Chương LXVII. KẾT THÚC
Ngày mùng sáu tháng sau, đức vua giữ đúng lời hứa với Đức Hồng y khi khởi giá về lại La Rochelle. Ngài rời thủ đô giữa lúc nơi đây vẫn còn đang chấn động trước những tin tức đầu tiên lan truyền về vụ ám sát Buckingham.
Dẫu đã được mật báo từ trước rằng người đàn ông mình thiết tha yêu dấu đang kề cận hiểm nguy, hoàng hậu vẫn bàng hoàng tột độ khi nhận được hung tin. Quá đỗi bẽ bàng, bà không chịu tin đó là sự thật và thậm chí còn hớ hênh thốt lên đầy tuyệt vọng: "Không thể nào! Ông ấy vừa mới viết thư cho ta!"
Nhưng rồi đến hôm sau, bà buộc lòng phải đối mặt với thực tại nghiệt ngã. Laporte, người trước đó bị kẹt lại ở Anh như bao người khác theo lệnh của vua Charles I, cuối cùng đã về đến nơi. Ông mang theo kỷ vật tuyệt mệnh mà vị công tước gửi gắm lại cho hoàng hậu.
Trái ngược với nỗi đau của vợ, sự hân hoan của nhà vua hiện rõ mồn một. Ngài chẳng buồn che đậy, thậm chí còn cố tình phô bày nét đắc ý ấy ngay trước mặt bà. Louis XIII, hệt như bao kẻ mang tâm hồn yếu đuối khác, luôn thiếu đi sự khoan dung và nét cao thượng.
Thế nhưng, cũng chẳng được bao lâu, nhà vua lại rơi vào trạng thái ủ rũ và cáu kỉnh; vầng trán ngài vốn chẳng phải nơi có thể níu giữ vẻ quang đãng lâu dài. Ngài lờ mờ cảm nhận được rằng, một khi quay lại doanh trại, ngài sẽ lại tự mình bước vào vòng kiềm tỏa nô lệ; dẫu vậy, ngài vẫn phải quay về.
Trong mắt ngài, Đức Hồng y mang một sức mạnh thôi miên hệt như một con rắn độc, còn bản thân ngài chỉ là chú chim nhỏ nhảy chuyền từ cành này sang cành khác mà chẳng đủ sức vỗ cánh bay xa.
Bởi thế, chặng đường trở về La Rochelle trôi qua tẻ nhạt vô cùng. Riêng bốn người bạn của chúng ta lại khiến các đồng đội đi cùng không khỏi ngạc nhiên. Họ luôn bám sát lấy nhau, kề vai sát cánh, nhưng ánh mắt lúc nào cũng trĩu nặng ưu tư và khuôn mặt thì cúi gầm. Chỉ đôi khi Athos mới chịu ngẩng vầng trán rộng lên; một tia sáng xẹt qua trong đáy mắt, kéo theo nụ cười cay đắng thoáng nở trên môi. Rồi, cũng như những người anh em của mình, anh lại chìm sâu vào cõi mông lung trầm mặc.
Cứ mỗi khi đoàn tùy tùng dừng chân tại một thành phố mới, ngay sau khoảnh khắc hộ tống nhà vua về nơi nghỉ ngơi an toàn, bốn người bạn liền lập tức lui về phòng riêng, hoặc tìm đến một quán rượu hẻo lánh nào đó. Tại đấy, họ chẳng buồn động tới một giọt rượu hay màng đến chuyện vui chơi; họ chỉ ghé sát vào nhau thì thầm to nhỏ, thi thoảng lại đưa mắt cảnh giác nhìn quanh để đoan chắc rằng không có kẻ nào đang lén lút nghe trộm.
Một ngày nọ, khi nhà vua dừng ngựa để săn chim khách, bốn người bạn theo thói quen quen thuộc, thay vì tham gia cuộc săn, lại ghé vào một quán rượu ven đường. Ngay lúc đó, một gã đàn ông cưỡi ngựa từ hướng La Rochelle đi tới, dừng trước cửa gọi một ly rượu. Gã phóng ánh mắt dò xét vào căn phòng nơi bốn chàng ngự lâm quân đang ngồi nghỉ.
"Này, anh D'Artagnan!" gã cất tiếng, "có phải anh đang ở đằng kia không?"
D'Artagnan ngẩng phắt đầu lên và bật ra một tiếng kêu đầy phấn khích. Đó chính là người đàn ông mà cậu vẫn gọi là bóng ma đời mình; chính là kẻ lạ mặt từng chạm trán ở Meung, ở phố Rue des Fossoyeurs và cả ở Arras.
Không chần chừ, D'Artagnan tuốt gươm khỏi vỏ, lao thẳng ra phía cửa.
Nhưng lần này, thay vì lẩn tránh, kẻ lạ mặt nhảy phắt xuống ngựa và ung dung bước tới đón đầu chàng thanh niên.
"À, ngài đây rồi!" D'Artagnan gầm lên, "cuối cùng tôi cũng tóm được ngài! Lần này thì ngài đừng hòng thoát khỏi tay tôi!"
"Đó cũng không phải là ý định của tôi đâu, thưa anh," người kia điềm nhiên đáp, "bởi lẽ lần này, chính tôi đang đi tìm anh. Nhân danh nhà vua, tôi bắt anh."
"Sao cơ! Ngài nói cái gì?" D'Artagnan sửng sốt kêu lên.
"Tôi nói rằng anh phải giao nộp kiếm cho tôi, thưa anh, và đừng hòng chống cự. Việc này liên quan đến cái đầu của anh đấy, tôi xin cảnh báo trước."
"Thế rốt cuộc ngài là ai?" D'Artagnan gặng hỏi, mũi kiếm hạ xuống nhưng tay vẫn nắm chặt chuôi, chưa chịu buông vũ khí.
"Tôi là Hiệp sĩ Rochefort," kẻ đó xưng danh, "quan cận vệ của Đức Hồng y Richelieu. Tôi mang lệnh áp giải anh đến trình diện Đức ngài."
"Chúng tôi cũng đang trên đường trở lại yết kiến Đức ngài đây, thưa Hiệp sĩ," Athos bước tới, trầm giọng lên tiếng; "nên mong ngài hãy vui lòng chấp thuận lời hứa danh dự của anh D'Artagnan, rằng anh ấy sẽ đi thẳng tới La Rochelle."
"Tôi buộc phải giao anh ta cho đội lính gác để họ áp tải vào doanh trại."
"Chúng tôi sẽ đích thân làm lính gác cho anh ấy, thưa ngài, xin thề bằng danh dự của những nhà quý tộc; nhưng cũng xin thề bằng danh dự của những nhà quý tộc," Athos nói thêm, đôi mày nhíu lại đầy uy lực, "anh D'Artagnan sẽ không rời khỏi chúng tôi nửa bước."
Hiệp sĩ Rochefort đưa mắt nhìn ra phía sau, và thấy Porthos cùng Aramis đã án ngữ ngay giữa ông ta và cánh cổng từ lúc nào. Ông ta thừa hiểu mình đã hoàn toàn lọt vào vòng vây của bốn con người này.
"Thưa các vị," ông ta nhượng bộ, "nếu anh D'Artagnan chịu giao nộp kiếm cho tôi và hứa cùng đi với các vị, tôi đành bằng lòng với lời cam đoan của các vị, rằng sẽ đưa anh D'Artagnan tới chỗ Đức Hồng y."
"Ngài có lời hứa của tôi, thưa ngài, và đây là kiếm của tôi."
"Thế này lại càng tiện cho tôi," Rochefort nói, "bởi tôi còn phải tiếp tục cuộc hành trình."
"Nếu ngài định đi tìm Milady," Athos buông lời lạnh lẽo, "thì vô ích thôi; ngài sẽ chẳng bao giờ tìm thấy ả nữa đâu."
"Thế thì có chuyện gì xảy ra với cô ta?" Rochefort vội vã gặng hỏi.
"Cứ trở về doanh trại đi rồi ngài sẽ rõ."
Rochefort trầm ngâm giây lát; rồi dẫu sao họ cũng chỉ cách Surgères - nơi Đức Hồng y đang đón giá nhà vua - có một ngày đường, ông ta quyết định nghe theo lời khuyên của Athos và đồng hành cùng bốn người. Hơn nữa, việc quay lại ngay lúc này cũng giúp ông ta dễ dàng tự mình giám sát tù nhân.
Họ tiếp tục lên đường.
Ba giờ chiều hôm sau, cả đoàn đặt chân tới Surgères. Đức Hồng y đang túc trực đón vua Louis XIII tại đó. Vị tể tướng và nhà vua trao nhau vô vàn lời thân tình, chúc tụng nhau vì sự may mắn đã giúp nước Pháp nhổ bỏ được kẻ thù không đội trời chung, kẻ từng xúi giục cả châu Âu quay lưng lại với mẫu quốc. Sau đó, khi được cấp báo rằng D'Artagnan đã sa lưới và đang nóng lòng chờ diện kiến, Đức Hồng y liền xin phép nhà vua cáo lui, không quên cung kính mời bậc quân vương ngày mai ngự giá tới thị sát tiến độ công trình đê chắn sóng1.
Chiều tối hôm ấy, khi trở về nơi dừng chân tại cầu La Pierre, Đức Hồng y bắt gặp D'Artagnan, người không mang kiếm, đang đứng chờ trước cửa nhà cùng ba chàng ngự lâm quân võ trang đầy đủ.
Lần này, vì có đội lính hộ tống đông đảo theo hầu, ông nghiêm nghị ném cho họ một cái nhìn dò xét, rồi dùng cả ánh mắt lẫn cái vẫy tay ra hiệu cho D'Artagnan bước theo mình.
D'Artagnan tuân lệnh.
"Bọn này sẽ đợi cậu, D'Artagnan," Athos lên tiếng, cốt nói đủ lớn để Đức Hồng y nghe thấy.
Đức ngài cau mày. Ông khựng lại một nhịp, rồi tiếp tục sải bước mà chẳng buông lấy nửa lời.
D'Artagnan lặng lẽ nối gót Đức Hồng y. Cậu vừa bước qua, cánh cửa liền đóng sầm lại và lính tráng canh gác cẩn mật.
Bước vào gian phòng được cải tạo thành nơi làm việc, Đức ngài khẽ ra hiệu để Rochefort đưa chàng ngự lâm trẻ tuổi vào trong.
Rochefort tuân lệnh rồi cung kính lui ra.
D'Artagnan giờ đây chỉ còn lại một mình đối diện với Đức Hồng y. Đây mới là lần thứ hai cậu giáp mặt Richelieu, và mãi về sau, cậu mới dám thú nhận rằng vào giây phút ấy, cậu đã đinh ninh đó cũng là lần cuối cùng trong đời.
Richelieu vẫn đứng đó, vóc dáng uy nghi tựa lưng vào bệ lò sưởi. Giữa ông và D'Artagnan chỉ có độc một chiếc bàn.
"Anh kia," Đức Hồng y cất giọng, "anh bị bắt theo lệnh của ta."
"Người ta cũng báo với tôi như vậy, thưa Đức ngài."
"Anh có biết lý do không?"
"Không thưa ngài, bởi lẽ nguyên do duy nhất khiến tôi đáng bị bắt thì Đức ngài lại chưa hề hay biết."
Richelieu nhìn đăm đăm vào chàng thanh niên.
"Này!" ông gằn giọng, "câu đó nghĩa là sao?"
"Nếu Đức ngài rủ lòng thương cho tôi biết những tội danh mà người ta đang gán cho tôi, tôi sẽ thành thật bẩm báo những việc mình đã thực sự làm."
"Anh đang bị cáo buộc những tội tày đình, những tội danh từng khiến nhiều cái đầu cao quý hơn anh gấp bội phải rơi rụng đấy, anh bạn ạ," Đức Hồng y lạnh lùng nói.
"Những tội gì vậy, thưa Đức ngài?" D'Artagnan hỏi ngược lại, với một sự điềm tĩnh phi thường khiến chính ngài Hồng y cũng phải ngỡ ngàng.
"Anh bị cáo buộc tội thông đồng với kẻ thù của vương quốc. Anh bị cáo buộc tội thám thính những bí mật quốc gia. Và anh còn bị cáo buộc tội cố tình cản trở những kế hoạch của vị chủ tướng phe mình."
"Thế thì ai là kẻ đã cáo buộc tôi những chuyện tày trời đó, thưa Đức ngài?" D'Artagnan dõng dạc hỏi, bởi cậu chẳng chút mảy may nghi ngờ rằng những lời vu khống ấy được thốt ra từ miệng Milady. "Một người đàn bà đã bị công lý của đất nước bêu danh. Một người đàn bà đã có một đời chồng ở Pháp lại đi kết hôn với một người khác ở Anh. Một người đàn bà đã nhẫn tâm đầu độc người chồng thứ hai của mình, và đã không ít lần âm mưu ám sát tôi!"
"Anh nói cái gì cơ, anh kia?" Đức Hồng y kinh ngạc thốt lên, "Anh đang nói về người đàn bà nào vậy?"
"Về Milady de Winter," D'Artagnan đáp thẳng thừng. "Vâng, chính là Milady de Winter. Hẳn Đức ngài chẳng hề hay biết những tội ác tày trời của ả, nên ngài mới đặt niềm tin nơi ả."
"Này anh," Đức Hồng y nghiêm giọng, "nếu Milady de Winter thực sự phạm phải những tội ác như anh vừa cáo buộc, ả nhất định sẽ bị trừng trị."
"Ả đã bị trừng trị rồi, thưa Đức ngài."
"Và ai là người đã trừng trị cô ta?"
"Chúng tôi."
"Cô ta đang bị giam sao?"
"Ả đã chết rồi."
"Chết!" Đức Hồng y nhắc lại, dường như không thể tin nổi vào những gì tai mình vừa nghe. "Chết! Chẳng phải anh vừa bảo cô ta đã chết sao?"
"Ba lần ả rắp tâm đoạt mạng tôi, và cả ba lần tôi đều khoan dung tha thứ. Nhưng ả đã ra tay tàn sát người phụ nữ tôi yêu. Vì thế, tôi cùng những người bạn của mình đã săn lùng ả, đưa ả ra xét xử, và thi hành bản án."
D'Artagnan bắt đầu thuật lại tường tận vụ đầu độc bà Bonacieux tại tu viện dòng Carmelite ở Béthune, phiên tòa chớp nhoáng trong ngôi nhà hoang vắng, và buổi hành quyết nghiệt ngã bên bờ sông Lys.
Một cơn rùng mình lạnh lẽo chạy dọc cơ thể Đức Hồng y, người vốn nổi tiếng với tinh thần thép chẳng dễ gì lay chuyển.
Nhưng rồi, như thể vừa trút được một gánh nặng ngầm trong tâm trí, nét mặt u ám của Đức Hồng y dần bừng sáng, rồi lấy lại được vẻ điềm nhiên vốn có.
"Vậy ra," Đức Hồng y lên tiếng, giọng nói giờ đây không còn sự gay gắt như lúc trước, "các anh đã tự huyễn hoặc mình là những quan tòa, mà quên mất một điều rằng, kẻ tự tay trừng phạt người khác khi chưa được phép thì cũng chỉ là kẻ sát nhân sao?"
"Thưa Đức ngài, tôi xin thề với Đức ngài rằng chưa bao giờ, dù chỉ một giây phút, tôi có ý định bảo vệ cái đầu của mình trước ngài. Tôi cam tâm gánh chịu mọi hình phạt mà Đức ngài muốn giáng xuống. Mạng sống với tôi chẳng đáng giá đến mức khiến tôi phải sợ hãi cái chết."
"Ta biết cậu là một chàng trai dũng cảm, cậu ạ," Đức Hồng y ôn tồn nói, giọng điệu có phần ưu ái, "vậy nên ta có thể báo trước cho cậu hay, cậu sẽ bị đưa ra xét xử, và thậm chí sẽ lãnh án tử."
"Nếu là một kẻ khác, anh ta hẳn sẽ tự đắc khoe với Đức ngài rằng mình đang giắt trong túi một lệnh ân xá. Còn tôi, tôi chỉ thanh thản thưa rằng: Xin ngài cứ ra lệnh, thưa Đức ngài; tôi đã sẵn sàng."
"Lệnh ân xá của cậu ư?" Richelieu kinh ngạc.
"Vâng, thưa Đức ngài," D'Artagnan quả quyết.
"Do ai ký chứ - do nhà vua sao?" Đức Hồng y buông lời với một nụ cười khẩy đầy vẻ khinh miệt.
"Không, do chính tay Đức ngài."
"Do ta? Cậu điên rồi, cậu ạ."
"Chắc hẳn Đức ngài sẽ nhận ra nét chữ của chính mình."
Nói đoạn, D'Artagnan kính cẩn dâng lên Đức Hồng y mảnh giấy quý giá mà Athos đã ép Milady phải giao nộp, thứ mà anh đã trao cho D'Artagnan như một tấm bùa hộ mệnh.
Đức ngài đón lấy mảnh giấy, rồi cất giọng đọc thật chậm rãi, rành rọt từng tiếng một:
"Ngày 3 tháng 12 năm 1627.
"Theo lệnh của ta và vì lợi ích của quốc gia, người mang tờ giấy này đã làm những việc mình đã làm.
"RICHELIEU"
Đọc xong hai dòng chữ ngắn ngủi ấy, Đức Hồng y chìm sâu vào trầm mặc. Tuy nhiên, ông không hề có ý định trả lại tờ giấy cho D'Artagnan.
"Ngài ấy đang đắn đo xem nên xử tử mình bằng hình phạt nào đây," chàng trai xứ Gascony thầm nghĩ. "Chà, có hề hấn gì đâu! Ngài ấy rồi sẽ được chứng kiến một nhà quý tộc bước vào cõi chết oai phong lẫm liệt nhường nào."
Chàng ngự lâm trẻ tuổi đã sẵn sàng nghênh đón cái chết với một tâm thế đầy kiêu hãnh.
Richelieu vẫn mải miết chìm trong dòng suy tưởng, tay vân vê, vò nhẹ mép giấy.
Cuối cùng, ông ngẩng đầu lên. Ánh mắt sắc lạnh tựa chim ưng của ông xoáy sâu vào khuôn mặt cương nghị, cởi mở và thông minh trước mắt. Ông đọc được trên gương mặt từng nhuốm màu nước mắt ấy mọi nỗi truân chuyên, đau khổ mà chàng trai đã phải cắn răng chịu đựng suốt một tháng ròng. Một lần nữa, ông thầm đánh giá thực lực của chàng thanh niên hăm mốt tuổi này. Lòng can trường, sự tháo vát cùng bộ óc nhạy bén kia sẽ trở thành một món vũ khí sắc bén ra sao nếu được đặt dưới trướng một vị chủ nhân xứng tầm? Mặt khác, những mưu mô tàn độc, quyền lực vô hình cùng bản chất quỷ dữ của Milady đã không ít lần khiến chính ông phải sởn gai ốc. Dẫu không nói ra, ông vẫn cảm nhận được một niềm hân hoan thầm kín khi mãi mãi nhổ được cái gai trong mắt, vĩnh viễn rũ bỏ được một kẻ đồng lõa quá đỗi nguy hiểm.
Rất chậm rãi, Richelieu xé nát tờ giấy mà D'Artagnan đã hào hiệp dâng lên.
"Mình chết chắc rồi!" D'Artagnan cay đắng nghĩ thầm. Cậu gập người cúi chào Đức Hồng y, tựa như một con chiên ngoan đạo đang thì thầm, "Lạy Chúa, xin cho Thánh ý Ngài được nên!"
Đức Hồng y bước vội đến bàn. Chẳng màng ngồi xuống, ông phóng bút viết vài dòng lên một tấm giấy da đã phủ kín chữ đến hai phần ba, rồi cẩn thận đóng ấn triện của mình lên đó.
"Bản án của mình đây rồi," D'Artagnan nhủ thầm. "Ngài ấy muốn mình thoát khỏi nỗi phiền toái của ngục Bastille, hay sự rườm rà của một phiên tòa đây mà. Ngài ấy quả là khoan dung."
"Cầm lấy đi, cậu," Đức Hồng y tiến lại gần chàng thanh niên. "Ta đã lấy đi của cậu một tờ giấy trắng để đổi lại cho cậu một tờ giấy khác. Bức sắc phong này vẫn còn chừa trống tên; cậu có thể tự mình điền vào."
D'Artagnan rụt rè đón lấy tờ giấy, đưa mắt lướt nhanh. Đó là bức sắc phong bổ nhiệm chức phó uý trong đoàn Ngự lâm quân.
Cậu sụp xuống, phủ phục dưới chân Đức Hồng y.
"Thưa Đức ngài," cậu nghẹn ngào, "mạng sống của tôi thuộc về Đức ngài; từ nay ngài cứ việc định đoạt. Nhưng ân huệ cao cả ngài vừa ban, tôi thực sự không xứng đáng. Tôi có ba người bạn còn vĩ đại hơn, xứng đáng hơn tôi gấp vạn lần-"
"Cậu là một trượng phu quả cảm, D'Artagnan," Đức Hồng y dịu giọng ngắt lời, khẽ vỗ vai cậu một cách thân tình. Ông tận hưởng niềm vui chiến thắng khi thu phục được con ngựa bất kham này. "Hãy làm với bức sắc phong này bất cứ điều gì cậu muốn. Chỉ cần nhớ rằng, dù cái tên có bị bỏ trống, thì ta vẫn chính là người trao nó cho cậu."
"Tôi sẽ khắc cốt ghi tâm ân tình này," D'Artagnan xúc động đáp. "Đức ngài có thể hoàn toàn tin tưởng ở tôi."
Đức Hồng y quay gót, cất cao giọng: "Rochefort!" Chàng hiệp sĩ, người nãy giờ chắc hẳn vẫn túc trực bên ngoài cánh cửa, lập tức bước vào.
"Rochefort," Đức Hồng y dõng dạc nói, "ngài thấy anh D'Artagnan đây chứ. Ta vừa kết nạp cậu ấy vào hàng ngũ những người bạn của ta. Vậy thì hai người hãy chào nhau đi. Và hãy khôn hồn nếu các người muốn giữ lại cái đầu trên cổ mình."
Rochefort và D'Artagnan trao nhau cái chào lạnh nhạt qua đầu môi chót lưỡi. Nhưng Đức Hồng y vẫn đứng đó, găm chặt ánh mắt tinh tường của mình vào họ.
Cả hai người đàn ông cùng lúc bước ra khỏi phòng.
"Chúng ta sẽ còn tái ngộ chứ, thưa ngài?"
"Bất cứ khi nào ngài muốn," D'Artagnan đáp lời.
"Cơ hội ắt sẽ tới," Rochefort buông lời.
"Hả?" Đức Hồng y khẽ đẩy cửa nhìn theo.
Hai người đàn ông lập tức mỉm cười với nhau, bắt tay thật chặt, rồi cung kính cúi chào Đức ngài.
"Bọn này đang bắt đầu hết kiên nhẫn rồi đây," Athos gọi lớn.
"Tôi ra đây, những người anh em," D'Artagnan đáp lời. "Không những được tự do, mà còn được ân sủng nữa."
"Kể cho bọn này nghe chuyện gì đã xảy ra đi."
"Để tối nay nhé. Còn bây giờ, chúng ta hãy tạm chia tay nhau đã."
Đúng như dự định, tối hôm ấy D'Artagnan tìm đến phòng Athos. Cậu bắt gặp anh đang lặng lẽ dốc cạn chai vang Tây Ban Nha-một nghi thức quen thuộc mà đêm nào anh cũng thành kính thực hiện.
D'Artagnan cặn kẽ kể lại cuộc gặp gỡ giữa mình và Đức Hồng y. Đoạn, cậu rút bức sắc phong từ trong túi ra, rành rọt nói: "Đây, Athos thân mến, vinh dự này hiển nhiên phải thuộc về anh."
Athos khẽ mỉm cười, một nụ cười hiền từ mà chất chứa biết bao tâm sự.
"Bạn ạ," anh cất giọng từ tốn, "với một kẻ như Athos thì thế này là quá nhiều; nhưng với Bá tước de la Fère thì lại chẳng bõ bèn gì. Cậu hãy giữ lấy tờ sắc phong đi; nó là của cậu. Than ôi! Cậu đã phải đánh đổi nó bằng một cái giá quá đắt."
Rời khỏi phòng Athos, D'Artagnan bèn bước sang phòng Porthos. Chàng thanh niên ngỡ ngàng khi thấy anh bạn to lớn đang khoác trên mình một bộ cánh lộng lẫy, thêu thùa cầu kỳ, và đang say sưa ngắm nghía bóng mình trong gương.
"A, a! Cậu đấy à, anh bạn thân mến?" Porthos hớn hở kêu lên. "Cậu xem bộ đồ này có vừa vặn với tôi không?"
"Tuyệt vời," D'Artagnan đáp; "nhưng tôi mang đến cho anh một bộ trang phục còn xứng tầm với anh hơn nhiều."
"Gì vậy?" Porthos tò mò hỏi.
"Đó là bộ quân phục của chức phó uý Ngự lâm quân."
D'Artagnan lại kể cho Porthos nghe đầu đuôi câu chuyện với Đức Hồng y. Cậu rút tờ sắc phong ra và nói: "Đây, bạn của tôi, hãy điền tên anh vào và trở thành chỉ huy của tôi đi."
Porthos đưa mắt liếc qua tờ sắc phong rồi bình thản trả lại cho D'Artagnan, khiến chàng thanh niên vô cùng kinh ngạc.
"Quả thật," anh nói, "chức vụ ấy khiến tôi vô cùng hãnh diện; nhưng tôi e là mình chẳng có thời gian để tận hưởng vinh dự đó đâu. Trong lúc chúng ta tới Béthune, ông chồng của vị nữ công tước đời tôi đã qua đời. Vì thế, cậu bạn thân mến ạ, chiếc rương vàng của người quá cố đang dang tay chào đón tôi, và tôi sắp kết hôn với bà góa ấy đây. Nhìn xem! Tôi đang thử bộ đồ cưới đấy chứ. Cậu hãy giữ lấy chức phó uý đi, cậu bạn thân mến, hãy giữ lấy."
Sau đó, D'Artagnan ghé qua căn phòng của Aramis. Cậu thấy anh đang thành kính quỳ trước một cái giá cầu nguyện2, gục đầu bên một cuốn kinh thánh mở dở.
Lần thứ ba, cậu kể lại câu chuyện về Đức Hồng y, rút tờ sắc phong ra và khẩn khoản: "Anh, người anh em của chúng tôi, vị quân sư trí tuệ, người bảo vệ thầm lặng của chúng tôi, xin hãy nhận lấy tấm sắc phong này. Hơn ai hết, anh hoàn toàn xứng đáng với nó nhờ vào sự khôn ngoan và những lời cố vấn luôn dẫn lối đến thành công."
"Than ôi, bạn thân mến!" Aramis khẽ thở dài, "những sóng gió vừa qua đã vắt kiệt chút hứng thú cuối cùng của tôi với chốn binh đao. Lần này, tâm nguyện của tôi đã quyết. Ngay khi cuộc vây hãm kết thúc, tôi sẽ khoác áo tu sĩ dòng Lazarist3. D'Artagnan, cậu hãy giữ lấy tờ sắc phong đi; nghề binh nghiệp sinh ra là để dành cho cậu. Cậu chắc chắn sẽ trở thành một vị đội trưởng dũng cảm và can trường."
Cầm lại tờ sắc phong, đôi mắt D'Artagnan nhòa lệ vì cảm kích, dẫu trong lòng vẫn ngập tràn niềm vui. Cậu quay lại phòng Athos, thấy anh vẫn ngồi lặng lẽ bên chiếc bàn, say sưa ngắm nhìn chút rượu Malaga cuối cùng sóng sánh dưới ánh đèn lấp lánh.
"Chà," cậu cất giọng buồn bã, "họ cũng từ chối tôi cả rồi."
"Đó là bởi vì, người bạn thân mến, chẳng có ai xứng đáng với nó hơn chính cậu đâu."
Nói đoạn, Athos cầm lấy cây bút lông, kiên định viết tên D'Artagnan vào tờ sắc phong rồi trao lại cho cậu.
"Vậy là tôi sẽ chẳng còn lại người bạn nào ở bên," chàng thanh niên nghẹn ngào. "Than ôi! Chẳng còn lại gì ngoài những ký ức xót xa."
Và cậu gục mặt vào hai bàn tay, để mặc những giọt nước mắt nóng hổi lăn dài trên má.
"Cậu còn trẻ," Athos dịu dàng an ủi; "rồi thời gian sẽ xoa dịu nỗi đau, và những ký ức xót xa ấy sẽ dần hóa thành những hoài niệm ngọt ngào."
-
Trong lịch sử, đây là một con đê khổng lồ do Hồng y Richelieu ra lệnh xây dựng vắt ngang vịnh La Rochelle nhằm phong tỏa đường biển, cắt đứt hoàn toàn nguồn tiếp tế lương thực và vũ khí từ hạm đội Anh cho quân phòng thủ trong thành. ↩
-
Một loại bàn nhỏ bằng gỗ được thiết kế đặc biệt với bệ để quỳ gối và chỗ tì tay, thường dùng để cầu nguyện trong nhà thờ hoặc phòng riêng. ↩
-
Một tu hội Công giáo (Tu hội Truyền giáo) được thành lập tại Pháp vào thế kỷ 17, tập trung vào việc giảng đạo và giúp đỡ những người nghèo khổ ở các vùng nông thôn. ↩
Chapter LXVII. CONCLUSION
On the sixth of the following month the king, in compliance with the promise he had made the cardinal to return to La Rochelle, left his capital still in amazement at the news which began to spread itself of Buckingham’s assassination.
Although warned that the man she had loved so much was in great danger, the queen, when his death was announced to her, would not believe the fact, and even imprudently exclaimed, “it is false; he has just written to me!”
But the next day she was obliged to believe this fatal intelligence; Laporte, detained in England, as everyone else had been, by the orders of Charles I., arrived, and was the bearer of the duke’s dying gift to the queen.
The joy of the king was lively. He did not even give himself the trouble to dissemble, and displayed it with affectation before the queen. Louis XIII., like every weak mind, was wanting in generosity.
But the king soon again became dull and indisposed; his brow was not one of those that long remain clear. He felt that in returning to camp he should re-enter slavery; nevertheless, he did return.
The cardinal was for him the fascinating serpent, and himself the bird which flies from branch to branch without power to escape.
The return to La Rochelle, therefore, was profoundly dull. Our four friends, in particular, astonished their comrades; they traveled together, side by side, with sad eyes and heads lowered. Athos alone from time to time raised his expansive brow; a flash kindled in his eyes, and a bitter smile passed over his lips, then, like his comrades, he sank again into reverie.
As soon as the escort arrived in a city, when they had conducted the king to his quarters the four friends either retired to their own or to some secluded cabaret, where they neither drank nor played; they only conversed in a low voice, looking around attentively to see that no one overheard them.
One day, when the king had halted to fly the magpie, and the four friends, according to their custom, instead of following the sport had stopped at a cabaret on the high road, a man coming from la Rochelle on horseback pulled up at the door to drink a glass of wine, and darted a searching glance into the room where the four Musketeers were sitting.
“Holloa, Monsieur d’Artagnan!” said he, “is not that you whom I see yonder?”
D’Artagnan raised his head and uttered a cry of joy. It was the man he called his phantom; it was his stranger of Meung, of the Rue des Fossoyeurs and of Arras.
D’Artagnan drew his sword, and sprang toward the door.
But this time, instead of avoiding him the stranger jumped from his horse, and advanced to meet D’Artagnan.
“Ah, monsieur!” said the young man, “I meet you, then, at last! This time you shall not escape me!”
“Neither is it my intention, monsieur, for this time I was seeking you; in the name of the king, I arrest you.”
“How! what do you say?” cried D’Artagnan.
“I say that you must surrender your sword to me, monsieur, and that without resistance. This concerns your head, I warn you.”
“Who are you, then?” demanded D’Artagnan, lowering the point of his sword, but without yet surrendering it.
“I am the Chevalier de Rochefort,” answered the other, “the equerry of Monsieur le Cardinal Richelieu, and I have orders to conduct you to his Eminence.”
“We are returning to his Eminence, monsieur the Chevalier,” said Athos, advancing; “and you will please to accept the word of Monsieur d’Artagnan that he will go straight to La Rochelle.”
“I must place him in the hands of guards who will take him into camp.”
“We will be his guards, monsieur, upon our word as gentlemen; but likewise, upon our word as gentlemen,” added Athos, knitting his brow, “Monsieur d’Artagnan shall not leave us.”
The Chevalier de Rochefort cast a glance backward, and saw that Porthos and Aramis had placed themselves between him and the gate; he understood that he was completely at the mercy of these four men.
“Gentlemen,” said he, “if Monsieur d’Artagnan will surrender his sword to me and join his word to yours, I shall be satisfied with your promise to convey Monsieur d’Artagnan to the quarters of Monseigneur the Cardinal.”
“You have my word, monsieur, and here is my sword.”
“This suits me the better,” said Rochefort, “as I wish to continue my journey.”
“If it is for the purpose of rejoining Milady,” said Athos, coolly, “it is useless; you will not find her.”
“What has become of her, then?” asked Rochefort, eagerly.
“Return to camp and you shall know.”
Rochefort remained for a moment in thought; then, as they were only a day’s journey from Surgères, whither the cardinal was to come to meet the king, he resolved to follow the advice of Athos and go with them. Besides, this return offered him the advantage of watching his prisoner.
They resumed their route.
On the morrow, at three o’clock in the afternoon, they arrived at Surgères. The cardinal there awaited Louis XIII. The minister and the king exchanged numerous caresses, felicitating each other upon the fortunate chance which had freed France from the inveterate enemy who set all Europe against her. After which, the cardinal, who had been informed that D’Artagnan was arrested and who was anxious to see him, took leave of the king, inviting him to come the next day to view the work already done upon the dyke.
On returning in the evening to his quarters at the bridge of La Pierre, the cardinal found, standing before the house he occupied, D’Artagnan, without his sword, and the three Musketeers armed.
This time, as he was well attended, he looked at them sternly, and made a sign with his eye and hand for D’Artagnan to follow him.
D’Artagnan obeyed.
“We shall wait for you, D’Artagnan,” said Athos, loud enough for the cardinal to hear him.
His Eminence bent his brow, stopped for an instant, and then kept on his way without uttering a single word.
D’Artagnan entered after the cardinal, and behind D’Artagnan the door was guarded.
His Eminence entered the chamber which served him as a study, and made a sign to Rochefort to bring in the young Musketeer.
Rochefort obeyed and retired.
D’Artagnan remained alone in front of the cardinal; this was his second interview with Richelieu, and he afterward confessed that he felt well assured it would be his last.
Richelieu remained standing, leaning against the mantelpiece; a table was between him and D’Artagnan.
“Monsieur,” said the cardinal, “you have been arrested by my orders.”
“So they tell me, monseigneur.”
“Do you know why?”
“No, monseigneur, for the only thing for which I could be arrested is still unknown to your Eminence.”
Richelieu looked steadfastly at the young man.
“Holloa!” said he, “what does that mean?”
“If Monseigneur will have the goodness to tell me, in the first place, what crimes are imputed to me, I will then tell him the deeds I have really done.”
“Crimes are imputed to you which had brought down far loftier heads than yours, monsieur,” said the cardinal.
“What, monseigneur?” said D’Artagnan, with a calmness which astonished the cardinal himself.
“You are charged with having corresponded with the enemies of the kingdom; you are charged with having surprised state secrets; you are charged with having tried to thwart the plans of your general.”
“And who charges me with this, monseigneur?” said D’Artagnan, who had no doubt the accusation came from Milady, “a woman branded by the justice of the country; a woman who has espoused one man in France and another in England; a woman who poisoned her second husband and who attempted both to poison and assassinate me!”
“What do you say, monsieur?” cried the cardinal, astonished; “and of what woman are you speaking thus?”
“Of Milady de Winter,” replied D’Artagnan, “yes, of Milady de Winter, of whose crimes your Eminence is doubtless ignorant, since you have honored her with your confidence.”
“Monsieur,” said the cardinal, “if Milady de Winter has committed the crimes you lay to her charge, she shall be punished.”
“She has been punished, monseigneur.”
“And who has punished her?”
“We.”
“She is in prison?”
“She is dead.”
“Dead!” repeated the cardinal, who could not believe what he heard, “dead! Did you not say she was dead?”
“Three times she attempted to kill me, and I pardoned her; but she murdered the woman I loved. Then my friends and I took her, tried her, and condemned her.”
D’Artagnan then related the poisoning of Mme. Bonacieux in the convent of the Carmelites at Béthune, the trial in the isolated house, and the execution on the banks of the Lys.
A shudder crept through the body of the cardinal, who did not shudder readily.
But all at once, as if undergoing the influence of an unspoken thought, the countenance of the cardinal, till then gloomy, cleared up by degrees, and recovered perfect serenity.
“So,” said the cardinal, in a tone that contrasted strongly with the severity of his words, “you have constituted yourselves judges, without remembering that they who punish without license to punish are assassins?”
“Monseigneur, I swear to you that I never for an instant had the intention of defending my head against you. I willingly submit to any punishment your Eminence may please to inflict upon me. I do not hold life dear enough to be afraid of death.”
“Yes, I know you are a man of a stout heart, monsieur,” said the cardinal, with a voice almost affectionate; “I can therefore tell you beforehand you shall be tried, and even condemned.”
“Another might reply to your Eminence that he had his pardon in his pocket. I content myself with saying: Command, monseigneur; I am ready.”
“Your pardon?” said Richelieu, surprised.
“Yes, monseigneur,” said D’Artagnan.
“And signed by whom-by the king?” And the cardinal pronounced these words with a singular expression of contempt.
“No, by your Eminence.”
“By me? You are insane, monsieur.”
“Monseigneur will doubtless recognize his own handwriting.”
And D’Artagnan presented to the cardinal the precious piece of paper which Athos had forced from Milady, and which he had given to D’Artagnan to serve him as a safeguard.
His Eminence took the paper, and read in a slow voice, dwelling upon every syllable:
“Dec. 3, 1627
“It is by my order and for the good of the state that the bearer of this has done what he has done.
“RICHELIEU”
The cardinal, after having read these two lines, sank into a profound reverie; but he did not return the paper to D’Artagnan.
“He is meditating by what sort of punishment he shall cause me to die,” said the Gascon to himself. “Well, my faith! he shall see how a gentleman can die.”
The young Musketeer was in excellent disposition to die heroically.
Richelieu still continued thinking, rolling and unrolling the paper in his hands.
At length he raised his head, fixed his eagle look upon that loyal, open, and intelligent countenance, read upon that face, furrowed with tears, all the sufferings its possessor had endured in the course of a month, and reflected for the third or fourth time how much there was in that youth of twenty-one years before him, and what resources his activity, his courage, and his shrewdness might offer to a good master. On the other side, the crimes, the power, and the infernal genius of Milady had more than once terrified him. He felt something like a secret joy at being forever relieved of this dangerous accomplice.
Richelieu slowly tore the paper which D’Artagnan had generously relinquished.
“I am lost!” said D’Artagnan to himself. And he bowed profoundly before the cardinal, like a man who says, “Lord, Thy will be done!”
The cardinal approached the table, and without sitting down, wrote a few lines upon a parchment of which two-thirds were already filled, and affixed his seal.
“That is my condemnation,” thought D’Artagnan; “he will spare me the ennui of the Bastille, or the tediousness of a trial. That’s very kind of him.”
“Here, monsieur,” said the cardinal to the young man. “I have taken from you one carte blanche to give you another. The name is wanting in this commission; you can write it yourself.”
D’Artagnan took the paper hesitatingly and cast his eyes over it; it was a lieutenant’s commission in the Musketeers.
D’Artagnan fell at the feet of the cardinal.
“Monseigneur,” said he, “my life is yours; henceforth dispose of it. But this favor which you bestow upon me I do not merit. I have three friends who are more meritorious and more worthy-”
“You are a brave youth, D’Artagnan,” interrupted the cardinal, tapping him familiarly on the shoulder, charmed at having vanquished this rebellious nature. “Do with this commission what you will; only remember, though the name be blank, it is to you I give it.”
“I shall never forget it,” replied D’Artagnan. “Your Eminence may be certain of that.”
The cardinal turned and said in a loud voice, “Rochefort!” The chevalier, who no doubt was near the door, entered immediately.
“Rochefort,” said the cardinal, “you see Monsieur d’Artagnan. I receive him among the number of my friends. Greet each other, then; and be wise if you wish to preserve your heads.”
Rochefort and D’Artagnan coolly greeted each other with their lips; but the cardinal was there, observing them with his vigilant eye.
They left the chamber at the same time.
“We shall meet again, shall we not, monsieur?”
“When you please,” said D’Artagnan.
“An opportunity will come,” replied Rochefort.
“Hey?” said the cardinal, opening the door.
The two men smiled at each other, shook hands, and saluted his Eminence.
“We were beginning to grow impatient,” said Athos.
“Here I am, my friends,” replied D’Artagnan; “not only free, but in favor.”
“Tell us about it.”
“This evening; but for the moment, let us separate.”
Accordingly, that same evening D’Artagnan repaired to the quarters of Athos, whom he found in a fair way to empty a bottle of Spanish wine-an occupation which he religiously accomplished every night.
D’Artagnan related what had taken place between the cardinal and himself, and drawing the commission from his pocket, said, “Here, my dear Athos, this naturally belongs to you.”
Athos smiled with one of his sweet and expressive smiles.
“Friend,” said he, “for Athos this is too much; for the Comte de la Fère it is too little. Keep the commission; it is yours. Alas! you have purchased it dearly enough.”
D’Artagnan left Athos’s chamber and went to that of Porthos. He found him clothed in a magnificent dress covered with splendid embroidery, admiring himself before a glass.
“Ah, ah! is that you, dear friend?” exclaimed Porthos. “How do you think these garments fit me?”
“Wonderfully,” said D’Artagnan; “but I come to offer you a dress which will become you still better.”
“What?” asked Porthos.
“That of a lieutenant of Musketeers.”
D’Artagnan related to Porthos the substance of his interview with the cardinal, and said, taking the commission from his pocket, “Here, my friend, write your name upon it and become my chief.”
Porthos cast his eyes over the commission and returned it to D’Artagnan, to the great astonishment of the young man.
“Yes,” said he, “yes, that would flatter me very much; but I should not have time enough to enjoy the distinction. During our expedition to Béthune the husband of my duchess died; so, my dear, the coffer of the defunct holding out its arms to me, I shall marry the widow. Look here! I was trying on my wedding suit. Keep the lieutenancy, my dear, keep it.”
The young man then entered the apartment of Aramis. He found him kneeling before a priedieu, with his head leaning on an open prayer book.
He described to him his interview with the cardinal, and said, for the third time drawing his commission from his pocket, “You, our friend, our intelligence, our invisible protector, accept this commission. You have merited it more than any of us by your wisdom and your counsels, always followed by such happy results.”
“Alas, dear friend!” said Aramis, “our late adventures have disgusted me with military life. This time my determination is irrevocably taken. After the siege I shall enter the house of the Lazarists. Keep the commission, D’Artagnan; the profession of arms suits you. You will be a brave and adventurous captain.”
D’Artagnan, his eye moist with gratitude though beaming with joy, went back to Athos, whom he found still at table contemplating the charms of his last glass of Malaga by the light of his lamp.
“Well,” said he, “they likewise have refused me.”
“That, dear friend, is because nobody is more worthy than yourself.”
He took a quill, wrote the name of D’Artagnan in the commission, and returned it to him.
“I shall then have no more friends,” said the young man. “Alas! nothing but bitter recollections.”
And he let his head sink upon his hands, while two large tears rolled down his cheeks.
“You are young,” replied Athos; “and your bitter recollections have time to change themselves into sweet remembrances.”
