CÔ GÁI CHĂN NGỖNG

Ngày xửa ngày xưa, đức vua của một vương quốc rộng lớn băng hà, để lại hoàng hậu nuôi nấng cô con gái độc nhất. Đó là một nàng công chúa vô cùng xinh đẹp. Hoàng hậu yêu thương con gái bằng cả sinh mệnh, luôn ân cần và dịu dàng chăm sóc nàng. Cạnh bên công chúa còn có một bà tiên nhân hậu. Bà vô cùng quý mến nàng và thường giúp hoàng hậu bảo ban cô bé.

Năm tháng thoi đưa, công chúa dần khôn lớn. Nàng được hứa hôn với một chàng hoàng tử sống ở một vương quốc xa xôi. Khi ngày cử hành hôn lễ cận kề, công chúa sửa soạn lên đường đến đất nước của vị hôn phu. Hoàng hậu, vì xót xa con gái phải đi xa, đã sắm sửa bao nhiêu của nải quý giá. Từ ngọc ngà châu báu, vàng bạc lấp lánh đến những bộ xiêm y lộng lẫy nhất - tất thảy đều xứng tầm với một cô dâu hoàng gia. Bà còn cử thêm một cô hầu gái đi theo, mang trọng trách hộ tống công chúa bình an đến tận tay phò mã1. Mỗi người được cấp một con ngựa để dạo bước dặm trường. Chú ngựa của công chúa là món quà quý giá từ bà tiên, mang tên Falada và kỳ diệu thay, chú biết nói tiếng người.

Đến giờ xuất phát, bà tiên lặng lẽ bước vào khuê phòng2 của công chúa. Bà lấy ra một con dao nhỏ, nhẹ nhàng cắt một lọn tóc của chính mình rồi trao tận tay nàng. Bà dặn dò: "Cháu ngoan, hãy giữ gìn vật này thật cẩn thận. Đây là lá bùa hộ mệnh sẽ bảo vệ cháu trên chặng đường sắp tới." Giờ phút chia ly, ai nấy đều rưng rưng nước mắt. Công chúa cất kỹ lọn tóc vào ngực áo, kiêu hãnh bước lên yên ngựa và bắt đầu chuyến hành trình dài hướng về vương quốc của chú rể.

Dọc đường đi, khi hai người đang dong ruổi ven một con suối trong vắt, công chúa chợt thấy khát khô cả cổ. Nàng bảo cô hầu gái: "Ngươi làm ơn xuống ngựa, mang chiếc cốc vàng của ta ra suối lấy chút nước nhé. Ta khát quá rồi."

Thế nhưng, ả hầu gái gằn giọng đáp trả: "Không! Nếu ngươi khát thì tự xuống mà uống. Ta sẽ không hầu hạ ngươi nữa đâu."

Cơn khát cháy họng khiến công chúa đành phải tự mình xuống ngựa. Nàng rụt rè quỳ bên bờ suối, vục mặt xuống dòng nước mát lành. Nàng sợ hãi đến mức chẳng dám lấy chiếc cốc vàng ra dùng. Nước mắt lưng tròng, nàng nức nở: "Trời cao đất dày ơi! Chuyện gì sẽ xảy đến với mình đây?"

Ngay lúc đó, lọn tóc tiên trong ngực áo khẽ đáp lời nàng:

‘Ôi! ôi! nếu mẹ nàng biết chuyện này,
Bà ấy sẽ đau lòng, đau lòng lắm thay.’

Vốn bản tính hiền lành và cam chịu, công chúa chẳng cất lời trách mắng thái độ xấc xược của ả hầu gái, chỉ lặng lẽ trèo lên lưng ngựa đi tiếp.

Mặt trời lên cao, không khí ngày càng oi ả. Nắng gắt thiêu đốt khiến công chúa lại khát khô họng. Cuối cùng, khi bóng dáng một con sông hiện ra trước mắt, nàng đã quên bẵng sự vô lễ ban nãy, dịu giọng bảo: "Làm ơn xuống ngựa, lấy cho ta chút nước bằng chiếc cốc vàng của ta."

Lần này, ả hầu gái còn lớn tiếng kiêu ngạo hơn trước: "Ngươi muốn uống thì tự đi mà uống! Ta quyết không làm kẻ hầu người hạ cho ngươi nữa."

Không thể nhịn khát thêm được, công chúa đành bước xuống ngựa. Nàng rạp người bên bờ, cúi đầu hớp lấy dòng nước mát, nước mắt tuôn rơi lã chã: "Số phận mình rồi sẽ đi về đâu?"

Lọn tóc tiên lại cất tiếng hát ủi an:

‘Ôi! ôi! nếu mẹ nàng biết chuyện này,
Bà ấy sẽ đau lòng, đau lòng lắm thay.’

Nhưng chao ôi, trong lúc nàng cúi xuống, lọn tóc đã tuột khỏi ngực áo và cuốn trôi theo dòng nước xiết. Vì quá hoảng loạn, công chúa chẳng hề hay biết. Thế nhưng, nhất cử nhất động ấy đã lọt vào mắt ả hầu gái. Ả đắc ý tột độ, bởi ả rành rẽ sức mạnh của lá bùa. Giờ đây, khi lọn tóc phép màu đã biến mất, ả biết chắc cô dâu tội nghiệp kia đã hoàn toàn nằm gọn trong lòng bàn tay ả.

Ngay khi công chúa vừa thỏa cơn khát và chuẩn bị trèo lên lưng Falada, ả hầu gái hất hàm ra lệnh: "Từ nay ta sẽ cưỡi Falada, còn ngươi bước sang cưỡi con ngựa còm của ta đi." Công chúa đành cắn răng nhường lại chú ngựa quý. Chưa dừng lại ở đó, ả còn ép nàng cởi bỏ những xiêm y lộng lẫy và khoác lên người bộ quần áo thô kệch, rách rưới của kẻ ăn người ở.

Đến khi kinh thành của hoàng tử đã nhấp nhô phía xa, ả hầu gái hiểm độc tuốt gươm đe dọa. Ả ép chủ nhân phải thề độc, tuyệt đối không được hé răng nửa lời về những oan khuất dọc đường, nếu không ả sẽ lấy mạng nàng ngay lập tức. Công chúa đành ngậm đắng nuốt cay. Nhưng mọi chuyện đã thu gọn vào tầm mắt của Falada, và chú ngựa trung thành ghi khắc từng sự việc vào tận đáy lòng.

Đoạn, ả hầu gái chễm chệ trên lưng Falada, còn nàng công chúa kiều diễm phải lủi thủi cưỡi con ngựa cái già yếu. Cứ thế, họ tiến thẳng vào hoàng cung. Cả triều đình vỡ òa trong niềm hân hoan đón chào đoàn đưa dâu. Hoàng tử tức tốc lao ra, ân cần bế ả hầu gái xuống ngựa, đinh ninh rằng đây chính là bóng hồng sẽ nâng khăn sửa túi3 cho mình. Ả được đám người hầu cung kính rước lên căn phòng hoàng gia sang trọng bậc nhất, trong khi công chúa thật bị xua đuổi, phải đứng trơ trọi dưới sân chầu lạnh lẽo.

Tình cờ thay, lúc bấy giờ lão quốc vương đang dạo bước rảnh rỗi. Ngài thả mình bên khung cửa sổ nhà bếp, phóng tầm mắt ra khoảng sân rộng để xem xét tình hình. Ánh mắt ngài va phải bóng dáng lẻ loi của công chúa. Nàng quá đỗi xinh đẹp và thanh tao, một vẻ đẹp mong manh hoàn toàn xa lạ với cốt cách của một kẻ tôi tớ. Ngài tò mò bước lên phòng hoàng gia, ướm hỏi cô dâu xem thiếu nữ lạ mặt dưới sân kia là ai.

"Thiếp mang cô ta theo để dọc đường có người bầu bạn," ả ta xảo quyệt đáp lời. "Chàng làm ơn sai bảo cô ta làm việc gì đó đi, đừng để cô ta rảnh rỗi sinh nông nổi."

Lão quốc vương đăm chiêu suy nghĩ hồi lâu. Mãi một lúc sau, ngài mới lên tiếng: "Ta có một cậu bé chuyên chăn ngỗng. Cứ để cô ta ra phụ giúp nó vậy." Và thế là, nàng công chúa cành vàng lá ngọc phải lầm lũi đi chăn ngỗng cùng cậu bé tên là Curdken.

Mặt khác, cô dâu giả tìm cơ hội to nhỏ với hoàng tử: "Phu quân yêu quý, chàng có thể chiều thiếp một việc được không?"

"Chỉ cần nàng muốn, ta sẽ làm," hoàng tử âu yếm đáp.

"Vậy chàng hãy sai đồ tể chặt đầu con ngựa thiếp đã cưỡi đến đây đi. Nó là một con vật ngang bướng, đã làm thiếp bực dọc suốt cả chặng đường dài." Sự thật là, ả ta luôn nơm nớp lo sợ một ngày Falada sẽ mở miệng tố cáo những tội ác tày trời của ả.

Âm mưu thâm độc đã trót lọt, chú ngựa Falada trung thành vô tội bị tước đoạt mạng sống. Khi hung tin truyền đến tai công chúa, nàng đau đớn khóc hết nước mắt. Nàng tìm đến tên đồ tể, tha thiết van xin ông ta hãy đóng đinh đầu Falada lên một vòm cổng thành tối tăm. Đó là nơi ngày hai buổi nàng đều phải lùa đàn ngỗng đi qua. Chỉ có cách đó, nàng mới mong được nhìn thấy người bạn nhỏ bé của mình. Động lòng trước sự chân thành ấy, người đồ tể đồng ý. Ông ta đem cái đầu ngựa treo lên ngay dưới vòm cổng u ám nọ.

Sáng sớm tinh mơ hôm sau, khi lùa ngỗng qua vòm cổng, công chúa ngước mắt lên, xót xa than thở:

‘Falada, Falada, mi bị treo ở đó!’

Từ trên vòm cổng cao, cái đầu ngựa vọng xuống tiếng đáp lời:

‘Cô dâu, cô dâu, công chúa đang đi đó!
Ôi! ôi! nếu mẹ công chúa biết chuyện này,
Bà ấy sẽ đau lòng, đau lòng lắm thay.’

Cả hai tiếp tục rời khỏi thành phố và lùa bầy ngỗng ra bãi chăn thả. Ra tới đồng cỏ xanh mướt, công chúa tìm một gờ đất êm ái rồi ngồi xuống. Nàng xõa tung mái tóc uốn lượn như sóng, một mái tóc sáng rực như được dệt từ bạc nguyên chất. Ánh nắng ban mai nhảy múa trên từng lọn tóc khiến Curdken lóa mắt. Thằng bé lao đến, chực giật lấy vài sợi tóc lấp lánh ấy. Nhưng công chúa đã nhanh trí cất tiếng hát:

‘Thổi đi, gió ơi, thổi đi!
Hãy thổi bay mũ của Curdken đi!
Thổi đi, gió ơi, thổi đi!
Hãy để cậu ta đuổi theo nó!
Qua đồi, qua thung lũng, và những mỏm đá,
Hãy cuốn nó đi thật xa
Cho đến khi những lọn tóc bạc
Được chải và uốn xong tất cả!’

Tức thì, một trận cuồng phong ập đến. Gió rít gào, thổi tung chiếc mũ của Curdken bay tít tắp qua những ngọn đồi. Cậu bé chăn ngỗng đành hớt hải chạy đuổi theo chiếc mũ. Đến khi cậu ta thấm mệt quay lại, công chúa đã kịp chải mượt và tết gọn gàng mái tóc bạc của mình, giấu nhẹm chúng sau lớp áo. Curdken hậm hực ra mặt. Cậu bé phụng phịu, cả ngày chẳng thèm nói với nàng một lời. Hai người cứ lặng lẽ chăn ngỗng cho đến khi màn đêm buông xuống mới lùa đàn vật nuôi về lại lâu đài.

Rạng sáng hôm sau, kịch bản cũ lại tái diễn. Vừa bước qua cánh cổng u ám, cô gái đáng thương ngước lên nhìn chiếc đầu ngựa rồi rớt nước mắt:

‘Falada, Falada, mi bị treo ở đó!’

Từ trên cao, Falada vẫn trung thành đáp:

‘Cô dâu, cô dâu, công chúa đang đi đó!
Ôi! ôi! nếu mẹ công chúa biết chuyện này,
Bà ấy sẽ đau lòng, đau lòng lắm thay.’

Lùa đàn ngỗng ra đến bãi cỏ, nàng lại ngồi xuống và bắt đầu gỡ tóc. Curdken không chịu bỏ cuộc, cậu ta vội vàng sấn sổ tới hòng chiếm lấy vốc tóc tuyệt đẹp. Nhưng công chúa lại cất giọng ngân vang:

‘Thổi đi, gió ơi, thổi đi!
Hãy thổi bay mũ của Curdken đi!
Thổi đi, gió ơi, thổi đi!
Hãy để cậu ta đuổi theo nó!
Qua đồi, qua thung lũng, và những mỏm đá,
Hãy cuốn nó đi thật xa
Cho đến khi những lọn tóc bạc
Được chải và uốn xong tất cả!’

Gió ngoan ngoãn vâng lời, nổi lên dữ dội. Chiếc mũ của Curdken lại bay vút lên không trung, vượt qua những đồi cỏ xanh rì, phiêu dạt về một nơi xa lắc xa lơ. Cậu bé khốn khổ lại phải co cẳng đuổi theo. Mãi tới lúc cậu ta mướt mải quay về, mái tóc lấp lánh kia đã được giấu kín. Cuộc chăn ngỗng cứ thế trôi qua êm ả cho đến lúc hoàng hôn buông lơi.

Tối hôm ấy, vừa về đến hoàng cung, Curdken lập tức chạy đến diện kiến4 lão quốc vương. Cậu dậm chân ấm ức: "Bệ hạ ơi, thần thà một mình chăn ngỗng còn hơn! Thần quyết không làm việc cùng cái cô gái quái gở kia nữa đâu."

"Cớ sự làm sao?" nhà vua gặng hỏi.

"Bởi vì, thay vì lo làm việc, cô ta suốt ngày chỉ tìm cách trêu cợt thần thôi!" Curdken mếu máo.

Nhà vua tò mò, liền ra lệnh cho cậu bé tường thuật lại cặn kẽ mọi chuyện. Curdken kể lể: "Lúc mới sáng bảnh mắt, khi chúng thần lùa đàn ngỗng đi qua vòm cổng tối tăm, cô ta cứ đứng thút thít. Rồi cô ta bắt chuyện với cái đầu ngựa bị bêu trên tường thành:

‘Falada, Falada, mi bị treo ở đó!’

Thế mà cái đầu ngựa ấy lại mở miệng trả lời bệ hạ ạ:

‘Cô dâu, cô dâu, công chúa đang đi đó!
Ôi! ôi! nếu mẹ công chúa biết chuyện này,
Bà ấy sẽ đau lòng, đau lòng lắm thay.’

Cậu bé chăn ngỗng say sưa kể tiếp chuyện xảy ra trên đồng cỏ. Từ việc chiếc mũ của cậu bị cuốn phăng đi như có phép màu, đến việc cậu phải bỏ mặc đàn ngỗng mà chạy thục mạng để lấy lại mũ. Lão quốc vương đăm chiêu suy nghĩ. Ngài vỗ về cậu bé, dặn dò ngày mai cứ tiếp tục công việc như bình thường.

Hôm sau, ngay từ tinh mơ, lão quốc vương đã bí mật nấp sau cánh cổng thành u tối. Ngài tận tai nghe thấy cuộc trò chuyện đẫm nước mắt giữa cô gái và đầu ngựa Falada. Rồi ngài lẳng lặng bám theo, giấu mình sau một lùm cây rậm rạp cạnh bãi cỏ chăn ngỗng. Không bao lâu sau, ngài tận mắt chứng kiến cô gái xõa tung mái tóc óng ánh bạc dưới nắng vàng rực rỡ, và giọng hát lảnh lót của nàng cất lên:

‘Thổi đi, gió ơi, thổi đi!
Hãy thổi bay mũ của Curdken đi!
Thổi đi, gió ơi, thổi đi!
Hãy để cậu ta đuổi theo nó!
Qua đồi, qua thung lũng, và những mỏm đá,
Hãy cuốn nó đi thật xa
Cho đến khi những lọn tóc bạc
Được chải và uốn xong tất cả!’

Quả đúng như lời cậu bé chăn ngỗng kể, một trận cuồng phong lập tức giật tung chiếc mũ của Curdken. Cậu bé lại phải khốn khổ chạy đuổi theo chiếc mũ, bỏ mặc cô gái tha hồ chải chuốt và tết lại mái tóc kiêu sa. Lão quốc vương thu hết mọi chuyện vào tầm mắt. Ngài âm thầm trở về hoàng cung, không để lại bất kỳ dấu vết nào.

Buổi tối, đợi cô gái chăn ngỗng trở về, ngài kín đáo gọi cô ra một góc vắng. Ngài ân cần gặng hỏi nguyên cớ vì sao cô lại có những hành động kỳ lạ như thế. Nhắc đến nỗi oan khuất, cô gái òa khóc nức nở: "Cháu không thể kể cho bệ hạ hay bất cứ ai nghe được đâu. Lời thề độc cấm cháu hé răng, nếu không cháu sẽ phải đền mạng mất!"

Nhưng bằng tấm lòng nhân hậu bao la, lão quốc vương dỗ dành, khuyên nhủ hết lời. Cuối cùng, lớp băng sợ hãi trong lòng cô gái cũng tan chảy. Nàng chậm rãi kể lại toàn bộ câu chuyện bi thương từ đầu đến cuối, không sót một chi tiết nào. May mắn thay, nàng đã đặt niềm tin đúng chỗ. Vừa nghe xong, nhà vua lập tức sai người mang đến những bộ nhung lụa xa hoa nhất để nàng thay đổi y phục. Khi công chúa bước ra, vẻ kiêu sa đài các của nàng khiến lão quốc vương sững sờ kinh ngạc.

Ngài bèn truyền gọi hoàng tử đến, vén màn bí mật động trời: "Con trai ta, con đang chung sống với một cô dâu giả dối! Ả ta chỉ là một thân phận thấp hèn, một mụ hầu gái tâm địa độc ác. Còn đây, cô gái đang đứng trước mặt con, mới chính là vị hôn thê đích thực."

Choáng ngợp trước nhan sắc khuynh nước khuynh thành5 của nàng, lại thêm nể phục tấm lòng lương thiện và đức hy sinh nhẫn nhịn, vị vua trẻ vui mừng khôn xiết. Để trừng trị kẻ gian ác, lão quốc vương giữ kín mọi chuyện với ả hầu. Ngài truyền lệnh mở một bữa quốc yến6 linh đình để chiêu đãi bá quan văn võ.

Trên chiếc bàn tiệc danh dự, chú rể ngồi chễm chệ ở vị trí trung tâm. Một bên là ả công chúa giả, bên còn lại là nàng công chúa thật. Thế nhưng, chẳng một ai nhận ra cô gái chăn ngỗng lấm lem ngày nào. Vẻ đẹp rạng ngời của nàng trong bộ váy áo lộng lẫy đã hoàn toàn làm chói lòa mọi ánh nhìn.

Khi tiệc rượu đã ngà ngà say, bầu không khí đang lúc náo nhiệt nhất, lão quốc vương lên tiếng đề nghị kể một câu chuyện tiêu khiển. Ngài cất giọng trầm ấm, tường thuật lại rành rọt thảm kịch mà công chúa phải chịu đựng, nhưng lại giả vờ như đó là một mẩu chuyện ngài vô tình nghe được từ dân gian.

Kể xong, ngài quay sang hỏi dò ả hầu gái độc ác: "Theo ngươi, kẻ nào phạm phải tội ác tày trời như vậy thì nên chịu hình phạt nào?"

Bản tính tàn độc mờ mắt, ả không chút do dự phán: "Không gì xứng đáng hơn là nhét ả ta vào một cái thùng gỗ đóng đầy đinh nhọn! Xong xuôi, bệ hạ hãy buộc cái thùng ấy vào đuôi hai con bạch mã mãnh liệt, cho chúng kéo lê lết khắp các nẻo đường góc phố cho đến khi ả bỏ mạng mới thôi."

Lão quốc vương vỗ bàn cái rầm, lớn tiếng quát: "Kẻ đó chính là ngươi! Ngươi đã tự định tội cho bản thân mình, vậy thì hãy tự nếm trải hình phạt ấy đi!"

Sự thật phơi bày, công lý được thực thi. Sau đó, vị vua trẻ hân hoan cử hành hôn lễ với người vợ đoan trang, hiền thục của đời mình. Họ cùng nhau trị vì vương quốc, sống những tháng ngày thái bình, hạnh phúc viên mãn mãi về sau. Bà tiên tốt bụng cũng không quên đến chung vui, và bằng phép thuật nhiệm màu, bà đã hồi sinh chú ngựa Falada trung thành trở lại.

  1. Danh xưng trong các triều đại phong kiến dùng để gọi người con rể của vua chúa. ↩

  2. Từ cũ chỉ căn phòng riêng được trang trí đẹp đẽ dành cho phụ nữ, đặc biệt là con gái các gia đình quyền quý thời xưa. ↩

  3. Thành ngữ chỉ hình ảnh người vợ chăm sóc, lo toan những việc sinh hoạt thường ngày cho người chồng. ↩

  4. Đến gặp gỡ trực tiếp một người có địa vị cao hơn mình rất nhiều, thường được dùng trong bối cảnh triều đình phong kiến khi yết kiến nhà vua. ↩

  5. Thành ngữ gốc Hán (nghiêng nước nghiêng thành), dùng để ca ngợi vẻ đẹp tuyệt mỹ của người phụ nữ, có sức hút mãnh liệt đến mức làm khuynh đảo cả một đất nước. ↩

  6. Bữa tiệc lớn và vô cùng long trọng do nhà vua hoặc hoàng gia tổ chức để thiết đãi khách quý hoặc ăn mừng những sự kiện trọng đại của đất nước. ↩