CHÀNG ROLAND YÊU DẤU

Ngày xửa ngày xưa, có một người đàn bà thực chất là một mụ phù thủy. Mụ có hai cô con gái: một cô xấu xí, tâm địa độc ác lại được mụ cưng chiều hết mực vì là máu mủ ruột rà; còn cô kia vô cùng xinh đẹp, nết na nhưng lại bị mụ ghét bỏ cay đắng vì chỉ là con ghẻ. Cô con ghẻ sở hữu một chiếc tạp dề vô cùng xinh xắn. Cô con gái ruột thấy vậy thì đem lòng đố kỵ, thèm khát đến mức chạy ngay đến mách mẹ, nằng nặc đòi lấy bằng được chiếc tạp dề ấy.

"Im nào, con gái," mụ già dỗ dành, "rồi con sẽ có nó thôi. Con ranh kia đáng chết từ lâu rồi. Đêm nay, đợi lúc nó ngủ say, mẹ sẽ lén vào và chặt đứt đầu nó. Con chỉ cần nhớ kỹ là phải nằm lùi vào sát vách tường, và đẩy nó ra mép giường bên ngoài."

Số phận của cô gái tội nghiệp hẳn đã kết thúc bi thảm nếu lúc đó cô không vô tình nấp ở một góc phòng và nghe lọt tai toàn bộ âm mưu tàn độc ấy. Suốt cả ngày hôm đó, cô kinh hãi không dám bước chân ra khỏi nhà. Khi màn đêm buông xuống và giờ đi ngủ đã điểm, cô con gái ruột của mụ phù thủy vội vã leo lên giường trước để giành lấy chỗ nằm sát vách tường. Thế nhưng, đợi khi cô ta chìm vào giấc ngủ say sưa, cô con ghẻ mới rón rén đẩy cô ta ra sát mép giường bên ngoài, còn bản thân mình thì lặng lẽ nằm vào phía trong, ép sát vào tường. Giữa đêm khuya thanh vắng, mụ phù thủy già rón rén bước vào phòng. Tay phải mụ lăm lăm một chiếc rìu sắc lẹm, tay trái sờ soạng trong bóng tối xem có ai đang nằm ở mép giường hay không. Khi đã nắm chắc, mụ vung rìu bằng cả hai tay, giáng một đòn chí mạng, chặt đứt đầu chính đứa con gái ruột của mình.

Đợi mụ phù thủy rời đi, thiếu nữ mới hoảng hốt bật dậy. Cô chạy đi tìm người yêu của mình, chàng Roland, và cuống cuồng gõ cửa phòng anh. Vừa thấy bóng anh bước ra, cô liền thốt lên nghẹn ngào: "Nghe em này, Roland yêu dấu, chúng ta phải bỏ trốn khỏi đây ngay lập tức. Mụ mẹ kế rắp tâm giết em, nhưng lại chém nhầm chính đứa con ruột của bà ta mất rồi. Ngày mai khi trời sáng, bà ta mà phát hiện ra sự thật kinh hoàng này thì chúng ta cũng khó giữ nổi mạng sống."

"Nhưng em ạ," Roland ân cần khuyên nhủ, "anh nghĩ em nên quay lại lấy chiếc đũa thần của mụ ta trước đã. Thiếu nó, chúng ta khó lòng trốn thoát khỏi sự truy đuổi của mụ."

Nghe lời anh, người thiếu nữ quay lại lấy chiếc đũa thần. Sau đó, cô cầm lấy chiếc đầu của đứa con gái đã chết và rỏ ba giọt máu xuống đất: một giọt rơi trước giường ngủ, một giọt xuống gian bếp, và giọt cuối cùng trên bậc cầu thang. Xong xuôi đâu đấy, cô vội vã bỏ trốn vào màn đêm cùng người yêu.

Sáng hôm sau, khi mụ phù thủy già tỉnh giấc, mụ hớn hở gọi con gái ruột đến để trao cho cô chiếc tạp dề tuyệt đẹp, nhưng gọi mãi chẳng thấy ai thưa. Mụ bèn cất cao giọng: "Con đang ở đâu?"

"Ở đây, trên cầu thang, con đang quét dọn mẹ ạ," giọt máu thứ nhất cất tiếng trả lời.

Mụ già bước ra ngoài, nhưng ngó quanh quất chẳng thấy bóng dáng ai trên cầu thang. Mụ lại gọi: "Con đang ở đâu?"

"Ở đây trong bếp, con đang sưởi ấm," giọt máu thứ hai đáp lời.

Mụ đi vào bếp, nhưng gian bếp vắng hoe. Mụ lại gắt gỏng gọi tiếp: "Con đang ở đâu thế hả?"

"A, ở đây trên giường, con đang ngủ," giọt máu thứ ba vang lên.

Nghe vậy, mụ quay trở lại phòng ngủ, hùng hổ bước đến bên giường. Và rồi, mụ thấy gì ở đó? Trước mắt mụ là thi thể đứa con ruột đứt lìa đầu, nằm đẫm trong vũng máu đỏ tươi do chính tay mụ chém xuống. Phát hiện ra sự thật cay đắng, mụ phù thủy nổi trận lôi đình, tức giận đến mức lồng lộn lao ngay ra bậu cửa sổ. Vốn có phép thuật nhìn thấu ngàn dặm, mụ dễ dàng phóng tầm mắt ra khắp thế gian, và nhanh chóng phát hiện bóng dáng cô con ghẻ đang hớt hải chạy trốn cùng chàng Roland.

"Trò đó chẳng cứu được chúng mày đâu!" Mụ gào lên đầy thù hận. "Cho dù chúng mày có chạy đằng trời, cũng đừng hòng thoát khỏi tay tao!"

Nói rồi, mụ xỏ chân vào đôi hài vạn dặm¹ - thứ bảo bối kỳ diệu giúp mỗi bước chân dài bằng cả tiếng đồng hồ đi bộ thông thường. Chẳng mấy chốc, mụ đã đuổi sát gót đôi uyên ương. Từ đằng xa, người thiếu nữ thoáng thấy bóng mụ già đang sải những bước dài tiến lại. Bằng sự nhanh trí, cô vội vung chiếc đũa thần lên, niệm chú biến chàng Roland thành một hồ nước phẳng lặng, còn bản thân mình thì hóa thành một con vịt nhỏ nhắn bơi lội tung tăng giữa hồ. Mụ phù thủy tức tối đứng trên bờ, bẻ vụn bánh mì ném xuống nước, dùng đủ mọi lời đường mật để dụ dỗ con vịt bơi vào bờ. Thế nhưng con vịt khôn ngoan quyết không để mình mắc mưu. Hết cách, mụ già đành hậm hực quay gót trở về nhà trong đêm đen.

Khi mụ đã đi khuất, thiếu nữ và chàng Roland mới trở lại hình dáng con người ban đầu. Cả hai không dám nấn ná thêm phút nào, mải miết rảo bước xuyên màn đêm cho đến khi những tia nắng đầu tiên của buổi bình minh ló rạng. Nghỉ chân bên đường, thiếu nữ hóa thân thành một đóa hoa lộng lẫy ẩn mình giữa hàng rào tầm xuân² đầy gai góc, còn Roland thì biến thành một chàng nhạc sĩ chơi vĩ cầm tài hoa.

Lát sau, mụ phù thủy lại vác mặt đến. Nhìn thấy người gảy đàn, mụ giả lả hỏi: "Anh nhạc sĩ mến thương ơi, ta có thể hái bông hoa xinh đẹp kia cho mình được không?"

"Ồ, vâng," anh thản nhiên đáp lời, "tôi sẽ dạo một khúc nhạc cho bà nghe trong lúc bà hái hoa."

Vừa nghe thế, mụ vội vã luồn tay vào hàng rào tầm xuân hòng ngắt lấy đóa hoa, dẫu mụ thừa biết bông hoa ấy thực chất là ai. Đúng lúc đó, Roland bắt đầu kéo vĩ cầm. Khúc nhạc vừa cất lên, mụ phù thủy đã bị ép phải cuồng nhiệt nhảy múa, bởi đó là một điệu vũ ma thuật³ đầy uy lực. Anh đàn càng nhanh, mụ càng bị ép phải tung người thực hiện những cú nảy điên cuồng và mạnh bạo. Những chiếc gai nhọn hoắt của hàng rào tầm xuân thi nhau xé toạc váy áo mụ, đâm châm chích khắp da thịt khiến mụ tứa máu đầm đìa. Nhưng chàng nhạc sĩ kiên quyết không dừng tay, và mụ phù thủy độc ác buộc phải nhảy múa không ngừng nghỉ, cho đến khi sức tàn lực kiệt, ngã lăn ra đất mà chết.

Khi cả hai đã hoàn toàn tự do, Roland nói: "Bây giờ anh sẽ về gặp cha và sắp xếp mọi thứ cho lễ cưới của chúng ta."

"Vậy trong thời gian đó, em sẽ ở lại chốn này đợi anh trở lại," người thiếu nữ dịu dàng đáp. "Và để đảm bảo an toàn, không ai có thể nhận ra em, em sẽ hóa thân thành một cột mốc bằng đá màu đỏ⁴."

Nói lời tạm biệt, Roland vội vã lên đường, để lại cô gái hóa thành một cột mốc đỏ sừng sững giữa cánh đồng hoang vu, kiên nhẫn ngóng chờ người thương. Nhưng khi Roland về đến nhà, chàng rơi vào bẫy của một người con gái khác, cô ta mê hoặc chàng đến nỗi chàng quên bẵng đi người thiếu nữ của mình. Ở nơi đồng không mông quạnh, cô gái tội nghiệp mòn mỏi chờ đợi năm này qua tháng nọ. Nhưng hy vọng cứ ngày một lụi tàn, bởi anh đã hoàn toàn bặt vô âm tín. Trong nỗi tuyệt vọng tột cùng, cô buồn bã biến mình thành một bông hoa dại ven đường, chua xót nghĩ thầm: "Chắc chắn rồi sẽ có ai đó tình cờ đi ngang qua đây và vô tình giẫm nát mình mà thôi."

Một ngày nọ, có một chàng chăn cừu chăn bầy cừu ngoài đồng và nhìn thấy đóa hoa. Quá đỗi say mê trước vẻ đẹp mong manh mà lộng lẫy ấy, anh nhẹ nhàng hái lấy hoa, mang về nhà và cẩn thận cất giữ trong chiếc rương gỗ của mình.

Kể từ ngày đó, biết bao điều kỳ lạ bắt đầu xảy ra trong túp lều nhỏ của người chăn cừu. Mỗi buổi sáng thức dậy, anh đều ngỡ ngàng nhận ra mọi việc nhà đã đâu vào đấy: sàn nhà được quét tước sạch bong, bàn ghế được lau chùi bóng loáng, ngọn lửa ấm áp đã cháy rực rỡ trên bếp lò, và những thùng nước mát lành đã được múc đầy từ lúc nào. Đến bữa trưa, khi anh lùa cừu trở về, một mâm cơm ngon lành, nóng hổi đã được dọn sẵn tươm tất trên bàn. Anh vò đầu bứt tai, mãi không sao hiểu nổi cớ sự này, bởi anh chưa từng thấy bóng dáng một ai khác trong nhà, và túp lều nhỏ bé của anh cũng chẳng có chỗ nào để lẩn trốn. Ban đầu, anh còn cảm thấy vô cùng khoan khoái và hài lòng trước sự chăm sóc chu đáo, tận tình này. Nhưng ngày qua ngày, sự việc quá đỗi kỳ bí khiến anh bắt đầu đâm ra hoang mang, sợ hãi. Không giữ nổi bình tĩnh, anh quyết định tìm đến một bà đồng⁵ nổi tiếng trong vùng để xin lời khuyên.

Nghe xong câu chuyện, bà đồng vuốt cằm phán: "Ta chắc chắn có một loại bùa phép bí ẩn nào đó đang ngự trị trong ngôi nhà của cậu. Sáng mai, lúc tờ mờ đất, cậu hãy dỏng tai lắng nghe thật kỹ xem có thứ gì đang chuyển động trong phòng hay không. Và hễ nhìn thấy bất cứ thứ gì, bất kể đó là gì đi nữa, cậu hãy lập tức quăng một tấm vải trắng tinh lên nó. Khi ấy, phép thuật sẽ tự khắc bị phá giải."

Chàng chăn cừu nhất nhất làm theo lời dặn. Sáng hôm sau, ngay khi trời vừa hửng sáng, anh thấy chiếc rương mở ra, và bông hoa bước ra ngoài. Nhanh như chớp, anh lao vút tới, tung tấm vải trắng trùm kín lên nó. Ngay lập tức, lớp ngụy trang ma thuật tan biến vào hư không, và một thiếu nữ xinh đẹp tuyệt trần hiện ra rạng rỡ ngay trước mắt anh. Cô gái bẽn lẽn thừa nhận mình chính là hiện thân của đóa hoa kia, và suốt thời gian qua, chính tay cô đã thu vén, dọn dẹp nhà cửa giúp anh. Cô kể cho anh nghe câu chuyện của mình, và vì mến cô nên anh đã ngỏ lời cầu hôn: "Nàng có bằng lòng lấy tôi làm chồng không?"

Thế nhưng, cô gái chỉ khẽ lắc đầu và đáp lời: "Không, tôi không thể gả cho anh được." Tận sâu trong thâm tâm, cô vẫn một lòng một dạ chung thủy với chàng Roland, dù cho người đàn ông ấy đã nhẫn tâm rũ bỏ tình yêu của họ. Dẫu từ chối tình cảm của người chăn cừu, cô vẫn ân cần hứa sẽ không rời đi, nguyện ở lại và tiếp tục vun vén việc nhà cho ân nhân của mình.

Ngày tháng thoi đưa, và rồi thời khắc cử hành hôn lễ của Roland cũng đã điểm. Theo một tập tục cổ xưa được lưu truyền khắp vùng, người ta truyền tin rằng mọi thiếu nữ chưa chồng đều phải tề tựu đông đủ để cất cao tiếng hát, gửi lời chúc phúc đến cặp uyên ương. Ngày tin vui truyền đến tai cô gái chung thủy, cô đau đớn đến mức tưởng như trái tim mình đang vỡ vụn thành trăm mảnh. Cô năm lần bảy lượt tìm cách trốn tránh, không muốn phải tự mình chứng kiến cảnh tượng cay đắng ấy. Thế nhưng, bạn bè cùng trang lứa ríu rít kéo đến, nhiệt tình lôi cô đi cho bằng được.

Trong buổi lễ, khi đến lượt mình xướng ca, cô cứ bẽn lẽn lùi dần về phía sau, trốn tránh ánh mắt của mọi người, cho đến khi tất cả các cô gái khác đều đã hát xong. Chỉ còn lại trơ trọi một mình, cô không thể nào từ chối thêm được nữa. Lấy hết can đảm, cô cất lên một khúc ca chan chứa nỗi niềm. Vừa vặn thay, khi những giai điệu du dương, quen thuộc ấy lọt vào tai Roland, anh như choàng tỉnh khỏi cơn mê. Bật dậy khỏi ghế, anh lớn tiếng thốt lên: "Anh nhận ra giọng hát này! Đó mới chính là cô dâu đích thực của đời anh. Anh sẽ không bao giờ lấy một ai khác!"

Như một phép màu, mọi ký ức bị đánh cắp, mọi kỷ niệm ngọt ngào từng phai nhạt trong tâm trí anh bỗng chốc trỗi dậy, vỡ òa và lấp đầy trái tim anh. Thế rồi người thiếu nữ thủy chung đã tổ chức lễ cưới với chàng Roland yêu dấu của mình, những tháng ngày đau khổ đã chấm dứt và niềm vui bắt đầu.

SWEETHEART ROLAND

There was once upon a time a woman who was a real witch and had two daughters, one ugly and wicked, and this one she loved because she was her own daughter, and one beautiful and good, and this one she hated, because she was her stepdaughter. The stepdaughter once had a pretty apron, which the other fancied so much that she became envious, and told her mother that she must and would have that apron. ‘Be quiet, my child,’ said the old woman, ‘and you shall have it. Your stepsister has long deserved death; tonight when she is asleep I will come and cut her head off. Only be careful that you are at the far side of the bed, and push her well to the front.’ It would have been all over with the poor girl if she had not just then been standing in a corner, and heard everything. All day long she dared not go out of doors, and when bedtime had come, the witch’s daughter got into bed first, so as to lie at the far side, but when she was asleep, the other pushed her gently to the front, and took for herself the place at the back, close by the wall. In the night, the old woman came creeping in, she held an axe in her right hand, and felt with her left to see if anyone were lying at the outside, and then she grasped the axe with both hands, and cut her own child’s head off.

When she had gone away, the girl got up and went to her sweetheart, who was called Roland, and knocked at his door. When he came out, she said to him: ‘Listen, dearest Roland, we must fly in all haste; my stepmother wanted to kill me, but has struck her own child. When daylight comes, and she sees what she has done, we shall be lost.’ ‘But,’ said Roland, ‘I counsel you first to take away her magic wand, or we cannot escape if she pursues us.’ The maiden fetched the magic wand, and she took the dead girl’s head and dropped three drops of blood on the ground, one in front of the bed, one in the kitchen, and one on the stairs. Then she hurried away with her lover.

When the old witch got up next morning, she called her daughter, and wanted to give her the apron, but she did not come. Then the witch cried: ‘Where are you?’ ‘Here, on the stairs, I am sweeping,’ answered the first drop of blood. The old woman went out, but saw no one on the stairs, and cried again: ‘Where are you?’ ‘Here in the kitchen, I am warming myself,’ cried the second drop of blood. She went into the kitchen, but found no one. Then she cried again: ‘Where are you?’ ‘Ah, here in the bed, I am sleeping,’ cried the third drop of blood. She went into the room to the bed. What did she see there? Her own child, whose head she had cut off, bathed in her blood. The witch fell into a passion, sprang to the window, and as she could look forth quite far into the world, she perceived her stepdaughter hurrying away with her sweetheart Roland. ‘That shall not help you,’ cried she, ‘even if you have got a long way off, you shall still not escape me.’ She put on her many-league boots, in which she covered an hour’s walk at every step, and it was not long before she overtook them. The girl, however, when she saw the old woman striding towards her, changed, with her magic wand, her sweetheart Roland into a lake, and herself into a duck swimming in the middle of it. The witch placed herself on the shore, threw breadcrumbs in, and went to endless trouble to entice the duck; but the duck did not let herself be enticed, and the old woman had to go home at night as she had come. At this the girl and her sweetheart Roland resumed their natural shapes again, and they walked on the whole night until daybreak. Then the maiden changed herself into a beautiful flower which stood in the midst of a briar hedge, and her sweetheart Roland into a fiddler. It was not long before the witch came striding up towards them, and said to the musician: ‘Dear musician, may I pluck that beautiful flower for myself?’ ‘Oh, yes,’ he replied, ‘I will play to you while you do it.’ As she was hastily creeping into the hedge and was just going to pluck the flower, knowing perfectly well who the flower was, he began to play, and whether she would or not, she was forced to dance, for it was a magical dance. The faster he played, the more violent springs was she forced to make, and the thorns tore her clothes from her body, and pricked her and wounded her till she bled, and as he did not stop, she had to dance till she lay dead on the ground.

As they were now set free, Roland said: ‘Now I will go to my father and arrange for the wedding.’ ‘Then in the meantime I will stay here and wait for you,’ said the girl, ‘and that no one may recognize me, I will change myself into a red stone landmark.’ Then Roland went away, and the girl stood like a red landmark in the field and waited for her beloved. But when Roland got home, he fell into the snares of another, who so fascinated him that he forgot the maiden. The poor girl remained there a long time, but at length, as he did not return at all, she was sad, and changed herself into a flower, and thought: ‘Someone will surely come this way, and trample me down.’

It befell, however, that a shepherd kept his sheep in the field and saw the flower, and as it was so pretty, plucked it, took it with him, and laid it away in his chest. From that time forth, strange things happened in the shepherd’s house. When he arose in the morning, all the work was already done, the room was swept, the table and benches cleaned, the fire in the hearth was lighted, and the water was fetched, and at noon, when he came home, the table was laid, and a good dinner served. He could not conceive how this came to pass, for he never saw a human being in his house, and no one could have concealed himself in it. He was certainly pleased with this good attendance, but still at last he was so afraid that he went to a wise woman and asked for her advice. The wise woman said: ‘There is some enchantment behind it, listen very early some morning if anything is moving in the room, and if you see anything, no matter what it is, throw a white cloth over it, and then the magic will be stopped.’

The shepherd did as she bade him, and next morning just as day dawned, he saw the chest open, and the flower come out. Swiftly he sprang towards it, and threw a white cloth over it. Instantly the transformation came to an end, and a beautiful girl stood before him, who admitted to him that she had been the flower, and that up to this time she had attended to his house-keeping. She told him her story, and as she pleased him he asked her if she would marry him, but she answered: ‘No,’ for she wanted to remain faithful to her sweetheart Roland, although he had deserted her. Nevertheless, she promised not to go away, but to continue keeping house for the shepherd.

And now the time drew near when Roland’s wedding was to be celebrated, and then, according to an old custom in the country, it was announced that all the girls were to be present at it, and sing in honour of the bridal pair. When the faithful maiden heard of this, she grew so sad that she thought her heart would break, and she would not go thither, but the other girls came and took her. When it came to her turn to sing, she stepped back, until at last she was the only one left, and then she could not refuse. But when she began her song, and it reached Roland’s ears, he sprang up and cried: ‘I know the voice, that is the true bride, I will have no other!’ Everything he had forgotten, and which had vanished from his mind, had suddenly come home again to his heart. Then the faithful maiden held her wedding with her sweetheart Roland, and grief came to an end and joy began.