CHƯƠNG XXXI

Hôm qua, bầu trời dẫu bừng sáng nhưng không khí lại tĩnh lặng và giá buốt. Tôi cất bước đến Đồi Gió Hú đúng như dự định. Bà quản gia đã khẩn khoản nhờ tôi trao tận tay cô chủ nhỏ của mình một phong thư kín. Tôi chẳng nỡ chối từ, bởi người phụ nữ đáng mến ấy dường như không hề nhận ra nét kỳ quặc ẩn sau lời thỉnh cầu của mình. Cánh cửa chính mở toang, nhưng chiếc cổng sắt cẩn mật kia vẫn khóa chặt y như lần cuối tôi ghé thăm. Tôi gõ cửa rồi cất tiếng gọi Earnshaw khi anh ta đang lom khom giữa những luống hoa trong vườn. Anh ta tiến lại tháo xích, và tôi cất bước vào trong. Gã thanh niên này quả thực là một tay nông phu có tướng mạo khôi ngô nhất mà tôi từng thấy. Lần này, tôi đặc biệt để mắt tới anh ta; thế nhưng, có vẻ như anh ta lại đang cố vùi lấp đi những nét hấp dẫn trời phú của chính mình.

Tôi cất tiếng hỏi xem ông Heathcliff có nhà hay không. Anh ta đáp gọn lỏn, "Không; nhưng ông ấy sẽ về kịp bữa tối." Đồng hồ lúc bấy giờ mới điểm mười một giờ, nên tôi bày tỏ ý định muốn vào nhà ngồi đợi. Nghe vậy, anh ta liền vứt mớ dụng cụ đang cầm trên tay xuống đất rồi lẳng lặng đi sát theo tôi. Cái dáng điệu ấy trông hệt như một con chó đang canh chừng kẻ lạ, chứ tuyệt nhiên chẳng mang dáng dấp của kẻ thay mặt chủ nhà ra nghênh tiếp khách.

Chúng tôi cùng nhau bước vào. Catherine đang ở đó, nhẩn nha nhặt chút rau củ chuẩn bị cho bữa ăn sắp tới. Trông cô rũ rượi và ủ dột hơn hẳn so với lần đầu tôi gặp. Cô gần như chẳng buồn ngước mắt lên nhìn tôi, cứ thế tiếp tục công việc với dáng vẻ bất cần, gạt phăng mọi phép tắc lịch sự thông thường y như trước. Chẳng có lấy một cái gật đầu hay nụ cười nào đáp lại cái cúi chào và lời chúc buổi sáng của tôi.

“Cô ấy chẳng hề thân thiện,” tôi thầm nghĩ, “như những gì bà Dean đã cố thuyết phục mình. Quả thật cô ấy là một tuyệt sắc giai nhân, nhưng tuyệt nhiên chẳng phải là một thiên thần.”

Earnshaw càu nhàu, sai cô mang đống đồ vào bếp. “Anh tự đi mà mang,” cô đáp gọn lỏn, đẩy vội chúng ra xa ngay khi vừa làm xong. Rồi cô lui về phía cửa sổ, ngồi xuống một chiếc ghế đẩu. Từ những lớp vỏ củ cải vụn vặt vương trong vạt áo, cô bắt đầu khắc thành hình thù chim thú. Tôi khẽ bước lại gần, vờ như đang mải mê ngắm nghía khu vườn. Đúng như dự tính, tôi khéo léo thả bức thư của bà Dean xuống đầu gối cô mà Hareton không hề mảy may hay biết. Thế nhưng, cô lại lớn tiếng gặng hỏi, “Cái gì thế này?” rồi vung tay ném phăng nó đi.

“Một bức thư từ người quen cũ của cô, bà quản gia ở Thrushcross Grange,” tôi đáp lời, bực dọc vì cô đã vô tình làm lộ thiện ý của tôi và lo sợ người ta sẽ hiểu lầm đó là bức thư của chính mình. Vừa nghe thấy vậy, hẳn cô định vui vẻ nhặt nó lên, nhưng Hareton đã nhanh tay hơn. Anh chộp lấy bức thư, nhét thẳng vào túi áo gi-lê và gằn giọng tuyên bố rằng ông Heathcliff phải xem qua trước. Nghe đến đó, Catherine lặng lẽ quay mặt đi, rút khăn tay ra và khẽ đưa lên lau mắt. Về phần người anh họ của cô, sau một thoáng đấu tranh nội tâm để kìm nén chút cảm xúc mềm lòng, anh thô lỗ lôi bức thư ra và ném toẹt xuống sàn, ngay sát chân cô. Catherine vồ lấy, ngấu nghiến đọc từng dòng. Sau đó, cô gặng hỏi tôi đôi câu về những thành viên, cả người lẫn vật, trong ngôi nhà cũ của cô. Ánh mắt đăm đăm nhìn về phía những ngọn đồi xa xăm, cô lẩm bẩm buông lời một mình:

“Tôi muốn được cưỡi Minny phi thẳng xuống dưới kia! Tôi muốn được leo tít lên trên đó! Ôi! Tôi mệt mỏi quá-tôi chán ngấy tất cả rồi, Hareton!” Cùng lúc, cô ngả đầu ra sau, tựa hờ vào bệ cửa sổ. Tiếng ngáp dài xen lẫn những tiếng thở dài đều đều, cô chìm vào một vẻ buồn bã lơ đãng, mặc kệ sự đời, chẳng màng bận tâm xem liệu chúng tôi có đang soi xét mình hay không.

“Bà Heathcliff,” tôi cất lời sau một hồi im lặng ngột ngạt, “cô không nhận ra tôi cũng là một người quen của cô sao? Mối thâm tình ấy đủ để tôi thấy thật lạ lùng khi cô chẳng buồn bước tới và trò chuyện với tôi dăm ba câu. Bà quản gia của tôi chưa bao giờ thôi tán dương và ngợi khen cô. Bà ấy hẳn sẽ thất vọng lắm nếu tôi trở về mà chẳng mang theo chút tin tức nào, ngoại trừ việc cô đã nhận thư nhưng lại nín thinh chẳng buông nửa lời!”

Cô lộ vẻ ngạc nhiên trước lời trách móc ấy, khẽ hỏi:

“Ellen có quý ông không?”

“Có, rất quý,” tôi ngập ngừng đáp.

“Ông phải nói lại với bà ấy,” cô tiếp lời, “rằng tôi rất muốn hồi âm, nhưng lại chẳng đào đâu ra giấy mực: thậm chí một cuốn sách để xé vội lấy một tờ giấy trắng cũng chẳng có.”

“Không có sách ư!” tôi thốt lên kinh ngạc. “Làm sao cô có thể tồn tại ở chốn này mà thiếu đi chúng chứ, nếu tôi được mạn phép tò mò. Dù được vây quanh bởi cả một thư viện đồ sộ ở Thrushcross Grange, đôi lúc tôi vẫn thấy đời tẻ nhạt; giả như có ai cướp sạch sách của tôi đi, chắc tôi sẽ tuyệt vọng mà chết mất!”

“Tôi luôn đọc sách, chừng nào tôi còn có chúng,” Catherine nói; “còn ông Heathcliff thì chẳng bao giờ thèm ngó ngàng tới; thế nên ông ta mới nảy ra cái ý định thiêu hủy toàn bộ sách của tôi. Đã nhiều tuần nay tôi chẳng được nhìn thấy lấy một cuốn. Chỉ có một bận, tôi lục lọi trong mớ sách thần học mốc meo của lão Joseph, chọc cho lão tức điên lên; rồi một bận khác, Hareton, tôi tình cờ phát hiện ra một kho sách bí mật trong phòng của anh-vài cuốn tiếng Latin và tiếng Hy Lạp1, xen lẫn dăm mẩu chuyện và thơ ca: toàn là những cố nhân. Tôi đã lén mang những cuốn sau cùng xuống đây-và rồi anh vơ vét chúng đi, hệt như một con chim ác là2 tham lam quắp những chiếc thìa bạc, chỉ để thỏa mãn cái thói ăn cắp vặt! Chúng phỏng có ích gì cho anh cơ chứ; hay anh cất giấu chúng với cái tâm địa hẹp hòi rằng, một khi anh đã mù tịt không thể thưởng thức, thì kẻ khác cũng đừng hòng đụng tới. Có lẽ chính sự ghen tị của anh đã xui khiến ông Heathcliff tịch thu những quyển sách của tôi? Nhưng tôi đã sớm khắc ghi tất cả vào trong tâm trí, ghi nhớ nằm lòng, và anh vĩnh viễn chẳng thể nào tước đoạt chúng khỏi tôi!”

Nghe cô em họ phanh phui bộ sưu tập văn chương giấu giếm bấy lâu, Earnshaw ngượng ngùng đến đỏ mặt tía tai. Anh lắp bắp buông những lời phủ nhận, phẫn nộ chống trả lại những lời buộc tội của cô.

“Anh Hareton đang khao khát mở mang trí tuệ đấy chứ,” tôi lên tiếng giải vây cho chàng thanh niên. “Anh ấy không hề ghen tị, mà đúng hơn là đang nỗ lực học hỏi theo những hiểu biết của cô. Cứ đà này, chỉ vài năm nữa thôi, anh ấy sẽ trở thành một học giả uyên thâm cho xem.”

“Và trong lúc chờ đợi cái ngày đó, anh ta định để mặc tôi chìm trong sự dốt nát,” Catherine đáp. “Đúng thế, tôi có nghe thấy anh ta hì hục đánh vần và tập tành tự đọc, và ôi chao, anh ta mắc phải những lỗi ngớ ngẩn đến buồn cười! Tôi thầm ước giá như anh diễn lại trích đoạn Chevy Chase3 hệt như hôm qua: quả là nực cười hết sức. Tôi đã nghe thấy tất cả; nghe cả cái tiếng anh cặm cụi lật từ điển dò dẫm từng từ khó, để rồi chửi thề ầm ĩ chỉ vì chẳng tài nào đánh vần nổi lời giải nghĩa của chúng!”

Rõ ràng chàng thanh niên cảm thấy quá đỗi bất công khi bị cười nhạo vì sự dốt nát, rồi lại bị giễu cợt khi nỗ lực thoát khỏi sự dốt nát ấy. Tôi cũng thầm đồng tình; và, chợt nhớ lại câu chuyện của bà Dean về những nỗ lực đầu đời của anh nhằm thắp lên chút ánh sáng le lói giữa màn đêm tăm tối mà anh bị đày đọa từ thuở lọt lòng, tôi từ tốn nhận xét: “Nhưng, bà Heathcliff, phàm ở đời ai cũng phải có một sự khởi đầu. Ai cũng từng vấp ngã, từng lảo đảo bước đi trên những ngưỡng cửa đầu tiên. Giả như những người thầy của chúng ta chọn cách chê bai khinh miệt thay vì bao dung nâng đỡ, thì chắc chắn đến tận phút này, chúng ta vẫn mãi lảo đảo và vấp ngã mà thôi.”

“Ồ!” cô đáp, “Tôi nào có ý định cản trở con đường học vấn của anh ta. Thế nhưng, anh ta tuyệt nhiên không có cái quyền tước đoạt những thứ vốn thuộc về tôi, rồi biến chúng thành một trò cười trong mắt tôi bởi những lỗi lầm ngớ ngẩn và lối phát âm tồi tệ ấy! Những cuốn sách đó, dù là văn xuôi hay thi ca, đều được thánh hiến trong tôi bởi những mối liên hệ thiêng liêng khác; và tôi căm ghét tột độ cái cảnh phải chứng kiến chúng bị hạ nhục, bị chà đạp qua cửa miệng của anh ta! Thêm vào đó, giữa vô vàn trang sách, anh ta lại cố tình chọn đúng những đoạn tôi say mê nhất, những vần thơ tôi thường cất tiếng ngâm nga nhất, cứ như thể cố tình trêu ngươi, giáng đòn hiểm độc vào tôi vậy.”

Lồng ngực Hareton phập phồng sau một phút nín lặng. Trông anh ta như đang gắng sức chịu đựng một nỗi tủi nhục và phẫn nộ, thứ cảm xúc tưởng chừng khó mà kìm nén nổi. Tôi bèn đứng dậy, thầm nghĩ mình nên tế nhị lánh đi để xoa dịu nỗi ngượng ngùng của anh ta, rồi bước ra bậu cửa vờ ngắm nghía khung cảnh bên ngoài. Hareton cũng bước theo tôi và rời khỏi phòng. Thế nhưng, chỉ một loáng sau, anh ta đã quay lại với nửa tá sách trên tay, ném thẳng vào lòng Catherine rồi gắt lên:

"Cầm lấy đi! Từ nay tôi chẳng bao giờ thèm nghe, thèm đọc, hay đoái hoài gì tới chúng nữa!"

"Bây giờ thì tôi cũng chẳng màng tới chúng nữa," cô đáp trả. "Thấy chúng là tôi lại nhớ đến anh, và càng đâm ra căm ghét chúng hơn."

Cô lật mở một quyển sách đã mòn vẹt vì được xem đi xem lại nhiều lần, rồi cất giọng đọc một đoạn với cái ngữ điệu ê a, ngắc ngứ hệt như một kẻ mới tập tành học chữ. Đoạn, cô bật cười giễu cợt và ném cuốn sách sang một bên. "Và nghe đây này," cô tiếp tục giở giọng khiêu khích, bắt đầu ngâm nga một câu trong bản tình ca cổ cũng với cái điệu bộ ê a ấy.

Lúc này, lòng tự ái của Hareton đã chạm đến giới hạn, không thể nhẫn nhịn thêm bất kỳ sự đày đọa nào nữa. Ngay sau đó, tôi nghe thấy một tiếng "chát" giáng thẳng xuống cái miệng hỗn xược của cô nàng, và thú thật, tôi cũng chẳng hề phản đối hành động ấy. Con nhãi ranh kia đã vin vào mọi cớ để liên tục châm chọc vào những cảm xúc nhạy cảm, dẫu chưa được gọt giũa của người anh họ; và có lẽ, bạo lực là cách duy nhất để anh ta tự đòi lại công bằng, cũng như đáp trả lại kẻ đã gây ra sự xúc phạm. Tiếp đó, Hareton gom hết thảy đống sách lại rồi ném thẳng vào lò sưởi. Tôi có thể thấy được trên nét mặt anh ta một nỗi khổ tâm rõ rệt khi phải ném những thứ quý giá ấy vào ngọn lửa. Tôi thầm nghĩ, khi những trang giấy kia lụi tàn thành tro bụi, hẳn anh ta đang hoài niệm về niềm vui sướng mà chúng từng mang lại, cùng với những khát khao, những kỳ vọng ngày một lớn lao mà anh ta từng ấp ủ từ chúng. Và tôi mường tượng rằng, bản thân cũng lờ mờ đoán được nguyên cớ sâu xa đằng sau những giờ phút miệt mài bí mật của anh. Hareton vốn dĩ đã an phận với những chuỗi ngày lao động chân tay nhọc nhằn cùng những thú vui bản năng thô mộc, cho tới tận ngày Catherine bước ngang qua đời anh. Nỗi nhục nhã trước ánh nhìn khinh miệt của cô, cùng niềm khao khát được cô công nhận, chính là những động lực đầu tiên thôi thúc anh ta hướng tới những điều cao cả hơn. Ấy thế mà, thay vì giúp anh thoát khỏi nỗi nhục nhã và giành được sự công nhận ấy, những nỗ lực vươn lên của anh ta lại đem đến một kết cục hoàn toàn trái ngược.

"Đúng thế, đó là tất cả những trò hay ho mà một kẻ cục súc như anh có thể học được từ chúng!” Catherine hét lên, đưa miệng mút bờ môi đang tổn thương, đôi mắt nảy lửa chằm chằm nhìn vào lò sưởi.

"Bây giờ tốt nhất là cô nên câm cái miệng lại đi," anh ta hằn học đáp trả, giọng đầy đe dọa.

Sự kích động mãnh liệt dâng lên khiến anh ta không thể thốt thêm lời nào nữa. Anh ta vội vã lao ra lối vào, nơi tôi vừa kịp lùi lại nhường bước. Thế nhưng, trước khi anh ta kịp vượt qua ngưỡng cửa, ông Heathcliff từ con đường lát đá bước tới, tình cờ chạm mặt. Ông túm lấy vai anh ta, gặng hỏi,-“Có chuyện gì thế cháu?”

“Không có gì, chẳng có gì cả!” anh ta đáp, rồi quay lưng bước đi, lặng lẽ mang theo sự bực dọc và tổn thương của mình.

Heathcliff dõi mắt nhìn theo bóng lưng anh ta, buông một tiếng thở dài thườn thượt.

“Thật nực cười nếu ta lại tự ngáng đường chính mình,” ông ta lầm bầm, hoàn toàn chẳng nhận ra tôi đang đứng ngay phía sau. “Nhưng mỗi khi ta mải miết đi tìm hình bóng cha nó trên khuôn mặt kia, ta lại thấy cô ấy hiện ra rõ rệt hơn từng ngày! Cớ sao nó lại giống đến mức nhường này cơ chứ? Ta khó mà chịu đựng nổi mỗi lần phải nhìn thấy nó.”

Ông ta cúi gằm mặt xuống đất, lê bước chân ủ dột vào nhà. Trên nét mặt ông hằn lên vẻ bồn chồn, âu lo đè nặng mà tôi chưa từng một lần bắt gặp trước đây; vóc dáng ông dường như cũng tiều tụy, gầy guộc đi nhiều. Cô con dâu của ông, vừa thoáng thấy bóng cha chồng qua khung cửa sổ, đã vội vã lẩn vào bếp, để mặc tôi lại một mình giữa phòng.

“Tôi rất mừng khi lại thấy ông dạo bước ra ngoài, ông Lockwood,” ông ta lên tiếng, đáp lại lời chào hỏi của tôi; “một phần cũng vì sự ích kỷ thôi: tôi e rằng mình khó lòng tìm được ai thay thế ông giữa chốn hoang vu cằn cỗi này. Đã hơn một lần tôi thầm tự hỏi, điều gì đã xui khiến ông tìm đến nơi đây.”

“Tôi e rằng, thưa ông, đó chỉ là một ý thích bốc đồng nhất thời,” tôi đáp lời; “hoặc nếu không, thì cũng chính một ý thích bốc đồng khác sắp cuốn tôi đi. Tuần tới tôi sẽ khởi hành về London; và tôi phải báo trước để ông liệu tính, tôi không định giữ lại Thrushcross Grange quá mười hai tháng mà tôi đã thỏa thuận thuê. Tôi e là mình sẽ không còn sống ở đó nữa.”

“Ồ, vậy sao; ông đã chán ngấy cái cảnh tự đày ải mình khỏi thế giới ngoài kia rồi ư?” ông ta hờ hững nói. “Nhưng nếu ông định van nài hòng quỵt tiền thuê cho những ngày không ở, thì ông uổng công vô ích rồi: tôi chưa từng khoan nhượng vứt bỏ những gì thuộc về mình từ tay bất kỳ kẻ nào.”

“Tôi không đến đây để van nài xin xỏ bất cứ điều gì cả,” tôi buột miệng thốt lên, cảm thấy vô cùng bực bội. “Nếu ông muốn, tôi sẽ thanh toán sòng phẳng với ông ngay lúc này,” dứt lời, tôi bực dọc rút cuốn sổ tay ra khỏi túi áo.

“Không, không,” ông ta lạnh lùng đáp trả; “ông sẽ để lại đủ tài sản cốt để cấn trừ nợ nần, ngộ nhỡ ông một đi không trở lại: tôi chưa vội vàng đến mức ấy. Ngồi xuống và dùng bữa tối với chúng tôi đi; một vị khách cầm chắc sẽ chẳng bao giờ quay lại chốn này thường rất được hoan nghênh. Catherine! Mang đồ ăn ra đây: cô đâu rồi?”

Catherine rụt rè bước ra, trên tay bưng theo một khay dao nĩa.

“Cô sang dùng bữa tối với lão Joseph đi,” Heathcliff làu bàu, lạnh nhạt quay mặt đi, “và cứ ở yên dưới bếp cho đến khi ông ta rời khỏi đây.”

Cô răm rắp tuân theo chỉ thị của cha chồng một cách vô cùng ngoan ngoãn: có lẽ, cô cũng chẳng còn chút cám dỗ nào vương vấn để mà làm trái ý ông. Bị chôn vùi giữa những kẻ thô lỗ, cộc cằn và luôn hằn học với đồng loại, cô có lẽ đã đánh mất đi khả năng trân trọng những con người thuộc tầng lớp tử tế hơn mỗi khi có dịp gặp gỡ.

Với ông Heathcliff ủ rũ và lầm lì ở một bên, cùng Hareton hoàn toàn câm bặt ở phía còn lại, tôi đã trải qua một bữa ăn vô cùng tẻ nhạt, đành vội vã buông lời từ biệt. Lẽ ra tôi đã định rảo bước rời đi qua lối cửa sau, cốt để vớt vát lấy ánh nhìn cuối cùng về phía Catherine và trêu tức lão Joseph; nhưng ngặt nỗi Hareton lại nhận lệnh dắt ngựa của tôi lên, và chính đích thân chủ nhà đã tháp tùng tôi ra tận bậu cửa, thành thử tôi đành bất lực từ bỏ mong muốn ấy.

"Cuộc sống trong ngôi nhà đó mới ảm đạm làm sao!" tôi thầm nghĩ, khi cưỡi ngựa xuôi xuống con đường mòn. "Sẽ là một cái kết vô ngần rực rỡ, lãng mạn hơn bất kỳ câu chuyện thần tiên nào dành cho bà Linton Heathcliff, giá như cô ấy và tôi nảy nở một mối tình, đúng như ước nguyện của người nhũ mẫu phúc hậu kia, và rồi cả hai cùng nhau rũ bỏ chốn này để dọn đến với bầu không khí rộn rã nơi thị thành!"

  1. Trong hệ thống giáo dục châu Âu thế kỷ 19, việc thông thạo tiếng Latin và tiếng Hy Lạp cổ là nền tảng cốt lõi, đồng thời là thước đo học vấn và địa vị của tầng lớp quý tộc, tri thức. ↩

  2. Trong văn hóa dân gian phương Tây, chim ác là (magpie) bị gán cho tập tính hay nhặt nhạnh và đánh cắp những đồ vật sáng lấp lánh (như đồng xu, trang sức, thìa bạc) đem về tổ. ↩

  3. Tên một bản ballad (thơ ca dân gian) cổ vô cùng nổi tiếng của Anh, kể về cuộc xung đột đẫm máu ở vùng biên giới Anh - Scotland. ↩