BỘ QUẦN ÁO MỚI CỦA HOÀNG ĐẾ

THE EMPEROR'S NEW CLOTHES

M

Nhiều năm về trước, có một vị hoàng đế si mê những bộ trang phục mới đến mức vung sạch cả ngân khố chỉ để sắm sửa lụa là. Ngài chẳng đoái hoài đến binh lính, cũng chẳng thiết tha chuyện xem kịch hay dạo bước ngoạn cảnh trong rừng thẳm, trừ phi những dịp đó giúp ngài phô trương bộ cánh mới toanh của mình. Mỗi giờ trong ngày, ngài lại thay một bộ y phục khác nhau. Vậy nên, nếu người ta thường kính cẩn tâu về các bậc quân vương khác rằng: "Hoàng đế đang thiết triều1 trong phòng nghị sự", thì ở chốn kinh kỳ này, thiên hạ lại rỉ tai nhau mỉa mai: "Hoàng đế vẫn đang mải ngắm vuốt trong phòng thay đồ."

Cuộc sống chốn kinh kỳ nơi hoàng đế ngự trị vốn dĩ nhộn nhịp và tươi vui, ngày ngày đón cơ man nào là khách lạ từ tứ xứ đổ về. Rồi một hôm, có hai gã lưu manh mò tới. Chúng tự xưng là thợ dệt trứ danh, rêu rao rằng mình nắm giữ bí quyết dệt ra thứ vải vóc tinh xảo bậc nhất thế gian. Vải của chúng chẳng những mang màu sắc và hoa văn diễm lệ dị thường, mà y phục may từ đó còn ẩn chứa một phép mầu kỳ diệu: chúng sẽ hoàn toàn tàng hình trước mắt những kẻ bất tài vô dụng đương ngồi nhầm ghế, hoặc những đứa cực kỳ ngu ngốc.

"Đó ắt hẳn là thứ y phục vô giá!" hoàng đế thầm nghĩ. "Mặc chúng vào, ta sẽ vạch mặt được ngay kẻ nào trong vương quốc không xứng với chức vụ. Ta sẽ dễ dàng phân định được kẻ khôn với đứa ngốc. Phải rồi, ta phải sai dệt ngay cho ta thứ vải mầu nhiệm này mới được!" Nghĩ là làm, ngài liền ban trước cho hai gã lừa đảo một món tiền thưởng hậu hĩnh đúng như chúng đòi hỏi.

Về phần mình, hai gã lưu manh liền dựng lên đôi khung cửi2 rồi ra chiều hì hục dệt, dẫu trên thoi chẳng lấm tấm lấy một sợi tơ. Chúng không ngớt đòi hỏi vô số lụa là hảo hạng cùng chỉ vàng ròng nguyên chất, nhưng lại lén lút tuồn sạch sành sanh vào túi áo riêng. Trong khi đó, chúng vẫn vờ vịt miệt mài ngồi dệt bên hai cỗ khung cửi trống trơn cho tới tận đêm khuya khoắt.

"Ta thật nóng lòng muốn biết hai gã thợ dệt kia làm ăn tới đâu rồi," hoàng đế tự nhủ. Nhưng thẳm sâu trong lòng, ngài chợt dâng lên một nỗi bồn chồn khó tả khi sực nhớ ra rằng những kẻ ngu ngốc hoặc bất tài sẽ chẳng mảy may nhìn thấy tấm vải. Cố nhiên, ngài đinh ninh bản thân chẳng có gì phải sợ hãi, song vẫn e dè cho rằng tốt hơn hết cứ phái kẻ khác đi dò la tình hình trước xem sao. Khắp chốn kinh thành, dân chúng thảy đều đã rỉ tai nhau về phép mầu kỳ lạ của tấm vải, và ai nấy cũng đâm ra rạo rực, chực chờ xem những người hàng xóm quanh mình rốt cuộc ngu ngốc đến ngần nào.

"Ta sẽ phái vị tể tướng3 già trung thành của ta đến thăm dò hai gã thợ dệt," hoàng đế thầm toan tính. "Ông ấy là người đánh giá phẩm chất tấm vải này chuẩn xác nhất, bởi lẽ ông vốn uyên bác và chẳng còn ai xứng đáng với chức vụ hơn ông."

Thế rồi vị tể tướng đáng kính cất bước vào gian buồng, nơi hai gã xảo quyệt đang mải mê tung hứng trên những khung cửi trống không. "Lạy Chúa đoái thương!", lão tể tướng chấn động nhủ thầm, đôi mắt già nua mở trừng trừng kinh ngạc. "Trời đất quỷ thần ơi, mình tuyệt nhiên chẳng nhìn thấy một mảy may tơ sợi nào cả!" Thế nhưng, lão cẩn trọng cắn chặt môi, tịnh không để lọt một tiếng kinh hô.

Hai tên vô lại đon đả mời ngài tể tướng bước lại gần thêm chút nữa, đặng hỏi xem ngài có tường tận những hoa văn tuyệt mỹ và sắc màu tinh xảo hay chăng. Vừa uốn lưỡi, chúng vừa chỉ chỏ vào chiếc khung cửi hoang hoác, trong khi vị tể tướng khốn khổ cứ cố sức dán chặt nhãn quang-nhưng than ôi, vẫn chỉ là một khoảng không vô hình, bởi lẽ hiển nhiên làm gì có thứ gì để mà chiêm ngưỡng.

"Lạy Chúa đoái thương!", lão tể tướng cuống cuồng thầm nghĩ. "Lẽ nào mình thực sự là một kẻ đại ngốc? Mình chưa từng ngờ đến cơ sự này, và tuyệt đối không một ai được phép hay biết sự thật cay đắng ấy. Chẳng nhẽ mình thực sự bất tài, không xứng với chiếc ghế tể tướng đương thời? Không, trăm ngàn lần không, mình quyết chẳng thể hé răng thú nhận rằng mắt mình mù lòa trước tấm vải."

"Dạ bẩm ngài, ngài không ban lời vàng ngọc nào bình phẩm về tuyệt tác này sao?", một gã thợ dệt vừa vờ vịt cặm cụi thoi đưa vừa ranh mãnh cất tiếng hỏi.

"Ôi chao, quả là tao nhã vô song, diễm lệ nhường nào!", lão tể tướng choáng váng thốt lên, vừa nói vừa cố nheo mắt dòm qua cặp kính lão một bận nữa. "Thật là những đường nét kỳ ảo và sắc màu siêu phàm! Ta nhất định sẽ bẩm báo lên hoàng đế rằng ta vô cùng tâm đắc với tác phẩm diệu kỳ này."

"Chúng tôi xiết bao hân hạnh khi nghe ngài cất lời khen ngợi," hai gã thợ dệt lấp liếm hùa theo; rồi chúng liền thao thao bất tuyệt xướng tên vô vàn màu sắc rực rỡ và vẽ vời những nét độc đáo của hoa văn. Lão tể tướng vểnh tai vắt óc ghi nhớ từng lời từng chữ, cốt để có thể thuật lại trôi chảy trước mặt hoàng đế khi quay về.

Đến nước này, hai gã bợm lại được đà vòi vĩnh thêm hằng hà sa số tiền bạc, lụa là và chỉ vàng, mượn cớ là để dốc sức hoàn thiện nốt tấm vải. Song thực chất chúng vét sạch sành sanh vào túi nải riêng. Rốt cuộc, vẫn chẳng có lấy một manh tơ sợi chỉ nào vương trên khung cửi, dẫu cho đôi bàn tay giảo hoạt của chúng vẫn cứ múa lượn liên hồi bên cỗ máy dệt trống không y như thuở ban đầu.

Ít lâu sau, hoàng đế lại sai một viên quan trung thực khác đến xem tiến độ công việc, liệu tấm vải lộng lẫy kia đã sắp sửa hoàn công hay chưa. Và rồi, tấn bi kịch lại tái diễn với vị quan này y hệt như với viên tể tướng già. Lão cứ dán mắt vào nhìn mãi, nhìn mãi, song vì trên những khung cửi trống huơ trống hoác vốn dĩ chẳng có lấy một sợi tơ, nên cớ sao lão có thể thấy được gì cơ chứ!

"Ngài xem, đây chẳng phải là một tuyệt tác hay sao?", hai gã thợ dệt láu cá cất tiếng hỏi, tay giả vờ chỉ vào khung cửi trống không, miệng thao thao bất tuyệt tả về những hoa văn kiêu kỳ và các dải màu ảo ảnh.

"Mình tuyệt nhiên không phải là một kẻ ngốc!", viên quan nơm nớp tự nhủ, "Vậy ắt hẳn mình không còn xứng đáng với chiếc ghế béo bở này nữa rồi. Thật kỳ quái làm sao, nhưng dẫu thế nào cũng tuyệt đối không được để ai nắm thóp!" Thế là lão đành mượn tiếng nức nở để tán dương thứ gấm vóc mà lão hoàn toàn mù tịt, rồi quả quyết với hai gã thợ dệt về niềm hân hoan tột độ trước sắc màu diễm lệ và từng đường nét tinh xảo. Vừa về đến hoàng cung, lão liền vội vàng bẩm báo với hoàng đế: "Tâu bệ hạ, kỳ vật ấy quả thực quyến rũ đến độ hoàn mỹ!"

Khắp chốn kinh kỳ, người người thi nhau thêu dệt những lời có cánh về tấm vải lộng lẫy nọ. Đức hoàng đế bèn nảy ý định phải đích thân ngự lãm tuyệt tác ấy ngay khi nó hãy còn nằm trên khung cửi. Kéo theo một đám tùy tùng được tuyển chọn vô cùng kỹ lưỡng, điểm xuyết thêm hai vị đại thần khả kính đã từng tới xưởng trước đây, ngài oai vệ giá lâm nơi hai gã thợ dệt bịp bợm. Lúc bấy giờ, bộ đôi dối trá vẫn đang cắm cúi thoăn thoắt đưa thoi trên những chiếc khung cửi trống trơn, tỏ ra miệt mài hơn bao giờ hết.

"Kính bệ hạ, ngài xem có phải là tuyệt tác không ạ?" hai vị đại thần "trung thực" đồng thanh cất lời. "Xin bệ hạ hãy ngắm nhìn, màu sắc rực rỡ dường này, hoa văn lại tinh xảo biết bao nhiêu!" Vừa tâu, họ vừa hăm hở trỏ tay vào mấy chiếc khung cửi không khí, thâm tâm đinh ninh rằng chắc mẩm mọi người xung quanh đều đang chiêm ngưỡng được kỳ quan mà chính mắt mình không tài nào thấy nổi.

"Cái quái gì thế này!" đức hoàng đế điếng hồn bạt vía tự nhủ. "Ta chẳng thấy cái gì sất. Thật khủng khiếp! Lẽ nào ta lại là một tên ngốc? Lẽ nào ta không xứng đáng ngồi trên ngai vàng ư? Trên đời này còn họa nào thảm khốc hơn giáng xuống đầu ta nữa!"

Dẫu ruột gan đang rối bời, ngài vẫn điềm nhiên cất giọng đầy uy quyền: "Chà, tấm vải quả là kiệt tác! Ta vô cùng ưng ý." Ngài ra chiều mãn nguyện, gật gù đắc ý dán chặt mắt vào đám khung cửi trống không, quyết giấu nhẹm chuyện mình chẳng nhìn thấy một sợi tơ nào.

Đám tùy tùng đứng quanh cũng rướn cổ trố mắt nhìn, kẻ này lén ngó kẻ nọ, song rốt cuộc cũng chẳng ai thấy thêm được gì hơn ai. Thế nhưng, nhất tề hùa theo hoàng đế, bọn họ đồng thanh xuýt xoa: "Ôi, tuyệt trần làm sao!" Quần thần còn tranh nhau tâu xin hoàng đế hãy khoác lên mình bộ hoàng bào may từ tấm vải lộng lẫy ấy trong dịp đại lễ diễu hành sắp tới.

"Tuyệt mỹ! Rực rỡ! Kiêu sa!" - những lời xưng tụng sáo rỗng cứ thế truyền từ miệng kẻ này sang miệng kẻ khác, trượt trên chót lưỡi đám quần thần. Khắp nơi tưng bừng hoan hỉ trước tài nghệ xuất chúng của hai gã thợ dệt. Đức hoàng đế thậm chí còn cao hứng ban cho mỗi tên lừa đảo một tấm huân chương hiệp sĩ4 đính ngay trên khuy áo, kèm theo tước hiệu cao quý: Thợ dệt Danh dự của Hoàng gia.

Đêm trước ngày đại lễ diễn ra, hai gã thợ dệt thức trắng đêm, thắp sáng rực tới mười sáu ngọn nến cốt để phô trương cho thiên hạ thấy chúng đang tất bật nhường nào với bộ ngự y5 mới của hoàng đế. Chúng làm bộ gỡ tấm vải khỏi khung cửi, vung những chiếc kéo khổng lồ cắt xén vút vút trong không trung, rồi cắm cúi khâu vá bằng những chiếc kim chẳng hề xỏ chỉ. Cuối cùng, chúng hân hoan reo lên: "Giờ thì bộ ngự y đã hoàn tất!"

Đích thân hoàng đế dẫn theo bá quan văn võ triều đình ngự giá đến. Mỗi tên bợm bèn nâng cao cánh tay y như đang nâng niu một vật báu vô hình, rồi dõng dạc tâu: "Kính bẩm bệ hạ xem! Đây là chiếc quần! Đây là chiếc áo khoác ngoài! Còn đây là tấm áo choàng," chúng cứ luyến thoắng tiếp lời. "Bộ ngự y này nhẹ bẫng tựa mạng nhện. Người khoác lên mình sẽ có cảm giác như không mặc gì cả, nhưng đó chính là vẻ đẹp diệu kỳ của nó!"

"Quả đúng như vậy!" đám quần thần đồng thanh phụ họa, dẫu cho họ tuyệt nhiên chẳng thấy gì, bởi vì ngay từ đầu nào có thứ gì đâu mà thấy.

"Cúi xin bệ hạ rộng lòng trút bỏ y phục, để chúng thần được vinh hạnh khoác lên người bệ hạ bộ ngự y mới này, ngay trước tấm gương lớn kia ạ!"

Hoàng đế liền cởi bỏ y phục, và những tên vô lại làm bộ mặc cho ngài hết món này đến món khác trong bộ ngự y ảo ảnh do chúng thêu dệt nên. Chúng giả vờ thắt một thứ gì đó quanh eo ngài, rồi cẩn thận buộc lại. Chúng tâu rằng đó là dải vạt áo choàng, còn hoàng đế thì cứ đắc ý xoay vòng vòng trước gương.

"Bệ hạ khoác bộ ngự y mới trông oai vệ làm sao! Vừa vặn đến từng đường kim mũi chỉ!" đám quần thần tranh nhau tung hô. "Đó quả là một tuyệt tác có một không hai!"

"Bẩm bệ hạ, chiếc lọng che6 cho ngài trong buổi đại lễ diễu hành đã túc trực sẵn sàng bên ngoài," quan chủ lễ kính cẩn tâu.

"Được rồi, ta đã sẵn sàng," hoàng đế gật gù đáp lời. "Bộ ngự y trông rất tuyệt phải không?" nói rồi ngài lại xoay người vòng vòng trước gương, làm ra vẻ như đang say sưa chiêm ngưỡng bộ trang phục lộng lẫy của mình.

Những viên quan hầu cận mang trọng trách nâng vạt áo choàng bèn cúi gập người, rà tay sát xuống tận mặt sàn y như đang nhấc vạt áo lên; rồi họ cứ thế làm bộ đang nâng đỡ thứ gì đó lơ lửng trong không trung. Họ thà chết chứ không đời nào để ai phát giác ra rằng mình chẳng hề thấy cũng như sờ được bất cứ thứ gì.

Và thế là, hoàng đế bệ vệ sải bước trong buổi lễ diễu hành dưới chiếc lọng che lộng lẫy, trong lúc muôn dân trên phố không ngớt lời xuýt xoa: "Ôi, bộ ngự bào mới của hoàng đế mới tuyệt trần làm sao! Hãy xem vạt áo choàng lộng lẫy kia kìa! Quả là vừa vặn đến từng đường kim mũi chỉ!"

Tuyệt nhiên không một bóng người nào dám hé môi thừa nhận rằng mình chẳng mảy may nhìn thấy gì, bởi lẽ điều đó sẽ là minh chứng rành rành cho thấy họ tột cùng ngu ngốc hoặc chẳng hề xứng đáng với địa vị đang tại vị. Từ trước tới nay, chưa từng có bất kỳ bộ xiêm y nào của hoàng đế lại gặt hái được sự thành công vang dội đến nhường ấy.

"Nhưng ngài có mặc cái gì đâu cơ chứ!" một đứa trẻ bỗng lanh lảnh cất tiếng.

"Trời ạ, hãy nghe tiếng nói ngây thơ của con trẻ kìa," người cha thốt lên; và thế rồi người nọ cứ rỉ tai người kia những lời đứa bé vừa thốt ra. "Ngài ấy không mặc quần áo; có một đứa bé vừa bảo rằng ngài ấy chẳng mặc gì trên người cả!"

"Nhưng ngài ấy có mặc cái gì đâu!" rốt cuộc, toàn thể đám đông dân chúng cùng đồng thanh hô lớn. Hoàng đế giật thót mình, bởi trong thâm tâm ngài lờ mờ nhận ra rằng những lời họ nói đích thị là sự thật. Dẫu vậy, ngài vẫn cố đấm ăn xôi tự nhủ: "Ta đành phải gắng gượng cho trọn vẹn buổi lễ này thôi." Thế là, ngài càng ưỡn ngực, vươn cao dáng điệu oai phong lẫm liệt hơn bao giờ hết, mặc cho đám quan hầu cận vẫn khúm núm bước theo sau, hai tay kính cẩn nâng bổng cái vạt áo choàng vốn dĩ chẳng hề tồn tại trên đời.




  1. Hành động nhà vua ngự tại chính điện để gặp gỡ các quan lại và cùng bàn bạc, quyết định những việc hệ trọng của quốc gia. ↩

  2. Công cụ thủ công bằng gỗ thời xưa dùng để dệt sợi thành vải, hoạt động bằng cách đan các sợi ngang và sợi dọc lại với nhau. ↩

  3. Chức quan cao nhất trong triều đình phong kiến, thay mặt nhà vua giải quyết các việc lớn của quốc gia, chỉ đứng dưới một người là hoàng đế. ↩

  4. Ở châu Âu, "hiệp sĩ" là một tước hiệu danh dự cao quý được hoàng gia ban tặng cho những người có công trạng lớn. Huân chương là biểu tượng chứng nhận tước hiệu đó. ↩

  5. Quần áo, trang phục dành riêng cho nhà vua (hoàng đế) mặc. "Ngự" là từ dùng để chỉ những gì gắn liền với vua. ↩

  6. Một loại dù (ô) lớn, có cán dài, lợp lụa hoặc gấm thêu rực rỡ, dùng để che cho vua chúa hay quan lại thời xưa trong các dịp nghi lễ nhằm thể hiện sự uy nghi. ↩