ĐOÁ HOA CÚC DẠI
Giờ thì, hãy cùng lắng nghe câu chuyện này nhé. Chốn thôn quê, ngay kề bên con đường lớn, có một nếp nhà xinh xắn mà ắt hẳn bạn đã từng bắt gặp đâu đó rồi. Phía trước nhà là khoảng vườn nhỏ xinh được bao bọc bởi hàng rào sơn, muôn hoa đua nhau khoe sắc rực rỡ. Nơi sát bờ giậu, nép mình giữa thảm cỏ xanh êm ái, có một đóa cúc nhỏ vươn lên. Ánh mặt trời âu yếm sưởi ấm cho em nồng nàn rực rỡ chẳng kém chi những khóm hoa cao sang lộng lẫy trong vườn, nhờ thế mà đóa cúc nhỏ cứ phổng phao lên từng giờ. Mỗi sớm mai thức giấc, em lại hé nở từng cánh hoa trắng muốt, tựa như muôn vàn tia sáng lấp lánh vây quanh vầng dương bé xíu vàng ươm nơi nhụy hoa. Có vẻ như em chẳng vướng bận chút nào đến thân phận bé nhỏ vô danh của mình, cũng chẳng buồn tủi vì bị khuất lấp dưới đám cỏ um tùm. Trái tim em đong đầy niềm hân hoan, đâu còn chỗ cho những phiền muộn cỏn con ấy. Em hớn hở hướng khuôn mặt bé bỏng đón lấy ánh nắng mai ấm áp, ngước nhìn vòm trời xanh thẳm vời vợi, và say sưa lắng nghe tiếng chim chiền chiện1 hót vang vọng giữa lưng chừng không trung.
Ngày nọ, đóa cúc nhỏ rạng rỡ hân hoan như thể đang trẩy hội mùa màng, dẫu cho hôm ấy mới chỉ là một ngày thứ Hai bình nhật. Đám trẻ con đã rảo bước đến trường; và trong lúc chúng ngồi ngay ngắn trên ghế băng ê a học bài, thì nơi chóp cuống mỏng manh của mình, em cũng được ánh nắng ban mai cùng vạn vật quanh mình chỉ dạy rằng Thượng đế rộng lòng nhân từ biết bao. Em cảm thấy niềm hạnh phúc ngập tràn khi lắng nghe chim chiền chiện cất cao tiếng hót, như thể chú chim đang cất lời cho chính những nhịp đập hân hoan trong lồng ngực em vậy. Đóa cúc say sưa chiêm ngưỡng chú chim nhỏ bé đang sung sướng véo von giai điệu ngọt ngào rồi vút bay lên tận rẻo mây cao, mà chẳng hề gợn chút hờn tủi nào khi thân mình chỉ biết cắm rễ một chỗ.
"Em có thể ngắm nhìn và lắng nghe," em thầm nhủ; "ánh dương đang ôm ấp em, và những làn gió khẽ khàng mơn trớn em; em còn mong cầu điều gì hơn thế để được hạnh phúc cơ chứ?"
Sâu bên trong khu vườn, lũ lượt vươn mình biết bao đóa hoa đài các kiêu kỳ; nghiệt ngã thay, các chị càng nghèo nàn hương sắc bao nhiêu thì lại càng khoái phô trương làm dáng bấy nhiêu. Các chị mẫu đơn2 cứ đinh ninh rằng kích thước to lớn là cội nguồn của sự vĩ đại, nên cố mà phồng rộp cả những cánh hoa lên cốt để thị uy với bầy hoa hồng. Còn các chị tulip3 thì thừa biết thân mình khoác những dải lụa màu sặc sỡ, nên lúc nào cũng uốn éo vươn thật thẳng đuỗn, chưng diện phô phang cốt để cướp lấy ánh nhìn của thế nhân.
Đám cành vàng lá ngọc ấy chẳng màng liếc mắt đến đóa cúc nhà quê bé tẹo bên ngoài bờ giậu, nhưng em lại đầy ngưỡng mộ ngước nhìn họ và thầm nghĩ: "Các chị ấy mới lộng lẫy và kiêu sa làm sao! Thảo nào chú chim xinh xắn kia lại sà xuống ghé thăm các chị. Em thấy mình thật diễm phúc khi mọc gần đây, để có thể chiêm ngưỡng trọn vẹn vẻ đẹp tuyệt trần của các chị!"
Đúng lúc này, anh chim chiền chiện sà cánh bay xuống, cất tiếng hót "Tríu trít", nhưng anh không đậu bên các chị mẫu đơn và tulip cao ngạo. Thay vào đó, anh lại nhảy nhót trên thảm cỏ xanh, ngay sát bên đóa cúc bé nhỏ. Em run rẩy vì mừng rỡ, đến mức chẳng còn biết nên nghĩ gì. Chú chim nhỏ cứ vừa nhảy múa quanh hoa cúc vừa réo rắt cất vang: "Ôi! Bãi cỏ sao mà êm ái, ngọt ngào đến thế! Và kìa, một đóa hoa nhỏ xíu mới đáng yêu làm sao, ấp ủ trái tim bằng vàng rực rỡ trong chiếc váy bồng bềnh ánh bạc!" Ấy là bởi nhụy hoa của em tỏa sắc vàng óng ả, còn những cánh mỏng vươn quanh lại trắng muốt lấp lánh tựa bạc ròng.
Niềm hạnh phúc ngất ngây của hoa cúc nhỏ quả thực chẳng ngôn từ nào tả xiết. Chú chim khẽ khàng vươn mỏ hôn lên cánh hoa, cất tiếng hót âu yếm dâng tặng em, rồi sải cánh vút bay lên nền trời xanh thẳm vời vợi. Phải mất ít nhất mười lăm phút, đóa cúc nhỏ mới gượng nén nhịp đập thổn thức để bình tâm trở lại. Tràn ngập niềm hạnh phúc xen lẫn chút e ấp thẹn thùng, em khẽ liếc nhìn những bông hoa khác. Chắc hẳn các chị ấy đã chứng kiến niềm vinh hạnh mà em vừa đón nhận, và hẳn sẽ sẻ chia với niềm hân hoan tột bậc đang rộn rã trong lòng em.
Thế nhưng, các chị tulip lại khoác lên vẻ kiêu kỳ hơn bao giờ hết; thậm chí, nét mặt các chị còn hằn rõ sự bực dọc, hậm hực. Các chị mẫu đơn thì hừng hực cơn phẫn nộ, và giả như có thể cất lời, thì chẳng còn nghi ngờ gì nữa, đóa hoa cúc tội nghiệp hẳn đã bị mắng nhiếc cho tơi bời. Nhìn thấy các chị ai nấy đều cáu kỉnh, trong lòng em bỗng trào dâng một nỗi muộn phiền khôn tả.
Ngay khoảnh khắc ấy, một cô bé bước ra vườn, tay lăm lăm một con dao lớn sáng loáng. Cô tiến thẳng tới chỗ những đóa tulip kiêu kỳ rồi nhẫn tâm cắt phăng đi mấy nhành hoa.
"Ôi chao," hoa cúc khẽ khàng thở dài, "thật là kinh hãi! Thế là tàn đời các chị ấy rồi." Sau khi cô bé mang những đóa tulip rời đi, hoa cúc bỗng thấy lòng khấp khởi mừng thầm vì mình chỉ mọc dại ngoài rìa cỏ và mang phận một đóa hoa nhỏ bé tội nghiệp. Khi ánh tà dương dần buông, em nhẹ nhàng khép những cánh hoa mỏng manh lại rồi êm đềm chìm vào giấc ngủ. Suốt đêm thâu, em mải mê mơ về vạt nắng ấm áp và chú chim nhỏ xinh đẹp.
Sáng hôm sau, khi em hân hoan vươn những cánh hoa trắng muốt để đắm mình vào bầu không khí ấm áp và tia nắng mai rực rỡ một lần nữa, em chợt nhận ra giọng hót quen thuộc của chú chim, nhưng khúc ca của anh giờ đây lại chất chứa một nỗi sầu thảm và bi thương đến nao lòng.
Hỡi ôi! Nỗi buồn đau của anh đâu phải không có cớ: anh đã bị bắt giam, hóa thành một kẻ tù đày trong chiếc lồng lơ lửng ngay sát bậu cửa sổ mở toang. Tiếng hát của anh xót xa kể về những tháng ngày hạnh phúc khi còn được tự do vui sướng chao liệng giữa không trung; về những cánh đồng lúa non mơn mởn, nơi anh từng vút bay lên cao tít tầng không để cất lên khúc ca tuyệt mỹ của mình-vậy mà giờ đây, anh chỉ còn là một sinh linh khốn khổ bị giam hãm nơi lồng sắt.
Đóa cúc nhỏ khao khát cháy bỏng được cứu giúp anh. Nhưng em thì có thể làm được gì cơ chứ? Giữa cơn âu lo quặn thắt, em quên bẵng mọi thứ xinh đẹp quanh mình, quên đi cả ánh nắng ấp iu sưởi ấm, và quên luôn cả những cánh hoa trắng muốt, xinh xắn, lấp lánh của chính em. Chao ôi! Tâm trí em chẳng thể đoái hoài đến điều gì khác ngoài chú chim bị giam cầm và sự bất lực đến cay đắng của chính mình khi chẳng thể nào cứu giúp được anh.
Hai cậu bé từ trong vườn bước ra; một cậu lăm lăm trên tay con dao sắc nhọn, y hệt như con dao mà cô bé ban nãy dùng để cắt phăng những đoá tulip. Cả hai tiến thẳng đến chỗ bông cúc bé nhỏ, khiến em bàng hoàng chẳng thể đoán được bọn chúng định làm gì.
"Tụi mình xắn một tảng cỏ thật đẹp ở đây cho con chiền chiện đi," một cậu cất tiếng. Nói đoạn, cậu ta liền khía một mảng cỏ vuông vức quanh đóa cúc, sao cho em được giữ lại ngay chính giữa.
"Nhổ quách cái bông kia đi," cậu bạn còn lại giục. Đóa cúc khẽ run lên bần bật vì khiếp sợ, bởi bị bứt khỏi lớp đất mềm cũng đồng nghĩa với cái chết, mà em lại khao khát được sống mãnh liệt nhường nào, khao khát được kề bên chú chiền chiện đang bị giam hãm.
"Không, cứ để nguyên thế đi," cậu bạn kia đáp, "có nó trông cũng duyên đấy chứ." Thế là bông cúc nhỏ được giữ lại, rồi cùng tảng cỏ xanh được đưa thẳng vào chiếc lồng của chim chiền chiện. Chú chim khốn khổ không ngừng than khóc thảm thương cho sự tự do đã vụt mất, đôi cánh nhỏ bé cứ đập liên hồi vào những thanh sắt lạnh lẽo của chốn ngục tù. Bông cúc bé nhỏ xót xa khôn xiết, nhưng em chẳng thể cất lời hay ra hiệu để ủi an anh, dẫu trong lòng em tha thiết muốn làm vậy biết bao. Cả một buổi sáng cứ thế ảm đạm trôi qua.
"Chẳng có lấy một giọt nước nơi đây," chim chiền chiện tội nghiệp cất lời than vãn. "Họ đi cả rồi, quên béng việc ban cho anh dù chỉ một hớp nước. Cổ họng anh rát bỏng, khô khốc; trong người như có cả lửa đốt lẫn băng giá, còn không khí ngột ngạt đến nghẹt thở. Than ôi! Anh sắp chết mất. Anh đành phải vĩnh biệt ánh dương ấm áp, vĩnh biệt thảm cỏ xanh mướt, và muôn vàn vẻ đẹp diệu kỳ mà Thượng đế đã điểm tô cho trần thế." Đoạn, anh chúi mỏ vào tảng đất xốp để tìm chút ủi an từ hơi mát của đám cỏ non xanh, và ngay khoảnh khắc ấy, ánh mắt anh chạm phải đóa hoa cúc. Chú chim khẽ gật đầu, âu yếm chạm mỏ vào em và thì thầm: "Em cũng sẽ rũ tàn nơi ngục tù này thôi, đóa hoa nhỏ bé tội nghiệp! Họ quẳng em vào đây, cùng với chút cỏ mọn vây quanh chỗ em mọc, để đổi lấy cả bầu trời tự do bao la từng là của anh ngoài kia. Giờ đây, mỗi ngọn cỏ còm cõi với anh bỗng to lớn tựa một thân cây vững chãi, và mỗi cánh hoa trắng ngần của em lại hóa thành cả một khóm hoa rực rỡ. Chao ôi! Nhìn em, anh mới thấu tận cùng những gì mình đã đánh mất."
"Ôi, giá mà em có thể xoa dịu nỗi đau của anh ấy!" hoa cúc thầm ước, nhưng em nào có thể cựa mình dẫu chỉ một cánh mong manh. Lạ thay, hương thơm dịu ngọt từ em bỗng tỏa ra ngào ngạt hơn hẳn bao đóa cúc thường tình, và dường như chú chim đã nhận ra điều kỳ diệu ấy. Bởi thế, dù đang lả đi vì cơn khát cháy họng, dù trong cơn quằn quại đớn đau, anh có nhổ tung đám cỏ xanh, thì mỏ anh vẫn chưa một lần vô tình sượt qua đóa hoa bé nhỏ.
Hoàng hôn buông bức rèm u tịch, vẫn chẳng một ai mang đến cho chú chim chút nước dẫu chỉ là để thấm môi. Anh rùng mình, cố dang rộng đôi cánh diễm lệ đang run lên bần bật; bật ra từng tiếng "Tríu, tríu" yếu ớt, sầu thảm xé lòng. Rồi chiếc đầu nhỏ bé từ từ gục xuống sát bên bông hoa cúc; trái tim chú chim đã vỡ vụn vì cơn khát và nỗi tuyệt vọng mỏi mòn. Đêm ấy, đóa hoa nhỏ chẳng thể khép lại những cánh hoa xinh xắn để say giấc như thói quen mỗi buổi hoàng hôn; mà trong cơn ốm yếu và bi thương tột cùng, em cứ thế rũ rượi đổ gục xuống nền đất lạnh.
Mãi đến tận sáng hôm sau, hai cậu bé mới bước tới, và khi nhận ra chú chim đã chết, các cậu liền bật khóc tức tưởi, tuôn rơi những giọt nước mắt đắng cay. Các cậu tỉ mẩn đào một ngôi mộ xinh xắn cho anh, rồi rắc đầy những cánh hoa lên đó. Thi hài lạnh lẽo của chú chim được đặt gọn trong một chiếc hộp màu đỏ rực rỡ và được chôn cất với trọn vẹn niềm tiếc thương.
Chú chim tội nghiệp! Khi anh còn sống và còn hót, các cậu đã hoàn toàn quên lãng, bỏ mặc anh héo mòn trong lồng giam thiếu thốn. Thế nhưng giờ đây, khi anh đã giã từ cõi đời, các cậu lại than khóc bằng bao giọt lệ sầu thảm và chôn cất anh với nghi thức hoàng gia lộng lẫy.
Về phần tảng cỏ có đóa hoa cúc bên trên, nó bị ném vứt ra tận ngoài con đường bụi bặm. Chẳng một ai đoái hoài tới đóa hoa bé nhỏ ấy, người đã xót xa cho số phận của chú chim tội nghiệp nhiều hơn bất kỳ ai trên đời, và đã khát khao đến cháy lòng được xoa dịu, an ủi anh biết chừng nào, giá như em có thể làm được điều đó.
-
Chiền chiện (lark) là loài chim nhỏ nổi tiếng với tiếng hót lảnh lót khi bay vút lên cao. Trong văn hóa và văn học châu Âu, loài chim này là biểu tượng kinh điển của bình minh, niềm vui rạng rỡ và khát vọng tự do. ↩
-
Hoa mẫu đơn (peony) có bông rất to và lộng lẫy, thường được trồng trong các khu vườn quý tộc thời xưa. Kích thước to lớn của hoa được tác giả dùng để châm biếm thói kiêu ngạo và chuộng hình thức của tầng lớp thượng lưu. ↩
-
Tulip (uất kim hương) từng là một loài hoa vô cùng đắt đỏ và là biểu tượng của sự giàu có, xa hoa ở châu Âu thế kỷ 17-19. Trong truyện, nó đại diện cho những kẻ chuộng vật chất và thích phô trương sự giàu sang. ↩
THE DAISY
NOW listen. Out in the country, close by the roadside, stood a pleasant house; you have seen one like it, no doubt, very often. In front lay a little fenced-in garden, full of blooming flowers. Near the hedge, in the soft green grass, grew a little daisy. The sun shone as brightly and warmly upon her as upon the large and beautiful garden flowers, so the daisy grew from hour to hour. Every morning she unfolded her little white petals, like shining rays round the little golden sun in the center of the flower. She never seemed to think that she was unseen down in the grass or that she was only a poor, insignificant flower. She felt too happy to care for that. Merrily she turned toward the warm sun, looked up to the blue sky, and listened to the lark singing high in the air.
One day the little flower was as joyful as if it had been a great holiday, although it was only Monday. All the children were at school, and while they sat on their benches learning their lessons, she, on her little stem, learned also from the warm sun and from everything around her how good God is, and it made her happy to hear the lark expressing in his song her own glad feelings. The daisy admired the happy bird who could warble so sweetly and fly so high, and she was not at all sorrowful because she could not do the same.
"I can see and hear," thought she; "the sun shines upon me, and the wind kisses me; what else do I need to make me happy?"
Within the garden grew a number of aristocratic flowers; the less scent they had the more they flaunted. The peonies considered it a grand thing to be so large, and puffed themselves out to be larger than the roses. The tulips knew that they were marked with beautiful colors, and held themselves bolt upright so that they might be seen more plainly.
They did not notice the little daisy outside, but she looked at them and thought: "How rich and beautiful they are! No wonder the pretty bird flies down to visit them. How glad I am that I grow so near them, that I may admire their beauty!"
Just at this moment the lark flew down, crying "Tweet," but he did not go to the tall peonies and tulips; he hopped into the grass near the lowly daisy. She trembled for joy and hardly knew what to think. The little bird hopped round the daisy, singing, "Oh, what sweet, soft grass, and what a lovely little flower, with gold in its heart and silver on its dress!" For the yellow center in the daisy looked like gold, and the leaves around were glittering white, like silver.
How happy the little daisy felt, no one can describe. The bird kissed her with his beak, sang to her, and then flew up again into the blue air above. It was at least a quarter of an hour before the daisy could recover herself. Half ashamed, yet happy in herself, she glanced at the other flowers; they must have seen the honor she had received, and would understand her delight and pleasure.
But the tulips looked prouder than ever; indeed, they were evidently quite vexed about it. The peonies were disgusted, and could they have spoken, the poor little daisy would no doubt have received a good scolding. She could see they were all out of temper, and it made her very sorry.
At this moment there came into the garden a girl with a large, glittering knife in her hand. She went straight to the tulips and cut off several of them.
"O dear," sighed the daisy, "how shocking! It is all over with them now." The girl carried the tulips away, and the daisy felt very glad to grow outside in the grass and to be only a poor little flower. When the sun set, she folded up her leaves and went to sleep. She dreamed the whole night long of the warm sun and the pretty little bird.
The next morning, when she joyfully stretched out her white leaves once more to the warm air and the light, she recognized the voice of the bird, but his song sounded mournful and sad.
Alas! he had good reason to be sad: he had been caught and made a prisoner in a cage that hung close by the open window. He sang of the happy time when he could fly in the air, joyous and free; of the young green corn in the fields, from which he would spring higher and higher to sing his glorious song-but now he was a prisoner in a cage.
The little daisy wished very much to help him. But what could she do? In her anxiety she forgot all the beautiful things around her, the warm sunshine, and her own pretty, shining, white leaves. Alas! she could think of nothing but the captive bird and her own inability to help him.
Two boys came out of the garden; one of them carried a sharp knife in his hand, like the one with which the girl had cut the tulips. They went straight to the little daisy, who could not think what they were going to do.
"We can cut out a nice piece of turf for the lark here," said one of the boys; and he began to cut a square piece round the daisy, so that she stood just in the center.
"Pull up the flower," said the other boy; and the daisy trembled with fear, for to pluck her up would destroy her life and she wished so much to live and to be taken to the captive lark in his cage.
"No, let it stay where it is," said the boy, "it looks so pretty." So the daisy remained, and was put with the turf in the lark's cage. The poor bird was complaining loudly about his lost freedom, beating his wings against the iron bars of his prison. The little daisy could make no sign and utter no word to console him, as she would gladly have done. The whole morning passed in this manner.
"There is no water here," said the captive lark; "they have all gone out and have forgotten to give me a drop to drink. My throat is hot and dry; I feel as if I had fire and ice within me, and the air is so heavy. Alas! I must die. I must bid farewell to the warm sunshine, the fresh green, and all the beautiful things which God has created." And then he thrust his beak into the cool turf to refresh himself a little with the fresh grass, and, as he did so, his eye fell upon the daisy. The bird nodded to her and kissed her with his beak and said: "You also will wither here, you poor little flower! They have given you to me, with the little patch of green grass on which you grow, in exchange for the whole world which was mine out there. Each little blade of grass is to me as a great tree, and each of your white leaves a flower. Alas! you only show me how much I have lost."
"Oh, if I could only comfort him!" thought the daisy, but she could not move a leaf. The perfume from her leaves was stronger than is usual in these flowers, and the bird noticed it, and though he was fainting with thirst, and in his pain pulled up the green blades of grass, he did not touch the flower.
The evening came, and yet no one had come to bring the bird a drop of water. Then he stretched out his pretty wings and shook convulsively; he could only sing "Tweet, tweet," in a weak, mournful tone. His little head bent down toward the flower; the bird's heart was broken with want and pining. Then the flower could not fold her leaves as she had done the evening before when she went to sleep, but, sick and sorrowful, drooped toward the earth.
Not till morning did the boys come, and when they found the bird dead, they wept many and bitter tears. They dug a pretty grave for him and adorned it with leaves of flowers. The bird's lifeless body was placed in a smart red box and was buried with great honor.
Poor bird! while he was alive and could sing, they forgot him and allowed him to sit in his cage and suffer want, but now that he was dead, they mourned for him with many tears and buried him in royal state.
But the turf with the daisy on it was thrown out into the dusty road. No one thought of the little flower that had felt more for the poor bird than had any one else and that would have been so glad to help and comfort him if she had been able.
