CHƯƠNG XXXIII
Vào buổi bình minh sau ngày thứ Hai hôm đó, do Earnshaw vẫn chưa thể gánh vác những công việc thường nhật nên cậu đành quanh quẩn trong nhà, và tôi nhanh chóng nhận ra mình chẳng tài nào níu giữ cô chủ nhỏ ở cạnh như trước nữa. Cô đã lẻn xuống lầu từ lúc tôi còn chưa hay biết, dạo bước ra vườn, nơi cô bắt gặp anh họ mình đang mải mê với vài công việc nhẹ nhàng. Đến khi tôi bước ra gọi họ vào dùng bữa điểm tâm, tôi sững sờ thấy cô đã thuyết phục được cậu dọn sạch bách một khoảng đất rộng vốn trồng toàn những bụi nho Hy Lạp và phúc bồn tử; hai đứa trẻ đang bận rộn bàn tính chuyện bứng cả cây cối từ ấp Grange về vun trồng.
Tôi chết khiếp trước cảnh hoang tàn bị phơi bày chỉ trong nửa giờ đồng hồ ngắn ngủi; mấy bụi nho đen ấy vốn là báu vật được lão Joseph quý như vàng, vậy mà cô lại nhắm ngay chốn ấy để đào xới thành một bồn hoa.
"Đấy! Lát nữa ông chủ sẽ thấy hết," tôi thảng thốt kêu lên, "rồi thì mọi chuyện sẽ vỡ lở cho xem. Cô có cái cớ gì để ngụy biện cho trò phá hoại khu vườn một cách tự tiện thế này? Chốc nữa thôi, một trận lôi đình sẽ giáng xuống đầu cả hai: cứ chờ mà xem! Cậu Hareton ơi, dì thực không hiểu nổi sao cậu lại khờ khạo đến mức hùa theo lời cô ấy mà bày ra mớ lộn xộn này kia chứ!"
"Cháu trót quên mất đó là cây của lão Joseph," Earnshaw đáp lời, dáng vẻ thoáng chút bối rối; "nhưng cháu sẽ bảo lão rằng chính tay cháu đã làm."
Lâu nay chúng tôi vẫn luôn dùng bữa cùng ông Heathcliff. Tôi gánh vác bổn phận của một bà chủ là pha trà và thái thịt; bởi thế, tôi chẳng thể nào vắng mặt nơi bàn ăn. Lẽ thường Catherine vẫn ngồi kề cận tôi, nhưng hôm nay cô lại cố ý nhích lại gần Hareton hơn; và tôi thoáng chốc nhận ra rằng, dẫu là trong tình bạn hay sự thù ghét, cô đều chẳng biết giữ chừng mực là gì.
"Này, cô nhớ đừng trò chuyện hay để tâm đến anh họ của cô nhiều quá đấy nhé," tôi thì thầm dặn dò khi cả hai bước vào phòng. "Điều đó ắt hẳn sẽ chọc tức ông Heathcliff, rồi ông ấy sẽ nổi trận lôi đình với cả hai người cho xem."
"Cháu sẽ không làm thế đâu," cô đáp lời.
Thế mà chỉ một loáng sau, cô đã lại sán đến gần cậu, nghịch ngợm cắm mấy nhành hoa anh thảo vào đĩa cháo yến mạch của cậu.
Lúc ấy, cậu chẳng dám cất lời với cô: cậu gần như chẳng dám đưa mắt nhìn lên; nhưng cô vẫn không ngừng trêu chọc, mãi cho tới khi cậu suýt thì bật cười thành tiếng đến hai bận. Tôi nhíu mày cảnh cáo, rồi cô khẽ liếc sang ông chủ: tâm trí ông lúc này đương vướng bận nơi nao chứ chẳng hề để tâm đến những kẻ cùng bàn ăn, nét mặt u ám của ông đã phơi bày rõ ràng điều đó; và cô bỗng chốc trở nên tư lự, đăm đăm nhìn ông với vẻ vô cùng nghiêm trọng. Trầm ngâm được một chốc, cô lại ngoảnh đi, tiếp diễn cái trò đùa cợt ban nãy; rốt cuộc, Hareton cũng bật ra một tiếng cười bị kìm nén. Ông Heathcliff giật nảy mình; ánh mắt sắc lẹm của ông lướt nhanh qua từng gương mặt quanh bàn. Catherine đáp trả cái nhìn ấy bằng vẻ lo âu nhưng vẫn đượm vẻ thách thức quen thuộc, ánh mắt mà ông hằng căm ghét đến tột cùng.
"Phước cho mày là mày đang ngồi ngoài tầm tay của ta đấy," ông thốt lên đầy cay nghiệt. "Lũ quỷ dữ nào đã ám lấy mày mà mày cứ trừng trừng nhìn ta mãi thế, bằng cái đôi mắt địa ngục đó hả? Cụp mắt xuống ngay! và đừng có chọc ta phải nhớ đến sự tồn tại của mày ở chốn này nữa. Ta tưởng ta đã gột sạch cái thói hay cười cợt của mày rồi cơ mà."
"Là cháu cười đấy," Hareton lầm bầm nhận lỗi.
"Mày nói cái gì hả?" ông chủ gắt lên, giọng sắc lạnh.
Hareton cắm cúi nhìn xuống đĩa, không đả động gì thêm đến lời thú nhận. Ông Heathcliff chằm chằm nhìn cậu một đỗi, rồi lẳng lặng quay lại với bữa sáng và dòng suy tư đương dở dang. Bữa ăn đã vãn, vả lại hai đứa trẻ cũng đủ khôn ngoan để ngồi cách xa nhau, nên tôi đinh ninh sẽ chẳng còn sóng gió nào nổi lên nữa. Nào ngờ, đúng lúc ấy lão Joseph lù lù xuất hiện nơi bậu cửa. Đôi môi lão run bần bật, ánh mắt long lên sòng sọc, rành rành là lão đã phát hiện ra vụ thảm sát những bụi cây quý giá của mình. Hẳn lão đã nom thấy Cathy cùng cậu anh họ quanh quẩn gần đó trước lúc kiểm tra, bởi hàm răng lão cứ nghiến trệu trạo như bò nhai lại, khiến từng tiếng thốt ra nghe thật khó khăn, lão phẫn uất cất lời:-
"Trả tiền công cho tôi, tôi phải đi khỏi đây! Tôi đã định bụng gửi nắm xương tàn ở cái nơi mình tận tụy suốt sáu chục năm ròng rã. Tôi cũng toan dọn mớ sách vở lên căn gác xép, bê cả đồ đạc theo luôn, bỏ mặc cái bếp cho chúng muốn làm bậy làm bạ gì thì làm, cốt để được yên thân. Vứt bỏ xó bếp quen thuộc từ thuở nào xót xa lắm chứ, nhưng tôi nhủ lòng có thể cam chịu được! Thế mà giờ đây, nó cướp luôn cả khu vườn của tôi rồi. Lạy Chúa tôi, thưa ông chủ, tôi không thể nào nuốt trôi cục tức này! Ông muốn cúi đầu nhẫn nhục thế nào tùy ông-tôi thì không cam lòng, vả chăng một kẻ gần đất xa trời đâu dễ gì quen với những gánh nặng mới. Thà tôi ra đường đập đá kiếm miếng cơm manh áo1 còn hơn!"
"Thôi đi, đồ ngốc!" Heathcliff gắt gỏng ngắt lời, "Nói ngắn gọn thôi! Lão bực dọc cái nỗi gì? Ta sẽ không xía vào dăm ba trò cãi vã vặt vãnh giữa lão và bà Nelly đâu. Bà ấy có quẳng lão xuống hầm than, ta cũng mặc thây."
"Nào phải bà Nelly!" Joseph quắc mắt. "Tôi chẳng đời nào chịu lép vế trước mụ Nelly-một mụ đàn bà tồi tệ. Đội ơn Chúa! mụ ta chẳng đánh cắp được linh hồn ai sất! Mụ có bao giờ đủ nhan sắc để khiến kẻ khác phải mờ mắt đâu. Chính cái con ả lẳng lơ, rửng mỡ kia đã bỏ bùa mê thuốc lú cậu chủ nhỏ của chúng ta, bằng cặp mắt đong đưa cùng thói đĩ thõa của nó-cho đến khi-Trời ơi! Nát tan cả cõi lòng! Cậu ấy quên sạch sành sanh mọi công lao tôi dạy dỗ, lại còn hùa theo ả, đi nhổ trụi cả một hàng nho đen tươm tất nhất trong vườn!" Nói đoạn, lão gào khóc thảm thương, rũ bỏ sạch trơn cái vẻ cằn cỗi cứng cỏi thường ngày. Sự vong ân bội nghĩa của Earnshaw cùng hiểm họa giáng xuống đầu cậu rành rành đã khiến lão suy sụp hoàn toàn.
"Lão già ngốc nghếch này say rượu à?" Ông Heathcliff hỏi. "Hareton, có phải lão đang hạch tội mày không?"
"Cháu có nhổ vài ba bụi cây," chàng trai đáp lời; "nhưng cháu sẽ trồng lại đàng hoàng."
"Cớ sao mày lại nhổ lên?" Ông chủ vặn hỏi.
Catherine lanh trí chen ngang.
"Chúng tôi định trồng vài khóm hoa ở đó," cô cất cao giọng. "Tất cả lỗi đều do tôi, chính tôi bảo anh ấy làm."
"Quỷ thần nào cho phép mày động đến dù chỉ một nhánh cây nơi này?” Bố chồng cô gắt gỏng, vô cùng ngạc nhiên. "Còn ai ra lệnh cho mày răm rắp nghe lời nó?" Ông nói thêm, chĩa mũi dùi sang Hareton.
Cậu thanh niên im bặt; cô em họ bèn tiếp lời-"Ông không nên tiếc rẻ vài thước đất để tôi tô điểm, trong khi ông đã tước đoạt toàn bộ gia sản của tôi!"
"Gia sản của mày ư, con ranh xấc láo! Mày chưa bao giờ sở hữu thứ gì cả," Heathcliff rít lên.
"Và cả tiền bạc của tôi nữa," cô vẫn tiếp tục; trừng mắt đáp trả lại cái nhìn nảy lửa của ông, đồng thời điềm nhiên cắn một miếng vỏ bánh mì, phần còn sót lại của bữa sáng.
"Câm miệng!" Ông nạt lớn. "Ăn xong rồi thì cút xéo!"
"Cả gia sản lẫn tiền bạc của Hareton nữa," con người liều lĩnh ấy vẫn khăng khăng. "Hareton và tôi bây giờ là bè bạn; và tôi sẽ vạch trần mọi tội lỗi của ông cho anh ấy tường tận!"
Ông chủ thoáng vẻ bối rối bàng hoàng: sắc mặt ông tái nhợt. Ông bật dậy, vẫn dán chặt ánh mắt trừng trừng vào cô, với một biểu cảm căm thù tột độ.
"Nếu ông dám đánh tôi, Hareton sẽ đánh trả ông," cô nói; "tốt nhất ông cứ ngồi yên đấy."
"Nếu Hareton không tống cổ mày khỏi đây, ta sẽ giáng nó xuống tận cùng địa ngục," Heathcliff gầm lên. "Con mụ phù thủy đáng nguyền rủa! mày dám xúi giục nó chống lại ta sao? Mang nó đi! Mày có nghe không? Lôi nó ra xó bếp! Tôi sẽ giết nó, bà Ellen Dean, nếu bà còn để nó lởn vởn trước mặt tôi lần nữa!"
Hareton thì thào, cố khuyên giải cô rời đi.
"Kéo nó đi!" Ông tàn bạo hét lớn. "Mày còn đứng đó nói chuyện à?" Nói rồi, ông sấn sổ bước tới hòng tự tay thi hành phán quyết của mình.
"Anh ấy sẽ không đời nào nghe lời ông nữa đâu, đồ độc ác," Catherine dõng dạc; "rồi anh ấy sẽ sớm căm hận ông tột cùng như tôi vậy."
"Suỵt! Suỵt!" Chàng trai lầm bầm, vẻ trách cứ; "Anh không cho phép em nói với chú ấy như thế. Đủ rồi đấy."
"Nhưng anh sẽ không trơ mắt nhìn ông ta đánh em chứ?" Cô hoảng hốt kêu lên.
"Thế thì đi ngay đi," cậu tha thiết thì thầm.
Đã quá muộn: Heathcliff đã tóm gọn lấy cô.
"Bây giờ, mày xéo đi!" Ông ra lệnh cho Earnshaw. "Con mụ phù thủy khốn kiếp! Lần này nó đã chọc ta sôi máu đến mức không tài nào nhẫn nhịn nổi nữa; ta sẽ khiến nó ân hận mãi mãi!"
Ông túm chặt tóc cô; Hareton gắng gượng gỡ những ngón tay thô bạo ấy ra, thiết tha van nài ông đừng hành hạ cô lúc này. Đôi mắt đen ngòm của Heathcliff ánh lên tia giận dữ; ông chừng như sẵn sàng xé xác Catherine ra thành trăm mảnh. Tôi vừa lấy hết can đảm liều mạng xông vào giải cứu, thì đột nhiên những ngón tay hằn học kia lơi dần; ông trượt bàn tay từ đỉnh đầu xuống bắp tay cô, rồi chôn chặt ánh nhìn vào gương mặt ấy. Đoạn, ông đưa tay dụi mắt, đứng chôn chân một đỗi để níu lại sự bình tâm. Quay sang Catherine, ông buông giọng cố vẻ điềm tĩnh-"Mày liệu hồn mà học cách đừng chọc điên ta, bằng không sẽ có ngày ta bóp chết mày thực sự đấy! Đi theo bà Dean, và hãy ở rịt bên cạnh mụ; cứ đem cái thói xấc xược ấy mà trút vào tai mụ. Còn mày, Hareton Earnshaw, nếu ta còn thấy mày nghe lời nó, ta sẽ tống cổ mày ra đường, mặc kệ mày kiếm ăn ở xó xỉnh nào thì kiếm! Cái thứ tình yêu ươn hèn của mày sẽ chỉ biến nó thành kẻ bơ vơ và một tên ăn mày mạt rệp. Nelly, lôi nó đi; và để ta được yên tĩnh, tất cả cút hết đi! Cút ra ngoài!"
Tôi dẫn cô chủ nhỏ ra ngoài. Thoát được mối hiểm nguy, cô mừng rỡ đến mức chẳng màng chống cự. Hareton lặng lẽ bám gót theo sau, để lại ông Heathcliff cô độc một mình trong căn phòng mãi cho tới tận bữa tối. Tôi đã khuyên Catherine nên dùng bữa trên lầu, nhưng vừa chợt thấy chỗ ngồi của cô trống vắng, ông liền sai tôi gọi cô xuống. Suốt bữa ăn, ông nín lặng chẳng buồn mở lời với chúng tôi nửa câu, ăn uống qua loa lấy lệ rồi tức tốc ra ngoài, bỏ lại một câu hờ hững rằng tối muộn ông mới về.
Khi bóng ông đã khuất, đôi bạn trẻ lại quấn quýt bên nhau trong nhà. Tôi loáng thoáng nghe tiếng Hareton nghiêm giọng can ngăn cô em họ, lúc cô toan vạch trần những tội ác mà ông bố chồng đã trút xuống đầu cha cậu. Cậu quả quyết rằng sẽ chẳng để yên cho bất kỳ ai buông lời xúc xiểm chú mình. Thậm chí, ông ấy có là hiện thân của ác quỷ đi chăng nữa, điều đó cũng chẳng hề hấn gì; cậu vẫn nguyện kề vai sát cánh bên ông. Cậu thà hứng chịu những lời chửi rủa cay độc của cô như thuở trước, còn hơn phải nghe cô lôi ông Heathcliff ra đay nghiến. Catherine bừng bừng nổi giận trước thái độ bênh vực ấy, nhưng cậu đã khéo léo dập tắt cơn phẫn nộ của cô bằng một câu hỏi vặn: cô sẽ thấy thế nào nếu chính cậu buông lời nhục mạ cha cô? Nghe vậy, cô hiểu ngay rằng Earnshaw coi danh dự của ông chủ cũng thiêng liêng như sinh mệnh của chính mình. Sự gắn kết giữa họ được đan cài bằng những sợi dây thâm tình còn bền chặt hơn bất cứ lý lẽ nào có thể bẻ gãy-những xiềng xích được tôi luyện qua tháng năm, mà mọi nỗ lực tháo gỡ đều sẽ trở thành hành động tàn nhẫn. Từ dạo đó, cô thể hiện tấm lòng bao dung bằng cách tránh buông lời oán thán và giấu nhẹm mọi ác cảm về Heathcliff. Thậm chí, cô còn thổ lộ với tôi nỗi buồn bã vì đã từng cố khơi dậy mâu thuẫn giữa ông ấy và Hareton. Quả thực, kể từ ngày đó, tôi không tin cô từng thốt ra dù chỉ một lời oán trách kẻ đày đọa mình trước mặt cậu thanh niên ấy.
Khi sóng gió nhỏ nhoi ấy qua đi, hai đứa lại hòa thuận như xưa, say sưa đắm mình vào vai trò học trò ngoan và cô giáo đảm. Làm xong xuôi bề bộn công việc, tôi bước vào ngồi lặng lẽ bên cạnh ngắm nhìn họ. Lòng tôi dâng lên một niềm êm ả và thanh bình đến độ tôi quên bẵng cả thời gian đang lặng lẽ trôi qua. Ông biết đấy, với tôi, cả hai đứa phần nào cũng chẳng khác nào con ruột của mình. Từ lâu, tôi đã tự hào vô ngần về một người, và giờ đây, tôi dám chắc rằng, người còn lại cũng sẽ là một nguồn an ủi lớn lao chẳng kém cạnh. Bản chất thiện lương, ấm áp và trí tuệ sáng láng của cậu thanh niên đã mau chóng xua tan những tầng mây u ám của sự thiển cận và tăm tối mà cậu từng bị chôn vùi trong đó. Còn những lời tán dương chân thành từ đáy lòng Catherine lại hóa thành nguồn khích lệ to lớn nơi cậu. Trí tuệ chớm nở làm bừng sáng cả gương mặt cậu, điểm tô thêm nét tinh tế, cao quý cho diện mạo vốn dĩ thô ráp. Nhìn cậu lúc này, tôi khó lòng tưởng tượng nổi đó lại chính là gã thanh niên tôi từng bắt gặp vào cái ngày phát hiện cô chủ nhỏ tại Đồi Gió Hú, sau chuyến thám hiểm tới vùng Crags. Đương lúc tôi say sưa ngắm nhìn hai đứa miệt mài đèn sách, màn đêm tĩnh mịch buông rèm, và cùng lúc ấy, ông chủ trở về nhà. Từ cửa trước, ông đột ngột bước vào, thu trọn cả ba chúng tôi vào tầm mắt trước khi chúng tôi kịp ngẩng đầu lên nhìn. Chà, tôi thầm nghĩ, thế gian này làm gì còn cảnh tượng nào đáng yêu hay vô hại hơn thế này nữa; và sẽ là một nỗi nhục nhã ê chề nếu ai đó buông lời mắng mỏ chúng. Ánh lửa rực hồng ấm áp nhảy nhót trên hai mái đầu thanh tú, hắt thứ ánh sáng lung linh lên những gương mặt rạng ngời vẻ háo hức, say sưa của con trẻ. Bởi lẽ, tuy cậu hai mươi ba tuổi đầu, còn cô vừa tròn mười tám, cả hai vẫn còn chất chứa bao điều mới mẻ để khao khát cảm nhận và học hỏi. Tâm hồn chúng vẫn chưa vương chút bụi trần hay hằn lên những chai sạn, khô cằn của tuổi trưởng thành đã nếm mùi tan vỡ.
Cả hai cùng ngước mắt lên, chạm phải ánh nhìn của ông Heathcliff. Có lẽ ông chưa từng để ý rằng đôi mắt của hai đứa nó giống hệt nhau, và đó chính là đôi mắt của Catherine Earnshaw. Catherine hiện tại chẳng có mấy điểm giống người mẹ quá cố, ngoại trừ vầng trán rộng cùng một độ cong nhất định nơi sống mũi khiến cô luôn toát lên vẻ kiêu kỳ, dù cô có muốn hay không. Nhưng ở Hareton, sự tương đồng ấy còn tiến xa hơn. Lúc nào sự giống nhau ấy cũng kỳ lạ, song ngay lúc đó nó lại càng thêm phần nổi bật; bởi các giác quan của cậu đang trở nên vô cùng nhạy bén, và năng lực tinh thần cũng được đánh thức bằng một nguồn sinh khí khác thường. Tôi đồ rằng chính sự tương đồng này đã dập tắt cơn giận của ông Heathcliff. Ông quay bước về phía lò sưởi với vẻ bối rối hiện rõ; nhưng nét bối rối nhanh chóng dịu đi khi ông nhìn đăm đăm vào chàng thanh niên; hay đúng hơn, nó đã chuyển hóa thành một trạng thái khác, bởi nỗi bối rối ấy vẫn còn vương vấn đó. Ông cầm lấy cuốn sách từ tay cậu, lướt qua trang giấy đang mở, rồi trả lại mà chẳng buông một lời bình phẩm. Ông chỉ khẽ ra hiệu bảo Catherine đi nơi khác. Người bạn đồng hành nán lại chốc lát rồi cũng nối gót theo cô. Tôi toan rời đi theo chúng, nhưng ông đã cất tiếng bảo tôi ngồi yên.
"Thật là một cái kết tồi tệ, phải không?" ông buông lời nhận xét, sau khi lặng lẽ nghiền ngẫm về khung cảnh vừa diễn ra trước mắt. "Một sự kết thúc lố bịch cho những nỗ lực bạo tàn của tôi ư? Tôi đã mang đòn bẩy và cuốc chim đến hòng đập nát hai ngôi nhà. Tôi đã rèn luyện bản thân để có được sức mạnh như Hercules. Thế mà, khi mọi thứ đã sẵn sàng và nằm gọn trong tay, tôi lại thấy ý chí muốn nhấc dù chỉ một viên ngói khỏi hai mái nhà kia đã hoàn toàn tan biến! Những kẻ thù cũ không hề đánh bại tôi; ngay lúc này đây chính là thời điểm hoàn hảo nhất để tôi trút đòn thù lên những kẻ đại diện cho chúng. Tôi có thể làm thế; và chẳng ai có thể cản trở nổi tôi. Nhưng có ích gì cơ chứ? Tôi chẳng còn thiết tha gì chuyện đánh đập. Tôi thậm chí không buồn cất công giơ tay lên! Nghe như thể tôi đã bỏ công sức bao lâu nay chỉ để phô diễn một phẩm cách cao thượng tuyệt vời. Chẳng phải thế đâu. Chỉ là tôi đã đánh mất đi cái khả năng tận hưởng sự hủy diệt bọn chúng, và tôi đã quá lười biếng để phá hủy mà chẳng vì một mục đích nào.
"Bà Nelly, có một sự thay đổi kỳ lạ đang đến rất gần; và lúc này, tôi đang chìm nghỉm trong cái bóng của nó. Tôi đã trở nên quá hờ hững với cuộc sống thường nhật, đến mức gần như chẳng còn bận tâm đến chuyện ăn uống. Hai đứa vừa rời khỏi căn phòng này là những thực thể duy nhất còn giữ lại một hình hài vật chất rõ rệt trong tâm trí tôi; thế nhưng hình bóng ấy lại gây cho tôi niềm đau đớn, một nỗi thống khổ cùng cực. Về cô ta, tôi sẽ không nói; và tôi cũng chẳng khao khát gì phải nghĩ đến; nhưng tôi thiết tha cầu mong cho cô ta khuất mắt đi: sự hiện diện của cô ta chỉ gợi lên những cảm giác điên loạn. Cậu ta thì lại tác động đến tôi theo một chiều hướng khác. Và dẫu vậy, nếu có thể làm thế mà không bị coi là kẻ mất trí, tôi sẽ chẳng bao giờ muốn gặp lại cậu ta nữa! Có lẽ bà sẽ cho rằng tôi đang có khuynh hướng trở nên như thế," ông nói thêm, cố gượng một nụ cười, "nếu tôi cố sức miêu tả hàng ngàn hình thái của những ký ức và những ý niệm xa xưa mà cậu ta khơi dậy hoặc hiện thân. Nhưng bà sẽ chẳng nói ra những gì tôi kể với bà đâu; và một tâm trí đã bị giam cầm trong chính nó đến muôn đời, rốt cuộc cũng thật cám dỗ khi được phơi bày ra cho một người khác.
"Chỉ năm phút trước, Hareton dường như là hiện thân của chính tuổi trẻ của tôi, chứ không phải một con người bằng xương bằng thịt. Tôi cảm nhận cậu ta qua muôn hình vạn trạng, đến mức không thể nào tiếp cận cậu ta một cách lý trí được. Thứ nhất, sự giống nhau đến kinh ngạc của cậu ta với Catherine đã kết nối cậu ta với cô ấy một cách thật đáng sợ. Thế nhưng, điều mà bà có thể cho là lý do mạnh mẽ nhất để níu giữ trí tưởng tượng của tôi, thực ra lại là điều yếu ớt nhất. Bởi đối với tôi, có cái gì mà lại không kết nối với cô ấy chứ? Và có cái gì mà lại không gợi nhớ đến cô ấy? Tôi không thể nhìn xuống mặt sàn này mà không thấy những đường nét của cô ấy in hằn trên từng phiến đá! Trong mỗi đám mây, trong mỗi thân cây-tràn ngập khắp không khí ban đêm, và thấp thoáng trong mọi cảnh vật ban ngày-tôi luôn bị bủa vây bởi hình bóng của cô ấy! Những khuôn mặt bình thường nhất của những người đàn ông hay phụ nữ-thậm chí là những đường nét của chính tôi-cũng đang chế nhạo tôi bằng một sự tương đồng. Cả thế giới này chất chứa vô vàn những lời nhắc nhở khủng khiếp rằng cô ấy đã từng tồn tại, và rằng tôi đã vĩnh viễn mất cô ấy! Chà, diện mạo của Hareton chính là bóng ma của mối tình bất diệt trong tôi; của những nỗ lực cuồng dại hòng bấu víu lấy chút quyền lợi của chính mình; của sự suy đồi của tôi, niềm kiêu hãnh của tôi, niềm hạnh phúc của tôi, và của cả sự thống khổ nơi tôi-
"Nhưng thật là điên rồ khi lặp lại những luồng suy nghĩ này với bà. Chỉ là nó sẽ cho bà hiểu tại sao, dù tôi không hề muốn lúc nào cũng phải lủi thủi một mình, thì sự làm bạn của cậu ta cũng chẳng mang lại chút lợi ích gì; mà chỉ càng khơi thêm nỗi dằn vặt triền miên mà tôi đang phải chịu đựng. Và điều đó đã góp phần khiến tôi chẳng buồn quan tâm xem cậu ta và cô em họ tiến triển cùng nhau ra sao. Tôi không thể dành cho chúng bất kỳ sự chú ý nào thêm nữa."
"Nhưng ông có ý gì khi nhắc đến một sự thay đổi vậy, ông Heathcliff?" tôi hỏi, lòng đâm ra hoảng sợ trước thái độ kỳ lạ của ông. Tuy nhiên, theo đánh giá của tôi, ông chẳng có vẻ gì là sắp mất trí hay kề cận cái chết cả; trông ông vẫn vô cùng khỏe mạnh và tráng kiện. Còn về phần lý trí, thì ngay từ thuở ấu thơ, ông đã luôn mang niềm khao khát đắm mình vào bóng tối và nuôi dưỡng những ảo tưởng kỳ dị. Có thể ông mắc chứng ám ảnh cuồng dại đối với thần tượng đã khuất của mình, nhưng xét trên mọi phương diện khác, đầu óc ông vẫn hoàn toàn minh mẫn chẳng kém gì tôi.
"Tôi sẽ không tài nào biết được điều đó cho tới khi nó thực sự ập đến," ông lẩm bẩm; "Hiện tại, tôi mới chỉ lờ mờ cảm nhận được một nửa về nó mà thôi."
"Ông không cảm thấy trong người ốm đau gì chứ?" tôi gặng hỏi.
"Không, bà Nelly ạ, tôi không sao," ông hờ hững đáp.
"Vậy thì ông không sợ cái chết ư?" tôi tiếp tục gặng hỏi.
"Sợ ư? Không!" ông bật cười lạnh lẽo. "Tôi chẳng có mảy may sợ hãi, cũng chẳng có một linh cảm hay thậm chí là hy vọng nào về cái chết cả. Cớ sao tôi lại phải thế chứ? Với thể chất cứng cáp, lối sống chừng mực, cùng những công việc chẳng có gì là hiểm nguy thế này, đáng ra, và có lẽ tôi sẽ còn sống sờ sờ trên đời cho tới khi chẳng còn sót lại một sợi tóc đen nào trên đầu. Ấy thế mà tôi lại chẳng thể tiếp tục chịu đựng nổi tình trạng này nữa! Tôi cứ phải tự nhắc nhở bản thân mình thở-thậm chí gần như phải nhắc nhở trái tim mình đập! Chẳng khác nào cố ra sức bẻ cong một cái lò xo cứng ngắc vậy: phải gắng gượng ép buộc lắm, tôi mới có thể thực hiện những hành động nhỏ nhặt nhất vốn dĩ chẳng mảy may bắt nguồn từ một suy nghĩ nào; và cũng phải gò ép bản thân lắm, tôi mới chú tâm được tới bất cứ thứ gì đang tồn tại hay đã chết đi, những thứ vốn dĩ chẳng hề liên quan tới cái ý niệm duy nhất choáng ngợp tâm trí tôi. Tôi chỉ có một khao khát độc nhất, và toàn bộ bản thể cùng từng chút sức lực trong tôi đều đang điên cuồng khao khát chạm tới nó. Chúng đã hướng về nó quá lâu, và quá đỗi kiên định, đến mức tôi đinh ninh rằng khao khát ấy sẽ sớm thành hiện thực-và sẽ rất sớm thôi-bởi nó đã nuốt chửng toàn bộ sự tồn tại của tôi rồi: tôi hoàn toàn bị cuốn chìm vào khao khát ngày nó hoàn thành. Những lời thú nhận này chẳng làm tôi thấy nhẹ nhõm hơn chút nào; nhưng biết đâu chúng lại có thể lý giải được phần nào những nét tính khí kỳ quặc thất thường của tôi. Ôi lạy Chúa tôi! Thật là một cuộc chiến dai dẳng đọa đày; tôi chỉ ước sao nó mau chóng kết thúc đi cho rồi!"
Nói đoạn, ông bắt đầu đi đi lại lại quanh phòng, miệng lẩm bẩm những điều rùng rợn với chính mình, cho tới lúc tôi đâm ra tin giống như lão Joseph từng tin, rằng chính lương tâm đã biến trái tim ông thành một chốn địa ngục trần gian thực sự. Tôi băn khoăn tột độ không biết mọi chuyện rồi sẽ kết thúc ra sao. Dù cho trước đây ông rất hiếm khi để lộ trạng thái tâm trí này, dẫu chỉ qua một ánh mắt, thì tôi cũng chẳng mảy may nghi ngờ gì việc đây chính là tâm trạng thường trực của ông: chính ông đã lên tiếng khẳng định điều đó; thế nhưng chẳng một ai, nếu chỉ nhìn từ dáng vẻ bên ngoài, có thể mường tượng ra được sự thật. Mà ông cũng đâu có nhận ra điều đó khi gặp ông ấy, thưa ông Lockwood: và ở cái thời điểm mà tôi đang kể này, ông ấy trông vẫn y hệt như hồi đó; chỉ có điều là ông ấy thích cuộn mình trong sự tĩnh lặng triền miên hơn, và có lẽ là còn kiệm lời hơn hẳn khi ở chốn đông người.
-
Vào thế kỷ 19 tại Anh, đập đá ven đường là một công việc lao động khổ sai cực nhọc và thấp kém nhất, thường dành cho những người bần cùng hoặc người sống trong trại tế bần (workhouse) để đổi lấy một khẩu phần ăn rẻ mạt. ↩
CHAPTER XXXIII
On the morrow of that Monday, Earnshaw being still unable to follow his ordinary employments, and therefore remaining about the house, I speedily found it would be impracticable to retain my charge beside me, as heretofore. She got downstairs before me, and out into the garden, where she had seen her cousin performing some easy work; and when I went to bid them come to breakfast, I saw she had persuaded him to clear a large space of ground from currant and gooseberry bushes, and they were busy planning together an importation of plants from the Grange.
I was terrified at the devastation which had been accomplished in a brief half-hour; the black-currant trees were the apple of Joseph’s eye, and she had just fixed her choice of a flower-bed in the midst of them.
“There! That will be all shown to the master,” I exclaimed, “the minute it is discovered. And what excuse have you to offer for taking such liberties with the garden? We shall have a fine explosion on the head of it: see if we don’t! Mr. Hareton, I wonder you should have no more wit than to go and make that mess at her bidding!”
“I’d forgotten they were Joseph’s,” answered Earnshaw, rather puzzled; “but I’ll tell him I did it.”
We always ate our meals with Mr. Heathcliff. I held the mistress’s post in making tea and carving; so I was indispensable at table. Catherine usually sat by me, but to-day she stole nearer to Hareton; and I presently saw she would have no more discretion in her friendship than she had in her hostility.
“Now, mind you don’t talk with and notice your cousin too much,” were my whispered instructions as we entered the room. “It will certainly annoy Mr. Heathcliff, and he’ll be mad at you both.”
“I’m not going to,” she answered.
The minute after, she had sidled to him, and was sticking primroses in his plate of porridge.
He dared not speak to her there: he dared hardly look; and yet she went on teasing, till he was twice on the point of being provoked to laugh. I frowned, and then she glanced towards the master: whose mind was occupied on other subjects than his company, as his countenance evinced; and she grew serious for an instant, scrutinizing him with deep gravity. Afterwards she turned, and recommenced her nonsense; at last, Hareton uttered a smothered laugh. Mr. Heathcliff started; his eye rapidly surveyed our faces. Catherine met it with her accustomed look of nervousness and yet defiance, which he abhorred.
“It is well you are out of my reach,” he exclaimed. “What fiend possesses you to stare back at me, continually, with those infernal eyes? Down with them! and don’t remind me of your existence again. I thought I had cured you of laughing.”
“It was me,” muttered Hareton.
“What do you say?” demanded the master.
Hareton looked at his plate, and did not repeat the confession. Mr. Heathcliff looked at him a bit, and then silently resumed his breakfast and his interrupted musing. We had nearly finished, and the two young people prudently shifted wider asunder, so I anticipated no further disturbance during that sitting: when Joseph appeared at the door, revealing by his quivering lip and furious eyes that the outrage committed on his precious shrubs was detected. He must have seen Cathy and her cousin about the spot before he examined it, for while his jaws worked like those of a cow chewing its cud, and rendered his speech difficult to understand, he began:-
“I mun hev’ my wage, and I mun goa! I hed aimed to dee wheare I’d sarved fur sixty year; and I thowt I’d lug my books up into t’ garret, and all my bits o’ stuff, and they sud hev’ t’ kitchen to theirseln; for t’ sake o’ quietness. It wur hard to gie up my awn hearthstun, but I thowt I could do that! But nah, shoo’s taan my garden fro’ me, and by th’ heart, maister, I cannot stand it! Yah may bend to th’ yoak an ye will-I noan used to ’t, and an old man doesn’t sooin get used to new barthens. I’d rayther arn my bite an’ my sup wi’ a hammer in th’ road!”
“Now, now, idiot!” interrupted Heathcliff, “cut it short! What’s your grievance? I’ll interfere in no quarrels between you and Nelly. She may thrust you into the coal-hole for anything I care.”
“It’s noan Nelly!” answered Joseph. “I sudn’t shift for Nelly-nasty ill nowt as shoo is. Thank God! shoo cannot stale t’ sowl o’ nob’dy! Shoo wer niver soa handsome, but what a body mud look at her ’bout winking. It’s yon flaysome, graceless quean, that’s witched our lad, wi’ her bold een and her forrard ways-till-Nay! it fair brusts my heart! He’s forgotten all I’ve done for him, and made on him, and goan and riven up a whole row o’ t’ grandest currant-trees i’ t’ garden!” and here he lamented outright; unmanned by a sense of his bitter injuries, and Earnshaw’s ingratitude and dangerous condition.
“Is the fool drunk?” asked Mr. Heathcliff. “Hareton, is it you he’s finding fault with?”
“I’ve pulled up two or three bushes,” replied the young man; “but I’m going to set ’em again.”
“And why have you pulled them up?” said the master.
Catherine wisely put in her tongue.
“We wanted to plant some flowers there,” she cried. “I’m the only person to blame, for I wished him to do it.”
“And who the devil gave you leave to touch a stick about the place?” demanded her father-in-law, much surprised. “And who ordered you to obey her?” he added, turning to Hareton.
The latter was speechless; his cousin replied-“You shouldn’t grudge a few yards of earth for me to ornament, when you have taken all my land!”
“Your land, insolent slut! You never had any,” said Heathcliff.
“And my money,” she continued; returning his angry glare, and meantime biting a piece of crust, the remnant of her breakfast.
“Silence!” he exclaimed. “Get done, and begone!”
“And Hareton’s land, and his money,” pursued the reckless thing. “Hareton and I are friends now; and I shall tell him all about you!”
The master seemed confounded a moment: he grew pale, and rose up, eyeing her all the while, with an expression of mortal hate.
“If you strike me, Hareton will strike you,” she said; “so you may as well sit down.”
“If Hareton does not turn you out of the room, I’ll strike him to hell,” thundered Heathcliff. “Damnable witch! dare you pretend to rouse him against me? Off with her! Do you hear? Fling her into the kitchen! I’ll kill her, Ellen Dean, if you let her come into my sight again!”
Hareton tried, under his breath, to persuade her to go.
“Drag her away!” he cried, savagely. “Are you staying to talk?” And he approached to execute his own command.
“He’ll not obey you, wicked man, any more,” said Catherine; “and he’ll soon detest you as much as I do.”
“Wisht! wisht!” muttered the young man, reproachfully; “I will not hear you speak so to him. Have done.”
“But you won’t let him strike me?” she cried.
“Come, then,” he whispered earnestly.
It was too late: Heathcliff had caught hold of her.
“Now, you go!” he said to Earnshaw. “Accursed witch! this time she has provoked me when I could not bear it; and I’ll make her repent it for ever!”
He had his hand in her hair; Hareton attempted to release her locks, entreating him not to hurt her that once. Heathcliff’s black eyes flashed; he seemed ready to tear Catherine in pieces, and I was just worked up to risk coming to the rescue, when of a sudden his fingers relaxed; he shifted his grasp from her head to her arm, and gazed intently in her face. Then he drew his hand over his eyes, stood a moment to collect himself apparently, and turning anew to Catherine, said, with assumed calmness-“You must learn to avoid putting me in a passion, or I shall really murder you some time! Go with Mrs. Dean, and keep with her; and confine your insolence to her ears. As to Hareton Earnshaw, if I see him listen to you, I’ll send him seeking his bread where he can get it! Your love will make him an outcast and a beggar. Nelly, take her; and leave me, all of you! Leave me!”
I led my young lady out: she was too glad of her escape to resist; the other followed, and Mr. Heathcliff had the room to himself till dinner. I had counselled Catherine to dine upstairs; but, as soon as he perceived her vacant seat, he sent me to call her. He spoke to none of us, ate very little, and went out directly afterwards, intimating that he should not return before evening.
The two new friends established themselves in the house during his absence; where I heard Hareton sternly check his cousin, on her offering a revelation of her father-in-law’s conduct to his father. He said he wouldn’t suffer a word to be uttered in his disparagement: if he were the devil, it didn’t signify; he would stand by him; and he’d rather she would abuse himself, as she used to, than begin on Mr. Heathcliff. Catherine was waxing cross at this; but he found means to make her hold her tongue, by asking how she would like him to speak ill of her father? Then she comprehended that Earnshaw took the master’s reputation home to himself; and was attached by ties stronger than reason could break-chains, forged by habit, which it would be cruel to attempt to loosen. She showed a good heart, thenceforth, in avoiding both complaints and expressions of antipathy concerning Heathcliff; and confessed to me her sorrow that she had endeavoured to raise a bad spirit between him and Hareton: indeed, I don’t believe she has ever breathed a syllable, in the latter’s hearing, against her oppressor since.
When this slight disagreement was over, they were friends again, and as busy as possible in their several occupations of pupil and teacher. I came in to sit with them, after I had done my work; and I felt so soothed and comforted to watch them, that I did not notice how time got on. You know, they both appeared in a measure my children: I had long been proud of one; and now, I was sure, the other would be a source of equal satisfaction. His honest, warm, and intelligent nature shook off rapidly the clouds of ignorance and degradation in which it had been bred; and Catherine’s sincere commendations acted as a spur to his industry. His brightening mind brightened his features, and added spirit and nobility to their aspect: I could hardly fancy it the same individual I had beheld on the day I discovered my little lady at Wuthering Heights, after her expedition to the Crags. While I admired and they laboured, dusk drew on, and with it returned the master. He came upon us quite unexpectedly, entering by the front way, and had a full view of the whole three, ere we could raise our heads to glance at him. Well, I reflected, there was never a pleasanter, or more harmless sight; and it will be a burning shame to scold them. The red fire-light glowed on their two bonny heads, and revealed their faces animated with the eager interest of children; for, though he was twenty-three and she eighteen, each had so much of novelty to feel and learn, that neither experienced nor evinced the sentiments of sober disenchanted maturity.
They lifted their eyes together, to encounter Mr. Heathcliff: perhaps you have never remarked that their eyes are precisely similar, and they are those of Catherine Earnshaw. The present Catherine has no other likeness to her, except a breadth of forehead, and a certain arch of the nostril that makes her appear rather haughty, whether she will or not. With Hareton the resemblance is carried farther: it is singular at all times, then it was particularly striking; because his senses were alert, and his mental faculties wakened to unwonted activity. I suppose this resemblance disarmed Mr. Heathcliff: he walked to the hearth in evident agitation; but it quickly subsided as he looked at the young man: or, I should say, altered its character; for it was there yet. He took the book from his hand, and glanced at the open page, then returned it without any observation; merely signing Catherine away: her companion lingered very little behind her, and I was about to depart also, but he bid me sit still.
“It is a poor conclusion, is it not?” he observed, having brooded a while on the scene he had just witnessed: “an absurd termination to my violent exertions? I get levers and mattocks to demolish the two houses, and train myself to be capable of working like Hercules, and when everything is ready and in my power, I find the will to lift a slate off either roof has vanished! My old enemies have not beaten me; now would be the precise time to revenge myself on their representatives: I could do it; and none could hinder me. But where is the use? I don’t care for striking: I can’t take the trouble to raise my hand! That sounds as if I had been labouring the whole time only to exhibit a fine trait of magnanimity. It is far from being the case: I have lost the faculty of enjoying their destruction, and I am too idle to destroy for nothing.
“Nelly, there is a strange change approaching; I’m in its shadow at present. I take so little interest in my daily life that I hardly remember to eat and drink. Those two who have left the room are the only objects which retain a distinct material appearance to me; and that appearance causes me pain, amounting to agony. About her I won’t speak; and I don’t desire to think; but I earnestly wish she were invisible: her presence invokes only maddening sensations. He moves me differently: and yet if I could do it without seeming insane, I’d never see him again! You’ll perhaps think me rather inclined to become so,” he added, making an effort to smile, “if I try to describe the thousand forms of past associations and ideas he awakens or embodies. But you’ll not talk of what I tell you; and my mind is so eternally secluded in itself, it is tempting at last to turn it out to another.
“Five minutes ago Hareton seemed a personification of my youth, not a human being; I felt to him in such a variety of ways, that it would have been impossible to have accosted him rationally. In the first place, his startling likeness to Catherine connected him fearfully with her. That, however, which you may suppose the most potent to arrest my imagination, is actually the least: for what is not connected with her to me? and what does not recall her? I cannot look down to this floor, but her features are shaped in the flags! In every cloud, in every tree-filling the air at night, and caught by glimpses in every object by day-I am surrounded with her image! The most ordinary faces of men and women-my own features-mock me with a resemblance. The entire world is a dreadful collection of memoranda that she did exist, and that I have lost her! Well, Hareton’s aspect was the ghost of my immortal love; of my wild endeavours to hold my right; my degradation, my pride, my happiness, and my anguish-
“But it is frenzy to repeat these thoughts to you: only it will let you know why, with a reluctance to be always alone, his society is no benefit; rather an aggravation of the constant torment I suffer: and it partly contributes to render me regardless how he and his cousin go on together. I can give them no attention any more.”
“But what do you mean by a change, Mr. Heathcliff?” I said, alarmed at his manner: though he was neither in danger of losing his senses, nor dying, according to my judgment: he was quite strong and healthy; and, as to his reason, from childhood he had a delight in dwelling on dark things, and entertaining odd fancies. He might have had a monomania on the subject of his departed idol; but on every other point his wits were as sound as mine.
“I shall not know that till it comes,” he said; “I’m only half conscious of it now.”
“You have no feeling of illness, have you?” I asked.
“No, Nelly, I have not,” he answered.
“Then you are not afraid of death?” I pursued.
“Afraid? No!” he replied. “I have neither a fear, nor a presentiment, nor a hope of death. Why should I? With my hard constitution and temperate mode of living, and unperilous occupations, I ought to, and probably shall, remain above ground till there is scarcely a black hair on my head. And yet I cannot continue in this condition! I have to remind myself to breathe-almost to remind my heart to beat! And it is like bending back a stiff spring: it is by compulsion that I do the slightest act not prompted by one thought; and by compulsion that I notice anything alive or dead, which is not associated with one universal idea. I have a single wish, and my whole being and faculties are yearning to attain it. They have yearned towards it so long, and so unwaveringly, that I’m convinced it will be reached-and soon-because it has devoured my existence: I am swallowed up in the anticipation of its fulfilment. My confessions have not relieved me; but they may account for some otherwise unaccountable phases of humour which I show. O God! It is a long fight; I wish it were over!”
He began to pace the room, muttering terrible things to himself, till I was inclined to believe, as he said Joseph did, that conscience had turned his heart to an earthly hell. I wondered greatly how it would end. Though he seldom before had revealed this state of mind, even by looks, it was his habitual mood, I had no doubt: he asserted it himself; but not a soul, from his general bearing, would have conjectured the fact. You did not when you saw him, Mr. Lockwood: and at the period of which I speak, he was just the same as then; only fonder of continued solitude, and perhaps still more laconic in company.