CHƯƠNG XXX

Tôi đã từng ghé thăm Đồi Gió Hú, nhưng từ thuở cô ấy rời đi, tôi chưa một lần được gặp lại. Lão Joseph cứ giữ rịt lấy cánh cửa mỗi bận tôi cất tiếng gọi hỏi thăm, kiên quyết chẳng chừa lấy một khe hở cho tôi bước vào. Lão càu nhàu rằng phu nhân Linton đang "bận bịu lắm", còn ông chủ thì vắng nhà. Quả tình, nếu Zillah không dăm ba bận hé lộ đôi chút về tình cảnh của họ, có lẽ tôi cũng mù tịt chẳng rõ ai còn sống ai đã thác. Qua lời kể, mụ ta khăng khăng cho rằng Catherine kiêu kỳ lắm, và hiển nhiên mụ chẳng ưa gì cô. Hồi mới chân ướt chân ráo bước đến, vị tiểu thư của tôi từng cậy nhờ mụ đôi phần giúp rập; song ông Heathcliff đã quát mụ cứ an phận làm việc của mình, mặc kệ cô con dâu. Zillah, vốn dĩ là một ả đàn bà ích kỷ hẹp hòi, dĩ nhiên hớn hở nghe theo tắp lự. Trước sự thờ ơ lạnh nhạt ấy, Catherine tỏ vẻ hậm hực của một đứa trẻ; cô đáp trả bằng cái nhìn khinh miệt, tự tay biến người duy nhất đưa tin cho tôi thành kẻ thù hằn học, y như thể cô vừa đắc tội tày đình với mụ ta vậy. Khoảng sáu tuần trước, ngay trước khi ngài đến đây, vào một ngày nọ khi tình cờ gặp nhau trên bãi hoang, tôi đã có một cuộc trò chuyện dài với Zillah; và đây là những gì mụ ta đã kể lại.

"Việc đầu tiên phu nhân Linton làm," mụ kể, "vừa lúc đặt chân đến Đồi Gió Hú, là chạy một mạch lên lầu, đến một lời chào buổi tối với tôi và Joseph cũng chẳng màng. Cô ả nhốt mình trong phòng của cậu Linton, ở lì trong đó cho tới tảng sáng. Sáng hôm sau, đương lúc ông chủ và cậu Earnshaw đang dùng bữa, cô ả vội vã bước vào nhà, toàn thân run rẩy hỏi xem liệu có thể đánh tiếng gọi bác sĩ được chăng? Người anh họ của cô ả đang ốm rất nặng.

"'Ta biết tỏng điều đó!' Heathcliff lạnh lùng đáp trả; 'nhưng tính mạng của nó chẳng đáng giá một đồng xu mẻ, và ta sẽ không phí phạm một xu nào cho nó đâu.'

"'Nhưng tôi chẳng biết phải xoay xở thế nào,' cô nghẹn ngào; 'nếu không một ai chịu đưa tay giúp đỡ, anh ấy sẽ chết mất!'

"'Bước ra khỏi phòng,' ông chủ quát lớn, 'và đừng bao giờ để ta phải nghe thêm nửa lời về nó nữa! Chốn này chẳng kẻ nào thèm bận tâm đến tính mạng của nó đâu; nếu mày xót xa, thì tự đi mà làm y tá; còn không, thì khóa trái cửa lại và thây kệ nó.'

"Sau bận ấy, cô ả bắt đầu lẵng nhẵng quấy rầy tôi, và tôi thẳng thừng rằng tôi đã chán ngấy cái mớ rắc rối ấy rồi. Chốn này, ai nấy đều ngập đầu trong việc của mình, và bổn phận của cô là hầu hạ cậu Linton: Ông Heathcliff đã lệnh cho tôi giao hẳn công việc đó cho cô.

"Thú thực tôi cũng mù tịt chẳng rõ họ đã xoay xở với nhau ra sao. Đoán chừng cậu ấy đã phải đau đớn lắm, rên rỉ suốt ngày đêm; còn cô ả thì hẳn nhiên chẳng kiếm nổi một phút ngả lưng: cứ nhìn cái khuôn mặt nhợt nhạt và đôi mắt thâm quầng mệt mỏi của cô ả là đủ hiểu. Thi thoảng, cô ả lại thất thểu bước xuống bếp, khuôn mặt hoảng hốt hệt như muốn cầu xin một sự cưu mang; nhưng tôi chẳng dở hơi mà đi làm trái lệnh ông chủ: Bọn tôi tuyệt nhiên chẳng dám cãi ông ấy nửa lời, bà Dean ạ; và, dẫu bụng dạ tôi cũng le lói nghĩ rằng việc không vời ông Kenneth đến là sai trái, song xen vào khuyên răn hay oán thán vốn chẳng phải phận sự của tôi, và tôi luôn chối phắt mọi sự dính dáng. Từng có một hai lần, vào lúc đêm khuya khi chúng tôi đã yên giấc, tôi vô tình hé cửa và bắt gặp cô ả đang ngồi khóc trên đầu bậc thang; hốt hoảng, tôi vội vã đóng sập cửa lại, chỉ e mình mủi lòng thương mà chuốc lấy phiền phức. Lúc đó tôi cũng thương hại cô ả đáo để, điều đó thì chắc chắn rồi: nhưng bà hiểu cho, tôi đâu có điên mà đánh rơi miếng cơm manh áo của mình."

"Cuối cùng, một đêm nọ, cô ấy bạo dạn bước vào phòng tôi, làm tôi kinh hồn bạt vía khi cất lời: 'Báo với ông Heathcliff rằng con trai ông ta đang hấp hối-lần này tôi dám chắc. Dậy đi, ngay lập tức, và báo cho ông ta biết.'

"Nói dứt lời, cô ấy lại biến mất tăm. Tôi nằm đó, lắng tai nghe và run rẩy suốt mười lăm phút đồng hồ. Chẳng có lấy một tiếng động nào-căn nhà chìm trong tĩnh lặng.

"'Cô ấy nhầm rồi,' tôi thầm nhủ. 'Cậu ấy đã qua khỏi. Mình chẳng việc gì phải đánh động họ'; rồi tôi bắt đầu thiu thiu ngủ. Thế nhưng, giấc ngủ của tôi lại bị phá bĩnh lần thứ hai bởi tiếng chuông reo lanh lảnh-chiếc chuông duy nhất trong nhà, được treo lên chỉ để dành riêng cho Linton. Ông chủ gọi tôi xem có chuyện gì, rồi gắt gỏng bảo tôi sang báo với họ rằng ông không muốn thứ âm thanh ồn ào đó lặp lại thêm lần nào nữa.

"Tôi đã truyền đạt lại lời nhắn của Catherine. Ông ta hậm hực tự chửi rủa, rồi vài phút sau bước ra với một ngọn nến sáng rực, tiến thẳng đến phòng họ. Tôi lầm lũi đi theo. Phu nhân Heathcliff đang ngồi thẫn thờ cạnh giường, hai tay bó gối. Bố chồng cô bước đến, giơ ngọn đèn soi sát mặt Linton, chằm chằm nhìn cậu ấy, rồi đưa tay sờ thử; sau đó ông ta quay sang cô.

"'Nào-Catherine,' ông ta gằn giọng, 'mày cảm thấy thế nào?'

"Cô ấy nín lặng.

"'Mày cảm thấy thế nào, Catherine?' ông ta gặng hỏi lại.

"'Anh ấy đã an toàn, còn tôi đã được tự do,' cô đáp lời: 'Tôi đáng lẽ phải cảm thấy nhẹ nhõm-nhưng,' cô nói tiếp, với nỗi cay đắng không sao che giấu nổi, 'ông đã vứt bỏ tôi, để tôi trơ trọi vật lộn với cái chết quá lâu, đến nỗi tôi chỉ toàn cảm thấy và nhìn thấy cái chết! Tôi có cảm giác như chính mình cũng sắp chết theo!'

"Và trông bộ dạng cô ấy đúng là như thế thật! Tôi bèn rót cho cô ấy một chút rượu vang. Cùng lúc đó, Hareton và Joseph, những người đã bị đánh thức bởi tiếng chuông và tiếng bước chân lẹt xẹt, và cũng đã nghe lọt tai cuộc nói chuyện của chúng tôi từ bên ngoài, bèn bước vào. Tôi tin chắc Joseph khoái chí ra mặt vì cậu thanh niên kia đã qua đời; còn Hareton thì có vẻ hơi bối rối: tuy cậu ta bận tâm đến việc nhìn chằm chằm vào Catherine hơn là mảy may nghĩ đến Linton. Nhưng ông chủ đuổi thẳng cậu ta về giường: chúng tôi chẳng cần cậu ta đụng tay vào. Sau đó, ông ta sai Joseph chuyển cái xác sang phòng mình, rồi đuổi tôi về phòng, để mặc phu nhân Heathcliff ở lại một mình.

"Đến sáng, ông ta sai tôi lên gọi cô ấy xuống ăn sáng. Cô ấy đã cởi bỏ y phục, có vẻ như sắp sửa lên giường, và bảo rằng mình đang ốm; chuyện này thì tôi chẳng lấy làm lạ. Tôi mang chuyện báo lại cho ông Heathcliff, và ông ta gạt đi: 'Thôi được, cứ mặc xác nó cho đến sau đám tang; thỉnh thoảng lên ngó xem nó có cần gì không; và, ngay khi nó có vẻ khá hơn, hãy báo cho ta.'

Cathy ở lì trên lầu suốt hai tuần liền, theo như lời Zillah kể. Bà ta lên thăm cô ngày hai bận, và đáng lẽ đã có thể tỏ ra mềm mỏng hơn một chút, song mọi nỗ lực làm thân của bà ta đều bị khước từ một cách dứt khoát và kiêu kỳ.

Heathcliff lên lầu một bận, để đưa cho cô xem bản di chúc của Linton. Cậu ta đã để lại toàn bộ tài sản của mình, cả những động sản từng thuộc về cô, cho cha mình: cậu bé tội nghiệp ấy hẳn đã bị hăm dọa, hoặc dụ dỗ ngon ngọt, để làm cái việc bất công đó trong suốt một tuần cô vắng mặt, lúc người chú của cậu ta qua đời. Còn đất đai thì, vì cậu ta hãy còn vị thành niên, nên không thể động tới. Tuy nhiên, ông Heathcliff vẫn ngang nhiên chiếm giữ chúng dưới danh nghĩa của vợ ông ta cũng như của chính ông: tôi cho rằng điều này là hợp pháp; dù thế nào đi chăng nữa, thì Catherine, một kẻ không xu dính túi và chẳng còn lấy một người thân thích, cũng đành bất lực chẳng thể làm gì để thay đổi được tình thế.

"Không một bóng người," Zillah cất lời, "từng lui tới trước cửa phòng cô ấy, ngoại trừ một bận duy nhất đó, ngoài tôi ra; và cũng chẳng một ai đoái hoài hỏi han. Lần đầu tiên cô nàng chịu bước xuống lầu là vào một chiều Chủ nhật. Khi tôi mang bữa tối lên, cô ấy đã lớn tiếng phàn nàn rằng mình không thể chịu đựng cái rét buốt này thêm một phút giây nào nữa. Tôi bèn đáp lại rằng ông chủ sắp sửa cưỡi ngựa sang Thrushcross Grange, còn Earnshaw và tôi thì chẳng có cớ gì để ngăn cô xuống nhà. Thế là, ngay khi tiếng vó ngựa của Heathcliff vừa xa dần, cô ấy liền xuất hiện. Cô vận một bộ tang phục đen, những lọn tóc xoăn vàng rủ xuống được chải vuốt ngược ra sau tai, trông mộc mạc và đơn điệu tựa như một tín đồ Quaker1: bởi lẽ cô chẳng thể nào tự mình chải chuốt cho chúng bồng bềnh lên được.

"Joseph và tôi thường đi nhà nguyện vào các ngày Chủ nhật:" (nhà thờ chính, ông biết đấy, giờ chẳng còn vị mục sư nào chăn dắt nữa, bà Dean lên tiếng giải thích; và người ta thường gọi nơi tụ họp của những người theo đạo Methodist hay Baptist2 ở vùng Gimmerton là nhà nguyện.) "Joseph đã khởi hành rồi," bà ta kể tiếp, "nhưng tôi thầm nghĩ tốt hơn hết là mình nên ở lại. Bọn trẻ thì lúc nào cũng cần có một người lớn để mắt tới; còn cậu Hareton, tuy có hay bẽn lẽn ngượng ngùng, thì cũng chưa bao giờ là một người biết cư xử đúng mực. Tôi bèn báo cho cậu ta hay rằng, rất có thể cô em họ của cậu sẽ xuống ngồi cùng với chúng tôi, mà cô ấy thì vốn quen với lề lối coi trọng ngày thánh Sabbath; thế nên tốt nhất là cậu hãy dẹp mớ súng ống và ba cái việc vặt vãnh trong nhà sang một bên, ít nhất là chừng nào cô ấy còn hiện diện ở đó. Vừa nghe báo tin, mặt mũi cậu ta đã đỏ bừng lên, rồi vội vàng cúi xuống nhìn lại đôi bàn tay và bộ quần áo nhếch nhác của mình. Mớ dầu cá và thuốc súng thoắt cái đã được cất vội đi. Tôi thừa biết cậu ta đang nuôi ý định ra dáng làm người bầu bạn với cô tiểu thư ấy; và qua cái điệu bộ luống cuống đó, tôi đoán chừng cậu ta đang muốn chải chuốt cho thật bảnh bao. Thế là, vừa bật cười - cái nụ cười mà tôi có cạy miệng cũng chẳng dám hé ra nửa lời mỗi khi có mặt ông chủ - tôi vừa đề nghị giúp cậu ta một tay nếu cậu ta muốn, sẵn tiện trêu ghẹo sự bối rối ngớ ngẩn của cậu ta. Cậu ta lập tức tối sầm mặt mũi, rồi buông lời chửi rủa thô lỗ.

"Này nhé, bà Dean," Zillah nói tiếp, khi thấy tôi tỏ vẻ mếch lòng trước thái độ nhẫn tâm của bà ta, "bà có thể cho rằng cô tiểu thư cưng của bà là quá đỗi đài các so với cậu Hareton; và biết đâu bà đúng: nhưng tôi cũng phải thú thật rằng, tôi sẽ rất hả dạ nếu cái vẻ kiêu ngạo của cô ta bị kéo thấp xuống một bậc. Giờ thì mọi sự học hành uyên thâm cùng cái vẻ quý phái ấy sẽ làm được gì cho cô ta đây? Cô ta cũng bần hàn nghèo túng như bà hay như tôi mà thôi: thậm chí còn thê thảm hơn, tôi dám đoan chắc như vậy. Bởi lẽ, bà thì còn biết tằn tiện chắt bóp, còn tôi cũng đang dốc hết sức mình để dành dụm từng đồng."

Dẫu vậy, Hareton rốt cuộc cũng để Zillah giúp cậu ta sửa soạn; và bà ta đã dùng vài lời đường mật phỉnh phờ để khiến cậu ta vui vẻ trở lại. Thế nên, ngay khi Catherine vừa bước tới, cậu ta đã nỗ lực tỏ ra thật dễ chịu. Theo như lời bà quản gia kể lại, dường như cậu ta đã quên bẵng đi những lời nhục mạ cay nghiệt trước đây của cô.

"Phu nhân bước vào," bà ta kể lại, "lạnh lùng như một tảng băng và cao ngạo như một vị công chúa. Tôi liền đứng dậy, nhường cho cô ấy chiếc ghế bành đang ngồi. Nào ngờ, cô ta chỉ hếch mặt lên phớt lờ sự nhã nhặn của tôi. Earnshaw cũng đứng bật dậy, ân cần mời cô ấy đến chiếc băng ghế dài sát bên đống lửa, chắc mẩm là cô đang lạnh cóng.

"'Tôi đã lạnh cóng suốt hơn một tháng nay rồi,' cô ấy đáp lời, nhấn mạnh từng chữ với thái độ khinh khỉnh.

"Đoạn, cô ta tự kéo lấy một chiếc ghế, đặt cách một quãng thật xa chỗ hai chúng tôi. Ngồi lặng thinh cho đến khi hơi ấm thấm vào người, cô ấy mới bắt đầu đảo mắt nhìn quanh, rồi bất chợt phát hiện ra một dãy sách trên nóc tủ bếp. Ngay lập tức, cô đứng phắt dậy, kiễng chân rướn người định lấy, nhưng chúng nằm ở vị trí quá tầm tay. Cậu anh họ đứng lặng nhìn cô vật lộn một hồi, rốt cuộc cũng gom đủ can đảm để tiến đến giúp; cô đưa phần vạt váy lên, thế là cậu ta vơ lấy những cuốn sách đầu tiên tóm được, chất đầy vào đó.

"Với cậu thanh niên ấy, việc này quả là một bước tiến lớn. Cô ấy chẳng buồn thốt lấy một lời cảm ơn, nhưng cậu ta vẫn ngấm ngầm mãn nguyện vì ít ra cô đã chịu nhận sự giúp đỡ của mình. Cậu thậm chí còn đánh bạo nán lại ngay phía sau trong lúc cô xem xét những cuốn sách, thỉnh thoảng còn cúi xuống chỉ vào vài hình vẽ cũ kỹ thu hút sự chú ý của cậu; cậu ta cũng chẳng mảy may để tâm đến thái độ xấc xược khi cô giật phắt trang giấy khỏi tay mình. Trái lại, cậu hài lòng lùi lại một chút, cứ thế lặng lẽ ngắm nhìn cô thay vì chú mục vào sách. Cô ấy vẫn tiếp tục đọc, hoặc giả vờ lật giở tìm kiếm một thứ gì đó. Dần dà, toàn bộ sự chú ý của cậu ta hoàn toàn dồn vào việc chiêm ngưỡng những lọn tóc xoăn dày dặn, mượt mà của cô. Cậu không thể nhìn thấy mặt cô, và cô cũng chẳng thể nhìn thấy cậu. Thế rồi, có lẽ chẳng hề ý thức được hành động của mình, cứ như một đứa trẻ bị cuốn hút trước ngọn nến rực sáng, ánh mắt ngắm nhìn say sưa của cậu cuối cùng đã biến thành một cái chạm. Cậu ta đưa tay ra, khẽ khàng vuốt ve một lọn tóc, nhẹ nhàng như thể nó là một con chim nhỏ vậy. Giả như cậu ta có chọc một nhát dao vào cổ, thì có lẽ cô ấy cũng chẳng giật mình quay phắt lại với vẻ gay gắt, dữ dội đến thế.

"'Tránh ra ngay lập tức! Sao anh dám chạm vào tôi? Sao anh cứ đứng ỳ ra đó?' cô rít lên, giọng chất chứa vẻ ghê tởm. 'Tôi không thể chịu đựng nổi anh! Tôi sẽ lên lầu ngay nếu anh dám lại gần tôi thêm bước nữa.'

"Cậu Hareton lùi lại, trông ngây ngốc đến thảm hại: cậu ta ngồi bệt xuống băng ghế dài, câm nín, mặc cho cô ấy tiếp tục lật giở những cuốn sách thêm nửa giờ đồng hồ nữa. Rốt cuộc, Earnshaw bước ngang qua, khẽ thì thầm vào tai tôi:

"'Bà có thể nhờ cô ấy đọc sách cho chúng ta nghe được không, Zillah? Tôi chán ngấy cái việc ngồi không thế này rồi; và tôi thích-tôi muốn được nghe cô ấy đọc! Đừng nói là tôi muốn thế nhé, cứ bảo là bà tự muốn nghe đi.'

"'Cậu Hareton mong cô đọc sách cho chúng tôi nghe, thưa cô,' tôi cất lời ngay tức khắc. 'Cậu ấy sẽ thấy rất cảm kích-cậu ấy sẽ vô cùng biết ơn.'

"Cô ta cau mày, ngước mắt lên và đáp trả:

"'Anh Hareton, và tất cả bọn các người, xin vui lòng hiểu cho rằng tôi từ chối mọi sự ban phát lòng tốt giả tạo mà các người đang trưng ra! Tôi khinh bỉ các người, và sẽ không có gì để nói với bất kỳ ai trong số các người hết! Cái lúc tôi sẵn lòng đánh đổi cả mạng sống của mình chỉ để nghe một lời tử tế, hay thậm chí chỉ để nhìn thấy một nét mặt thân thiện, thì tất cả các người đều ngoảnh mặt lảng tránh. Nhưng tôi sẽ chẳng thèm oán thán với các người đâu! Tôi bị dồn xuống chốn này chỉ vì cái lạnh, chứ chẳng phải để mua vui cho các người hay để tận hưởng sự bầu bạn của các người đâu.'

"'Tôi thì làm được gì cơ chứ?' Earnshaw lên tiếng. 'Sao lại đổ lỗi cho tôi?'

"'Ồ! Anh là một ngoại lệ,' phu nhân Heathcliff châm biếm. 'Tôi chưa bao giờ cần đến sự bận tâm của anh.'

"'Nhưng tôi đã đề nghị nhiều hơn một lần, và cũng đã xin phép rồi,' cậu ta cãi lại, cáu kỉnh trước sự hỗn xược của cô, 'tôi đã xin ông Heathcliff cho phép thức để canh chừng cho cô-'

"'Im đi! Tôi thà dầm mình ngoài trời, hay bất cứ đâu, còn hơn là phải nghe cái giọng chói tai của anh!' vị tiểu thư của tôi gắt gỏng.

"Hareton lầm bầm chửi rủa cô ta, rồi lôi súng ra lau chùi, chẳng buồn kiềm chế những thú vui ngày Chủ nhật của mình nữa. Giờ thì cậu ta đã cất lời, thái độ khá thoải mái; và cô ấy liền thấy cách tốt nhất là nên rút lui về chốn cô quạnh của mình. Nhưng sương giá vẫn buốt lạnh, và bất chấp lòng kiêu hãnh lớn lao, cô ấy vẫn buộc phải hạ mình ngồi cạnh chúng tôi ngày một nhiều hơn. Tuy nhiên, tôi đã thận trọng để không phải chuốc thêm bất cứ sự khinh miệt nào cho lòng tốt của mình nữa. Kể từ dạo ấy, tôi cũng trở nên lạnh nhạt y như cô ta. Thành thử, cô ấy chẳng có lấy một người bầu bạn hay kẻ mến mộ nào giữa chúng tôi; mà cô ấy cũng chẳng xứng đáng có được ai, bởi vì cứ thử hé răng nói với cô ta nửa lời mà xem, cô ta sẽ gắt gỏng đáp trả chẳng kiêng nể một ai đâu. Cô ta dám cãi lại cả ông chủ, gần như thách thức ông ta ra tay đánh mình; và dường như càng bị tổn thương nhiều, cô ta lại càng trở nên cay độc."

Thoạt đầu, khi nghe Zillah kể lại chuyện này, tôi đã toan từ bỏ chỗ làm của mình, đi thuê một căn nhà nhỏ, rồi rước Catherine đến sống cùng tôi. Nhưng ông Heathcliff sẽ chẳng đời nào cho phép chuyện đó, cũng y như việc ông ta sẽ chẳng bao giờ cấp cho Hareton một căn nhà riêng vậy; và tôi chẳng thấy có cách giải quyết nào khả thi vào lúc này, trừ phi cô ấy có thể tái giá, mà kế hoạch đó thì hoàn toàn nằm ngoài khả năng thu xếp của tôi.

* * * * *

Câu chuyện của bà Dean kết thúc ở đây. Trái với lời tiên lượng của bác sĩ, sức khỏe tôi đang hồi phục nhanh chóng. Dù mới chỉ là tuần thứ hai của tháng Giêng, tôi dự định nội trong một hai ngày tới sẽ cưỡi ngựa ra ngoài, đến thẳng Đồi Gió Hú. Tôi muốn thông báo cho ông chủ nhà biết rằng tôi sẽ dành nửa năm tới ở London; và nếu muốn, ông ta có thể tìm một người thuê khác để thế chỗ tôi sau tháng Mười. Dù có được trả bao nhiêu tiền đi chăng nữa, tôi cũng quyết không đời nào chịu trải qua thêm một mùa đông nào tại chốn này.

  1. Quaker là một phong trào tôn giáo thuộc Cơ Đốc giáo xuất hiện ở Anh vào thế kỷ 17. Tín đồ Quaker nổi tiếng với lối sống giản dị, không chuộng sự xa hoa hay chải chuốt cầu kỳ. ↩

  2. Methodist (Giám Lý) và Baptist (Báp-tít) là các giáo phái Tin Lành phát triển ở Anh, thường tổ chức sinh hoạt tôn giáo trong những "nhà nguyện" (chapel) quy mô nhỏ hơn thay vì nhà thờ lớn (church). ↩