CHƯƠNG XVIII: NHỮNG CON BẠCH TUỘC KHỔNG LỒ
Suốt mấy ngày liền, tàu Nautilus luôn giữ khoảng cách với bờ biển châu Mỹ. Rõ ràng, nó không muốn mạo hiểm tiến vào vùng thủy triều của Vịnh Mexico hay biển Antilles. Ngày 16 tháng Tư, chúng tôi nhìn thấy đảo Martinique và Guadaloupe từ khoảng cách chừng ba mươi dặm. Tôi loáng thoáng nhận ra những đỉnh núi cao vút của hai hòn đảo này.
Anh chàng người Canada vô cùng chán nản. Vốn dĩ, anh ta đã trông cậy vào việc thực hiện kế hoạch tẩu thoát ngay trong Vịnh, bằng cách trốn lên bờ hoặc gọi một trong vô số những chiếc thuyền nhỏ chạy men theo bờ từ đảo này sang đảo khác. Việc bỏ trốn hẳn đã rất khả thi, nếu Ned Land có thể chiếm được con tàu mà Thuyền trưởng Nemo không hề hay biết. Nhưng giữa biển khơi bao la này thì đừng hòng nghĩ tới chuyện đó.
Ned Land, Conseil và tôi đã có một cuộc trò chuyện dài về vấn đề này. Đã sáu tháng trôi qua kể từ khi chúng tôi trở thành những tù nhân bất đắc dĩ trên chiếc Nautilus. Chúng tôi đã rong ruổi suốt mười bảy ngàn dặm; và đúng như lời Ned Land nói, chẳng có dấu hiệu nào cho thấy chuyến đi này sẽ đi đến hồi kết. Chúng tôi không thể trông mong gì từ Thuyền trưởng Nemo, mà chỉ có thể tự dựa vào chính mình. Hơn nữa, thời gian gần đây ông ấy trở nên trầm ngâm, thu mình và ít hòa đồng hơn hẳn. Dường như ông ấy đang cố tình lảng tránh tôi. Tôi hiếm khi chạm mặt ông ấy. Trước kia, ông ấy thường vui vẻ giải thích những điều kỳ diệu dưới đáy biển cho tôi nghe; nhưng giờ đây, ông ấy mặc tôi tự xoay xở với những nghiên cứu của mình và chẳng mấy khi bước chân đến phòng khách nữa.
Điều gì đã khiến ông ấy thay đổi đến vậy? Vì cớ gì chứ? Về phần mình, tôi không cam tâm chôn vùi những khám phá kỳ thú và mới mẻ này cùng với bản thân xuống đáy đại dương. Giờ đây, tôi đã thu thập đủ tư liệu để viết nên một cuốn sách chân thực về thế giới dưới lòng biển cả; và tôi tha thiết mong mỏi cuốn sách này, dù sớm hay muộn, cũng sẽ được đưa ra ánh sáng mặt trời.
Vùng đất gần chúng tôi nhất lúc bấy giờ là quần đảo Bahamas. Dưới mặt nước nhô lên những vách đá ngầm cao ngất ngưởng, bị phủ kín bởi những đám rong biển khổng lồ. Khoảng mười một giờ trưa, Ned Land kéo tôi ra khỏi dòng suy nghĩ khi chỉ cho tôi thấy một cảm giác châm chích ghê rợn, râm ran tựa như kiến đốt, tỏa ra từ những đám rong biển lớn ấy.
"Chà," tôi lên tiếng, "nơi này đúng là hang ổ lý tưởng cho bọn bạch tuộc, và tôi sẽ chẳng lấy làm lạ nếu chúng ta chạm trán vài con quái vật ấy đâu."
"Sao cơ!" Conseil xen vào; "mực nang ư, những con mực nang thực sự thuộc lớp chân đầu1 sao?"
"Không," tôi đáp, "những con bạch tuộc với kích thước khổng lồ cơ."
"Tôi sẽ chẳng bao giờ tin những sinh vật như vậy lại tồn tại," Ned lắc đầu.
"Chà," Conseil đáp lời với vẻ mặt nghiêm túc nhất trần đời, "tôi nhớ rất rõ là mình từng thấy một chiếc tàu lớn bị một cánh tay bạch tuộc kéo tuột xuống dưới những ngọn sóng đấy."
"Anh tận mắt chứng kiến chuyện đó sao?" anh chàng người Canada hỏi vặn lại.
"Đúng vậy, anh Ned."
"Bằng chính đôi mắt của anh ư?"
"Bằng chính đôi mắt của tôi."
"Thế xin hỏi là ở đâu vậy?"
"Ở St. Malo," Conseil điềm nhiên đáp.
"Trong bến cảng à?" Ned mỉa mai.
"Không; trong một nhà thờ," Conseil vặn lại.
"Trong một nhà thờ ư!" anh chàng người Canada thốt lên đầy kinh ngạc.
"Đúng vậy; anh bạn Ned ạ. Trong một bức tranh vẽ con bạch tuộc mà chúng ta đang nói tới."
"Tuyệt!" Ned Land nói rồi phá lên cười nắc nẻ.
"Cậu ấy nói hoàn toàn có cơ sở đấy," tôi bảo. "Tôi đã nghe nói về bức tranh này; nhưng chủ đề được khắc họa lại bắt nguồn từ một truyền thuyết, và anh biết chúng ta nên đánh giá thế nào về những truyền thuyết trong lĩnh vực lịch sử tự nhiên rồi đấy. Hơn nữa, khi nhắc đến quái vật, trí tưởng tượng của con người rất dễ bay bổng. Người ta không chỉ đồn đại rằng loài bạch tuộc này có thể kéo chìm tàu thuyền, mà một học giả tên là Olaus Magnus2 còn miêu tả một con bạch tuộc dài tới một dặm, trông giống hệt một hòn đảo di động hơn là một sinh vật. Lại có chuyện kể rằng Giám mục vùng Nidros3 đang cho dựng một bàn thờ trên một tảng đá khổng lồ. Lễ thánh vừa tàn, tảng đá bỗng dưng chuyển động rồi trườn mình về phía biển cả. Tảng đá đó chính là một con bạch tuộc. Một Giám mục khác tên là Pontoppidan4, cũng kể về một con bạch tuộc khổng lồ đến mức trên lưng nó, một trung đoàn kỵ binh có thể dàn trận đàng hoàng. Cuối cùng, các nhà tự nhiên học thời xưa còn thêu dệt nên những con quái vật có cái miệng rộng ngoác như những vực thẳm, và cơ thể đồ sộ đến mức không thể lách qua nổi Eo biển Gibraltar."
"Nhưng bao nhiêu phần trong những câu chuyện này là sự thật vậy thưa thầy?" Conseil thắc mắc.
"Chẳng có gì cả, các anh bạn của tôi; ít nhất là đối với những chi tiết đã đi quá giới hạn của sự thật để biến thành ngụ ngôn hay truyền thuyết. Tuy nhiên, trí tưởng tượng của những người kể chuyện chắc hẳn cũng phải dựa trên một cơ sở thực tế nào đó. Chẳng ai có thể phủ nhận sự tồn tại của những loài bạch tuộc và mực nang mang kích thước lớn, dẫu cho chúng vẫn kém cạnh các loài động vật biển có vú. Aristotle từng ghi nhận kích thước của một con mực nang là năm cubit5, hay chín foot hai inch. Những ngư dân của chúng ta cũng thường xuyên bắt gặp những con dài hơn bốn foot. Một vài bộ xương bạch tuộc hiện đang được trưng bày trong các bảo tàng ở Trieste và Montpelier đo được tới hai yard chiều dài. Ngoài ra, theo tính toán của một số nhà tự nhiên học, một con vật thuộc loài này chỉ cần dài sáu foot thì những xúc tu của nó đã vươn xa tới hai mươi bảy foot rồi. Ngần ấy đã quá đủ để tạo nên một con quái vật gieo rắc nỗi kinh hoàng."
"Ngày nay người ta có tổ chức đi săn chúng không thưa ngài?" Ned tò mò hỏi.
"Dù không chủ động săn lùng, nhưng ít nhất các thủy thủ cũng đã từng chạm trán với chúng. Một người bạn của tôi, Thuyền trưởng Paul Bos ở vùng Havre, thường xuyên quả quyết rằng ông đã giáp mặt một trong những con quái vật mang kích thước khổng lồ ấy tại vùng biển Ấn Độ Dương. Nhưng bằng chứng đáng kinh ngạc nhất, một sự thật hiển nhiên không cho phép chúng ta phủ nhận sự tồn tại của những loài động vật khổng lồ này, đã xảy ra cách đây vài năm, vào năm 1861."
"Sự thật đó là gì vậy thưa ngài?" Ned Land gặng hỏi.
"Chuyện là thế này. Vào năm 1861, ở vùng biển phía đông bắc đảo Teneriffe, gần như ở cùng vĩ độ với chúng ta hiện tại, thủy thủ đoàn của chiếc tàu chở thư Alector6 đã phát hiện một con mực khổng lồ đang bơi dưới nước. Thuyền trưởng Bouguer đã cho tàu tiến lại gần con vật và dùng lao móc cùng súng đạn để tấn công nó. Tuy nhiên, những nỗ lực ấy chẳng thu được mấy kết quả, bởi những viên đạn và mũi lao đều trượt tuột trên lớp thịt mềm nhão của nó. Sau nhiều lần thất bại, các thủy thủ đã thử luồn một nút thòng lọng quanh thân con nhuyễn thể. Nút thắt trượt dọc theo cơ thể rồi mắc lại ở phần vây đuôi. Họ bèn dồn sức kéo nó lên boong, nhưng sức nặng của con quái vật quá lớn, khiến sợi dây thừng căng cứng và cắt đứt lìa phần đuôi khỏi cơ thể. Đánh mất phần vây đuôi, con vật lập tức lặn sâu xuống làn nước và biến mất tăm."
"Thật vậy sao! Đó có đúng là sự thật không?"
"Một sự thật không thể chối cãi, anh Ned tốt bụng của tôi ạ. Người ta thậm chí đã đề nghị đặt tên cho con bạch tuộc này là ‘mực nang Bouguer’."
"Nó dài khoảng bao nhiêu vậy thưa ngài?" anh chàng người Canada hỏi.
"Chẳng phải nó dài khoảng sáu yard sao thưa thầy?" Conseil lên tiếng. Cậu ta nãy giờ vẫn đứng gác bên ô cửa kính để quan sát những đường uốn khúc kỳ lạ của vách đá ngầm.
"Chính xác," tôi đáp.
"Phần đầu của nó," Conseil nói tiếp, "có phải được bao bọc bởi tám chiếc xúc tu, đập xuống mặt nước tựa như một bầy rắn đúng không ạ?"
"Chính xác."
"Chẳng phải đôi mắt của nó, nằm ở phía sau đầu, phát triển cực kỳ to lớn sao ạ?"
"Đúng vậy, cậu Conseil."
"Và cái miệng của nó chẳng phải giống hệt mỏ vẹt sao ạ?"
"Tuyệt đối chính xác, cậu Conseil."
"Tốt lắm! Xin mạn phép thầy," cậu ta điềm tĩnh buông lời; "nếu đây không phải là con mực nang của ngài Bouguer, thì ít nhất cũng là một người anh em của nó."
Tôi liếc nhìn Conseil. Ngay lập tức, Ned Land chồm tới sát tấm kính cửa sổ.
"Trời đất, thật là một sinh vật tởm lợm!" anh ta buột miệng kêu lên.
Đến lượt mình ghé mắt nhìn ra ngoài, tôi cũng bất giác rùng mình kinh hãi. Lù lù hiện ra trước mắt tôi là một con quái vật khủng khiếp, tưởng chừng chỉ tồn tại trong những truyền thuyết xa xưa về các sinh linh kỳ dị nhất chốn đại dương. Đó là một con mực nang khổng lồ, vươn dài tới tận tám thước Anh. Nó lướt đi vun vút, bơi cắt ngang hướng tiến của chiếc Nautilus rồi trừng trừng xoáy đôi mắt xanh lục to tướng vào chúng tôi. Tám cái xúc tu vĩ đại, hay nói chính xác hơn là những bàn chân mọc ngay trên đỉnh đầu - đặc điểm đã ban cho chúng cái tên sinh học là động vật chân đầu - dài gấp đôi thân mình, cứ vặn vẹo, xoắn xuýt vào nhau tựa như mái tóc đầy rắn độc của bầy nữ yêu7. Qua làn nước, tôi có thể nhìn rõ hai trăm năm mươi cái giác hút nằm dọc theo mặt trong của đám xúc tu gớm ghiếc ấy. Cái miệng của con quái vật là một chiếc mỏ sừng sắc nhọn y hệt mỏ vẹt, cứ liên tục đóng mở lách cách theo chiều dọc. Từ giữa cặp kìm chết chóc đó, chiếc lưỡi nhám cũng bằng sừng mang đầy những hàng răng nhọn hoắt thò ra, rung lên bần bật. Thật là một sự kết hợp quái gở của tự nhiên: một cái mỏ chim lại gắn liền với thân thể loài nhuyễn thể! Khối thịt hình thoi khổng lồ của nó ước chừng phải nặng tới bốn hay năm ngàn cân Anh. Không những thế, màu sắc của con quái vật còn biến đổi một cách chóng mặt tùy theo cơn thịnh nộ, thoắt cái đã chuyển từ màu xám xanh sang sắc nâu đỏ sậm. Điều gì đã chọc điên sinh vật nhuyễn thể này? Chắc chắn không có gì khác ngoài sự hiện diện của chiếc Nautilus - một thực thể kim loại còn đáng gờm hơn cả nó, trơn tuột và rắn chắc đến mức những giác hút hay bộ hàm tàn độc kia chẳng thể nào bấu víu hay cắn xé được.
Ôi, những con bạch tuộc khổng lồ này mới kỳ dị làm sao! Đấng Tạo Hóa đã ban cho chúng một sức sống mãnh liệt đến nhường nào! Chuyển động của chúng đầy sức mạnh bạo liệt, và bên trong lớp thân xác ấy là ba trái tim cùng đập! Chẳng mấy khi sự tình cờ lại đặt chúng tôi đối mặt trực tiếp với một con mực nang tráng kiện đến thế, và tôi quyết không để tuột mất cơ hội quý giá được nghiên cứu tường tận mẫu vật chân đầu này. Cố đè nén nỗi rùng rợn đang trào dâng trong lồng ngực, tôi cầm lấy cây bút chì và bắt đầu phác họa lại hình dáng của nó.
"Biết đâu đây chính là con quái vật mà tàu Alector từng đụng độ," Conseil phỏng đoán.
"Không đời nào," anh bạn người Canada bác bỏ; "bởi con quái thú này vẫn còn nguyên vẹn, trong khi con kia đã bị đứt mất đuôi rồi."
"Đó chưa hẳn là lý do đâu," tôi từ tốn giải thích. "Cả xúc tu lẫn phần đuôi của loài vật này đều có khả năng tự tái tạo. Và trong suốt bảy năm đằng đẵng trôi qua, phần đuôi của con mực nang mà ngài Bouguer từng nhìn thấy chắc chắn đã dư dả thời gian để mọc lại nguyên vẹn rồi."
Đúng lúc bấy giờ, những con bạch tuộc khác lố nhố xuất hiện bên ô cửa sổ mạn trái. Tôi đếm được tất thảy bảy con. Chúng hợp thành một đội ngũ gớm ghiếc bám sát gót tàu Nautilus, và tôi có thể nghe rõ mồn một tiếng những chiếc mỏ sừng của chúng nghiến ken két trên lớp vỏ thép. Tôi vẫn tiếp tục công việc quan sát của mình. Bầy quái vật này giữ thăng bằng giữa những luồng nước với độ chuẩn xác đến kinh ngạc, tưởng chừng như chúng đang bất động. Bất thình lình, chiếc Nautilus khựng lại. Một cú va chạm nảy lửa khiến con tàu rùng mình trên từng thớ thép.
"Chúng ta vừa đâm phải thứ gì sao?" tôi hỏi.
"Dù có chuyện gì đi chăng nữa," anh bạn người Canada đáp lời, "thì chúng ta cũng sắp thoát thân rồi, vì tàu đang nổi lên."
Quả thực, chiếc Nautilus đang ngoi lên mặt nước, nhưng nó lại không tiến tới chút nào. Một phút trôi qua. Thuyền trưởng Nemo bước vào phòng khách, theo sát gót là viên thuyền phó. Đã khá lâu tôi không gặp mặt ông. Trông ông mang một vẻ u sầu, trầm mặc. Chẳng buồn để tâm hay cất lời với chúng tôi, ông rảo bước về phía vách kính, đăm đăm nhìn bầy bạch tuộc rồi khẽ nói điều gì đó với viên thuyền phó. Anh ta lập tức quay gót bước ra. Ngay tắp lự, những tấm vách thép đóng sập lại che kín lớp kính. Đèn trần bừng sáng rực rỡ. Tôi chủ động bước về phía Thuyền trưởng.
"Một bộ sưu tập bạch tuộc thật kỳ dị, phải không Thuyền trưởng?" tôi cất lời.
"Đúng vậy, thưa ngài Nhà tự nhiên học," ông đáp; "và chúng ta chuẩn bị giáp lá cà với chúng, một trận tử chiến giữa người và thú."
Tôi trân trân nhìn ông. Tôi ngỡ mình vừa nghe nhầm.
"Giữa người và thú ư?" tôi lặp lại.
"Đúng vậy, thưa ngài. Chân vịt đã ngừng quay. Tôi đồ rằng bộ hàm sừng của một con mực nang khổng lồ nào đó đã mắc kẹt vào các cánh quạt. Đó chính là thứ đã kìm hãm chúng ta."
"Thuyền trưởng định sẽ làm gì bây giờ?"
"Nổi lên mặt nước, và tàn sát lũ côn trùng gớm ghiếc này."
"Hẳn là một công việc khó nhằn đấy."
"Đúng vậy. Những viên đạn điện sẽ hoàn toàn vô dụng trước khối thịt mềm nhũn ấy, bởi chúng không vấp phải đủ lực cản để phát nổ. Nhưng chúng ta sẽ xả thịt chúng bằng rìu."
"Và bằng cả lao móc nữa, thưa ngài," anh bạn người Canada lên tiếng, "nếu ngài không chê sự trợ giúp của tôi."
"Tôi rất sẵn lòng, anh Land."
"Chúng tôi sẽ đi theo Thuyền trưởng," tôi quả quyết. Và nối gót Thuyền trưởng Nemo, chúng tôi cùng nhau tiến về phía chiếc cầu thang trung tâm.
Tại đây, chừng mười người đàn ông lăm lăm những lưỡi rìu đốn gỗ, sẵn sàng cho cuộc giáp lá cà. Cậu Conseil và tôi cùng chộp lấy hai chiếc rìu; anh Ned Land thì siết chặt ngọn lao móc. Lúc bấy giờ, con tàu Nautilus đã nổi rành rành lên mặt biển. Một người thủy thủ đứng trên bậc thang cao nhất, dồn sức tháo tung những then chốt của nắp sập. Nào ngờ, đinh ốc vừa nới lỏng, nắp sập lập tức bị giật tung với một sức mạnh vô cùng hung bạo. Rõ ràng, những giác hút từ cánh tay của một con bạch tuộc đã dùng lực kéo bật nắp hầm. Phút chốc, một cánh tay trườn tuột qua lỗ hổng tựa như một con rắn khổng lồ, và ngay bên trên, tới tận hai mươi cánh tay khác đang lăm le chực chờ. Chỉ bằng một nhát rìu sắc lẹm, Thuyền trưởng Nemo đã vung tay phạt đứt cái xúc tu gớm ghiếc ấy. Nó tuột khỏi miệng lỗ, rơi rớt và quằn quại dọc theo các bậc thang. Ngay lúc chúng tôi đang chen lấn để lao lên boong tàu, hai cánh tay khác xé gió lao vút xuống. Chúng tóm gọn gã thủy thủ đang đứng ngay trước mặt Thuyền trưởng Nemo, rồi nhấc bổng anh ta lên không trung bằng một thứ sức mạnh kinh hồn không tài nào cưỡng nổi. Thuyền trưởng Nemo gầm lên một tiếng xé lòng rồi lao thẳng ra ngoài. Chúng tôi liền vội vã bám sát theo sau.
![[Minh họa]](/sach/twenty-thousand-leagues-under-the-sea/images/M40_IMG01_img11.webp)
Một trong những cánh tay dài ngoẵng ấy trườn qua lỗ hổng
Thật là một cảnh tượng hãi hùng tột độ! Người đàn ông bất hạnh nọ bị cái xúc tu cuốn chặt, dính nhằng nhịt vào từng giác hút, thân hình anh ta cứ thế lơ lửng giữa không trung, phó mặc số phận cho thứ thân vòi quái gở kia định đoạt. Hơi thở nghẹn ứ nơi cuống họng, nghẹt thở đến cùng cực, nhưng anh ta vẫn cố gào lên the thé: "Cứu tôi với! Cứu với!" Những tiếng cầu cứu ấy cất lên bằng tiếng Pháp, khiến tôi giật thót cả mình! Vậy là tôi có một người đồng hương trên tàu, và có khi là thêm cả vài người nữa! Tiếng thét xé gan xé ruột đó, tôi sẽ mang theo nó như một nỗi ám ảnh đến tận cuối đời. Người đàn ông khốn khổ ấy đã cầm chắc cái chết. Giữa giây phút này, ai có tài thánh mới hòng giải thoát anh ta khỏi sức mạnh áp đảo kia? Dẫu vậy, Thuyền trưởng Nemo vẫn dũng cảm lao thẳng vào con bạch tuộc, vung rìu phạt đứt phăng một cánh tay nữa của nó. Viên thuyền phó của ông cũng đang lao vào tử chiến với những con quái vật khác đang bò trườn dọc theo hai bên mạn tàu Nautilus. Đám thủy thủ điên cuồng vung rìu chém tới tấp. Anh bạn người Canada, cậu Conseil cùng tôi cũng găm sâu vũ khí của mình vào những đống thịt bầy nhầy, nhầy nhụa kia; một mùi xạ hương nồng nặc lan tỏa, đặc quánh cả bầu không khí. Cảnh tượng chết chóc ấy mới thật kinh hoàng làm sao!
Trong thoáng chốc, tôi những tưởng người thủy thủ tội nghiệp bị kẹt trong vòng vây của đám bạch tuộc có thể thoát khỏi sức vươn kinh hoàng ấy. Bảy chiếc xúc tu đã bị chém đứt phăng. Giờ đây, chỉ còn một chiếc duy nhất đang quằn quại giữa không trung, vung vẩy người nạn nhân nhẹ bẫng tựa một chiếc lông vũ. Thế nhưng, ngay khoảnh khắc Thuyền trưởng Nemo cùng viên thuyền phó lao mình tới ứng cứu, con quái vật bỗng phun ra một dòng chất lỏng đen ngòm. Màn sương mù tối tăm lập tức che khuất tầm nhìn của chúng tôi. Khi màn khói mực tan đi, con bạch tuộc khổng lồ đã lặn mất tăm, kéo theo người đồng đội bất hạnh của tôi chìm sâu xuống đáy biển. Ngay lúc đó, mười hay mười hai con quái vật khác lại ồ ạt tràn lên boong và bám lấy hai bên mạn chiếc Nautilus. Chúng tôi lao vào trận chiến hỗn loạn giữa một bầy rắn độc khổng lồ. Chúng quằn quại trườn bò trên mặt sàn giữa những con sóng nhuốm đầy máu tươi và mực đen. Những cái vòi nhớp nháp dường như cứ thi nhau mọc lại liên tục như những chiếc đầu của con quái vật Hydra8. Ngọn lao móc của anh Ned Land vun vút lao đi, mỗi cú đâm đều găm chuẩn xác vào đôi mắt trợn trừng của lũ quái vật. Nhưng bất thình lình, một con bạch tuộc vung chiếc xúc tu quật ngã người bạn đồng hành dũng cảm của tôi, khiến anh không tài nào né tránh kịp.
Ôi! Trái tim tôi đập thình thịch trong nỗi kinh hoàng tột độ! Chiếc mỏ gớm ghiếc của con quái vật đang há to ngay trên đầu Ned Land. Người đàn ông bất hạnh sắp sửa bị xé làm đôi. Tôi vội vã lao đến cứu anh. Tuy nhiên, Thuyền trưởng Nemo đã nhanh chân hơn. Bằng một nhát chém uy lực, chiếc rìu của ông cắm phập vào giữa hai cái hàm khổng lồ của con thủy quái, thần kỳ thay đã cứu mạng anh chàng người Canada. Chớp lấy thời cơ, Ned Land bật dậy, cắm ngập mũi lao móc vào tận sâu bên trong trái tim thứ ba của con quái vật.
"Tôi nợ chính mình sự trả thù này!" Thuyền trưởng lên tiếng với anh chàng người Canada.
Anh Ned lẳng lặng cúi đầu mà không đáp lại. Cuộc huyết chiến kéo dài ròng rã suốt trọn một phần tư giờ đồng hồ. Bầy quái vật, cuối cùng cũng phải chịu khuất phục với vô số vết thương trên mình, đành buông tha chúng tôi và dần biến mất dưới những ngọn sóng. Thuyền trưởng Nemo, toàn thân đẫm máu và gần như kiệt sức, đứng lặng yên trên boong tàu. Ông đăm đăm nhìn xuống mặt biển tăm tối vừa nuốt chửng một người đồng đội của mình, và những giọt nước mắt to tròn chầm chậm lăn dài trên khóe mắt.
-
Động vật chân đầu (Cephalopoda) là một lớp động vật thân mềm, bao gồm mực, bạch tuộc và ốc anh vũ. Tên gọi này xuất phát từ đặc điểm sinh học của chúng: các xúc tu (chân) mọc trực tiếp từ phần đầu. ↩
-
Olaus Magnus (1490-1557) là một học giả, nhà văn và giáo sĩ Công giáo người Thụy Điển. Ông nổi tiếng với những tác phẩm đồ sộ ghi chép về lịch sử, địa lý và cả những sinh vật huyền thoại của vùng Bắc Âu. ↩
-
Nidros (hay Nidaros) là tên gọi cũ của thành phố Trondheim thuộc Na Uy. Trong lịch sử Bắc Âu thời trung cổ, Nidaros là một trung tâm tôn giáo quan trọng và là nơi ngự trị của các vị tổng giám mục. ↩
-
Erik Pontoppidan (1698-1764) là một giám mục, nhà sử học và nhà tự nhiên học người Đan Mạch. Trong cuốn 'Lịch sử Tự nhiên của Na Uy', ông đã tổng hợp nhiều truyền thuyết dân gian và miêu tả chi tiết về Kraken - một loài thủy quái khổng lồ có nhiều xúc tu mang hình dáng bạch tuộc. ↩
-
Cubit là một đơn vị đo lường chiều dài cổ đại, được tính bằng khoảng cách từ khuỷu tay đến đầu ngón tay giữa của một người trưởng thành (khoảng 45 đến 52 cm tùy theo từng nền văn minh). ↩
-
Tàu Alector (nguyên mẫu ngoài đời thực là tàu Alecton) là một tàu chiến chạy bằng hơi nước của Hải quân Pháp. Sự kiện tàu Alecton chạm trán một con mực khổng lồ ngoài khơi đảo Tenerife vào năm 1861 là một biến cố có thật trong lịch sử hàng hải, đánh dấu một trong những lần đầu tiên thủy quái biển được giới khoa học ghi nhận nghiêm túc. ↩
-
Ám chỉ đến các quái vật Gorgon trong thần thoại Hy Lạp (nổi tiếng nhất là Medusa), những nữ yêu có mái tóc là hàng ngàn con rắn độc sống động, và bất cứ ai nhìn vào mắt chúng đều sẽ biến thành đá. ↩
-
Trong thần thoại Hy Lạp, Hydra là một con quái vật hình rắn khổng lồ có nhiều đầu, sống ở đầm lầy Lerna. Đặc điểm đáng sợ nhất của nó là hễ bị chặt mất một chiếc đầu, thì từ vết thương đó sẽ mọc ra hai chiếc đầu mới. Tiêu diệt Hydra là một trong mười hai kỳ công của người anh hùng Hercules. ↩
CHAPTER XVIII THE POULPS
For several days the Nautilus kept off from the American coast. Evidently it did not wish to risk the tides of the Gulf of Mexico or of the sea of the Antilles. April 16th, we sighted Martinique and Guadaloupe from a distance of about thirty miles. I saw their tall peaks for an instant. The Canadian, who counted on carrying out his projects in the Gulf, by either landing or hailing one of the numerous boats that coast from one island to another, was quite disheartened. Flight would have been quite practicable, if Ned Land had been able to take possession of the boat without the Captain’s knowledge. But in the open sea it could not be thought of. The Canadian, Conseil, and I had a long conversation on this subject. For six months we had been prisoners on board the Nautilus. We had travelled 17,000 leagues; and, as Ned Land said, there was no reason why it should come to an end. We could hope nothing from the Captain of the Nautilus, but only from ourselves. Besides, for some time past he had become graver, more retired, less sociable. He seemed to shun me. I met him rarely. Formerly he was pleased to explain the submarine marvels to me; now he left me to my studies, and came no more to the saloon. What change had come over him? For what cause? For my part, I did not wish to bury with me my curious and novel studies. I had now the power to write the true book of the sea; and this book, sooner or later, I wished to see daylight. The land nearest us was the archipelago of the Bahamas. There rose high submarine cliffs covered with large weeds. It was about eleven o’clock when Ned Land drew my attention to a formidable pricking, like the sting of an ant, which was produced by means of large seaweeds.
“Well,” I said, “these are proper caverns for poulps, and I should not be astonished to see some of these monsters.”
“What!” said Conseil; “cuttlefish, real cuttlefish of the cephalopod class?”
“No,” I said, “poulps of huge dimensions.”
“I will never believe that such animals exist,” said Ned.
“Well,” said Conseil, with the most serious air in the world, “I remember perfectly to have seen a large vessel drawn under the waves by an octopus’s arm.”
“You saw that?” said the Canadian.
“Yes, Ned.”
“With your own eyes?”
“With my own eyes.”
“Where, pray, might that be?”
“At St. Malo,” answered Conseil.
“In the port?” said Ned, ironically.
“No; in a church,” replied Conseil.
“In a church!” cried the Canadian.
“Yes; friend Ned. In a picture representing the poulp in question.”
“Good!” said Ned Land, bursting out laughing.
“He is quite right,” I said. “I have heard of this picture; but the subject represented is taken from a legend, and you know what to think of legends in the matter of natural history. Besides, when it is a question of monsters, the imagination is apt to run wild. Not only is it supposed that these poulps can draw down vessels, but a certain Olaus Magnus speaks of an octopus a mile long that is more like an island than an animal. It is also said that the Bishop of Nidros was building an altar on an immense rock. Mass finished, the rock began to walk, and returned to the sea. The rock was a poulp. Another Bishop, Pontoppidan, speaks also of a poulp on which a regiment of cavalry could manœuvre. Lastly, the ancient naturalists speak of monsters whose mouths were like gulfs, and which were too large to pass through the Straits of Gibraltar.”
“But how much is true of these stories?” asked Conseil.
“Nothing, my friends; at least of that which passes the limit of truth to get to fable or legend. Nevertheless, there must be some ground for the imagination of the story-tellers. One cannot deny that poulps and cuttlefish exist of a large species, inferior, however, to the cetaceans. Aristotle has stated the dimensions of a cuttlefish as five cubits, or nine feet two inches. Our fishermen frequently see some that are more than four feet long. Some skeletons of poulps are preserved in the museums of Trieste and Montpelier, that measure two yards in length. Besides, according to the calculations of some naturalists, one of these animals only six feet long would have tentacles twenty-seven feet long. That would suffice to make a formidable monster.”
“Do they fish for them in these days?” asked Ned.
“If they do not fish for them, sailors see them at least. One of my friends, Captain Paul Bos of Havre, has often affirmed that he met one of these monsters of colossal dimensions in the Indian seas. But the most astonishing fact, and which does not permit of the denial of the existence of these gigantic animals, happened some years ago, in 1861.”
“What is the fact?” asked Ned Land.
“This is it. In 1861, to the north-east of Teneriffe, very nearly in the same latitude we are in now, the crew of the despatch-boat Alector perceived a monstrous cuttlefish swimming in the waters. Captain Bouguer went near to the animal, and attacked it with harpoon and guns, without much success, for balls and harpoons glided over the soft flesh. After several fruitless attempts the crew tried to pass a slip-knot round the body of the mollusc. The noose slipped as far as the tail fins and there stopped. They tried then to haul it on board, but its weight was so considerable that the tightness of the cord separated the tail from the body, and, deprived of this ornament, he disappeared under the water.”
“Indeed! is that a fact?”
“An indisputable fact, my good Ned. They proposed to name this poulp ‘Bouguer’s cuttlefish.’”
“What length was it?” asked the Canadian.
“Did it not measure about six yards?” said Conseil, who, posted at the window, was examining again the irregular windings of the cliff.
“Precisely,” I replied.
“Its head,” rejoined Conseil, “was it not crowned with eight tentacles, that beat the water like a nest of serpents?”
“Precisely.”
“Had not its eyes, placed at the back of its head, considerable development?”
“Yes, Conseil.”
“And was not its mouth like a parrot’s beak?”
“Exactly, Conseil.”
“Very well! no offence to master,” he replied, quietly; “if this is not Bouguer’s cuttlefish, it is, at least, one of its brothers.”
I looked at Conseil. Ned Land hurried to the window.
“What a horrible beast!” he cried.
I looked in my turn, and could not repress a gesture of disgust. Before my eyes was a horrible monster worthy to figure in the legends of the marvellous. It was an immense cuttlefish, being eight yards long. It swam crossways in the direction of the Nautilus with great speed, watching us with its enormous staring green eyes. Its eight arms, or rather feet, fixed to its head, that have given the name of cephalopod to these animals, were twice as long as its body, and were twisted like the furies’ hair. One could see the 250 air holes on the inner side of the tentacles. The monster’s mouth, a horned beak like a parrot’s, opened and shut vertically. Its tongue, a horned substance, furnished with several rows of pointed teeth, came out quivering from this veritable pair of shears. What a freak of nature, a bird’s beak on a mollusc! Its spindle-like body formed a fleshy mass that might weigh 4,000 to 5,000 lbs.; the, varying colour changing with great rapidity, according to the irritation of the animal, passed successively from livid grey to reddish brown. What irritated this mollusc? No doubt the presence of the Nautilus, more formidable than itself, and on which its suckers or its jaws had no hold. Yet, what monsters these poulps are! what vitality the Creator has given them! what vigour in their movements! and they possess three hearts! Chance had brought us in presence of this cuttlefish, and I did not wish to lose the opportunity of carefully studying this specimen of cephalopods. I overcame the horror that inspired me, and, taking a pencil, began to draw it.
“Perhaps this is the same which the Alector saw,” said Conseil.
“No,” replied the Canadian; “for this is whole, and the other had lost its tail.”
“That is no reason,” I replied. “The arms and tails of these animals are re-formed by renewal; and in seven years the tail of Bouguer’s cuttlefish has no doubt had time to grow.”
By this time other poulps appeared at the port light. I counted seven. They formed a procession after the Nautilus, and I heard their beaks gnashing against the iron hull. I continued my work. These monsters kept in the water with such precision that they seemed immovable. Suddenly the Nautilus stopped. A shock made it tremble in every plate.
“Have we struck anything?” I asked.
“In any case,” replied the Canadian, “we shall be free, for we are floating.”
The Nautilus was floating, no doubt, but it did not move. A minute passed. Captain Nemo, followed by his lieutenant, entered the drawing-room. I had not seen him for some time. He seemed dull. Without noticing or speaking to us, he went to the panel, looked at the poulps, and said something to his lieutenant. The latter went out. Soon the panels were shut. The ceiling was lighted. I went towards the Captain.
“A curious collection of poulps?” I said.
“Yes, indeed, Mr. Naturalist,” he replied; “and we are going to fight them, man to beast.”
I looked at him. I thought I had not heard aright.
“Man to beast?” I repeated.
“Yes, sir. The screw is stopped. I think that the horny jaws of one of the cuttlefish is entangled in the blades. That is what prevents our moving.”
“What are you going to do?”
“Rise to the surface, and slaughter this vermin.”
“A difficult enterprise.”
“Yes, indeed. The electric bullets are powerless against the soft flesh, where they do not find resistance enough to go off. But we shall attack them with the hatchet.”
“And the harpoon, sir,” said the Canadian, “if you do not refuse my help.”
“I will accept it, Master Land.”
“We will follow you,” I said, and, following Captain Nemo, we went towards the central staircase.
There, about ten men with boarding-hatchets were ready for the attack. Conseil and I took two hatchets; Ned Land seized a harpoon. The Nautilus had then risen to the surface. One of the sailors, posted on the top ladderstep, unscrewed the bolts of the panels. But hardly were the screws loosed, when the panel rose with great violence, evidently drawn by the suckers of a poulp’s arm. Immediately one of these arms slid like a serpent down the opening and twenty others were above. With one blow of the axe, Captain Nemo cut this formidable tentacle, that slid wriggling down the ladder. Just as we were pressing one on the other to reach the platform, two other arms, lashing the air, came down on the seaman placed before Captain Nemo, and lifted him up with irresistible power. Captain Nemo uttered a cry, and rushed out. We hurried after him.
![[Illustration]](/sach/twenty-thousand-leagues-under-the-sea/images/M40_IMG01_img11.webp)
One of these long arms glided through the opening
What a scene! The unhappy man, seized by the tentacle and fixed to the suckers, was balanced in the air at the caprice of this enormous trunk. He rattled in his throat, he was stifled, he cried, “Help! help!” These words, spoken in French, startled me! I had a fellow-countryman on board, perhaps several! That heart-rending cry! I shall hear it all my life. The unfortunate man was lost. Who could rescue him from that powerful pressure? However, Captain Nemo had rushed to the poulp, and with one blow of the axe had cut through one arm. His lieutenant struggled furiously against other monsters that crept on the flanks of the Nautilus. The crew fought with their axes. The Canadian, Conseil, and I buried our weapons in the fleshy masses; a strong smell of musk penetrated the atmosphere. It was horrible!
For one instant, I thought the unhappy man, entangled with the poulp, would be torn from its powerful suction. Seven of the eight arms had been cut off. One only wriggled in the air, brandishing the victim like a feather. But just as Captain Nemo and his lieutenant threw themselves on it, the animal ejected a stream of black liquid. We were blinded with it. When the cloud dispersed, the cuttlefish had disappeared, and my unfortunate countryman with it. Ten or twelve poulps now invaded the platform and sides of the Nautilus. We rolled pell-mell into the midst of this nest of serpents, that wriggled on the platform in the waves of blood and ink. It seemed as though these slimy tentacles sprang up like the hydra’s heads. Ned Land’s harpoon, at each stroke, was plunged into the staring eyes of the cuttle fish. But my bold companion was suddenly overturned by the tentacles of a monster he had not been able to avoid.
Ah! how my heart beat with emotion and horror! The formidable beak of a cuttlefish was open over Ned Land. The unhappy man would be cut in two. I rushed to his succour. But Captain Nemo was before me; his axe disappeared between the two enormous jaws, and, miraculously saved, the Canadian, rising, plunged his harpoon deep into the triple heart of the poulp.
“I owed myself this revenge!” said the Captain to the Canadian.
Ned bowed without replying. The combat had lasted a quarter of an hour. The monsters, vanquished and mutilated, left us at last, and disappeared under the waves. Captain Nemo, covered with blood, nearly exhausted, gazed upon the sea that had swallowed up one of his companions, and great tears gathered in his eyes.