BẠCH TUYẾT VÀ HỒNG HOA

Ngày xửa ngày xưa, có một người phụ nữ góa bụa nghèo khổ sống lặng lẽ trong một túp lều tranh quạnh hiu. Trước sân nhà bà là một mảnh vườn nhỏ trồng hai gốc hồng, một cây trổ những đóa hoa trắng muốt, cây còn lại nở những đóa hoa đỏ thắm. Bà có hai người con gái xinh đẹp tựa như hai đóa hồng ấy, một người được đặt tên là Bạch Tuyết, người kia là Hồng Hoa. Cả hai là những đứa trẻ ngoan ngoãn, siêng năng và vui tươi nhất trên thế gian, chỉ khác là Bạch Tuyết có phần tĩnh lặng và dịu dàng hơn. Nếu Hồng Hoa yêu thích chạy nhảy trên những cánh đồng xanh ngắt để hái hoa bắt bướm; thì Bạch Tuyết lại chuộng khoảnh khắc êm đềm ở nhà cùng mẹ, vừa đỡ đần việc nhà vừa nhẹ nhàng cất giọng đọc sách cho mẹ nghe những lúc rảnh rỗi.

Tình yêu thương giữa hai chị em khăng khít đến mức, mỗi khi bước ra khỏi nhà, họ lại tay trong tay chẳng muốn rời. Hễ Bạch Tuyết thủ thỉ: "Chị em mình sẽ mãi mãi không xa nhau nhé," thì Hồng Hoa liền đáp lời khẳng định: "Không bao giờ rời xa, chừng nào chúng ta còn sống trên đời," và người mẹ lại hiền từ tiếp lời: "Những gì một người có thì phải chia sẻ cùng người kia."

Hai thiếu nữ thường xuyên dạo bước một mình giữa rừng sâu để hái những quả mọng chín đỏ, ấy vậy mà chẳng loài thú dữ nào dám làm hại, trái lại, chúng còn thân thiện quấn quýt bên họ. Chú thỏ rừng nhỏ bé ngoan ngoãn cắn chiếc lá bắp cải từ chính bàn tay hai cô bé, bầy nai cộc1 yên bình gặm cỏ quanh đó, những chú hươu đực tung tăng nhảy múa, và bầy chim chóc nán lại trên cành, hót vang những khúc ca ngọt ngào nhất mà chúng biết.

Chưa từng có bất kỳ tai ương nào đe dọa họ. Nếu chẳng may dạo chơi quá trễ khi màn đêm buông rủ, hai chị em lại nằm sát bên nhau trên thảm rêu mềm và đánh giấc êm đềm cho tới tận bình minh. Người mẹ thấu hiểu điều này nên chưa một lần phải bận lòng lo ắng.

Có một bận, khi cả hai ngủ quên giữa rừng và chợt tỉnh giấc lúc rạng đông, họ bỗng nhìn thấy một cậu bé mang nét đẹp thanh tao, khoác trên mình chiếc váy trắng lung linh đang ngồi kề bên. Cậu bé khẽ đứng dậy, trao cho họ một ánh nhìn chứa chan tình thương rồi lặng lẽ bước vào rừng sâu mà không nói lời nào. Khi đảo mắt nhìn quanh, họ bàng hoàng nhận ra mình đã thiếp đi ngay sát rìa một vách đá cheo leo, và chắc chắn sẽ rơi xuống vực thẳm trong bóng tối nếu tiến thêm vài bước nữa. Người mẹ đinh ninh rằng, đó hẳn là thiên thần hộ mệnh luôn dõi theo che chở cho những đứa trẻ ngoan hiền.

Ngôi nhà nhỏ bé của họ luôn được Bạch Tuyết và Hồng Hoa chăm chút gọn gàng, tinh tươm đến độ bất kỳ ai bước vào cũng cảm thấy nhẹ lòng. Vào độ hè về, Hồng Hoa sẽ quán xuyến việc nhà, và mỗi bình minh, cô bé đều nhẹ nhàng đặt một vòng hoa bên giường mẹ trước khi bà thức giấc, trong vòng hoa luôn điểm xuyết một đóa hồng từ mỗi nụ hoa rực rỡ. Khi đông sang, Bạch Tuyết lãnh phần nhóm lửa và bắc ấm nước lên bếp than hồng. Chiếc ấm đồng thau vốn được lau chùi cẩn thận nên lúc nào cũng sáng bóng như vàng. Mỗi tối, khi những bông tuyết bắt đầu lất phất rơi, người mẹ lại dặn: "Bạch Tuyết à, con hãy ra chốt cửa lại nhé," rồi cả gia đình lại quây quần bên bếp lửa. Người mẹ đeo cặp kính lão, hắng giọng đọc cuốn sách dày, còn hai cô con gái vừa mải mê kéo sợi vừa say sưa lắng nghe. Nằm cuộn tròn sát bên trên sàn nhà là một chú cừu non ngoan ngoãn, và nép mình trên nhánh cây nhỏ phía sau họ là chú bồ câu trắng đang giấu đầu dưới cánh ngủ say.

Một buổi tối nọ, giữa lúc họ đang ngồi tận hưởng hơi ấm gia đình, bỗng vang lên tiếng gõ cửa như có ai đó đang mong mỏi được vào. Người mẹ nhẹ nhàng bảo: "Hồng Hoa, con mau ra mở cửa đi, ắt hẳn là một người lữ hành đang mỏi mệt tìm chốn dung thân." Hồng Hoa nhanh nhảu chạy ra kéo chốt cửa, đinh ninh sẽ đón một người đàn ông nghèo khổ. Nhưng không phải; xuất hiện trước mắt cô lại là một chú gấu to lớn, bộ lông đen sì thò cái đầu qua khe cửa.

Hồng Hoa thảng thốt hét lên rồi lùi lại, chú cừu non cũng kêu be be hoảng sợ, chim bồ câu vội vã vỗ cánh bay đi, còn Bạch Tuyết thì cuống cuồng nấp sau giường mẹ. Thế nhưng, con gấu lại cất giọng ôn tồn: "Mọi người đừng sợ, tôi sẽ không làm hại ai đâu! Tôi đang lạnh cóng đây, chỉ mong được sưởi ấm một chút bên bếp lửa nhà mình thôi."

"Tội nghiệp bác gấu," người mẹ hiền từ lên tiếng, "bác hãy nằm xuống cạnh đống lửa đi, nhưng cẩn thận kẻo lửa táp vào bộ lông đấy." Rồi bà cất tiếng gọi: "Bạch Tuyết, Hồng Hoa, ra đây đi các con, bác gấu không làm hại các con đâu, bác ấy là người tốt mà." Nghe vậy, cả hai chị em mới rụt rè bước ra. Một chốc sau, chú cừu non cùng chim bồ câu cũng dần tiến lại gần, chẳng còn sợ hãi. Gấu thân thiện bảo: "Lại đây các cháu, phủi bớt tuyết trên áo ta đi." Thế là hai cô bé mang chổi ra, cẩn thận quét sạch lớp tuyết đọng trên bộ lông dày. Gấu nằm ườn bên ánh lửa, cất tiếng gầm gừ khoan khoái, đầy mãn nguyện. Chẳng mấy chốc, họ đã trở nên thân thiết và bắt đầu trêu đùa vị khách khổng lồ có phần vụng về. Hai chị em kéo lông gấu, nghịch ngợm đặt chân lên lưng rồi lăn gấu qua lại, có lúc lại dùng nhành cây phỉ đánh nhẹ, và mỗi khi gấu gầm gừ, họ lại bật cười khúc khích. Gấu vui vẻ cam chịu mọi trò nghịch ngợm, chỉ khi hai cô bé đùa giỡn quá tay, gấu mới gọi to:

"Tha cho ta với các cháu, Bạch Tuyết, Hồng Hoa ơi,
Các cháu định đánh chết người cầu hôn sao?"

Đến giờ đi ngủ, khi cả nhà đã an giấc, người mẹ dặn dò gấu: "Bác gấu cứ yên tâm nằm bên lò sưởi, bác sẽ an toàn qua đêm sương lạnh và thời tiết khắc nghiệt này." Ngay khi tia nắng sớm vừa ló dạng, hai đứa trẻ mở cửa cho gấu, và chú gấu chậm rãi lững thững bước trên lớp tuyết dày để trở về rừng sâu.

Kể từ đêm ấy, cứ đúng giờ đó là gấu lại đến, nằm dài bên lò sưởi, mặc cho bọn trẻ vui đùa thỏa thích. Dần dà, họ quen thuộc với sự hiện diện của gấu đến mức cửa nhà chẳng bao giờ đóng chốt cho đến khi người bạn đen nhánh ấy xuất hiện.

Rồi mùa xuân cũng tới, vạn vật khoác lên mình màu xanh tươi mới. Một buổi sáng nọ, gấu nói với Bạch Tuyết: "Giờ ta phải đi đây, và sẽ không thể quay lại trong suốt cả mùa hè dài." Bạch Tuyết luyến tiếc hỏi: "Vậy bác gấu thân mến, bác định đi đâu?" "Ta phải vào rừng sâu để canh giữ kho báu của mình khỏi lũ người lùn độc ác. Mùa đông lạnh giá, đất đai đóng băng cứng ngắc khiến chúng phải trú ẩn dưới lòng đất, không thể đào đường chui lên. Nhưng nay, ánh mặt trời đã sưởi ấm làm tan lớp băng, chúng sẽ đào bới để chui lên rình mò, trộm cắp. Bất cứ thứ gì không may lọt vào tay chúng, bị lôi xuống hang động tăm tối, thì khó lòng mà nhìn thấy ánh sáng mặt trời thêm một lần nào nữa."

Bạch Tuyết buồn rười rượi khi phải chia tay gấu. Lúc cô bé mở chốt cửa, gấu vội vã lao ra ngoài và vô tình vướng phải chốt cửa, làm toạc một mảng lông. Bạch Tuyết chợt loáng thoáng thấy có ánh vàng kim lấp lánh ẩn dưới lớp lông đen ấy, nhưng cô bé không dám đoan chắc. Gấu cắm cúi chạy thật nhanh và khuất bóng sau rặng cây.

Ít lâu sau, người mẹ bảo hai chị em vào rừng nhặt củi. Vừa đến nơi, họ trông thấy một cây cổ thụ lớn đã bị đốn hạ nằm ngổn ngang trên đất, và cạnh thân cây có thứ gì đó đang không ngừng nhảy chồm chồm giữa đám cỏ, nhưng không tài nào nhìn rõ. Khi tiến lại gần, họ phát hiện ra một gã người lùn mang khuôn mặt già nua, nhăn nheo cùng bộ râu trắng như tuyết dài cả thước. Chóp râu của gã xui xẻo kẹt cứng trong một kẽ nứt của thân cây, và gã nhỏ thó ấy cứ nhảy dựng lên như một con chó bị xích, luống cuống chẳng biết xoay xở ra sao.

Gã trừng trừng nhìn hai cô gái bằng đôi mắt đỏ ngầu như lửa, hét lên: "Sao các ngươi cứ đứng trơ ra đó? Không biết đường lại đây giúp ta một tay à?" "Ông đang làm gì vậy, ông nhỏ bé?" Hồng Hoa tò mò hỏi. "Đồ ngốc nghếch, tọc mạch!" người lùn gắt gỏng đáp trả. "Ta định chẻ cái cây này kiếm chút củi nấu ăn. Chút thức ăn cỏn con của chúng ta sẽ cháy rụi nếu dùng những khúc củi lớn; chúng ta đâu có ăn thùng uống chậu như lũ người tham lam, thô lỗ các ngươi. Ta vừa đóng xong cái nêm2, mọi việc đang suôn sẻ, thì cái nêm khốn khiếp trơn tuột bất ngờ bật ra. Thân cây khép lại quá nhanh khiến ta không kịp rút bộ râu trắng muốt tuyệt đẹp của mình ra; giờ nó kẹt cứng rồi, ta không thể thoát thân, còn lũ trẻ ngốc nghếch mặt búng ra sữa các ngươi lại đứng đó mà cười! Ôi! Các ngươi mới đáng ghét làm sao!"

Hai đứa trẻ đã dốc hết sức, nhưng không tài nào gỡ được bộ râu ra khỏi kẽ nứt kẹt quá chặt. "Cháu sẽ chạy đi gọi người đến giúp," Hồng Hoa nói. "Đồ vô tích sự!" gã người lùn gầm lên. "Tại sao ngươi phải đi tìm người khác? Hai đứa các ngươi ở đây đã là quá đủ phiền phức cho ta rồi; không nghĩ ra cách nào khá hơn sao?" "Ông đừng nóng vội," Bạch Tuyết từ tốn khuyên nhủ, "cháu sẽ giúp ông." Vừa dứt lời, cô bé lấy chiếc kéo nhỏ từ trong túi ra và cẩn thận cắt đứt phần chóp râu.

Ngay khi được tự do, người lùn liền vồ lấy một chiếc túi giấu giữa đám rễ cây, bên trong chứa đầy vàng. Gã xách túi lên, miệng lầm bầm chửi rủa: "Đồ thô lỗ, dám cắt một mẩu râu đẹp đẽ của ta. Trút vận rủi lên đầu các ngươi!" Rồi gã quẩy túi lên lưng, lầm lũi bỏ đi mà không thèm quay lại nhìn hai đứa trẻ lấy một lần.

Một thời gian sau, Bạch Tuyết và Hồng Hoa rủ nhau ra suối bắt cá để chuẩn bị cho bữa ăn. Vừa đến gần bờ, họ bắt gặp một sinh vật trông như con châu chấu lớn đang ra sức nhảy về phía mặt nước, tưởng chừng sắp gieo mình xuống dòng suối. Khi chạy tới, họ nhận ra đó chính là gã người lùn hôm nọ. "Ông đang đi đâu vậy?" Hồng Hoa thảng thốt hỏi. "Chắc chắn ông không định nhảy xuống nước chứ?" "Ta đâu có ngốc đến thế!" gã người lùn hét lên. "Các ngươi không thấy con cá khốn kiếp kia đang cố lôi ta xuống sao?" Hóa ra gã nhỏ thó này đang ngồi câu cá, và cơn gió quái ác đã thổi tung bộ râu của gã rối nùi vào dây câu. Ngay lúc đó, một con cá lớn đớp mồi, nhưng sinh vật yếu ớt này chẳng đủ sức giật cần. Con cá chiếm ưu thế, lôi tuột người lùn về phía nó. Gã tuyệt vọng bám víu lấy đám lau sậy, nhưng vô vọng, gã bị kéo lê theo con cá và đối mặt với nguy cơ chết đuối trong gang tấc.

Hai cô gái đến cứu nguy vừa kịp lúc; họ ôm chặt lấy gã, ra sức gỡ bộ râu khỏi dây câu nhưng mọi nỗ lực đều bằng không vì râu và dây đã cuộn chặt vào nhau. Chẳng còn cách nào vẹn toàn, Bạch Tuyết đành rút kéo ra cắt thêm một đoạn râu nữa. Thấy vậy, gã người lùn rú lên: "Hành xử kiểu gì thế hả đồ nấm độc3, dám hủy hoại diện mạo của người khác? Các ngươi xén mất chóp râu của ta còn chưa đủ sao? Giờ lại cắt đi phần đẹp nhất của nó. Ta còn mặt mũi nào đi gặp đồng loại nữa đây. Ta nguyền rủa các ngươi phải chạy rạc cả gót giày!" Nói đoạn, gã lôi ra một túi ngọc trai giấu kín trong đám lau sậy, không nói thêm nửa lời, kéo lê nó đi và lặn mất tăm sau một tảng đá.

Sau đó không lâu, người mẹ sai hai chị em ra thị trấn mua kim chỉ, dây giày và ruy băng. Con đường đến thị trấn dẫn họ vắt ngang qua một bãi hoang rải rác những tảng đá khổng lồ. Bất chợt, họ để ý thấy một con chim lớn đang chầm chậm lượn vòng trên không trung, sà xuống ngày một thấp và cuối cùng lao vút xuống gần một tảng đá cách đó không xa. Ngay tắp lự, một tiếng thét chói tai đầy thảm thiết xé toạc không gian. Chạy vội tới nơi, họ kinh hoàng chứng kiến một con đại bàng dũng mãnh đã quắp chặt lấy gã người lùn quen thuộc, chuẩn bị vỗ cánh tha đi.

Hai đứa trẻ, với tấm lòng tràn đầy thiện lương, lao vào túm chặt lấy gã đàn ông nhỏ bé và giằng co quyết liệt với con đại bàng một hồi lâu, cho đến khi con chim dữ phải chịu thua buông mồi. Ngay khi vừa hoàn hồn sau cơn hoảng loạn, gã người lùn đã ré lên the thé: "Các ngươi không thể cẩn thận hơn được à! Kéo giật áo khoác nâu của ta rách bươm thế này, đúng là đồ hậu đậu!" Chửi rủa xong, gã nhặt lấy chiếc túi nhồi đầy đá quý rồi lủi nhanh vào hang sâu dưới tảng đá. Hai cô gái, vốn đã quá quen với thói vô ơn bạc nghĩa của gã, bình thản tiếp tục lên đường hoàn thành nốt công việc ở thị trấn.

Trên đường quay về, khi băng qua bãi hoang lần nữa, họ tình cờ bắt gặp gã người lùn đang dốc cạn chiếc túi đá quý ra một bãi đất trống, đinh ninh rằng chẳng có ai qua lại vào giờ muộn màng này. Ánh nắng hoàng hôn hắt lên những viên đá quý rực rỡ; chúng lấp lánh và tỏa ra muôn ngàn tia sáng lộng lẫy đến nỗi hai chị em phải đứng sững lại, say sưa chiêm ngưỡng. "Sao các ngươi cứ đứng há hốc mồm ra đó?" gã người lùn rít lên, khuôn mặt xám ngoét của gã bỗng chốc đỏ lựng vì giận dữ. Giữa lúc gã vẫn đang thao thao tuôn những lời nguyền rủa, một tiếng gầm vang dội cất lên, và một con gấu đen khổng lồ từ trong rừng lao vút tới. Gã người lùn kinh hãi nhảy dựng lên, nhưng đã quá muộn để tháo chạy vào hang vì gấu đã ở ngay sát sạt. Trong cơn tuyệt vọng tột cùng, gã thảm thiết gào van: "Ngài gấu thân mến, xin rủ lòng thương tha mạng cho tiểu nhân, tiểu nhân xin dâng trọn kho báu này cho ngài; ngài xem, những viên ngọc tuyệt đẹp đang phơi mình ở kia! Xin ngài tha mạng; ngài định làm gì với một gã nhỏ bé còm nhom thế này? Ngài nhai còn chẳng bõ dính răng đâu. Lại đây, ngài bắt hai con ranh độc ác này đi, chúng là miếng mồi ngon mềm mại cho ngài đấy, béo ngậy như chim cút non vậy; xin ngài rủ lòng thương mà ăn thịt chúng đi!" Thế nhưng, gấu chẳng thèm bận tâm đến những lời hèn hạ ấy, chỉ lạnh lùng vung móng vuốt giáng cho sinh vật hiểm độc kia một đòn chí mạng, khiến gã gục xuống nằm bất động vĩnh viễn.

Hai cô gái hoảng hốt bỏ chạy, nhưng gấu đã gọi vói theo: "Bạch Tuyết và Hồng Hoa ơi, đừng sợ; đợi ta với, ta sẽ đi cùng các nàng." Nghe vậy, họ lập tức nhận ra giọng nói trầm ấm quen thuộc và dừng bước đứng chờ. Khi gấu vừa bước tới, lớp da gấu dày sụ bất ngờ rụng xuống, và hiện ra trước mắt họ là một người đàn ông tuấn tú, khoác trên mình toàn lụa là vàng ngọc. "Ta là một hoàng tử," chàng mỉm cười nói, "ta đã bị tên người lùn độc ác kia yểm bùa và cướp đoạt kho báu. Suốt bao tháng ngày, ta phải lang bạt trong rừng dưới hình hài một con gấu hoang dã, mỏi mòn chờ ngày được giải thoát bằng cái chết của hắn. Giờ đây, hắn đã phải đền tội đích đáng."

Về sau, Bạch Tuyết kết tóc se tơ cùng vị hoàng tử, còn Hồng Hoa thì nên duyên với anh trai của chàng. Họ cùng nhau san sẻ kho báu khổng lồ mà tên người lùn đã cất công vơ vét trong hang động. Người mẹ già sống những tháng ngày bình yên, viên mãn bên các con mình suốt nhiều năm sau đó. Bà không quên mang theo hai gốc hoa hồng, đem trồng ngay trước cửa sổ phòng mình. Và mỗi năm, chúng vẫn kiêu hãnh trổ ra những đóa hồng trắng và đỏ đẹp đến nao lòng.

Anh em nhà Grimm, Jacob (1785-1863) và Wilhelm (1786-1859), cất tiếng khóc chào đời tại Hanau, gần Frankfurt, thuộc bang Hesse của nước Đức. Xuyên suốt cuộc đời, họ không chỉ là anh em mà còn là những người bạn tri kỷ, và cả hai đều theo đuổi ngành luật tại Đại học Marburg. Jacob là bậc vĩ nhân tiên phong trong lĩnh vực nghiên cứu ngữ văn học4 Đức, và dẫu cho Wilhelm phải đối mặt với nhiều rào cản do sức khỏe mong manh, hai anh em vẫn song kiếm bích hợp để biên soạn một cuốn từ điển tiếng Đức vĩ đại, công trình mà mãi một thế kỷ sau khi họ tạ thế mới được hoàn tất. Tuy nhiên, tên tuổi của họ lại được thế giới biết đến nhiều nhất qua kho tàng vô giá gồm hơn hai trăm câu chuyện dân gian. Bằng tâm huyết sưu tầm từ những nguồn truyền miệng, họ đã đúc kết và xuất bản thành hai tập "Truyện kể cho trẻ em và gia đình" vào năm 1812 và 1814. Dẫu cho mục đích sơ khởi của họ là gìn giữ những tư liệu này như một chứng nhân cho lịch sử văn học và văn hóa Đức, với những ấn bản đầu tiên mang đậm tính học thuật và hoàn toàn vắng bóng tranh minh họa, thế nhưng những câu chuyện này đã nhanh chóng đánh cắp trái tim của hàng triệu độc giả nhí. Phép màu này có được một phần nhờ vào bàn tay tài hoa của Edgar Taylor, người đã thực hiện bản dịch tiếng Anh đầu tiên vào năm 1823, chắt lọc khoảng năm mươi câu chuyện "chủ yếu để mang lại niềm vui cho vài người bạn nhỏ." Kể từ cột mốc ấy, những câu chuyện diệu kỳ này đã trở thành món ăn tinh thần không thể thiếu, đồng hành cùng tuổi thơ của biết bao thế hệ độc giả trẻ em trên toàn thế giới.

  1. Chỉ loài hoẵng châu Âu (roe deer), một loài động vật thuộc họ hươu nai có kích thước nhỏ và phần đuôi rất ngắn (cộc), thường sống trong các khu rừng ở châu Âu. ↩

  2. Một dụng cụ có hình nón hoặc hình chóp, một đầu dày và một đầu mỏng sắc, thường làm bằng gỗ hoặc kim loại, dùng để đóng vào khe nứt nhằm chẻ tách các vật cứng như thân cây. ↩

  3. Được dịch từ từ lóng 'toadstool' (nấm độc) trong tiếng Anh nguyên bản, ở đây được gã người lùn dùng như một lời mắng chửi cay độc, ví hai cô gái là thứ độc hại và mang lại xui xẻo. ↩

  4. Ngành khoa học nghiên cứu về ngôn ngữ và văn học thông qua các văn bản lịch sử, tập trung tìm hiểu nguồn gốc, ý nghĩa và sự phát triển của từ ngữ qua các thời kỳ. ↩