CHƯƠNG VI: QUẦN ĐẢO HY LẠP
Rạng đông ngày hôm sau, mười hai tháng Hai, chiếc Nautilus ngoi lên mặt nước. Tôi vội vã bước lên boong. Cách chừng ba dặm về phương nam, những đường viền mờ ảo của dải đất Pelusium1 dần hiện ra trong tầm mắt. Một dòng hải lưu xiết đã mang chúng tôi từ vùng biển này sang vùng biển khác. Tầm bảy giờ sáng, Ned và Conseil bước lại gần tôi.
"Chà, ngài Giáo sư Tự nhiên học," người thợ săn Canada cất giọng đầy vẻ hân hoan, "vậy là Địa Trung Hải sao?"
"Đúng vậy, anh bạn Ned ạ, chúng ta đang dập dềnh trên chính vùng biển ấy đây."
"Sao cơ!" Conseil thốt lên kinh ngạc, "ngay trong đêm qua ư?"
"Phải, chỉ nội trong đêm qua; vỏn vẹn vài phút đồng hồ là chúng ta đã vượt qua dải đất tưởng chừng không thể vượt qua ấy."
"Tôi không tin đâu," người thợ săn Canada quả quyết.
"Thế thì anh lầm rồi, anh Land ạ," tôi tiếp lời; "bờ biển thấp trải dài về phương nam kia chính là hải phận Ai Cập. Với một người tinh mắt như anh, Ned, hẳn anh có thể nhìn thấy chiếc cầu tàu của Port Said2 đang vươn mình ra biển chứ."
Ned Land nheo mắt, chăm chú nhìn xa xăm.
"Quả thực ngài nói đúng, thưa ngài, và vị Thuyền trưởng của ngài đúng là một con người phi thường. Chúng ta đang ở Địa Trung Hải. Thật tuyệt! Bây giờ, nếu ngài không phiền, chúng ta hãy bàn chút chuyện riêng tư, nhưng ở nơi nào đó không có người nghe lén."
Tôi lờ mờ đoán được tâm tư của người bạn Canada, và dù sao đi nữa, để anh ta bày tỏ cõi lòng cũng là điều nên làm. Cả ba chúng tôi bèn rảo bước tới và ngồi xuống cạnh ngọn đèn pha, nơi ít bị những bọt nước tung trắng xóa từ chân vịt hắt vào nhất.
"Nào, Ned, tôi đang nghe đây; anh có tâm sự gì muốn giãi bày?"
"Điều tôi muốn nói rất giản đơn. Chúng ta đang ở châu Âu; và trước khi những ý tưởng bốc đồng của Thuyền trưởng Nemo lại lôi tuột chúng ta xuống đáy Biển Cực mịt mù, hay ném thẳng chúng ta sang tận châu Đại Dương, tôi muốn yêu cầu rời khỏi tàu Nautilus."
Lòng tôi hoàn toàn không muốn trói buộc tự do của những người bạn đồng hành, nhưng quả thực, tự thẳm sâu tâm can, tôi chưa hề khao khát rời xa Thuyền trưởng Nemo.
Nhờ có ngài ấy, nhờ những thiết bị tối tân trên con tàu này, mỗi ngày trôi qua tôi lại tiến thêm một bước đến việc hoàn thiện những nghiên cứu đại dương học của mình; tôi đang chắp bút viết lại cuốn sách về những vực thẳm biển khơi ngay giữa lòng đại dương sâu thẳm. Liệu tôi có bao giờ may mắn có lại một đặc ân như thế này để chiêm ngưỡng muôn vàn kỳ quan tráng lệ dưới đáy biển không? Không, chắc chắn là không! Và tôi không tài nào chấp nhận được ý nghĩ rũ bỏ chiếc Nautilus trước khi chu trình khám phá vĩ đại này khép lại.
"Anh bạn Ned, hãy trả lời tôi thật lòng, anh đã chán ngấy cảnh sống trên tàu rồi sao? Anh có hối hận vì số phận đã xô đẩy chúng ta vào tay Thuyền trưởng Nemo không?"
Người thợ săn Canada lặng thinh trong giây lát. Rồi, khoanh hai tay trước ngực, anh điềm tĩnh đáp:
"Nói thật với ngài, tôi không hề hối tiếc về chuyến phiêu lưu dưới đáy biển này. Tôi rất vui vì được trải nghiệm nó; nhưng chừng đó là đủ rồi, hãy kết thúc nó thôi. Ý tôi là vậy."
"Chuyến đi này rồi sẽ kết thúc thôi, Ned ạ."
"Nhưng ở đâu và khi nào?"
"Ở đâu thì tôi không rõ-khi nào thì tôi cũng chẳng thể nói trước; hay đúng hơn, tôi cho rằng hành trình này sẽ dừng lại khi những đại dương bao la chẳng còn gì để dạy cho chúng ta nữa."
"Vậy ngài còn kỳ vọng vào điều gì?" người thợ săn Canada gặng hỏi.
"Rằng sáu tháng nữa, cũng như lúc này đây, những cơ hội bất ngờ có thể xảy ra mà chúng ta có thể và buộc phải chớp lấy."
"Ồ!" Ned Land bật thốt, "và thưa ngài Giáo sư, sáu tháng nữa thì chúng ta sẽ giạt về phương trời nào cơ chứ?"
"Có thể là ở Trung Quốc; anh thừa biết chiếc Nautilus là một lữ khách siêu tốc mà. Nó xé nước lao đi như chim én xé gió trời, hay như một chuyến tàu tốc hành vun vút trên đất liền. Nó chẳng e dè những vùng biển giao thương tấp nập; ai dám bảo nó sẽ không lướt qua bờ cõi nước Pháp, nước Anh, hoặc châu Mỹ, nơi mà một cuộc đào tẩu có thể diễn ra êm thấm như ở đây."
"Ngài Aronnax," người thợ săn Canada vặn lại, "những lý lẽ của ngài đã mục nát từ gốc rễ rồi. Ngài toàn nói chuyện viển vông ở thì tương lai, ‘Chúng ta sẽ ở kia! Chúng ta sẽ ở đây!’ Còn tôi, tôi nói về hiện tại thiết thực, ‘Chúng ta đang ở đây, và chúng ta phải chớp lấy cơ hội này.’"
Lý lẽ sắc sảo của Ned Land dồn ép tôi tới mức nghẹt thở, và tôi cảm thấy mình hoàn toàn thất thế trên lập trường đó. Quả thật, tôi chẳng còn biết dùng lý lẽ nào để bao biện cho mình nữa.
"Thưa ngài," Ned lại tiếp, "chúng ta hãy đặt giả thiết về một điều không tưởng: giả như hôm nay Thuyền trưởng Nemo trả lại tự do cho ngài; ngài có nhận lấy không?"
"Tôi không biết," tôi ngập ngừng.
"Và nếu," anh ta bồi thêm, "đặc ân của ngày hôm nay sẽ vĩnh viễn không bao giờ được lặp lại nữa, ngài có nhận không?"
"Anh bạn Ned, đây là câu trả lời của tôi. Lý lẽ của anh đã dồn tôi vào thế bí. Chúng ta không thể mãi trông mong vào lòng ban ơn của Thuyền trưởng Nemo. Sự cẩn trọng thông thường cấm ngài ấy buông tha cho chúng ta. Nhưng mặt khác, chính sự cẩn trọng ấy cũng thôi thúc chúng ta phải tận dụng cơ hội đầu tiên để rời khỏi chiếc Nautilus."
"Chà, ngài Aronnax, điều đó thật chí lý."
"Nhưng chỉ một lưu ý thôi-duy nhất một điều. Cơ hội ấy phải thực sự chín muồi, và nỗ lực đào tẩu đầu tiên của chúng ta buộc phải thành công; nếu thất bại, chúng ta sẽ vĩnh viễn đánh mất cơ hội thứ hai, và Thuyền trưởng Nemo sẽ không bao giờ tha thứ cho sự phản bội ấy."
"Ngài nói đúng," người thợ săn Canada tán thành. "Nhưng nhận xét của ngài cũng đúng cho mọi nỗ lực đào tẩu sau này, dù là trong hai năm nữa, hay hai ngày nữa. Cốt lõi của vấn đề vẫn là: Hễ có một thời cơ thuận lợi xuất hiện, chúng ta phải nắm lấy ngay lập tức."
"Tôi đồng ý! Và bây giờ, Ned, anh có thể nói cho tôi nghe anh định nghĩa thế nào là một thời cơ thuận lợi chứ?"
"Đó sẽ là khi, vào một đêm tối trời mịt mùng, chiếc Nautilus lượn lờ ở một khoảng cách đủ gần một bờ biển châu Âu nào đó."
"Và anh định tự cứu mình bằng cách bơi vào bờ sao?"
"Chính xác, nếu chúng ta ở đủ gần đất liền, và con tàu phải đang nổi lên mặt nước vào lúc đó. Còn nếu bờ bến vẫn mờ mịt xa xăm, và con tàu thì đang chìm nghỉm dưới làn nước, thì tất nhiên là không thể rồi."
"Thế trong trường hợp đó?"
"Trong trường hợp đó, tôi sẽ tìm cách đoạt lấy chiếc thuyền con. Tôi biết cách điều khiển nó. Chúng ta sẽ chui tọt vào trong, rồi khi chốt an toàn được nhổ lên, chúng ta sẽ lập tức ngoi lên mặt nước, mà ngay cả gã hoa tiêu nơi mũi tàu cũng chẳng mảy may hay biết về cuộc tẩu thoát này."
"Tuyệt lắm, Ned, hãy để mắt rình xem cơ hội; nhưng đừng quên rằng chỉ một sơ sẩy nhỏ bé cũng đủ đưa chúng ta xuống mồ."
"Tôi sẽ không bao giờ quên đâu, thưa ngài."
"Và bây giờ, Ned, anh có muốn biết tôi nghĩ gì về kế hoạch của anh không?"
"Tất nhiên rồi, ngài Aronnax."
"Chà, tôi nghĩ-tôi không nói là tôi hy vọng-tôi nghĩ rằng cái cơ hội thuận lợi ấy sẽ chẳng bao giờ đến đâu."
"Vì cớ gì?"
"Bởi vì Thuyền trưởng Nemo thừa thông minh để thấu hiểu rằng chúng ta chưa một khắc nào từ bỏ khao khát tự do. Ngài ấy sẽ luôn cao độ cảnh giác, nhất là khi bơi trong những vùng biển có tầm nhìn hướng về các bờ cõi châu Âu."
"Cứ chờ rồi xem," Ned Land đáp lời, dứt khoát lắc đầu.
"Và bây giờ, anh Ned Land," tôi nói thêm, "chúng ta hãy khép lại câu chuyện ở đây thôi. Sẽ không có một lời nào bàn về vấn đề này nữa. Bất kể ngày nào anh đã sẵn sàng, hãy đến và báo cho chúng tôi hay, chúng tôi sẽ nhất mực theo anh. Tôi hoàn toàn phó thác vào anh."
Thế là khép lại một cuộc hàn huyên mà, ở một thời điểm không xa trong tương lai, đã dẫn đến những hậu quả vô cùng thảm khốc. Ở đây tôi phải nói thêm rằng, các sự kiện nối tiếp dường như đã chứng minh dự cảm của tôi là đúng, để lại trong lòng người thợ săn Canada một nỗi tuyệt vọng đến cùng cực. Phải chăng Thuyền trưởng Nemo đã sinh lòng dè chừng chúng tôi ở những vùng biển nhộn nhịp này? Hay ngài ấy chỉ đơn thuần muốn lẩn tránh vô số những con tàu của đủ mọi quốc gia đang ngày đêm cày xới mặt nước Địa Trung Hải? Tôi không dám chắc; nhưng chúng tôi thường xuyên lặn ở lưng chừng nước và giữ một khoảng cách rất xa đất liền. Hoặc giả, nếu chiếc Nautilus có ngoi lên, thì cũng chẳng có gì lộ ra ngoài chiếc lồng kính của người hoa tiêu; và đôi khi nó còn lặn sâu xuống những vực thẳm hun hút, bởi lẽ, giữa dải Quần đảo Hy Lạp và vùng Tiểu Á, bủa dò tới độ sâu hơn một ngàn sải cũng chẳng chạm nổi đáy.
Vậy nên, tôi chỉ mơ hồ biết rằng chúng tôi đang lảng vảng gần Đảo Carpathos, một trong những hòn đảo thuộc quần đảo Sporades3, khi Thuyền trưởng Nemo khẽ ngâm nga những vần thơ của thi hào Virgil4:
"Est Carpathio Neptuni gurgite vates,
Caeruleus Proteus5,"
vừa ngâm nga, ngài vừa chỉ tay vào một điểm trên tấm hải đồ.
Nơi ngài chỉ quả thực là chốn ngụ cư cổ xưa của Proteus, vị mục đồng già nua chuyên chăn dắt bầy cừu của thần Neptune, nay chính là hòn đảo Scarpanto, nằm chơ vơ giữa Rhodes và Crete. Nhưng phóng mắt qua những tấm kính dày cộp của phòng khách, tôi chẳng nhìn thấy gì ngoài nền đá granite xám xịt.
Ngày hôm sau, 14 tháng Hai, tôi định bụng dành ra vài giờ đồng hồ để khảo sát các loài thủy tộc đặc hữu của Quần đảo này; thế nhưng chẳng hiểu vì lẽ gì, các tấm kính vẫn cứ đóng kín bưng. Mải mê quan sát hải trình của chiếc Nautilus, tôi chợt nhận ra chúng tôi đang rẽ sóng tiến về phía Candia6, chính là hòn đảo Crete cổ đại. Vào thuở tôi mới đặt chân lên chiếc Abraham Lincoln, toàn bộ hòn đảo này đương rực lửa khởi nghĩa chống lại ách chuyên chế bạo tàn của người Thổ Nhĩ Kỳ. Kể từ dạo ấy, số phận của những người khởi nghĩa ra sao, tôi hoàn toàn mù tịt; và Thuyền trưởng Nemo, người đã vĩnh viễn cắt đứt mọi mối giao hảo với đất liền, hẳn nhiên cũng chẳng thể nào giải đáp cho tôi hay.
Tối hôm đó, khi chỉ có hai người tĩnh lặng trong phòng khách, tôi tuyệt nhiên không mảy may đả động đến sự kiện ấy. Hơn nữa, trông ngài có vẻ đăm chiêu và chất chứa nhiều tâm sự. Rồi, đột ngột phá vỡ thói quen thường nhật, ngài truyền lệnh mở toang cả hai bức tường kính. Ngài chầm chậm bước từ ô cửa này sang ô cửa khác, ánh mắt đăm đăm dò xét khối nước mịt mùng. Ngài đang tìm kiếm điều chi, tôi thật tình không sao đoán nổi; thế nên, về phần mình, tôi đành dùng thì giờ rảnh rỗi để chiêm ngưỡng những sinh linh phù du đang tung tăng bơi lội trước mắt.
Chợt, từ giữa làn nước sâu thẳm, một bóng người hiện ra. Đó là một người thợ lặn, bên hông lủng lẳng một chiếc túi da. Đó tuyệt nhiên không phải là một thân xác tả tơi bị sóng gió đại dương ruồng bỏ; đó là một con người bằng xương bằng thịt, đang rẽ nước bằng những sải tay đầy uy lực, thỉnh thoảng lại lặn ngụp ngoi lên mặt nước để gom nhặt dưỡng khí.
Tôi vội quay sang Thuyền trưởng Nemo, không giấu nổi vẻ thảng thốt mà cất tiếng kêu lên:
"Một người bị đắm tàu! Bằng mọi giá phải cứu lấy anh ta!"
![[Illustration]](/sach/twenty-thousand-leagues-under-the-sea/images/M28_IMG01_img08.webp)
"Một người! Một thủy thủ bị đắm tàu!" tôi thốt lên.
Thế nhưng, Thuyền trưởng chẳng buồn đáp lời tôi. Ngài lẳng lặng bước tới, tì sát người vào mặt kính.
Người đàn ông kia đã bơi đến sát sạt, khuôn mặt ép chặt vào vách kính trong suốt, ánh mắt hướng thẳng vào chúng tôi.
Trước sự ngỡ ngàng đến tột độ của tôi, Thuyền trưởng Nemo đưa tay ra hiệu cho anh ta. Người thợ lặn cũng dùng cử chỉ tay để hồi đáp, rồi thoắt cái, bơi vút lên mặt nước và không xuất hiện nữa.
"Ngài đừng vội phiền lòng," Thuyền trưởng Nemo cất giọng từ tốn. "Đó là Nicholas xứ Cape Matapan7, có biệt danh là Pesca8. Anh ta vốn lẫy lừng khắp vùng quần đảo Cyclades9. Một người thợ lặn gan góc nhường nào! Nước chính là môi trường sống đích thực của anh ta, và thời gian anh ta đắm mình dưới biển sâu còn nhiều hơn cả trên cạn. Anh ta thoăn thoắt đi lại từ hòn đảo này sang hòn đảo khác, thậm chí có thể lặn lội tới tận Crete."
"Ngài biết anh ta ư, thưa Thuyền trưởng?"
"Sao lại không chứ, ngài Aronnax?"
Vừa dứt lời, Thuyền trưởng Nemo cất bước tiến về phía một món đồ nội thất kê sát tấm kính bên trái của phòng khách. Ngay cạnh đó, tôi để ý thấy một chiếc rương bọc sắt kiên cố. Phía trên nắp rương gắn một tấm biển bằng đồng thau, mang biểu tượng của tàu Nautilus cùng dòng khẩu hiệu quen thuộc.
Vào khoảnh khắc đó, Thuyền trưởng dường như quên béng mất sự hiện diện của tôi. Ngài mở toang món đồ nội thất kia-thực chất là một chiếc két sắt-để lộ ra vô số những thỏi kim loại sáng rực bên trong.
Đó chính là những thỏi vàng ròng. Chỗ kim loại quý giá dường này, tượng trưng cho một khối tài sản khổng lồ, rốt cuộc từ đâu mà có? Thuyền trưởng đã thu thập số vàng này từ nơi nao? Và ngài định dùng chúng vào việc gì?
Tôi câm lặng. Tôi chỉ biết đứng trân trân quan sát. Thuyền trưởng Nemo nhấc từng thỏi vàng lên, rồi cần mẫn và có hệ thống, sắp xếp chúng vào chiếc rương cho đến khi đầy ắp. Tôi thầm ước tính khối lượng bên trong chí ít cũng phải tới 4.000 pound vàng, tương đương với gần 200.000 bảng Anh.
Sau khi chiếc rương được cài then khóa cẩn mật, Thuyền trưởng cẩn lên nắp một địa chỉ nhận hàng, được viết bằng những ký tự mang dáng dấp của tiếng Hy Lạp Hiện đại.
Mọi việc đâu vào đấy, Thuyền trưởng Nemo nhấn một chiếc nút nhỏ, nơi có đường dây nối thẳng tới khu sinh hoạt của thủy thủ đoàn. Bốn người đàn ông xuất hiện, và phải khá nhọc nhằn, họ mới hợp sức đẩy được chiếc rương nặng trịch ấy ra khỏi phòng khách. Sau đó, tôi còn nghe thấy tiếng họ dùng ròng rọc kéo nó lên chiếc cầu thang sắt.
Đúng khoảnh khắc đó, Thuyền trưởng Nemo quay sang nhìn tôi.
"Và ngài đang định nói gì chăng, thưa ngài?" ngài cất tiếng hỏi.
"Tôi không nói gì cả, thưa Thuyền trưởng."
"Vậy thì, thưa ngài, nếu ngài cho phép, tôi xin chúc ngài một đêm an giấc."
Ngay sau câu nói ấy, ngài quay lưng và rời khỏi phòng khách.
Tôi trở về phòng mình trong một tâm trạng bồn chồn khôn tả, như mọi người có thể hình dung được. Tôi uổng công tìm kiếm giấc ngủ-tâm trí tôi mải miết đi tìm sợi dây liên kết giữa sự xuất hiện của người thợ lặn và chiếc rương chứa đầy vàng ròng kia. Chẳng bao lâu sau, qua những chuyển động lắc lư tròng trành, tôi cảm nhận được chiếc Nautilus đang từ từ ngoi lên từ vực sâu để trở lại với mặt biển bao la.
Rồi, tôi văng vẳng nghe thấy tiếng bước chân trên boong tàu; và tôi biết họ đang tháo dỡ chiếc ca nô nhỏ bé để hạ nó xuống những ngọn sóng. Trong tích tắc, nó va đập vào mạn tàu Nautilus, rồi mọi tiếng động chợt chìm vào thinh lặng.
Hai giờ đồng hồ trôi qua, những tiếng ồn tương tự, sự đi lại tương tự lại tiếp diễn; chiếc thuyền nhỏ được kéo lên tàu, đặt gọn gàng vào vị trí cũ, và con tàu Nautilus lại một lần nữa lao mình lặn sâu xuống dưới những ngọn sóng.
Vậy là hàng triệu bảng Anh này đã được vận chuyển trót lọt đến địa chỉ của chúng. Tới điểm nào của lục địa? Kẻ nào là người nắm giữ đường dây liên lạc của Thuyền trưởng Nemo?
Ngày hôm sau, tôi tường thuật lại cho Conseil và người thợ săn Canada nghe những sự kiện của đêm qua-những biến cố đã đẩy trí tò mò của tôi lên đến tột độ. Hai người bạn đồng hành của tôi cũng không khỏi kinh ngạc.
"Nhưng ông ta mang hàng triệu bảng đi đâu cơ chứ?" Ned Land thắc mắc.
Tôi chẳng có lấy một lời giải đáp thỏa đáng cho câu hỏi ấy. Trở về phòng khách sau bữa sáng, tôi bắt tay ngay vào công việc. Cho đến tận năm giờ chiều, tôi vẫn mải mê cặm cụi sắp xếp các trang ghi chép. Chẳng rõ do cơ thể quá nhạy cảm, hay có nguyên cớ nào khác, mà đúng khoảnh khắc ấy, một luồng hơi nóng hầm hập bỗng tỏa ra khiến tôi bức bối đến mức phải cởi ngay tấm áo khoác. Thật kỳ lạ! Dù đang đi qua một vùng vĩ độ thấp, lẽ ra con tàu Nautilus không thể bị tác động bởi bất kỳ sự thay đổi nhiệt độ nào khi đang lặn sâu dưới nước. Tôi liếc nhìn áp kế: con tàu đang ở độ sâu sáu mươi feet, nơi nhiệt độ khí quyển vĩnh viễn không thể chạm tới.
Tôi cố quay lại bàn làm việc, nhưng hơi nóng mỗi lúc một tăng lên đến mức không thể nào chịu đựng nổi.
"Chẳng lẽ trên tàu có hỏa hoạn?" tôi tự hỏi.
Ngay khi tôi định lao ra khỏi phòng khách thì Thuyền trưởng Nemo bước vào. Ngài tiến đến gần nhiệt kế, chăm chú quan sát, rồi quay sang tôi lên tiếng:
"Bốn mươi hai độ."
"Tôi cũng nhận ra rồi, thưa Thuyền trưởng," tôi đáp. "Nếu cứ tiếp tục nóng lên thế này, e rằng chúng ta sẽ không trụ nổi."
"Ồ, thưa ngài giáo sư, nhiệt độ sẽ không thể tăng thêm nếu chúng ta không muốn."
"Nghĩa là ngài có thể tùy ý hạ nhiệt sao?"
"Không. Nhưng tôi có thể lái tàu tránh xa khỏi cái lò lửa đang đun sôi nước ngoài kia."
"Vậy là nguồn nhiệt nằm ở bên ngoài!"
"Chắc chắn rồi. Chúng ta đang trôi giữa một dòng nước đang độ sôi sục."
"Sao có thể như thế được!" tôi bật thốt lên.
"Ngài hãy tự mình xem đi."
Các tấm kính che cửa sổ từ từ mở ra. Trước mắt tôi, cả một vùng biển rộng lớn được nhuộm trong sắc trắng xóa. Từng cuộn khói lưu huỳnh bốc lên ngùn ngụt giữa những ngọn sóng đang cuồn cuộn réo rắt như nước ngập trong một chiếc vạc đồng khổng lồ. Tôi tò mò chạm tay vào mặt kính, nhưng luồng nhiệt khủng khiếp tát thẳng vào da thịt khiến tôi lập tức phải rụt tay lại.
"Chúng ta đang ở đâu vậy ngài?" tôi hỏi.
"Chúng ta đang ở gần Đảo Santorin10, thưa ngài," Thuyền trưởng điềm nhiên đáp. "Tôi muốn cho ngài chiêm ngưỡng một cảnh tượng kỳ vĩ: một ngọn núi lửa đang phun trào ngay dưới đáy đại dương."
"Tôi cứ ngỡ," tôi ngập ngừng, "rằng kỷ nguyên hình thành của những hòn đảo mới đã lùi vào dĩ vãng rồi chứ."
"Không có điều gì thực sự kết thúc ở những vùng biển ngậm đầy nham thạch cả," Thuyền trưởng Nemo từ tốn giải thích. "Trái Đất này vẫn luôn được tôi luyện không ngừng trong ngọn lửa ngầm dưới lòng đáy sâu. Theo ghi chép của Cassiodorus và Pliny11, từ tận năm mười chín Công nguyên, một hòn đảo mới mang tên Theia-hòn đảo của thần thánh-đã trồi lên ngay tại vị trí những rặng đảo nhỏ bé này vừa thành hình. Rồi chúng lại chìm nghỉm dưới những con sóng, tái xuất hiện vào năm sáu mươi chín, để rồi lại tiếp tục sụt xuống. Kể từ thời khắc ấy cho đến nay, dường như lò rèn của thần Diêm vương đã tạm thời im ắng. Nhưng vào ngày 3 tháng Hai năm 1866, một hòn đảo mới-mà người ta gọi là Đảo George-đột ngột nhô lên giữa lớp sương mù lưu huỳnh gần Nea Kamenni12, và lại lắng chìm vào ngày 6 cùng tháng. Chỉ bảy ngày sau đó, ngày 13 tháng Hai, Đảo Aphroessa hiện ra, tạo nên một dải kênh rộng chừng mười thước ngăn cách nó với Nea Kamenni. Chính tôi đã có mặt tại vùng biển này khi hiện tượng vĩ đại đó diễn ra, và tự mình chứng kiến trọn vẹn mọi giai đoạn biến đổi. Đảo Aphroessa có hình tròn, đường kính rộng ba trăm feet và cao ba mươi feet. Nó được tạo hình từ dòng dung nham đen kịt hòa lẫn lớp thủy tinh nham thạch cùng những mảnh fenspat. Rồi gần đây nhất, vào ngày 10 tháng Ba, một hòn đảo nhỏ hơn mang tên Reka đã nhô lên cạnh Nea Kamenni. Kể từ đó, cả ba hòn đảo này đã kết nối lại với nhau thành một khối đất liền duy nhất."
"Vậy con kênh mà chúng ta đang đi qua lúc này thì sao?" tôi tò mò.
"Nó ở ngay đây," Thuyền trưởng Nemo đáp, chỉ tay vào tấm bản đồ Quần đảo. "Ngài thấy đấy, tôi đã tự tay đánh dấu vị trí của những hòn đảo mới này."
Tôi lại tiến về phía tấm kính. Chiếc tàu Nautilus lúc này đã hoàn toàn bất động. Sức nóng hầm hập mỗi lúc một bức bối khó tả. Mặt biển-vốn dĩ trắng xóa-giờ đây đã nhuộm một màu đỏ ối vì sự hiện diện của muối sắt. Dẫu con tàu được đóng kín bưng, thứ mùi lưu huỳnh gắt gỏng vẫn ngang nhiên len lỏi và ngập ngụa khắp phòng khách. Ánh sáng điện chói lọi rực rỡ thường ngày cũng đành chịu khuất phục trước quầng sáng đỏ rực hắt vào từ những ngọn lửa nham thạch. Tôi có cảm giác như đang bị nướng chín, nghẹt thở trong một buồng xông hơi ngột ngạt.
"Chúng ta không thể nán lại vùng nước sôi sục này lâu thêm nữa đâu," tôi nói với Thuyền trưởng.
"Sẽ thật thiếu thận trọng nếu cố chấp làm vậy," Thuyền trưởng Nemo đáp bằng một giọng lạnh tanh.
Ngài hạ lệnh. Tàu Nautilus lập tức chuyển hướng, rẽ sóng thoát khỏi lò lửa chực chờ nuốt chửng nó. Nếu ngoan cố đối đầu, hẳn chúng tôi đã phải trả một cái giá đắt. Mười lăm phút sau, chúng tôi cuối cùng cũng được hít căng lồng ngực bầu không khí trong lành, mát rượi trên mặt nước. Trong đầu tôi chợt lóe lên một ý nghĩ rùng rợn: nếu Ned Land quyết định chọn vùng biển này cho kế hoạch đào tẩu của chúng tôi, hẳn là ba người chúng tôi sẽ bị nấu chín ngay giữa biển lửa địa ngục này.
Ngày hôm sau, 16 tháng Hai, chúng tôi rời khỏi lưu vực nằm giữa Rhodes và Alexandria, nơi có độ sâu ước tính khoảng 1.500 sải. Tàu Nautilus rẽ sóng lướt qua ngoài khơi Cerigo13 một khoảng khá xa, bỏ lại Quần đảo Hy Lạp phía sau lưng và vòng qua mũi Cape Matapan.
-
Pelusium là một thành phố cổ nằm ở rìa phía đông của châu thổ sông Nile, Ai Cập, từng là một pháo đài biên giới quan trọng thời cổ đại. ↩
-
Port Said là thành phố cảng ở đông bắc Ai Cập, nằm ở lối vào phía bắc của kênh đào Suez nối liền Địa Trung Hải và Biển Đỏ. ↩
-
Sporades là một nhóm đảo của Hy Lạp nằm rải rác trên biển Aegean. ↩
-
Virgil (70-19 TCN) là một trong những nhà thơ vĩ đại nhất của La Mã cổ đại, tác giả của bản sử thi kiệt tác Aeneid. ↩
-
Trong thần thoại Hy Lạp, Proteus là một vị thần biển nguyên thủy có khả năng tiên tri và thay đổi hình dạng, thường được gọi là 'ông già của biển cả'. ↩
-
Candia là tên gọi lịch sử của đảo Crete trong thời kỳ Cộng hòa Venice cai trị từ thế kỷ 13 đến thế kỷ 17. ↩
-
Cape Matapan (hay Mũi Tainaron) là điểm cực nam của bán đảo Peloponnese cũng như của lục địa Hy Lạp. ↩
-
Trong các ngôn ngữ gốc Latin (như tiếng Ý, Tây Ban Nha), 'Pesca' có liên quan đến việc đánh cá, ngụ ý nhân vật này bơi lặn giỏi như cá. ↩
-
Cyclades là một nhóm đảo thuộc Hy Lạp nằm ở trung tâm biển Aegean, nổi tiếng với nền văn minh cổ đại và phong cảnh ngoạn mục. ↩
-
Santorin (hay Santorini) là một hòn đảo núi lửa nổi tiếng của Hy Lạp. Hõm chảo khổng lồ của nó được tạo ra bởi một vụ phun trào thảm khốc thời cổ đại. ↩
-
Pliny (thường là Pliny Trưởng lão) là học giả La Mã cổ đại nổi tiếng với bộ 'Lịch sử Tự nhiên'. Cassiodorus là một chính khách và học giả La Mã vào thế kỷ thứ 6. ↩
-
Nea Kamenni là một hòn đảo núi lửa nhỏ nằm gọn trong hõm chảo ngập nước của đảo Santorini, được hình thành từ các đợt phun trào nham thạch qua hàng ngàn năm. ↩
-
Cerigo là tên gọi theo tiếng Venice của đảo Kythira, một hòn đảo của Hy Lạp nằm ở phía nam bán đảo Peloponnese. ↩
CHAPTER VI THE GRECIAN ARCHIPELAGO
The next day, the 12th of February, at the dawn of day, the Nautilus rose to the surface. I hastened on to the platform. Three miles to the south the dim outline of Pelusium was to be seen. A torrent had carried us from one sea to another. About seven o’clock Ned and Conseil joined me.
“Well, Sir Naturalist,” said the Canadian, in a slightly jovial tone, “and the Mediterranean?”
“We are floating on its surface, friend Ned.”
“What!” said Conseil, “this very night.”
“Yes, this very night; in a few minutes we have passed this impassable isthmus.”
“I do not believe it,” replied the Canadian.
“Then you are wrong, Master Land,” I continued; “this low coast which rounds off to the south is the Egyptian coast. And you who have such good eyes, Ned, you can see the jetty of Port Said stretching into the sea.”
The Canadian looked attentively.
“Certainly you are right, sir, and your Captain is a first-rate man. We are in the Mediterranean. Good! Now, if you please, let us talk of our own little affair, but so that no one hears us.”
I saw what the Canadian wanted, and, in any case, I thought it better to let him talk, as he wished it; so we all three went and sat down near the lantern, where we were less exposed to the spray of the blades.
“Now, Ned, we listen; what have you to tell us?”
“What I have to tell you is very simple. We are in Europe; and before Captain Nemo’s caprices drag us once more to the bottom of the Polar Seas, or lead us into Oceania, I ask to leave the Nautilus.”
I wished in no way to shackle the liberty of my companions, but I certainly felt no desire to leave Captain Nemo.
Thanks to him, and thanks to his apparatus, I was each day nearer the completion of my submarine studies; and I was rewriting my book of submarine depths in its very element. Should I ever again have such an opportunity of observing the wonders of the ocean? No, certainly not! And I could not bring myself to the idea of abandoning the Nautilus before the cycle of investigation was accomplished.
“Friend Ned, answer me frankly, are you tired of being on board? Are you sorry that destiny has thrown us into Captain Nemo’s hands?”
The Canadian remained some moments without answering. Then, crossing his arms, he said:
“Frankly, I do not regret this journey under the seas. I shall be glad to have made it; but, now that it is made, let us have done with it. That is my idea.”
“It will come to an end, Ned.”
“Where and when?”
“Where I do not know-when I cannot say; or, rather, I suppose it will end when these seas have nothing more to teach us.”
“Then what do you hope for?” demanded the Canadian.
“That circumstances may occur as well six months hence as now by which we may and ought to profit.”
“Oh!” said Ned Land, “and where shall we be in six months, if you please, Sir Naturalist?”
“Perhaps in China; you know the Nautilus is a rapid traveller. It goes through water as swallows through the air, or as an express on the land. It does not fear frequented seas; who can say that it may not beat the coasts of France, England, or America, on which flight may be attempted as advantageously as here.”
“M. Aronnax,” replied the Canadian, “your arguments are rotten at the foundation. You speak in the future, ‘We shall be there! we shall be here!’ I speak in the present, ‘We are here, and we must profit by it.’”
Ned Land’s logic pressed me hard, and I felt myself beaten on that ground. I knew not what argument would now tell in my favour.
“Sir,” continued Ned, “let us suppose an impossibility: if Captain Nemo should this day offer you your liberty; would you accept it?”
“I do not know,” I answered.
“And if,” he added, “the offer made you this day was never to be renewed, would you accept it?”
“Friend Ned, this is my answer. Your reasoning is against me. We must not rely on Captain Nemo’s good-will. Common prudence forbids him to set us at liberty. On the other side, prudence bids us profit by the first opportunity to leave the Nautilus.”
“Well, M. Aronnax, that is wisely said.”
“Only one observation-just one. The occasion must be serious, and our first attempt must succeed; if it fails, we shall never find another, and Captain Nemo will never forgive us.”
“All that is true,” replied the Canadian. “But your observation applies equally to all attempts at flight, whether in two years’ time, or in two days’. But the question is still this: If a favourable opportunity presents itself, it must be seized.”
“Agreed! And now, Ned, will you tell me what you mean by a favourable opportunity?”
“It will be that which, on a dark night, will bring the Nautilus a short distance from some European coast.”
“And you will try and save yourself by swimming?”
“Yes, if we were near enough to the bank, and if the vessel was floating at the time. Not if the bank was far away, and the boat was under the water.”
“And in that case?”
“In that case, I should seek to make myself master of the pinnace. I know how it is worked. We must get inside, and the bolts once drawn, we shall come to the surface of the water, without even the pilot, who is in the bows, perceiving our flight.”
“Well, Ned, watch for the opportunity; but do not forget that a hitch will ruin us.”
“I will not forget, sir.”
“And now, Ned, would you like to know what I think of your project?”
“Certainly, M. Aronnax.”
“Well, I think-I do not say I hope-I think that this favourable opportunity will never present itself.”
“Why not?”
“Because Captain Nemo cannot hide from himself that we have not given up all hope of regaining our liberty, and he will be on his guard, above all, in the seas and in the sight of European coasts.”
“We shall see,” replied Ned Land, shaking his head determinedly.
“And now, Ned Land,” I added, “let us stop here. Not another word on the subject. The day that you are ready, come and let us know, and we will follow you. I rely entirely upon you.”
Thus ended a conversation which, at no very distant time, led to such grave results. I must say here that facts seemed to confirm my foresight, to the Canadian’s great despair. Did Captain Nemo distrust us in these frequented seas? or did he only wish to hide himself from the numerous vessels, of all nations, which ploughed the Mediterranean? I could not tell; but we were oftener between waters and far from the coast. Or, if the Nautilus did emerge, nothing was to be seen but the pilot’s cage; and sometimes it went to great depths, for, between the Grecian Archipelago and Asia Minor we could not touch the bottom by more than a thousand fathoms.
Thus I only knew we were near the Island of Carpathos, one of the Sporades, by Captain Nemo reciting these lines from Virgil:
“Est Carpathio Neptuni gurgite vates,
Caeruleus Proteus,”
as he pointed to a spot on the planisphere.
It was indeed the ancient abode of Proteus, the old shepherd of Neptune’s flocks, now the Island of Scarpanto, situated between Rhodes and Crete. I saw nothing but the granite base through the glass panels of the saloon.
The next day, the 14th of February, I resolved to employ some hours in studying the fishes of the Archipelago; but for some reason or other the panels remained hermetically sealed. Upon taking the course of the Nautilus, I found that we were going towards Candia, the ancient Isle of Crete. At the time I embarked on the Abraham Lincoln, the whole of this island had risen in insurrection against the despotism of the Turks. But how the insurgents had fared since that time I was absolutely ignorant, and it was not Captain Nemo, deprived of all land communications, who could tell me.
I made no allusion to this event when that night I found myself alone with him in the saloon. Besides, he seemed to be taciturn and preoccupied. Then, contrary to his custom, he ordered both panels to be opened, and, going from one to the other, observed the mass of waters attentively. To what end I could not guess; so, on my side, I employed my time in studying the fish passing before my eyes.
In the midst of the waters a man appeared, a diver, carrying at his belt a leathern purse. It was not a body abandoned to the waves; it was a living man, swimming with a strong hand, disappearing occasionally to take breath at the surface.
I turned towards Captain Nemo, and in an agitated voice exclaimed:
“A man shipwrecked! He must be saved at any price!”
![[Illustration]](/sach/twenty-thousand-leagues-under-the-sea/images/M28_IMG01_img08.webp)
“A man! A shipwrecked sailor!” I cried
The Captain did not answer me, but came and leaned against the panel.
The man had approached, and, with his face flattened against the glass, was looking at us.
To my great amazement, Captain Nemo signed to him. The diver answered with his hand, mounted immediately to the surface of the water, and did not appear again.
“Do not be uncomfortable,” said Captain Nemo. “It is Nicholas of Cape Matapan, surnamed Pesca. He is well known in all the Cyclades. A bold diver! water is his element, and he lives more in it than on land, going continually from one island to another, even as far as Crete.”
“You know him, Captain?”
“Why not, M. Aronnax?”
Saying which, Captain Nemo went towards a piece of furniture standing near the left panel of the saloon. Near this piece of furniture, I saw a chest bound with iron, on the cover of which was a copper plate, bearing the cypher of the Nautilus with its device.
At that moment, the Captain, without noticing my presence, opened the piece of furniture, a sort of strong box, which held a great many ingots.
They were ingots of gold. From whence came this precious metal, which represented an enormous sum? Where did the Captain gather this gold from? and what was he going to do with it?
I did not say one word. I looked. Captain Nemo took the ingots one by one, and arranged them methodically in the chest, which he filled entirely. I estimated the contents at more than 4,000 lbs. weight of gold, that is to say, nearly £200,000.
The chest was securely fastened, and the Captain wrote an address on the lid, in characters which must have belonged to Modern Greece.
This done, Captain Nemo pressed a knob, the wire of which communicated with the quarters of the crew. Four men appeared, and, not without some trouble, pushed the chest out of the saloon. Then I heard them hoisting it up the iron staircase by means of pulleys.
At that moment, Captain Nemo turned to me.
“And you were saying, sir?” said he.
“I was saying nothing, Captain.”
“Then, sir, if you will allow me, I will wish you good night.”
Whereupon he turned and left the saloon.
I returned to my room much troubled, as one may believe. I vainly tried to sleep-I sought the connecting link between the apparition of the diver and the chest filled with gold. Soon, I felt by certain movements of pitching and tossing that the Nautilus was leaving the depths and returning to the surface.
Then I heard steps upon the platform; and I knew they were unfastening the pinnace and launching it upon the waves. For one instant it struck the side of the Nautilus, then all noise ceased.
Two hours after, the same noise, the same going and coming was renewed; the boat was hoisted on board, replaced in its socket, and the Nautilus again plunged under the waves.
So these millions had been transported to their address. To what point of the continent? Who was Captain Nemo’s correspondent?
The next day I related to Conseil and the Canadian the events of the night, which had excited my curiosity to the highest degree. My companions were not less surprised than myself.
“But where does he take his millions to?” asked Ned Land.
To that there was no possible answer. I returned to the saloon after having breakfast and set to work. Till five o’clock in the evening I employed myself in arranging my notes. At that moment-(ought I to attribute it to some peculiar idiosyncrasy)-I felt so great a heat that I was obliged to take off my coat. It was strange, for we were under low latitudes; and even then the Nautilus, submerged as it was, ought to experience no change of temperature. I looked at the manometer; it showed a depth of sixty feet, to which atmospheric heat could never attain.
I continued my work, but the temperature rose to such a pitch as to be intolerable.
“Could there be fire on board?” I asked myself.
I was leaving the saloon, when Captain Nemo entered; he approached the thermometer, consulted it, and, turning to me, said:
“Forty-two degrees.”
“I have noticed it, Captain,” I replied; “and if it gets much hotter we cannot bear it.”
“Oh, sir, it will not get hotter if we do not wish it.”
“You can reduce it as you please, then?”
“No; but I can go farther from the stove which produces it.”
“It is outward, then!”
“Certainly; we are floating in a current of boiling water.”
“Is it possible!” I exclaimed.
“Look.”
The panels opened, and I saw the sea entirely white all round. A sulphurous smoke was curling amid the waves, which boiled like water in a copper. I placed my hand on one of the panes of glass, but the heat was so great that I quickly took it off again.
“Where are we?” I asked.
“Near the Island of Santorin, sir,” replied the Captain. “I wished to give you a sight of the curious spectacle of a submarine eruption.”
“I thought,” said I, “that the formation of these new islands was ended.”
“Nothing is ever ended in the volcanic parts of the sea,” replied Captain Nemo; “and the globe is always being worked by subterranean fires. Already, in the nineteenth year of our era, according to Cassiodorus and Pliny, a new island, Theia (the divine), appeared in the very place where these islets have recently been formed. Then they sank under the waves, to rise again in the year 69, when they again subsided. Since that time to our days the Plutonian work has been suspended. But on the 3rd of February, 1866, a new island, which they named George Island, emerged from the midst of the sulphurous vapour near Nea Kamenni, and settled again the 6th of the same month. Seven days after, the 13th of February, the Island of Aphroessa appeared, leaving between Nea Kamenni and itself a canal ten yards broad. I was in these seas when the phenomenon occurred, and I was able therefore to observe all the different phases. The Island of Aphroessa, of round form, measured 300 feet in diameter, and 30 feet in height. It was composed of black and vitreous lava, mixed with fragments of felspar. And lately, on the 10th of March, a smaller island, called Reka, showed itself near Nea Kamenni, and since then these three have joined together, forming but one and the same island.”
“And the canal in which we are at this moment?” I asked.
“Here it is,” replied Captain Nemo, showing me a map of the Archipelago. “You see, I have marked the new islands.”
I returned to the glass. The Nautilus was no longer moving, the heat was becoming unbearable. The sea, which till now had been white, was red, owing to the presence of salts of iron. In spite of the ship’s being hermetically sealed, an insupportable smell of sulphur filled the saloon, and the brilliancy of the electricity was entirely extinguished by bright scarlet flames. I was in a bath, I was choking, I was broiled.
“We can remain no longer in this boiling water,” said I to the Captain.
“It would not be prudent,” replied the impassive Captain Nemo.
An order was given; the Nautilus tacked about and left the furnace it could not brave with impunity. A quarter of an hour after we were breathing fresh air on the surface. The thought then struck me that, if Ned Land had chosen this part of the sea for our flight, we should never have come alive out of this sea of fire.
The next day, the 16th of February, we left the basin which, between Rhodes and Alexandria, is reckoned about 1,500 fathoms in depth, and the Nautilus, passing some distance from Cerigo, quitted the Grecian Archipelago after having doubled Cape Matapan.