họ đã bị cắt cụt ngủn.

"Các chị đã giao kèo bằng mái tóc của mình với mụ phù thủy," họ thì thầm, "để đánh đổi lấy một sự giúp đỡ, để em không phải vùi thây trong đêm nay. Mụ ta đã đưa cho chúng chị một con dao; nhìn này, nó sắc lẹm. Trước khi mặt trời mọc, em phải cắm phập lưỡi dao này vào tim hoàng tử. Khi dòng máu nóng hổi của chàng nhỏ xuống bàn chân em, đôi chân ấy sẽ lập tức dính lại thành một chiếc đuôi cá, và em sẽ lại trở về làm một nàng tiên cá. Em sẽ được trở về thủy cung cùng các chị, sống trọn ba trăm năm tuổi thọ trước khi hóa thành lớp bọt biển mặn chát vô tri. Nhanh lên; trước khi mặt trời mọc, chàng hoặc em phải có một người chết. Bà nội già nua đáng thương của chúng ta đã xót xa đến mức tóc bà rụng trắng xóa, hệt như những lọn tóc của các chị rơi rụng dưới nhát kéo tàn nhẫn của mụ phù thủy. Hãy giết chết hoàng tử, và quay về. Nhanh lên! Em không thấy bầu trời phía đông đang bắt đầu hửng đỏ sao? Chỉ vài phút nữa thôi mặt trời sẽ mọc, và em sẽ phải chết."

Rồi các chị buông một tiếng thở dài thườn thượt đầy ảo não, lịm dần xuống dưới muôn trùng sóng biếc.

Nàng tiên cá nhỏ khẽ kéo bức rèm nhung đỏ thẫm che lều. Nàng thấy cô dâu xinh đẹp đang say ngủ, tựa đầu bình yên trên ngực hoàng tử. Nàng cúi xuống, dịu dàng đặt một nụ hôn lên vầng trán thanh tú của chàng. Rồi nàng ngước nhìn lên bầu trời, nơi bình minh rực rỡ sắc hồng đang mỗi lúc một sáng tỏ hơn. Ánh mắt nàng trượt lên lưỡi dao sắc lẹm, rồi lại thẫn thờ hướng về phía hoàng tử. Trong cơn say ngủ, chàng vẫn đang mấp máy gọi tên cô dâu.

Cô ấy mới là người đang ngự trị trong trái tim chàng, và con dao bỗng chốc run rẩy trong bàn tay nhỏ bé của nàng tiên cá - nhưng không, nàng dùng chút sức lực cuối cùng vung tay ném nó bay thật xa xuống những ngọn sóng bạc đầu. Mặt biển nơi con dao rơi xuống chợt nhuốm một màu đỏ thẫm, những bọt nước bắn tung tóe trông hệt như những giọt máu túa ra. Nàng quay lại nhìn hoàng tử bằng một ánh mắt lưu luyến cuối cùng, nửa như đang mê man, rồi gieo mình từ mép tàu xuống biển sâu thẳm. Nàng cảm nhận rõ ràng thân thể mình đang dần tan ra thành bọt nước.

Mặt trời từ từ nhô lên khỏi những ngọn sóng. Những tia nắng sớm mai ấm áp chiếu rọi xuống lớp bọt nước lạnh lẽo của nàng tiên cá nhỏ, nhưng lạ thay, nàng không hề có cảm giác của cái chết. Nàng say sưa ngắm nhìn vầng thái dương rực rỡ. Bao quanh nàng là hàng trăm sinh vật trong suốt, đẹp đẽ kỳ lạ đang dập dìu bay lượn - xuyên qua cơ thể mỏng manh của họ, nàng có thể nhìn thấy những cánh buồm trắng muốt của các con tàu và cả những đám mây ửng đỏ lơ lửng trên không trung. Tiếng nói của họ du dương đến lạ kỳ, nhưng những đôi tai trần tục cõi nhân gian tuyệt nhiên không thể nghe thấy - cũng hệt như những đôi mắt phàm trần không thể nào nhìn thấy hình hài của họ. Nàng tiên cá nhỏ chợt nhận ra nàng cũng đang sở hữu một thân thể nhẹ bẫng hệt như họ, và nàng đang ngày một bay lên cao hơn, bỏ lại những bọt sóng trắng xóa. "Mình đang ở đâu thế này?" nàng khẽ hỏi. Giọng nói của nàng giờ đây cất lên nghe thật thanh tao, giống hệt tiếng nói của những sinh vật đang vây quanh. Chẳng có bất kỳ thứ âm nhạc trần gian nào có thể mô phỏng được thanh âm tuyệt diệu ấy.

"Ở giữa những đứa con gái của không trung8," một sinh vật trong số đó cất tiếng trả lời. "Một nàng tiên cá không hề có linh hồn bất diệt, và cũng vĩnh viễn không thể có được linh hồn trừ khi nàng giành trọn được tình yêu từ một con người. Số phận vĩnh hằng của nàng luôn treo lơ lửng trên sợi chỉ mong manh của ý muốn kẻ khác. Nhưng những đứa con gái của không trung chúng ta, dẫu chẳng được ban cho linh hồn bất diệt, lại có thể tự tạo ra linh hồn cho chính mình thông qua vô vàn việc làm thiện nguyện. Chúng tôi bay đến những miền đất oi bức để xua tan đi bầu không khí ngột ngạt, thứ vốn luôn gieo rắc mầm mống bệnh dịch tàn phá nhân loại. Chúng tôi mang theo hương thơm của ngàn hoa để gieo rắc sự sống và sự chữa lành.

"Sau khi bền bỉ nỗ lực trong ba trăm năm để làm tất cả những điều tốt đẹp nhất trong khả năng của mình, chúng tôi sẽ được ban tặng một linh hồn bất diệt và được chung hưởng niềm hạnh phúc miên viễn của nhân loại. Còn bạn, nàng tiên cá nhỏ bé đáng thương, bạn đã nỗ lực bằng cả trái tim để làm những gì chúng tôi đang làm. Bạn đã chịu đựng muôn vàn đau khổ và thử thách, tự nâng bản thân mình lên thế giới của các linh hồn bằng chính những hành động cao cả. Giờ đây, bằng cách tiếp tục phấn đấu trong ba trăm năm theo cùng một cách, bạn hoàn toàn có thể tự mình giành lấy một linh hồn bất diệt."

Nàng tiên cá nhỏ ngước đôi mắt đang được vinh quang chiếu rọi lên phía mặt trời. Và lần đầu tiên trong đời, nàng cảm nhận được khóe mi mình đang ngấn lệ.

Trên con tàu nơi nàng vừa bỏ lại hoàng tử, sự sống đang trở lại với những tiếng ồn ào xôn xao. Nàng nhìn thấy chàng cùng cô dâu xinh đẹp đang vội vã tìm kiếm mình khắp nơi. Họ buồn bã nhìn chằm chằm vào những đám bọt nước óng ánh sắc ngọc trai, tựa hồ như đã đoán biết được nàng vừa gieo mình xuống những ngọn sóng. Nàng bay đến vô hình đặt một nụ hôn lên trán cô dâu, khẽ quạt mát cho hoàng tử, rồi cùng những đứa con khác của không trung bay vút lên, tiến đến một đám mây màu hồng đang êm đềm lơ lửng trên cao.

"Sau ba trăm năm nữa, chúng ta sẽ bay vào vương quốc thiên đường giống như thế này," nàng thì thầm. "Và chúng ta thậm chí có thể đến đó sớm hơn nữa," một trong những người bạn đồng hành của nàng khẽ khàng đáp lời. "Chúng ta sẽ vô hình lướt vào những ngôi nhà của loài người, nơi có những đứa trẻ đang sinh sống. Cứ mỗi ngày chúng ta tìm thấy một đứa trẻ ngoan ngoãn, mang lại niềm vui cho cha mẹ và xứng đáng với tình yêu thương của họ, thời gian thử thách của chúng ta lại được rút ngắn. Đứa trẻ ấy sẽ chẳng hề hay biết rằng, khi chúng ta lướt qua căn phòng, chúng ta đã mỉm cười sung sướng trước những hành động tốt đẹp của chúng - bởi nhờ đó, chúng ta có thể trừ bớt đi một năm trong chuỗi ba trăm năm đằng đẵng của mình. Nhưng khi chúng ta nhìn thấy một đứa trẻ hư hỏng hoặc xấu xa, chúng ta sẽ phải rơi những giọt nước mắt sầu thảm, và với mỗi giọt nước mắt ấy, một ngày lại bị cộng thêm vào thời gian thử thách của chúng ta."

  1. Hổ phách là nhựa cây hóa thạch qua hàng triệu năm, thường có màu vàng hay cam trong suốt, rất quý hiếm và được dùng làm đồ trang sức. ↩

  2. Thành ngữ chỉ nguồn gốc gia đình quyền quý, dòng dõi quan lại, quý tộc cao sang lâu đời. ↩

  3. Sao Hôm thực chất là sao Kim (Venus), hành tinh thường có thể nhìn thấy rất sáng ở phía Tây ngay sau khi mặt trời lặn. ↩

  4. Nơi dành cho các tu sĩ hoặc nữ tu sinh sống, học tập và cầu nguyện, tách biệt khỏi thế tục. Ở châu Âu xưa, con gái quý tộc thường được gửi vào tu viện để rèn luyện giáo dục. ↩

  5. Trong tín ngưỡng Cơ Đốc giáo, linh hồn bất diệt (immortal soul) là phần hồn của con người tồn tại mãi mãi ngay cả sau khi thể xác đã chết đi. ↩

  6. Than bùn là lớp thực vật phân hủy tích tụ lâu năm trong điều kiện ngập nước, thường tạo thành các đầm lầy trũng, lầy lội và có khí gas bốc lên. ↩

  7. Tiểu đồng (page/pageboy) là những cậu bé hoặc thanh niên làm người hầu cận riêng cho giới quý tộc ngày xưa. ↩

  8. Nguyên tác tiếng Đan Mạch là 'Luftens Døtre'. Đây là những sinh vật thần thoại nguyên tố gắn liền với không khí (sylph), cũng giống như tiên cá (nymph) gắn liền với đại dương. ↩